چهارشنبه ۲ اسفند ۱۳۹۶ / Wednesday, 21 February, 2018

سهراب سپهری


سهراب سپهری
پنداری ما به عادتی کهن (یا بخوانید کهنه) بیشتر شیفتگان کلامیم تا نقش، خاصه کلام رنگین. هم از این روست که سهراب نقاش به دفعات مقهور سهراب شاعر بوده است.
اگرچه شاعرانگی‎اش را گاهی ساده و دور از جسارت تمام یک هنرمند حاضر در متن جامعه دیده‎ام، اما نقش‎های شاعرانه‎اش را ستایش کرده‎ام بی‎شبهه، که بی‎وقفه نقاشانه بوده است. گویی کلام‎های گمشده‎اش را یافته و پرده ـ پرده نگفته‎هایش را نواخته. شجاع و بی‎اعتناء به منتقد کسل و بی‎تحرکی که ناشکیب است و معترض به همه آنچه برایش آشنا نیست. نقاشی‎هایش چنان آشنا و هم آشنایی‎زداست که پاک و تازه به انتظار قضاوت، نگاهت می‎کند. مطمئن و خرسند.
بی‎اینکه قصد ورود به فلسفه و جهان‎بینی سهراب ـ که عمدتاً همان سهراب شاعر است ـ داشته باشیم؛ چنان از خاطره‎های دور و نزدیک مخاطب بهره می‎برد که انارهای سیاه طرح‎هایش را به سرخی و تازگی می‎زند و گلدان‎هایش گویی هر دم گل می دهد.
نقاشی‎هایش سرشار از نشانه‎های کلامی است: درخت، کلاغ، انار، مادر، کاشان، سنگ و... که حاوی تلفیق معانی قدیم و شخصی نقاش است. خلقتی عاریه با مفاهیم افزوده.
گاهی در وسوسه‎های تأویل‎پذیری، مربع‎های سادة نقاشی‎هایش به همان بی‎تابی بند رخت‎های شعرش می‎ماند و گاه گویی نقشش را از تعریف و ترکیب کالیگرافی و حتی خط ژاپنی بر می‎گزیند و در خلق فرم‎های رها به امضاء نام خود نظر دارد. و اگر تکنیک‎های نقاشی را در ظرافت‎های پرکار اجرایی بدانیم، تابلوهایش از تکنیک‎های متحیرکننده تهی است. خالی و پرجاذبه. اما اگر تکنیک را پیوند و همخوانی اثر با ذات تفکری آن بدانیم، آثارش سرشار از ابداع و کشف‎های نو به نوی تکنیکی است.
سهراب استاد خلاصه‎گویی و سطوح خالی و منفی در طراحی و نقاشی است و از طرفی شواهد بسیاری از انواع انتخاب‎های هندسی و کمپوزسیون‎های کلاسیک را می‎توان در نقاشی‎هایش نشان داد. تعلیقی از چرایی و بی‎چرایی در جریانی از خود محوری حس و خرد.
اغلب کودکی است هیجان‎زده از جعبة تازه رنگ‎ها که بی‎هیچ فوت وقت به سراغ بوم و مقوا می‎رود و بی‎اعتناء به همة بایدها و نبایدها به خلوت رفته و با تحفه‎ای خوشایند باز می‎آید. گاهی چنان ساده، خالص و صمیمانه طرح و نقش می‎زند که نقاشی‎اش بی‎واسطه و بی‎هیچ رد آشکاری از خود فیزیکی نقاش دیده می‎شود و گاه همچنان پرده‎خوان و نقالی دیر کار در میان اثر و چشم، در کنار قاب نقاشی می‎ایستد.
سهراب و نقاشی‎هایش آیا به تمام معنا یک رئالیست کم حوصله است؟ یا امپرسیونیست راوی؟ هیجانی است یا مدرن منطق‎گرا؟ انتزاع است یا یک بازگشت بومی‎گرا؟ سنت شکنی است یا چشم به رایحه‎های ظهور پست مدرنیسم نورسیده دارد؟
به این ترتیب انتخاب رویه‎ای مشخص و ثابت برای تحلیل آثار نقاشی سهراب کار چندان ساده‎ای نیست. نقاشی‎های سهراب را تنها می‎توان با دنیای صاف خود او شناخت.

سعید فلاح فر

مطالب مرتبط

تنها راه جهانی شدن شناساندن زندگی ایرانی است


تنها راه جهانی شدن شناساندن زندگی ایرانی است
نقاشی امروز دنیا از انتزاعی بودن فاصله می گیرد و به سمت انضمامی شدن گام بر می دارد. هنرمند امروز ایرانی باید بداند
انعکاس ملموسات زندگی مردم جامعه اش در اثر اوست که او را به جهانی شدن نزدیک می کند، نه کپی برداری اش از آثار غربی... .
اینها بخشی از صحبتهای شهاب موسوی زاده، هنرمند پیشکسوت ایرانی است که در حال حاضر به دلیل زندگی در اروپا، بیشتر در جریان راه و روش درست معرفی هنرهای ایرانی به دنیای هنر امروز است. گفتگوی ما با وی را به بهانه برگزاری نمایشگاه آثارش در گالری شماره یک فرهنگسرای بهمن بخوانید.
▪ شما را پرورش یافته مکتب کمال الملک می دانند. چرا؟
ـ من متولد سال ۱۳۲۴ در تهران هستم و طبیعتاَ به طور مستقیم نمی توانم شاگرد کمال الملک باشم، ولی از ۱۴ سالگی به محضر استاد حسین شیخ (حسین احیاء؛ ۱۳۷۰- ۱۲۸۹ه. ش) ، شاگرد بزرگ کمال الملک شرفیاب شدم. حتی علوم پایه نقاشی مثل طراحی را هم از ایشان فرا گرفتم و در کل، ۴ سال شاگرد ایشان بودم.
▪ زندگینامه هر هنرمندی را که کنکاش می کنی، سر نخی از یک تحول یا حتی یک حادثه را می بینی که موجب شده آن هنرمند به یک رشته هنری علاقه مند شده و بعدها به طور جدی به آن بپردازد. چه چیزی شما را به سمت نقاشی کشید؟
ـ من برای سربازی به سپاه ترویج و آبادانی آن زمان رفتم و به منطقه گیلان غرب اعزام شدم. آنجا با زندگی و سنتهای مردم که آشنا شدم، خیلی متاثر شده و همانجا تصمیم گرفتم همان مقدار آشنایی که با نقاشی پیدا کرده بودم را به طور جدی در خدمت به هموطنانم قرار دهم. یعنی بواقع در این دوره راه خود را پیدا کردم. قبلاَ ابزار در اختیارم بود و نزد بزرگی چون حسین شیخ تعلیم دیده بودم، ولی در دوره خدمت، مسیر اصلی زندگی ام را یافتم و مصمم شدم خدمت به مردم را انتخاب کنم و ادامه دهم. البته در ابتدای این انتخاب، معنی و درک درست و کاملی از انتخابم نداشتم. این درک بعد از ازدواج که در سن ۲۲ سالگی با یک همسر فداکار و بزرگوار شکل گرفت، بتدریج در من قوت بیشتری یافت.
▪ جناب موسوی زاده، در حال حاضر وضعیت نقاشی ایران را چگونه می بینید؟ برخی از استادان معتقدند نمونه کارهای برخی از نقاشان جوان ما با نمونه کارهای استادان غربی قابل قیاس و یا حتی بهتر از آنهاست. برخی خلاف این نظر را دارند و معتقدند هنوز تجارب بسیاری باید دید تا به آنها رسید. شما جزو کدام دسته اید؟
ـ به نظر من نظر دسته اول که شما گفتید اغراق آمیز است. این افراد کمی داشته های ما را بیشتر از آنچه هست می پندارند! البته اینکه چنین چیزی محقق شود یک ایده آل است که باید روزی محقق شود، ولی هنوز خیلی راه مانده تا این امر تحقق یابد. من خودم در حال حاضر، ۸ شاگرد آلمانی دارم و در اکثر شهرهای مهم اروپا و ۱۷ شهر آلمان نمایشگاه داشته ام، اروپا را دور زده ام و بنابراین چیزی که می گویم بی دلیل و سند نیست. ما با دنیایی طرفیم که در نقاشی، هزار و اندی سال از ما جلوتر است. وادی هایی را در این عرصه تجربه کرده که ما تجربه نکرده ایم. البته این بدان معنی نیست که ما استعداد نداریم، منتها جوانان ایرانی بسیار بیشتر از اینها باید تلاش کنند تا به ایده آل ها برسند، ضمن اینکه نگاه سیاسی در جایزه دادن ها و حتی نگرش های هنری را هم نباید نادیده انگاشت. این نگاه گاهی ارزیابی ها را مخدوش کرده و از واقعیتهای موجود دور می سازد.
▪ پس می فرمایید هنوز فاصله زیادی بین ما و جهانی شدن در نقاشی وجود دارد؟
ـ بله، خیلی. خاطرم هست جوان که بودم، نمایشگاهی در یک گالری در خیابان ویلا(که آن زمان بالاشهر تهران محسوب می شد) وجود داشت که مخصوص اشراف و طبقه بالای جامعه بود و من در این نمایشگاه آقایان اویسی و زنده رودی را دیدم که بحث می کردند و بحث شان هم در خصوص «گلوبالیزیشن» یا «جهانی شدن» بود. آن زمان جهت نگاه ها در نقاشی، تازه آبستره و مدرن شده بود. من آن زمان نمی فهمیدم که این مساله چیست. بعدها که خوب بررسی کردم، دریافتم منظور آنها از جهانی شدن این بوده که حتی زبان مان هم امریکایی و اروپایی شود!!! حالا که به اینترنت و دستاوردهای عالم ارتباطات نگاه می کنیم، می بینیم که این مرز خیلی جلوتر آمده و دیگر به همزبانی هم راضی نمی شوند و قدرتی مثل آمریکا حتی دوست دارد محور همه چیز باشد و تولیداتش را هم در همه عرصه ها به امثال ما قالب کند. البته این نوع جهانی شدن بیشتر برای آمریکا مطرح است تا کشورهای دیگر غربی. کافی است نیم نگاهی به اینترنت به عنوان جدیدترین و جامع ترین دستاورد این کشور بیندازید، این اینترنت (که اتفاقا در ۴۰ تا ۵۰ تابلوهای من بدان پرداخته شده است) چه چیزی به انسانها می دهد، بجز مقداری اطلاعات سطحی؟ !ولی شما ببینید با همین فناوری چگونه حمله، سلطه و جهانی شدن، از این طریق بر جهان مصرف کننده سایه افکنده است. من در آثارم فقری را که از طریق همین فناوری دارد، به کشورهایی نظیر کشور من تحمیل می شود به تصویر کشیدم.
▪ یعنی می خواهید بگویید اگر هنرمند نقاش ما به درجه ای از توانایی و تفکر رسید که توانست با همین چیزهایی که دور و برش هست و در زندگی او نفوذ کرده و جامعه ای که او در آن زندگی می کند را متاثر ساخته، اثر خوبی بیافریند، آن موقع می تواند دم از جهانی شدن بزند؟
ـ ببینید؛ اینجا یک توضیح لازم است !من البته با اینترنت و کامپیوتر مشکل ندارم، بلکه با آنها موافقم، ولی هنرمند باید تشخیص بدهد که این فناوریها، وسیله ای برای تبلیغ «کوکاکولا» و «مک دونالد» شده اند و من به عنوان یک نقاش، زمانی تصدیق می کنم که هنرمند ایرانی این موضوع را درک کرده، که نمودش را در آثارش ببینم. مردم من متاسفانه در اثر فرهنگی که از این تبلیغات بر می خیزد، دارند له می شوند، و من به عنوان یک هنرمند باید این معضل را در اثرم منعکس کنم. درد من از درد مردم جدا نیست. اصلا راه جهانی شدن از ملی شدن جدا نیست. در دنیا، هنر از انتزاع دارد کم کم جدا می شود و به عینیت می رسد. باید از ذهن عبور کرد و به زندگی پرداخت. هنرمند ایرانی، باید با اثرش، ایران و جامعه ایران را به جهان بشناساند تا بتواند در جهان حرف تازه ای زده باشد. عده ای بر این باورند که تقلید از شیوه های غربی، بالای دست آنها بلند شدن است، در حالی که تنها راه جهانی شدن، شناساندن زندگی ایرانی است و بس. این راه، حرف های جدیدی هم برای دنیا خواهد داشت. نباید کپی کار آثار خارجی ها باشیم. البته باید بگویم در این مسیر با شروع انعکاس واقعیت ها در برخی آثار هنرمندان ایرانی مواجهیم که جای خوشوقتی است. من این نگاه را تحسین کرده و امید بخش می دانم.
▪ از تعهد اجتماعی هنرمند ایرانی سخن به میان آوردید. شما بجز انعکاس درد مردم در آثارتان در این عرصه چه اقدامات دیگری انجام داده اید؟
ـ دومین نمایشگاهی که در ایران داشتم، ۴ سال پیش و پس از زلزله بم بود که عواید حاصل از فروش تابلوهایم که حدود ۱۳ میلیون تومان بود را به هنرکده کشاورزی بم اهدا کردم که در حال حاضر برای دختران بمی فعالیت می کند. در این خصوص باید گفت چنین کارهایی به ساماندهی نیاز دارد. خیلی از هنرمندان هستند که در این خصوص کارهای پراکنده ای کرده و می کنند. به نظر می رسد ساماندهی چنین اقداماتی، به تسریع در انجام پروژه های این چنینی کمک شایانی می کند و این ساماندهی، تشکیلاتی می خواهد که در دست دولت است. دولت با اداره و کانالیزه کردن این نوع اقدامها می تواند از ظرفیت بالایی برای کمک به مردم آسیب دیده برخوردار شود.
▪ لطفا کمی هم در مورد نمایشگاه فعلی تان در فرهنگسرای بهمن توضیح دهید.
ـ در این نمایشگاه ۲۰۰ اثرم که آمیزه ای از چند موضوع هستند را به نمایش گذاشته ام. موضوعاتی مثل انقلاب مشروطه و اسطوره های ایرانی. کسانی مثل ابن سینا، حافظ، نیمایوشیج، ستارخان و... یکسری کار ویژه هم روی پرتره کرده ام و به اشیاء و طبیعت بیجان هم نگاه پررنگ تری نسبت به موضوعات دیگر داشته ام.


وبگردی
سیف و بازی تکراری غیر مجازها !
سیف و بازی تکراری غیر مجازها ! - حرفهای تکرای بانک مرکزی در مورد صرافی ها و موسسات مالی غیر مجاز با یک جستجوی ساده در اینترنت.
مصاحبه دختری که با ریش به «آزادی» رفت با یورونیوز
مصاحبه دختری که با ریش به «آزادی» رفت با یورونیوز - فیلم - زهرا خوش نواز در گفتوگو با یورونیوز از مراحلی که برای آماده سازی ظاهرش طی کرد تا با چهره‌ای متفاوت وارد استادیوم شود گفت. او می‌گوید: «زمانی که از تونل گذر کردم و وارد ورزشگاه شدم و چشمانم به چمن ورزشگاه افتاد گریه‌ام گرفت.»
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش - باز هم زیر گرفتن ماموران امنیتی و نیروی انتظامی توسط یک ماشین دیگر سواری توسط اراذل خیابان گلستان هفتم
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران - کی از دراویش گنابادی با اتوبوس به مردم و مأموران پلیس در خیابان پاسداران تهران / گفته میشود تعداد شهدای ناجا در حمله آشوبگران فرقه ضاله گنابادی و حامیان نورعلی تابنده به ۴ تن رسیده است.
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای - به دنبال سقوط هواپیمای تهران-یاسوج ویدیو لحظه مواجه خانواده های جانباختگان را با وزیر مشاهده می کنید.
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو - تصاویری دردناک از حمله مرد موتور سوار با چاقو به یک مرد راننده در حضور همسر و فرزندش در شهرستان داراب استان فارس را در ویدئوی زیر می بینید. به نظر میرسد این اتفاق در پی جرو بحثی بر سر پارک کردن وسایل نقلیه روی داده است!
اگر «عدم رویارویی با حریفان اسرائیلی» آرمان ماست چرا پنهانی و دزدکی؟
اگر «عدم رویارویی با حریفان اسرائیلی» آرمان ماست چرا پنهانی و دزدکی؟ - آنچه مشخص است جمهوری اسلامی ایران باید تصمیم مشخص و درستی درباره سیاست عدم رویارویی با ورزشکاران رژیم صهیونیستی بگیرد. دیگر نمی‌توان با این روش تعقیب و گریزی با این مسئله برخورد کرد. دیگر نمی‌توان ورزشکاران را از مقابله با کشتی‌گیران اسرائیلی باز داشت و در برابر رسانه‌های جهانی گفت به خاطر مصدومیت در میدان حاضر نمی‌شویم و در داخل جشن بگیریم که ما عزت‌مان را حفظ کردیم و...
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد !
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد ! - شب گذشته مراسم اکران فیلم بلوک 9 خروجی 2 به کارگردانی علیرضا امینی و تهیه کنندگی محمدرضا شریفی نیا و نیز فیلم شاخ کرگدن در پردیس سینمایی ملت برگزار گردید.
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه - سخنرانی پرحاشیه احمدی نژاد در مقابل دادگاه بقایی
    چگونه افکار گمراه کننده را تغییر دهیم
    در همین لحظه، شما هر فکری می کنید شایستگی آنرا را دارید آن زندگی را سپری می کنید که باور دارید لیاقتش را داشته اید تجربیات شما در زندگی نشانگر اعتماد به نفس درونی شماست اگر اعتماد …