یکشنبه ۳ تیر ۱۳۹۷ / Sunday, 24 June, 2018

تأثیرات مولانا در شرق و غرب


تأثیرات مولانا در شرق و غرب
مولوی نه تنها در میان هم کیشان مسلمان خود بلکه در میان مسیحیان و یهودیان قونیه محبوب بود و مقام والایی داشت ، به معنای نقش آینده وی در گفت وگو میان ادیان تعبیر می گردد.
این حقیقت که وی نه تنها در میان هم کیشان مسلمان خود بلکه در میان مسیحیان و یهودیان قونیه محبوب بود و مقام والایی داشت ، به معنای نقش آینده وی در گفت وگو میان ادیان تعبیر می گردد. همچنین براساس منابعی که در دست است روشن گردیده که مولانا با روحانیون یونانی که در آناتولی مرکزی از مدت ها قبل فعالیت می نمودند درارتباط و رفت و آمد بوده است .
روابط مولانا با یونانی ها بسیار خوب بوده و احتمالاً بعضی از آوازهای محلی و بومی یونان وی را برانگیخته و شاید به همین علت وی نه به زبان فارسی بلکه به زبان یونانی قرون وسطی قطعاتی را سروده است . همچنین وی زبان رایج آن زمان یعنی ترکی قرون وسطی را دراشعارش به کار برده است . سرودن حدود ۲۰۰ غزل به زبان عربی نیز نمایانگر تسلط وی به ادبیات کلاسیک عرب می باشد.
چنین به نظر می رسد که در زمان حیات و نیز بلافاصله پس از مرگ مولانا، گستره فکری و دیدگاه وی در نواحی که دوستدار ادبیات فارسی بوده و از آن استفاده می شده ، اشاعه یافته بود.
این اشاعه در نواحی هندوستان بارزتر و آشکارتر از نواحی دیگر بود و من معتقدم که این امر که یک عارف هندی به نام علی کلکته ای به قونیه آمده و آنجا با پسر سالمند مولانا به نام سلطان ولد ملاقات نموده ، حقیقت دارد. وی یک نسخه از مثنوی را با خویش به هند می برد.این امر را نمی توان ثابت کرد ولی حقیقت این است که مثنوی های کوتاه بوعلی قلندر به سبک و روان مثنوی معنوی نوشته شده و در واقع دیدگاه و تفکر ساده شده مولانا می تواند قلمداد شود. بدون شک طرز تفکر موجود در مثنوی در زمان حیات سلطان ولد یعنی ۱۳۱۲ سال قبل در شبه جزیره هند شناخته شده بود پس از آن شاهد تأثیرات دائم اشعار مولوی در شبه قاره هند می باشیم و این تأثیرات به قدری عظیم است که یک وقایع نگار هندو در قرن ۱۵ از بنگال گزارش می دهد که برهمن مقدس هم مثنوی رومی را مطالعه می کند. باید توجه نمود که در شمال سرزمین هند از سال ۱۲۰۶زبان و ادبیات فارسی زبان اداری آن منطقه به شمار می رفت . بنابراین اشاعه و گسترش تفکر مولوی در شبه قاره هند کار سهلی بود و زمانی که مولوی در مثنوی خویش آواز نی را می آورد:
"بشنو از نی چون حکایت می کند / از جدایی ها شکایت می کند " آنگاه بنگالی ها آن را انعکاسی یا مقایسه ای با فلوتی که کریشنا با اشتیاق می نوازد، می بیند.
فلوت به عنوان یک آلت موسیقی معنوی و عرفانی هر دو در سنت زنده است و استفاده می گردد. از سال ۱۵۰۰م . به بعد مثنوی وقسمت هایی از دیوان شمس روزبه روز در شبه قاره هند شناخته تر می گردد.
در عهد مغول در فاصله سال ۱۵۲۶م تا اواسط قرن نوزدهم ، ما شاهد تأثیرات روزافزون تفکرات مولانا در ادبیات هندوفارسی و پس ازآن در ادبیات اردو می باشیم . در دوران مغول به خصوص پس از اکبرشاه و در دوره شاه جهان تعداد زیادی از مفسران مذهبی وجود داشتند.شاهزاده جهان آرا دختر شاه جهان نیز به تعدادی از عالمان مأموریت داد تا درباره مثنوی تفسیرنویسی نمایند. در قرون ۱۷ و ۱۸ نمی توان هیچ آثار منظومی را در ادبیات فارسی یافت که بی تأثیر از مثنوی نوشته نشده باشند. این نکته نیز بسیار مهم است که حتی در ادبیات عامیانه نیز پژواک تفکرات مولانا به چشم می خورد. براساس میراث فرهنگی موجود در سند در قسمت جنوبی پاکستان امروز که از سال ۷۱۱م تحت حکومت اسلام درآمد، مثنوی به طور دائم مطالعه می شده است .
شاعر بزرگ سندی زبان ، شاه عبداللیف متوفی به سال ۱۷۵۱ در رساله اش که اثر بزرگ نظمی وی است ، به حدی منعکس کننده نحوه تفکرات مولانا است که هربرت سلی می نویسد: "این کافی است که شاه عبداللیف با آثار مولانا آشنا باشد و از این طریق بتوان آثار وی رادرک نمود ". به خاطر می آورم که اولین بار که رساله سندی شاه عبداللیف را خواندم ، به ناگهان قسمتی از جملات مثنوی را مشاهده کردم ، به خصوص مصرع هایی از دفتر اول (مصرع ۱۷۰۴) که در آن مولوی از آب صحبت می کند که نه تنها تشنگان به دنبال آب می گردند، بلکه آب نیز در جستجوی تشنگان است .
شاه عبداللیف راز عشق میان چشمه آب و انسان تشنه را در رساله اش به شکل یک داستان عاشقانه مطرح نموده است و نمونه هایی ازاین دست را در اثر وی بسیار می توان یافت .
در قدیم نیز در مناطق مسلمان نشین چنین گفته می شد که عارفان بزرگ در کتابخانه های خویش این سه کتاب را حتماً دارا هستند، یعنی قرآن ، مثنوی و دیوان حافظ این سه کتاب به شکلی استاندارد و سنتی نزد همه عارفان قرن ۱۸ در ایالت سند نیز یافت می شد.
در تمامی آثاری که به صورت نثر در سند و پنجاب نوشته شدند، مثنوی مولانا نقش بسیار عمیقی را ایفا نموده اند.
نیکلسون که ما به خاطر ترجمه و چاپ کامل مثنوی از او سپاسگزاری می نماییم ، از تفسیر عالم و محقق هندی "بحرالعلوم " به عنوان بهترین تفسیر نوشته شده یاد می کند. بحرالعلوم به سال ۱۸۱۵ در شهر مدرس درگذشت .
اما می توان نقش های بسیار مهم تر مثنوی و کلیه اشعار مولانا را مشاهده کرد. هر کسی که آثار محمد اقبال را مطالعه نموده باشد، می داندکه اقبال تا چه اندازه متأثر از مولانا بوده است و در قبال وی احساس مسؤولیت می نماید.
به خاطر می آورم زمانی که دانشجوی جوانی بودم و برای اولین بار مقاله نیکلسون درباره اثر اقبال به نام "پیام مشرق " را مطالعه نمودم ،مشاهده کردم که چگونه اقبال در این اثر که به سال ۱۹۲۳م منتشر گردید برای اولین بار هر دو شاعر محبوب خویش را در کنار هم قرار داده است . او در تفکر خویش ملاقاتی میان گوته شاعر آلمانی و مولانا در بهشت را تجسم می نماید و درباره حقیقت مولانا سخن می راند و بدان جا می رسد که "زیرکی و هوشمندی از جانب شیطان می آید و عشق از جانب انسان ". اقبال از اینکه مولانا به عنوان بزرگ ترین شاعر ایرانی محسوب می شود همواره به وجد می آمد. وی مولانا را به عنوان راهبر خویش در "جاویدنامه " می شناسد و از طریق رهبری مولانا عروج روح آدمی به بالا و در نهایت رسیدن به خداوند را تجربه می کند، همان طوری که دانته در کمدی الهی ورجیل را به عنوان راهبر خویش جهت عروج به آسمان انتخاب می کند.
تصور اقبال چنین است که وی در مولانا هوا و روح زنده اسلام را مشاهده می کند. من نسبتاً مطمئن هستم ، ولی نمی توانم به اثبات برسانم که تصویر به دست آمده از مولانا به توسط اقبال مرهون مجموعه کوچکی از آثار مولانا توسط نیکلسون بوده است و این مجموعه به نام "اشعار انتخابی از دیوان شمس " در سال ۱۸۹۸م در کمبریج منتشر گردید و اغلب تفسیرهایی که وی از دیوان شمس داشته ، براساس همین مجموعه انجام گردیده است . مجموعه ای که من در دوران دانشجویی نسخه ای از آن را برای خویش دست نویسی نمودم . من معتقدم که انعکاس هایی که درباره مولانا در اقبال ایجاد گردید، به وجود همین منابع برمی گردد. مولانا برای اقبال به مثابه یک انسان ایده آل خداجوی تلقی می گردد.
قسمتی از اشعار برجسته وی که همواره به مناسبت های مختلف تکرار می شود چنین است :
"انسانم آرزوست " من به دنبال انسانی می گردم و این چیزی است که اقبال در مولانا آن را می یابد که دربرگیرنده نیروی محرکه عشق خداوندی است ، پس از اقبال نیز گروهی از شاعران بودند که مولانا را سمبل خویش قرار داده اند که البته نمی توانیم وارد جزییات آثار آنهاشویم و این دسته از شعرا به زبان های هندوفارسی ، اردو، سندی و یا حتی به زبان بنگالی شعر می سرودند. اما تأثیر مولانا در کشوری که وی بیشتر سالیان عمر خویش را در آن جا سپری نموده است چیست ؟ از زمان های قدیم تاکنون بر روی آثار مولانا تحقیقات زیادی انجام گرفته است .
آداب و قواعد مولوی که از جانب پسرش سلطان ولد اشاعه یافت ، بیش از همه در روشنفکران و هنرمندان امپراتوری عثمانی تأثیر نهاد ورقص جمعی سماع در اغلب مناطق عثمانی اشاعه یافت ولی سماع مولوی در هند وجود نداشت اگرچه صوفیان هندی به موسیقی علاقه داشتند.
البته قابل درک است که تفسیر و شرح مثنوی قبل از هر جا در ترکیه آغاز گردید. دانشمندان و عالمان ترک و نیز بوسنیایی بیش از همه در این زمینه سهم دارند و یکی از مقاصد آنها این بود که این اثر را برای کسانی که به زبان فارسی آشنایی نداشتند در دسترس قرار دهند.میل ارائه و تفسیر آثار مولانا به زبان ترکی از دوره جمهوریت به بعد افزایش یافت ، به این ترتیب که امروزه به سختی می توان خواننده ترک زبانی را پیدا نمود که برای خواندن آثار مولانا زبان فارسی را بداند. در طول ۷۰ و یا ۸۰ سال اخیر مثنوی و قسمت هایی از دیوان شمس به گونه هایی مختلف انتقال یافته است . در این جا من از یکی از مترجمان عالیقدر به نام "شیخ عبدالباقی گول پینارلی " نام می برم که مثنوی ودیوان شمس را به زبان ترکی جدید و گونه ای مدرن ترجمه نموده و تفاسیر متعددی به صورت دست نوشته از وی موجود است . اما به نظرمن کاری که بسیار اهمیت دارد وظیفه دانشمندان و عالمان است که همواره سعی داشته و دارند که آثار مولوی را به زبان مدرن ترکی امروزبرگردانند.
خوش نویسان ترک همواره سعی داشته اند که با رقابت با دیگران جمله "یا حضرت مولانا " را به شکلی زیبا خوش نویسی نمایند و امروزه می توان آویزهایی طلایی با این مضمون را یافت . اما انسان متعجب خواهد گشت که مشاهده نماید که در غزلیات مدرن ترک که در دهه های اخیر سروده شده است همواره مولانا و آثارش در آنها انعکاس داشته است . بنابراین تنها ترجمه ها و تفاسیر گول پینارلی و طارق یحیی ودیگران درباره مولانا نیست ، بلکه شاعران مدرن امروز نیز همواره در آثار خویش بر وی اقتدا می نمایند. هر شخصی که با ادبیات مدرن ترک آشنایی دارد، می داند که یحیی کمال بیات لی ، متوفی به سال ۱۹۵۸م یکی از بزرگ ترین نمایندگان ادبیات کلاسیک ترک می باشد. یکی ازآثار تقریباً ناشناخته ولی بسیار باارزش وی به نام "سماع سماوی " به معنای رقص آسمانی است که در آن از تجربیات و احوال دراویش که بارقص چرخان حول خویش ، خود را در آسمان می یابند، صحبت می نماید. همچنین نیز شاعر سورآلیست دیگری به نام آصف خان جلبی درمورد رقص سماع اثری بسیار ارزشمند در قالب اشعار نو دارد. از شاعر دیگری به نام نظیم حکمت نیز می توان نام برد که وی در دنیای غرب به عنوان پیش قراول سوسیالیسم و منتقد سنن و رسوم شناخته می گردد و در مسکو درگذشته است . وی در دوران جوانی خویش شعری بسیار زیبا و مملو از احساسات به افتخار حضرت مولانا سروده است . به هر حال قونیه موضوع تعداد بسیار زیادی از کتب بوده است که دردهه های ۴۰ و ۵۰ در ترکیه به طبع رسیده اند.
به خاطر می آورم ، البته از اینکه دوباره از خودم صحبت می کنم از شما عذرخواهی می کنم زمانی که برای اولین بار به عنوان یک شرقشناس جوان که به ترکیه آمدم و پول بسیار کمی به همراه داشتم همان طوری که اغلب دانشجویان به این معضل مبتلا هستند، سعی کردم تا آخرین فنیگ ها را پس انداز نمایم تا بتوانم به قونیه بروم . در آن زمان قونیه هنوز ماوای رویایی برای حیوانات بود و طبیعت زیبای خود را داشت . اگر انسان رعد و برق بهاری را در قونیه دیده باشد و اینکه یک شبه درختان سبز می شوند و شهر از عطر مملو می گردد، آنگاه می توان به ناگهان پی برد که چرا اشعار بهاری همیشه در اثار منظوم مولانا به کرات به چشم می خورد، زیرا وی بهار را سمبل بیداری می داند.من معتقدم که اگر شخصی یک بار چنین روزی را در قونیه مشاهده نماید، آنگاه می تواند به راحتی تصاویر ترسیم شده از جانب مولانا رادرک نماید.
همان طوری که در ابتدا عرض نمودم تاکنون به تأثیرات ترجمه هامر ـ پورگشتال و روکرت از رومی در ادبیات آلمانی بسیار پرداخته ام . امااین تأثیرات نه تنها در ادبیات آلمانی از قرن ۱۹ با ترجمه "رومی " آغاز گردید، بلکه همچنین در ادبیات انگلیسی از همان زمان نیز برای اولین بار قابل مشاهده است . در این جا ما شاهد اولین ترجمه از قسمت هایی از مثنوی به زبان انگلیسی هستیم و به دلیل ترجمه ـ هامر ـپورگشتال و روکرت از مثنوی ، هگل ـ فیلسوف نیز به رومی علاقه مند گردید و بعضی از عناصر اولیه تفکرات خویش را از وی الهام گرفت .
در سال ۱۸۲۱م کتابچه ای به زبان لاتین توسط یک تئولوگ جوان پروتستان تحت عنوان : Sufismus Sire Philosophia PersarumPantheitica و به معنای "صوفی گری و یا پانته ایسم ایرانی " منتشر گردید که در آن به این مطلب که صوفی گری با فلسفه پانته ایسم تفاوت دارد، پرداخته است .
اما وی با تمام بیزاری از تمام چیزهایی که جنبه عرفانی داشته ، همان طوری که اغلب روحانیون ، پروتستان چنین هستند، برای اولین باردر این کتابچه یکی از معروف ترین داستان های مثنوی را بازگو نموده که در آن یک عابد فکر می کند که دعاهایش مستجاب نمی گردد. این یکی از زیباترین داستان های مثنوی می باشد که بنابر آن زاهد دائم و همواره خداوند را می خواند تا اینکه شیطان بر وی ظاهر گردیده می گوید که از خداوند پاسخی نخواهد شنید و این سعی و تلاش تو برای دریافت پاسخ از خدا بیهوده است پس تسلیم من شو و دست از این عمل بردار. سپس زاهد در خواب می بیند که از جانب خداوند پاسخ می رسد که "ای انسان صدا کردن تو، صدا کردن من است و من این جاهستم " این بدین معناست که عبادت یک هدیه خداوندی است و هر چه انسان در حین عبادت به جای آورد در حقیقت از جانب خداوند برزبان آورده است . " در هر خطاب تو که می گویی کجا هستی خطاب من نیز می باشد و در پی آن خداوند می گوید لبیک من این جا هستم . این یکی از عمیق ترین و زیباترین داستان های مثنوی می باشد ولی وی نظر موافقی با این داستان ندارد و آن را نمی پذیرد، وی این مسأله را که خداوند عبادت را تا حدودی در درون خود انسان قرار داده را بی معنا می داند.
جالب توجه این جاست که این داستان در یک اثر سوئدی که درباره ادیان مختلف نوشته شده است و اسقف بزرگ سوئدی به نام ناتان زودربلوم که یکی از بانیان علوم دینی مقایسه ای می باشد این داستان را در آن اثر یافت ، برای وی این نشانه ای بود مبنی بر اینکه اسلام نیزهمانند مسیحیت به عفو و بخشش آشنایی داشته و معتقد است . زودربلوم اهمیت این داستان را در جهت تفاهم بیشتر میان ادیان متذکرگردیده و در میان تمامی آثار داستانی دینی در اروپا، آن را به عنوان یک نمونه مهم برای عرفان اسلامی و نیز تمامی محافل عرفانی برشمرده است .
انگلیسی ها قبل از همه مولانا و آثارش را پذیرفتند و این پذیرش از طریق ترجمه های کامل و یا بخش هایی از مثنوی بوده است . درآلمان نیز همواره خلاصه هایی از آثار مولوی نوشته شده از جمله توسط گئورک روزن که براساس ترجمه کتاب اول مثنوی انجام گرفت و این کار توسط پسرش فریدریش روزن در سال ۱۹۱۳م دنبال گردید.
ولی پس از پایان جنگ جهانی اول گسترش و اشاعه مولانا و آثارش در اروپای مرکزی به شکلی جدی به جریان افتاد. در این مقطع زمانی ما تلاش های زیادی را شاهد هستیم که سعی در فهم و درک مولانا دارند. مارتین بوبر می گوید که دو دانشمند سوئدی و روسی ترجمه هایی از این آثار را انجام داده و پس از آن در جمهوری دموکراتیک آلمان (آلمان شرقی سابق ) بعضی از آثار مولانا را به عنوان نماینده فلسفه دیالکتیک معرفی نموده اند.
ما بیشترین قدردانی را از پروفسور نیکلسون می نماییم و ترجمه ارزنده و تفسیر بسیار خوب از مثنوی را مرهون تلاش و زحمات وی می دانیم . وی در عین حال آثار کوچکی درباره "رومی " تألیف نموده و جانشین وی آرتور جان آربری فعالیت های استادش را ادامه داد وداستان های مختلفی از مثنوی ، اشعار و رباعیات را به زبان انگلیسی ترجمه نمود.
در آلمان پس از روکرت ، تنها قسمت هایی از رومی در دوره هایی مورد توجه قرار گرفتند. البته شاید توجه و علاقه به رومی بیشتر از آن بود، اما قبل از جنگ جهانی دوم کارهای عملی زیادی در این زمینه صورت نگرفته بود.
هلموت ریتر، دانشمند بزرگ ، همت خویش را مشغول مولانا نمود. خود من نیز شخصاً در دوران شور و شوق جوانی ام مجموعه ای از آثاردیوان را ترجمه نموده و کتابچه ای را در مورد چیزی که در قلبم جای دارد، یعنی همان گفتار جلال الدین رومی را به رشته تحریر درآوردم .پس از آن همان طوری که در کارهایم نشان دادم ، چیزی که رومی را متمایز از دیگران می نماید همان نحوه و شیوه گفتار وی است . او دارای زیباترین تفکرات فلسفی و دینی است اما اینکه وی چگونه این تفکرات را به زبان می آورد به نظر من مهم ترین و اصلی ترین نکته است .فکر می کنم که وی بهترین مثال و تعبیر و نماینده برای سوریه ۴۱ آیه ۵۳ از قرآن می باشد. جایی که خداوند می فرماید:
"ما به شما آیات و نشانه های خویش را نشان دادیم ، در افق و در روح شما " این بدین معنی است که هر چه انسان در این جهان مشاهده می کند، تماماً نشانه های وجود خداوند است . همان طوری که در مثل قدیمی عرب داریم "در هر کس نشانه ای وجود دارد که نشان دهنده آن است که او یک وجود است . "
اگر آثار رومی را مطالعه نمایید، خواهید یافت که هر چیزی که در این جهان وجود دارد، از آشپزخانه تا فیل ، از مورچه تا ابر، از منازل تاموش کور، همه و همه آیاتی از خداوند می باشند. این ها برای شعرای عارف که تنها به اصول نظری بسنده نکرده بلکه هر چه را که مشاهده می کنند به عنوان اثبات وجود خدا و عشق الهی قلمداد می کنند، مهم هستند.
همکار من ، کریستف کنوبل ، در برن نیز خود را صرف کار و تحقیق در اشعار مولانا نموده و در آمریکا نیز مجموعه ای از رساله های دکتری وجود دارد. یکی از دانشجویان من درباره علم پیشگویی رومی رساله اش را نوشته و دیگر دانشجویانم در باره استعداد و قوه شاعرانه رومی درسرودن اشعار به زبان فارسی و عربی تحقیق نموده و در سال ۱۹۸۷م نیز سمپوزیوم بسیار خوبی در لوس آنجلس برگزار گردید که به دیدگاه های مختلف آثار رومی پرداخت .
همان طوری که قبلاً نیز متذکر شدم ، رومی در این میان تبدیل به یک سمبل فرهنگی گردیده است طوری که نام وی بر سر زبان هاجاری است . اما زمانی که اشعاری را که در رثای وی سروده شده و می شود را به عنوان یک شرقشناس کنترل می نمایم ، تقریباً شوکه می گردم . از جانب دیگر مولوی نیز در میان مردم بسیار محبوب گردیده است ، به خصوص از سال ۱۹۵۴ که گارد قدیمی قونیه در انظارعمومی وارد گشت و پس از آن همواره مردم بیشتری به جمع دوستداران مولانا می پیوندند و گروه های دوستداران مولانا در همه جا وجوددارند و در آمریکا نیز محلی به نام مرکز مولانا برپا گردیده است .
در ترکیه نیز مشتاقان فراوان مولانا وجود دارند که زبان فارسی را نمی دانند، اما حداقل با زمینه هایی اسلامی آشنا هستند و از جانب دیگرانسان های فراوان و متجدد که مشتاق مولانا بوده ولی هیچ گونه آشنایی و اطلاعی از اسلام و فرهنگ اسلامی ندارند. آنها احتمالاً مایل اند تاقطعاتی از مثنوی و یا دیوان را ترجمه نمایند، ولی با روح آنها چیزی که حتماً باید در آثار و اشعار مولانا درک و فهمیده شود، آشنایی ندارند واین مسأله را من بسیار غم انگیز می بینم .
به هر حال نام وی ، نامی آشنا بوده و بسیاری از جنبش و جماعات مشتاق وی ، نام مولانا را در غرب شناسانده اند.
در این جا باید از کارهای همکارم اوا دوویتاری در پاریس یاد نمایم . وی به شکل بسیار فشرده ای در زمینه آثار مولانا کار و تحقیق نموده و ما به خاطر مجموعه ای از ترجمه های مثنوی به خصوص کتاب "فیه مافیه " که توسط وی انجام گردیده است ، از ایشان تشکر می نماییم .در ایتالیا و چکسلواکی تعدادی ترجمه از مولوی وجود دارد.
جالب توجه است که آهنگساز بزرگ لهستانی به نام شیما نوفسکی به همین ترتیب مولانا را به عنوان یک الگو و مدل شناخته و یکی ازکارهای خویش را به رومی اختصاص داده است این بدین معنی است که تأثیرات مولانا در همه جا قابل لمس است . همواره آثار وی تفسیرمی گردد و ما او را به عنوان یک عارف بزرگ می شناسیم . بعضی وی را به عنوان مترجم تعدادی از اشعار ابن عربی به زبان فارسی شناخته اندکه البته من این امر را درست نمی دانم و بعضی وی را به عنوان یک پانته ایست می شناسد که در این مورد بسیار شک دارم . در واقع برای من ،هر زمانی که بخواهم درباره وی صحبت نموده و توضیح دهم ، می توانم از وی به عنوان یک مفسر قرآنی نیز نام ببرم . یک انسان که در تمام عرصه هستی همه چیز را دال بر وجود خداوند بداند و جهان را انعکاس وجود وی تلقی نماید، هیچ چیزی بهتر از قطعه شعری که در پایان مثنوی آمده ، گویای حالش نمی تواند باشد.
آنهایی که با مثنوی آشنایی دارند، می توانند صفحه ای که در آن زلیخا عشق و شوق خویش را نسبت به یوسف ابراز می نماید را به خاطرآورند که هر چه که زلیخا به زبان می آورد، مفهوم یوسف در آن نهفته بود. اگر زلیخا می گفت : "آفتاب چه زیبا می تابد " و یا هنوز نان آماده نیست و یا باغبان میوه هایی را آورد. هر چه و هر چه که او بیان می کرد تماماً نشانه هایی برای وجود یوسف می دید.
باید بگویم که هر کلمه که وی گفته نشانه وجود معشوق وی است . "خوش بود آنکه حدیث دلبران گفته آید در حدیث دیگران ".
بهتر آن است که اسرار معشوق را باز کرد که در آن از دیگری صحبت می شود. انسان اجازه ندارد تا راز را باز گوید، اما می تواند بدان اشاراتی نماید حال این اشارات به وسیله حکایتی در باره یک پشه و یا حکایتی از خورشید باشد. مولانا همیشه راهبر ما به سوی خداونداست . من فکر می کنم که این آن چیزی است که ما باید از وی فرا گرفته و الهامات خویش را بر پایه آن قرار دهیم .

نویسنده: آنه ماری شیمل

منبع : خبرگزاری فارس

مطالب مرتبط

شعر با نظریه سروده نمی‌شود

شعر با نظریه سروده نمی‌شود
بیشتر شاعران و به‌ویژه آنها که کمی باسابقه ترند «کریم رجب‌زاده» را می‌شناسند. در هر جلسه شعری و در هر کجا که برگزار شود، اگر نام او را ببرید، چند نفری سلام می‌رسانند! اهل لاهیجان است و شاعری است صمیمی و به دور از هیاهوی متداول که سال‌هاست به تدریس شعر به نسل جوان پرداخته است. دلسوز شعر است و این را همه کسانی که در جلسات شعر او در سال‌های گذشته حضور یافته‌اند، دیده‌اند و به‌خاطر دارند. «از شرق خون»، «آوازخوانی بی‌زبان»، «گزیده ادبیات معاصر»، «قرارمان پای همین شعر» و «راز غریب ارغوان» حاصل کار شاعری آقای رجب‌زاده است. «اردیبهشت و این همه برف» مجموعه تازه‌ای از ایشان است که آماده انتشار است و همین بهانه‌ای شد تا با ایشان به گفت‌وگو بپردازیم.
▪ آقای رجب‌زاده،شنیدیم که به زودی قرار است مجموعه‌ای از اشعار شما چاپ و منتشر شود اگر ممکن است، در مورد چند و چون آن توضیحاتی ارائه نمایید.
ـ پس از چند سال شعر چاپ نکردن تصمیم گرفتم به هر حال مجموعه‌ای چاپ کنم. یکی از مجموعه‌هایی که قرار است چاپ شود که کارهایش هم انجام شده و احتمالاً تا یک ماه آینده بیرون می‌آید، مجموعه شعری است با نام «اردیبهشت و این همه برف»
▪ بعد از چند سال است که دارید مجموعه چاپ می‌کنید؟
ـ بعد از سال ۸۲ دیگر کتابی چاپ نکردم.
▪ یعنی بعد از «قرارمان پای همین شعر»؟
ـ خیر! بعد از آن مجموعه کوچکی درآمد با نام «راز غریب ارغوان» که متاسفانه الان دیگر موجود نیست. اما مجموعه «اردیبهشت و این همه برف» می‌توان گفت دربرگیرنده شعرهای بعد از انقلاب است که گزینه‌ای شده از دو مجموعه و بقیه هم شعرهایی است که جایی چاپ نشده‌اند و براساس همان علاقه‌ای که من به غزل دارم، بخشی از آن کتاب غزل است و بخش دیگرش هم شعرهای سپید.
▪ به نوعی می‌توان گفت این کتاب، حاصل دو دهه و نیم از زندگی شماست که در آنها جریان‌های شعری مختلفی اتفاق افتاده. به‌نظر ما با توجه به اینکه شما چارچوبی برای کتاب‌هایتان انتخاب می‌کنید که معمولاً هم اشعار کلاسیک مانند غزل را دربرمی‌گیرد و هم نیمایی و هم سپید و در هر سه نیز به‌نظر موفق هستید ـ اما احساس می‌کنیم به نوعی به دور از پیشنهادهایی که در این دهه‌ها شده همچون تصویرگرایی، شعر حجم، شعر تجربه‌گرا یا شعر زبان و... به‌گونه‌ای مستقل،سرودن شعرتان را دنبال می‌کنید. یعنی در همان چارچوبی که متعلق به خودتان است این قضیه می‌تواند به نوعی شبهه‌برانگیز باشد که شاعری در حیطه فعالیتش یعنی همان شعر، واکنش خاصی نشان ندهد خود شما چه نظری در این‌باره دارید؟
ـ همان‌طور که اشاره کردید این مجموعه در واقع حاصل بیشتر از دو دهه کار شاعری من است. بعد از انقلاب اتفاق‌های متعددی در شعر افتاد. یعنی پس از یک وقفه و سردرگمی‌ای که در همان سال‌ها اتفاق افتاد. ما از دهه ۶۰ شاهد پیشنهادهایی به شعر بوده‌ایم، همین‌طور دهه ۷۰ انواع و اقسام نظریه‌ها مطرح شدند می‌توان گفت من به‌گونه‌ای بر تمام این نظریه‌ها اشراف داشته‌ام و آنها را مطالعه کرده‌ام.
دست‌کم نسبت به آنها بی‌تفاوت نبوده‌ام.
اما اگر من آن نظریه‌ها را در شعر خودم اعمال نکرده‌ام به این معنی نیست که آنها را نپذیرفته‌ام. یا فرض کنید اگر نپذیرفته‌ام آن نظریه‌ها چیزهای خوبی نیستند. هرکدام از این نظریه‌ها چیزهایی داشتند که گاه مفید بودند اما نوع اجرای آنها به‌نظر من به نوعی با اشکال مواجه می‌شد. ضمن اینکه من فکر می‌کنم اگر به آن نظریه‌ها دل نبستم، یا شعرم را براساس آن نظریه‌ها ننوشتم باورم این است که شعر اصولاً براساس نظریه نوشته نمی‌شود به‌نظر من این شعر است که نوشته می‌شود و نظریه‌ها بعدها براساس آن شکل می‌گیرند یا نوشته می‌شوند.
این را داشته باشیم... اما من در عین حال که زبان و استقلال شعر خودم را حفظ کرده‌ام سعی می‌کنم که شعرم را به روز و هم عصر خودش نگاه دارم حتی معتقدم که این نگاه را در غزل هم باید حفظ کرد و شعر را به روز کرد.
به‌نظر خودم شعرهایی در همین مجموعه هست که از جریان‌های امروز شعر نیز چندان غافل نیست.
اما دلیل دیگری هم هست. برای نمونه اخیراً در یکی از مجله‌ها شعری از آقای باباچاهی خواندم و آن‌طور که پیدا بود، ایشان کاملا از آن نظریه‌های خودش برگشته و دوست دارم که آن نسخه از «بابا» را بخوانید و ببینید که آقای باباچاهی چقدر از آن نظراتی که در «عقل عذابم می‌دهد» یا «منزل‌های دریا بی‌نشان است» داشته دور شده است. به‌نظر می‌رسد که این شاعران به‌نوعی از این جریان‌ها سرخورده شدند. این نظریه‌ها، در اروپا هم به این شکل مطرح نشده‌اند. یک شاعر فرانسوی هست که متاسفانه اسمش را فراموش کرده‌ام اما از شاعران معاصر فرانسه است که شعری از او چاپ شده بود و سطری از آن چنین است؛
«مملکت تو زیبا بود / کلاغان همه‌اش را خوردند»
خب این شعر، آن هم از شاعری که در مهد پست‌مدرن دارد زندگی می‌کند قابل هضم و قابل فهم و بررسی است یا شعرهایی از شاعران مدرن آلمان نیز به همین ترتیب. نمی‌دانم!... به‌نظر من شاید ما دچار کج‌فهمی‌هایی شده‌ایم.
شاید اگر ما آن نظریه‌ها را با خودمان درونی می‌کردیم، یعنی دلباخته صرف نمی‌شدیم و شتاب‌زده با این نظریه‌ها برخورد نمی‌کردیم، موفقیت چشمگیرتری را به‌دنبال داشتیم.
در این رابطه براهنی نیز در «خطاب به پروانه‌ها» نظری دارد که به عقیده من، گفته پرمسمایی راجع به این قضیه است. او معتقد است که نیما برای خود نظریه‌ای دارد، شاملو نیز به همین ترتیب و رویایی و نیز دیگران اما به عقیده او، جاهایی این شاعران موفق شده‌اند شعر بهتری بگویند که در تقابل با نظریه‌های خودشان عمل کرده‌اند. پس ما هم با شما موافقیم که الزاما نباید از همه نظریه‌ها چشم و گوش بسته پیروی کرد. بنابراین می‌توان گفت وقتی نظریه‌ای صادر می‌شود، می‌توان براساس آن یا حتی ضد آنها شعر را نقد و بررسی کرد.
به هر صورت نظریه‌ها مفیدند. گاهی از دل همین نظریه‌ها چیزهای خوبی بیرون می‌آید. خود آقای براهنی نیز به نظر من پیشنهادهای خوبی کرده و اجراهایی که خود وی ارائه داده، اجراهای خوبی از کار درآمده‌اند و شعرهای خوبی در این مجموعه وجود دارد که نمی‌توانیم منکر آنها باشیم اما به‌نظر می‌آید که خود آقای براهنی به یک شوریدگی رسیده است. آن شوریدگی سبب می‌شود که آن نظریه‌ها در شعرش ـ با اجرایی هم که شده ـ فراموش شوند اما با این حال دقیقا آن نظریه در شعر تابیده شده است یا درباره آقای رویایی می‌بینم که از دهه ۴۰ و هنوز درباره «حجم» حرف می‌زند اما به گمان من، آقای رویایی هنوز نتوانسته نظریه خودش را جا بیندازد. به‌نظر من یک جای کار می‌لنگد. البته گفته من به این معنی نیست که خودش آن تئوری‌ها را اجرا نکرده است.
▪ نتوانسته است به عامه بقبولاند...
ـ بله، به عامه نتوانسته بقبولاند. ببینید... نیما طیف وسیعی از شاعران را به‌دنبال خودش کشید. علی‌رغم همه مخالفت‌ها. نمی‌دانم... شاید بتوان گفت به‌دلیل حقانیتی که داشت... چه‌بسا اگر نیما کمی جوان‌تر می‌بود، به پختگی بیشتری در شعرهایش می‌رسید.
نامه‌های نیما، مانیفست نیما درباره شعر هستند. نظرات بسیار خوبی هستند و می‌بینیم که طیف گسترده‌ای از شاعران به پیروی از او مدت‌ها شعر نیمایی نوشتند اما می‌خواهیم ببینیم چند نفر پیدا می‌کنیم در ایران که شعر حجم می‌نویسند؟ یا چه تعداد از شاعران ما شعر به سبک «موج نو» می‌نویسند؟ به‌جز خود آقای رویایی و احمدرضا احمدی که اصرار می‌کنند شعر حجم یا موج نوی‌شان را بنویسند.
البته نمی‌خواهم بگویم که حقانیتی در کار نیست، آنها بسیار آدم‌های باسوادی هستند اما می‌بینم در عین حال که خود آنها شعرهای خوبی براساس نظریه‌هایشان می‌نویسند، این نظریه‌ها گسترده نمی‌شوند و پیروانی پیدا نمی‌کنند.
▪ یعنی شعر حجم در حد همان آقای رویایی و موج نو در حد خود آقای احمدی می‌ماند.
ـ حتی در مورد شعر موج‌نو نمی‌بینیم که آقای احمدی در جایی توضیحی درباره آن بدهد و آن را بشکافد، بلکه دیگران هستند که این عنوان را به آن می‌دهند چرا که پس از مجموعه، فکر کنم «دیوار شیشه‌ای ... از آقای احمدی است که فریدون رهنما با برداشتی که از سینمای موج‌نو فرانسه داشته‌اند و از این سو در برخورد با جوانی که دارای افکاری متفاوت با روزگار خود در ایران داشته، این نام را روی این نوع شعر گذاشته است اما همان‌طور که گفتم، خود احمدی توضیح چندانی در این باره نداده‌اند، جز اینکه شاعری، شعر ایشان را بخواند و ویژگی‌هایی را از دل آن بیرون بکشد که همگی منجر به شکل‌گیری «سبک» شده‌اند و بخواهد براساس آن شعر موج‌نو بنویسد که آنها هم دو، سه نفری بیشتر نبوده‌اند. یا در مورد شعر حجم علاوه بر خود رویایی چند نفری ازجمله اسلام‌پور و چگینی بیشتر نبوده‌اند که آنها هم در شعر حجم نماندند. پس باید گفت که یک جای کار این نظریه مشکل دارد.
▪ اشاره خوبی کردید آقای رجب‌زاده. اما می‌توانیم بپرسیم چرا و چه مشکلی؟
ـ ببینید ... همان‌طور که خودتان نیز پیش‌تر اشاره کردید، شاعران در دوره‌ای دچار سردرگمی شدند و این کاملاً ملموس است. آیا می‌توان گفت که این مسأله نشأت‌گرفته از همان بحرانی است که سال‌ها پیش از آن با عنوان «فقدان رهبری ادبی» یاد شده؟ با توجه به اینکه آن بحران همچنان به قوت خود باقی است و امروزه حتی از حضور بسیاری از شاعران هم بی‌بهره‌ایم.
ببینید! شما جریان‌هایی که در طول سده‌های مختلفی در اروپا پیش آمده را مرور کنید. مثلاً «رمانتیک» می‌آید و دوره‌ای می‌شود که با آن سبک و سیاق اثر تولید می‌شود، یعنی در همان زمانی که رمانتیک جان می‌گیرد، بلافاصله «رئالیسم» نمی‌آید، بلکه یک دوره تاریخی را پشت‌سر می‌گذارد.
یا مثلاً مدرنیته که می‌آید، یک دوره نسبتاً طولانی را پشت‌سر می‌گذارد که نهایتاً پست‌مدرن جای آن را می‌گیرد، یا شاید به یک اشباع‌شدگی می‌رسد اما ما اینجا این ثبات را نداریم. نظریه پشت نظریه متفاوت است که همین باعث سردرگمی می‌شود. مثلاً در دوره‌ای که هنوز نیما خودش را جا نینداخته، شاملو سرمی‌رسد و می‌خواهد سپید بنویسد که این به نوعی جامعه شعرخوان را دچار مشکل کرد. البته این فاصله زمانی بسیار کم است که مشکل ایجاد کرد.
یا همزمان با نیما، آقای هوشنگ ایرانی سر می‌رسد و عقیده دارد که نیما شاعر نیست! همزمان با همین‌ها ما با حجم طرفیم، با موج نو طرفیم و ... این است که هنگامی که هنوز یک پروسه طی نشده، نظریه دیگری می‌رسد و ما هی در نظریه‌ها دست و پا می‌زنیم. من معتقدم شاعر باید ضمن اشراف بر نظریه‌های دیگران خودش بتواند به یک استقلال دست پیدا کند.
▪ اصولاً قرار نیست که همه شعر موج نو یا حجم یا هر شعر دیگری بنویسند و یک رهبر ادبی هم وجود داشته باشد. اگر قرار است شعر ما به یک سر و سامانی برسد، در وهله اول باید یک خانه تکانی در ذهن‌مان داشته باشیم. ببینیم به کجا می‌خواهیم برسیم؟ آیا هدفمان شعر نوشتن است؟ آیا این باید تداوم پیدا کند؟با توجه به اینکه شما در ادبیات کلاسیک هم تحقیق و مطالعه می‌کنید، به‌نظر شما در دوره‌های گذشته نیز مانند امروز پیش می‌آمده که شاعران با بحرانی مشابه همان چیزی که ما با آن روبه‌روییم درگیر باشند؟ اصلا روند نقد به چه شکل بوده است؟
ـ به نظر من این اتفاق‌ها در گذشته نیز وجود داشته‌اند.در تذکره‌هایی مثل تذکره آذر بیگدلی می‌بینیم که آنجا مثلا برخورد خوبی با «صائب» نمی‌کند. چون نگاه او با نگاه صائب متفاوت است، او را نمی‌پذیرد. به نظر من این نگاه، نوعی نگاه منتقدانه است... بله... در قرن ۱۲، همان‌طور که در کتاب «شاعری در هجوم منتقدان» (نقد ادبی در سبک هندی) که نوشته دکتر شفیعی کدکنی است می‌بینیم، وقتی «حزین» از ایران به هندوستان می‌رود با اقبال عمومی مردم و شاعران آنجا روبه‌رو می‌شود و بیشتر مورد پذیرش قرار می‌گیرد. اما خود حزین به نوعی به شاعران فخر می‌فروشد و همین دشمنی پاره‌ای از شاعران (که در اینجا با عنوان منتقد آمده‌اند) را بر می‌انگیزد که با او از در مخاصمه وارد می‌شوند و شعرش را به نقد می‌کشند.
یکی از آنها «خان آرزو» است که بیت به بیت، اشکال‌های حزین را یادآوری کرده و جالب این است که آن آدم در تمام نقدش کاملا بدبینانه به شعر حزین نگاه کرده است. یعنی منتقدی که یک نکته کوچک مثبت درباره شعر حزین نمی‌نویسد از طرفی، شخص دیگری به نام «صهبایی» می‌آید و نظریه نقد آن آقا را نقد می‌کند و جالب این است که نقد دوم کاملا موشکافانه و دقیق است. بعد از اینها، منتقد دیگری می‌آید و بین دو نقد داوری می‌کند که البته داوری‌اش منصفانه نیست. نهایتا در پایان این کتاب شخصی به نام «آزاد بلگرامی» به دفاع از «صهبایی» می‌پردازد و «آرزو» را نقد می‌کند. اینها از جمله اتفاق‌هایی است که در حوزه نقد در قرن ۱۲ می‌افتد.
▪ قبل از سبک‌ هندی چطور؟ یکی از مواردی که ما در نظریه‌پردازی داریم، تئوریسین بزرگی است به نام عبدالقاهر جرجانی که نظریه‌های بدیعی در علم معانی و بیان و همین‌طور تصویرپردازی و صور خیال در متن ادبی و شعر دارد. به طوری که جرجانی با آوردن واژه «ساخت» ـ که امروزه از سوی ساختارگرایان اروپایی مطرح شده ـ و اشاره به چگونگی شکل‌گیری ساختمان شعر و کیفیت تصویرها و... پیشنهادهای کاملا بدیع و نویی به شعر می‌دهد. به نظر شما آیا شاعران ما چنین آثاری را مدنظر قرار می‌داده‌اند؟ یا براساس آنها شعر می‌نوشتند؟
ـ البته در این زمینه باید به تذکره‌ها مراجعه کرد. چیزی حدود ۲۰۰ تذکره هم موجود است که احتمالا می‌توان در آنها این قضیه را به صورت دقیق بررسی کرد، اما نکته‌ای که به نظر من قابل بیان است و من برای مثال گریزی به آن می‌زنم بحثی درباره شاعری حافظ است خیلی‌ها معتقدند که حافظ بسیاری از مفاهیم و حتی جمله‌ها را از شعر دیگران گرفته است.
اما به نظر من این هوشمندی شاعر را در زمان خودش می‌رساند و توجه‌اش را به برخی از نظریه‌ها. شخصی به نام «خلیل بن احمد فرادهی» واضع علم عروض عرب می‌گوید: اگر شخصی شعری نوشت و نفر دومی شعر را بهتر از آن شخص اول نوشت، شعر متعلق به نفر دوم است. یعنی اجازه تصاحب شعر را با توجه به بازسازی آن به شکلی بهتر را مجاز می‌داند و این گونه است که حافظ مثلا این سطر از خاقانی که می‌گوید: «عاقبت منزل ما وادی گورستان است» را بدین شکل استفاده می‌کند که:«عاقبت منزل ما وادی خاموشان است» چرا که «خاموشان» مثل «گورستان» توی ذوق نمی‌زند و لطیف‌تر است. بنابراین می‌توانیم بگوییم شاعران بزرگ ما حتما به مسائل ما قبل خودشان توجه داشته‌اند.
▪ آقای رجب‌زاده! از همه اینها که بگذریم، آیا مجموعه دیگری هم جز «اردیبهشت و این هم برف» آماده انتشار دارید؟
ـ البته اثر دیگری از شعرهای بعد از انقلاب آماده کرده‌ام به نام «صف عاشقان تمامی ندارد» که به نوعی در برگیرنده شعرهایی از من است که متاثر از رویدادها و جریان‌های آن روزها از جمله جنگ است.علاوه بر این مجموعه‌ها، گزیده‌ای از «بیدل» به صورت بیت بیت آماده کرده‌ام که مراحل پایانی آن را انجام می‌دهم.

وبگردی
قیمتهای روانی  / این آقایان عاقل / بیجاره مردم
قیمتهای روانی / این آقایان عاقل / بیجاره مردم - افاضات امروز معاون اول رییس جمهور، البته قبلتر نیز از زبان دیگر مقامات اقتصادی دولت از جمله نهاوندیان و نوبخت شنیده شده بود. یک اظهارنظر کلی و تاکید بر «عدم نگرانی مردم درباره وضعیت معیشتی» ! عجیب است این جملات شگفت انگیز از زبان جهانگیری که خود از منتقدان وضعیت مشابه در دوران احمدی نژاد بود. او حالا همان جملات را با همان ادبیات تکرار می کند! اما آقای جهانگیری! حقیقتاً این دلار و آن سکه و و قیمت های…
لادن طباطبایی در شبکه من و تو / فیلم
لادن طباطبایی در شبکه من و تو / فیلم - لادن طباطبایی، بازیگر شناخته شده سینما و تلویزیون ایران که برای درمان بیماری فرزندش مدتی است در خارج از ایران به سر می برد امروز مهمان شبکه «من و تو» بود و بدون حجاب مقابل دوربین این شبکه حاضر شد.
تصاویر/ لمس "آزادی" در ورزشگاه آزادی
تصاویر/ لمس "آزادی" در ورزشگاه آزادی - مردم تهران برای اولین بار و برای تماشای مسابقه‌ی فوتبال ایران و اسپانیا در جام جهانی ۲۰۱۸ بهمراه خانواده‌های خود به ورزشگاه صدهزار نفری آزادی رفتند
(ویدئو) رفع ممنوعیت صدای جواد یساری پس از ۴۰ سال
(ویدئو) رفع ممنوعیت صدای جواد یساری پس از ۴۰ سال - جواد یساری پس از ۴۰ سال با خواندن در فیلم «دشمن زن» دوباره به عرصه هنر بازگشت.این گزارش توسط تماشا تهیه و منتشر شده است. منبع
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی - مشاور رسانه‌ای احمدی نژاد دیشب با انتشار عکسی دلخراش از وضعیت جسمی «حمید بقایی» از بازگشت این مجرم پرونده‌ی مالی آن دولت به زندان اوین خبر داد.
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد!
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد! - در پی برگزاری نمایش مد لباس زنان به سبکی عجیب در عربستان، سر و صدای بسیاری در رسانه ها به راه افتاد. ماجرا از این قرار بود که لباسها بدون مانکن و مانند اشباح در حال پرواز با استفاده از پهباد نمایش داده شدند.
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی - علی اکبر ولایتی، مرد 37 شغله ای که به جز حوزه دیپلماسی، سالیانیست که کارشناس ادبی، فرهنگی، تاریخی، عرفانی و ... تلویزیون نیز هست، و هر سال دهها جلد کتاب به نام او منتشر می شود. همه ی این سوابق معششع یک سو و چرخش مادام سیاسی او در حوزه های مختلف، در سوی دیگر، کار را به جایی رسانیده که ولایتی را با ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» نیز می شناسند! ولایتی در تازه ترین تغییر مواضع خود این بار برجام را که روزگاری…
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده - در این ویدئو صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده توسط معلم مدرسه را مشاهده می کنید.
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی - پوری بنایی به عیادت پناهی رفت و دیدارش با مرحوم ناصر ملک‌مطیعی پس از پخش نشدن برنامه‌هایش از تلویزیون تعریف کرد.
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران!
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران! - ماجرای تکان دهنده اذیت و آزار گروهی دانش آموزان یک دبیرستان پسرانه در غرب تهران وارد فصل تازه‌ای شد.
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد!
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد! - در ادامه حضور چهره های شناخته شده در کمپین "خانم گزارشگر"، این بار آزاده نامداری مجری تلویزیون تلویزیون اقدام به گزارش فوتبال کرد. او برای این کار بازی خاطره انگیز ایران - استرالیا در مقدماتی جام جهانی 98 فرانسه را انتخاب کرده است که گزارش ضعیف او با انتقادات فراوانی مواجه شده است، تا حدی که وبسایت مربوط به این کمپین ویدئوی گزارش این او را از سایت حذف کرد.
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی - عکسی از حضور سید ابراهیم رئیسی در مراسمی ویژه منتشر شده است که گفته می شود متعلق به کنفرانس افق نو در مشهد بوده است. در این عکس حرکات عجیب خانمی با لباس های قرمز، چفیه بر گردن و پرچم در دست در مقابل ابراهیم رییسی به چشم می خورد که توجه کاربران بسیاری را در شبکه های اجتماعی جلب کرده است!