سه شنبه ۴ اردیبهشت ۱۳۹۷ / Tuesday, 24 April, 2018

استخاره و تفأل؛ آری یا خیر؟


استخاره و تفأل؛ آری یا خیر؟
درباره‌ استخاره سه دیدگاه وجود دارد که به شرح زیر است:
۱) دیدگاه افراطی: این دیدگاه ازآن ‌کسانی است که عقل را محدود دانسته و ‌مشورت را نیز رایزنی با عقل‌های ‌محدود تلقی‌ ‌می‌کنند. از نظر این گروه در همان ابتدای ‌کار باید به سراغ تسبیح یا قرآن رفت و از‌ ‌خداوند راه ‌صحیح و خیر را طلب نمود.‌‌‌
۲) دیدگاه تفریطی: این دیدگاه به کلی منکر‌ ‌استخاره و تفأل است.‌‌‌
۳‌) دیدگاه معتدل: صاحبان آن معتقدند با توجه به جایگاه‌ ‌عقل و مشورت، استخاره و ‌تفأل عین خردورزی است. ‌بسیاری از روایات وجود دارد که در‌ ‌آن‌ها استخاره و تفأل مورد ‌تأیید و سفارش امامان معصوم - علیهم السلام - ‌واقع شده‌‌‌ ‌‌است. در این نوشتار ضمن ‌تبیین مفهوم استخاره، دلایل جواز استخاره با قرآن را ذکر و نیز ‌روایاتی که در ‌آن‌ها تفأل به قرآن مورد نهی واقع شده است را بررسی می‌نماییم.‌‌ ‌
● معنای استخاره
استخاره دو معنی دارد: یکی از آن‌ها معنای حقیقی‌ ‌استخاره است (یعنی استخاره ‌مطلق) و در اخبار و روایات ‌‌ما از آن بیشتر نام برده شده و پیش خواص، متعارف است و ‌آن،‌ ‌طلب خیر نمودن از خداست. این نوع استخاره ‌در تمام کارهایی که انسان می‌کند، ‌خوب و‌ ‌مستحب است.معنای دیگر استخاره این است که پس از آن ‌که انسان به کلی در امری متحیر و‌‌ ‌‌وامانده ‌شد،به طوری که نه عقل ‌خودش وی را به خوبی و بدی آن راهنمایی کرد، نه عقل‌‌ ‌دیگری راه خیر و شر را به او فهماند و نه خدای ‌جهان درباره آن کار، تکلیف و‌ ‌فرمانی ‌داشت که راهنمای او باشد، در این صورت که هیچ راهی برای پیدا ‌کردن خوب و بد‌ ‌در کار ‌نیست، اگر یکی پیدا شود و انسان را به یک سوی کار، دلگرم کرده و با اراده‌ ‌راسخ و ‌‌امیدوارانه به کار وادار کند، چه منت بزرگی به انسان دارد. ‌اینجا‌ ‌دین‌داران می‌گویند: خدای عالم که پناه بیچارگان و دادرس افتادگان است، درحالت‌ ‌تحیر و دو دلی، یک راه ‌امیدی بر روی انسان باز کرده و اگر انسان با این حال اضطرار‌ ‌به او ‌پناه ببرد و از او راهنمایی جوید، خدای ‌جهان که قادر بر پیدا و نهان است، یا‌‌ ‌دل او را به ‌یک‌سو می‌کشاند و راهنمای قلب او می‌شود (در استخاره قلبی) که ‌او مقلب‌ ‌القلوب ‌است، یا دست او را به یک طرف تسبیح می‌اندازد (در هنگام استخاره با تسبیح)‌‌ ‌یا به ‌وسیله قرآن، ‌دل او را گرم می‌کند (در استخاره با قرآن.)‌‌‌‌‌لازم به ذکر است که از روایات، صحت هر دو‌ ‌معنی استفاده می‌شود.‌ ‌
● ‌دلایل جواز استخاره با قرآن‌‌ ‌
درباره استخاره با‌ ‌قرآن روایاتی از پیشوایان معصوم- علیهم السلام - نقل شده است ‌که به برخی از آن‌ها‌ ‌اشاره ‌می‌شود:
‌‌‌۱ ) روایت شده است که: یسع بن عبدالله قمی به امام صادق(ع) عرض کرد: ‌گاهی می‌خواهم کاری انجام ‌دهم ولی متحیر هستم که آیا انجام دهم‌ ‌یا نه؟ امام صادق (ع‌) به او فرمود: هنگام نماز - که شیطان از هر ‌وقت‌ ‌دیگری از انسان دورتر ‌است - قرآن را بگشا، به اولین آیه‌ای که در آغاز صفحه دست راست‌‌ ‌‌می‌بینی، عمل ‌کن.
۲) از رسول‌ ‌خدا (ص) نقل شده است که فرمود: هنگام ‌استخاره با قرآن،‌ ‌ابتدا سه بار ‌سوره توحید را بخوان سپس سه بار صلوات بر محمد و ‌آلش بفرست و ‌بگو: "اللهم تفألتُ بِکِتابکَ و تَوکلتُ ‌عَلیکَ فَأرِنی مِن کِتابکَ مَاهُو ‌مَکتومٌ مِن سِرکَ المَکنونِ‌ ‌فِی غَیبکَ." یعنی: خدایا به کتاب تو تفأل می‌زنم و بر تو توکل ‌‌می‌کنم و از کتابت‌ ‌آنچه را که در نهان غیب تو، پوشیده شده به من بنمایان." پس از این ‌دعا، قرآن را‌ ‌بگشا و از ‌سطر اول، صفحه‌ سمت راست، مقصود خود را به دست آور.
● روایتی که از تفأل به‌قرآن نهی می‌کند‌‌ ‌
شیخ بزرگوار کلینی (ره) از امام صادق (ع)روایت‌ ‌کرده است که "به قرآن ‌تفأل مکن."‌علامه مجلسی (ره) می‌فرماید: " این حدیث را تأویل ‌کرده‌اند به این که از فال‌‌‌گشودن ‌قرآن برای استنباط احوال ‌آینده از آیات [پیشگویی] نهی شده است، چنان که برخی از ‌جاهلان،‌ ‌این روش را وسیله‌ای برای کسب روزی خود ‌قرار داده‌اند و به این صورت، مردم را ‌فریب‌ ‌می‌دهندو ممکن است مقصود، نهی از تفألی باشد که بیشتر مردم از ‌دیدن یا ‌شنیدن بعضی‌ ‌امور اعتقاد پیدا می‌کنند و برخی را مبارک و برخی دیگر را شوم می‌گیرند؛ ‌بدین صورت‌ ‌که ‌از آیات قرآن کریم نیز فال نیک و فال بد گرفته شود و شاید یک حکمتش ‌این باشد که‌ ‌اگر موافق نیفتاد باعث کم ‌اعتقادی مردم به قرآن نگردد.
تذکر این نکته نیز لازم است که کسانی که با قرآن، انس و‌ ‌الفتی ندارند و محکم و ‌متشابه آن را نمی‌شناسند و از علم ‌تفسیر بهره‌ای ندارند،‌ ‌باید از استخاره و تفأل با ‌قرآن، سخت بپرهیزند و آیات خدا را به بازی نگیرند، شاید‌ ‌این حدیث شریف در اصول ‌کافی، خطاب به این دسته از افراد باشد. زیرا استخاره و فال‌ ‌معمولاً معنای یکسانی ‌دارند، چنان‌که در دعای استخاره با قرآن می‌گوییم: "اللهم‌ ‌تفألتُ بکِتابکَ، یعنی خدایا به ‌کتاب تو فال می‌زنم." شاید بتوان ‌این فرق را هم قائل شد‌‌ ‌‌که از میان انواع استخاره، ‌استخاره‌هایی که ابزار محسوسی مثل تسبیح، دیوان،‌ ‌‌شعر، کاغذ و... دارند، آنها ‌را فال هم می‌گویند و استخاره‌هایی که هیچ ابزاری جز‌ ‌دعا و قلب ندارند، آنها را فقط ‌‌استخاره می‌گویند؛ مثل استخاره‌های مطلق، قلبی و ‌مشورتی.


منبع : روزنامه آفتاب یزد

مطالب مرتبط

همگام با قبیله قرآن

همگام با قبیله قرآن
▪ نشانه توفیق و بی‌توفیقی انسان چیست؟
▪ آیا نماز، نشانه شخصیت هر فرد است؟
▪ آیا روح، مؤنث است یا مذکر؟
در طول تاریخ اسلام، فرزانگان بسیاری بوده‌اند که با بهره‌گیری از فروغ وحی و استفاده از گوهر کلام ائمه علیهم‌السلام توانسته‌اند راه سعادت را بنمایانند و با کنار زدن پرده‌های غفلت از دیدگان قلب‌ها، مردم را بر کنار مائده الهی بنشانند و لمعات قرآنی را بر جانشان بیفشانند. زیرا قرآن، کتاب هدایت همه انسان‌ها در همه اعصار است و نور هدایتش، اختصاص به اقلیم یا نژادی خاص ندارد. امیرالمؤمنین علیهم‌السلام فرمود: «قرآن را فرا گیرید که نیکوترین سخن است و به فهم عمیق آن دست یابید که مایه خرمی دل‌هاست و از نور آن شفا جویید که شفای بیماری‌های روحی است».
آنچه از این پس در این قسمت در خدمت آن خواهیم بود، گزیده‌ای از نکات تفسیری قرآن کریم از کتاب‌ها و دروس تفسیر حضرت آیت الله جوادی آملی است که تقدیم شما می‌گردد. با این امید که خداوند سبحان، قلوب همه ما را ظرف معارف قرآن و اهل بیت قرار دهد و ما را در عمل به معارف قرآنی، توفیق روزافزون دهد.
● معنای توفیق
در فرهنگ قرآن کریم، توفیق به معنای «آسان کردن» است؛ یعنی خدای سبحان، پیمودن راه را برای انسان آسان‌تر می‌کند؛ چه از طرف مثبت که همان صراط مستقیم است و چه از جانب منفی که کج راهه است. آن جایی که خداوند به کسی توفیق می‌دهد، به این معناست که گرایش قلبی او به سمت امور خداپسند، آسان‌تر می‌شود و اسباب و علل حرکت در این مسیرها، برایش فراهم‌تر می‌گردد و بهتر معارف را درک می‌کند و راحت‌تر عمل می‌کند؛ البته این به معنای آن نیست که راه گناه برای او بسته است - و الا جبر به وجود می‌آید - بلکه گناه کردن برای وی سخت است.
عکس توفیق، حالت بی‌توفیقی است؛ یعنی به واسطه گناه پی‌درپی، گرایش قلبی انسان به سمت امور ناپسند، آسان می‌شود. چنین فردی، راحت دروغ می‌گوید؛ راحت به نامحرم نگاه می‌کند و با سختی، معارف الهی را می‌فهمد و عمل می‌کند؛ نسبت به مسائل معنوی، بی‌میل است؛ ترک گناه برای او سخت می‌شود و اذعان دارد که دلم می‌خواهد گناه نکنم؛ ولی نمی‌‌تـوانم!
پس توفیق در هر دو مسیر، به معنای سهولت است. قرآن کریم درباره گروه اول می‌فرماید: «فامّا من اعطی واتّقی و صدّق بالحسنی، فسنیسّره للیسری؛۱ و اما آن کس که برای رضای خدا از مال خویش بخشید و تقوا پیشه کرد و نیکوترین وعده خدا را در مورد انفاق‌کنندگان راست شمرد، به زودی او را برای ورود به بهشت، آماده خواهیم ساخت و به آسایش و زندگی آسوده می‌رسانیم».۲
قرآن درباره گروه دوم نیز می‌فرماید: «و امّا من بخل و استغنی و کذّب بالحسنی فسنیسّره للعسری؛۳و اما آن کس که بخل ورزید و با گردآوری ثروت، در پی توان‌گری بود و نیکوترین وعده خدا را دروغ شمرد، به زودی او را برای دشواری و عذاب، آماده خواهیم ساخت».
بنابراین، راه برای هر دو گروه باز است. گروه اول به راحتی کار خیر انجام می‌دهند و در عین حالی که می‌توانند گناه کنند، گناه کردن برایشان سخت است و گروه دوم به راحتی گناه انجام می‌دهند و در عین حالی که می‌توانند توبه کنند، توبه کردن برایشان سخت است. پس هر دو گروه با اختیار خود، مسیر حرکت خود را انتخاب می‌کنند؛ هم گروه اول، توان گناه کردن دارند، ولی با اختیار خود گناه نمی‌کنند و هم گروه دوم توان توبه دارند، ولی با اختیار خود و به سختی، توبه می‌کنند یا موفق به توبه نمی‌شوند.۴
حضرت امامقدس سره در مورد ارتباط اعمالی که انسان انجام می‌دهد و توفیق یا سلب توفیقی که نصیب او می‌شود، می‌فرماید: «ممکن است یک نظر به نامحرم یا یک لغزش کوچک لسانی، مدت‌ها انسان را از سرایر و حقایق توحید باز دارد و از حصول جلوات محبوب و خلوات مطلوب که قره العین (نور چشم) اهل معرفت است، باز دارد».۵
● نماز و جلوگیری از فحشا
چون جهان طبیعت،‌جهان تأثیر و تأثر متقابل است،۶ همان طور که نماز، انسان را از فحشا و منکرات باز می‌دارد، (ان الصلاه تنهی عن الفحشاء و المنکر)،۷ کسی که اهل فحشا و منکر است نیز توفیق خواندن نماز مقبول را ندارد؛ یعنی «ان الفحشاء تنهی عن الصلاه». نماز و منکرات، تضاد متقابل دارند. ممکن نیست نماز جلوی فحشا را بگیرد؛ ولی فحشا اثر منفی در نماز نگذارد.۸ به هر مقدار انسان‌ برای نماز خود اهمیت قائل شود (اول وقت خواندن، حضور قلب داشتن و...)، امکان حرکت به سوی منکرات از او سلب می‌شود؛ تا آن جا که حتی فکر گناه نیز به سراغ او نمی‌آید و برعکس، انسان فاحش یا بدکار و اهل منکر نیز توفیق انجام نماز ندارد. هر چه شخص به منکرات بیشتری آلوده شود، کمتر توفیق انجام نماز پیدا می‌کند؛ مثلاً ابتدا حضور قلبش را از دست می‌دهد؛ سپس نماز را به تأخیر می‌اندازد و کم‌کم آخر وقت و سرانجام تارک الصلاه می‌شود.
بنابراین، با یک معیار ساده می‌توانیم متوجه شویم که هر چه اهتمام انسان به نماز اول وقت و همراه با حضور قلب، بیشتر باشد، نشانه آن است که منکرات و اعمال ناپسند از وی سر نزده است و برعکس هر چه توفیق نماز اول وقت و همراه با حضور قلب از ما سلب شود، نشانه آن است که گرایش ما به زشتی‌ها و منکرات، افزایش یافته، باید در پی‌اصلاح خویش باشیم و این معنا در سخنان ائمه معصومین علیهم السلام چه زیبا تجلی یافته است که «کل عملک تبع لصلاتک فمن ضیّع الصلوه فانه لغیرها اضیع».۹
● کرامت انسان در تقواست
قرآن کریم، محور کرامت انسان را تقوا می‌داند و اعلام می‌دارد که چیزی جز تقوا، مایه کرامت نیست؛ «یا ایها الناس انا خلقناکم من ذکر و انثی و... ان اکرمکم عندالله اتقیکم»؛۱۰یعنی ای مردم! ما شما را مذکر و مؤنت آفریدیم و شرط کرامت و بزرگواری شما را تقوا قرار دادیم.
مرد و زن بودن، ارتباطی با کرامت ندارد. نه مرد بودن شرط کرامت است و نه زن بودن مانع آن است؛ چون کرامت، صفت روح است و روح انسان، نه مؤنث است و نه مذکر. نر و ماده بودن، صفت جسم است. روح انسان، مجرد است و همه فضایل اخلاقی، به روح آدمی برمی‌گردد. بنابراین، نه مرد بودن، مایه فخر است و نه زن بودن، مانع کرامت است؛‌بلکه مدار کرامت نزد خدای سبحان، همانا تقواست. از این رو در قرآن کریم آمده است: «ان اکرمکم عندالله اتقیکم».
این آیه، معیار کرامت انسان را در تقوا منحصر کرده است و جز تقوا، هر معیار دیگری را (اعم از ثروت، زیبایی، نژاد، قبیله، جنسیت، رنگ‌پوست، علم، سابقه علمی، اجتماعی و سیاسی و...) نفی می‌کند.۱۱

وبگردی
ایران نیاز به مردانی بزرگ و دانشمند دارد / چرا اینهمه انسانهای حقیر ...
ایران نیاز به مردانی بزرگ و دانشمند دارد / چرا اینهمه انسانهای حقیر ... - مرتضوی هیچ گاه قاضی و حقوق دان نبود و نباید کار قضایی انجام می‌داد. اما این ضعف ماست که چنین فردی در جایگاه بالایی قرار می‌گیرد. شگفتی من از قاضی مرتضوی و رفتار او نیست که چرا خودش را برای اجرای حکم خود به زندان معرفی نکرد. من رفتار او با زهرا کاظمی را دیده بودم.
معنی و مفهوم "به ما این دختر خوشگل‌ها رو نشون بده"؟
معنی و مفهوم "به ما این دختر خوشگل‌ها رو نشون بده"؟ - بعد از انقلاب، به واسطه تنیده شدن حکومت و دین بسیاری از پست‌ها و سمت‌های سیاسی با هاله‌ای رو به رو شد که اجازه نمی‌داد صاحب آن منصب مورد نقد قرار بگیرد....
سومین روز جشنواره جهانی فیلم فجر
سومین روز جشنواره جهانی فیلم فجر - سی و ششمین جشنواره جهانی فیلم فجر از 30 فروردین با حضور فیلم سازانی از ایران و نمایندگانی ازسینمای 78 کشور جهان تا 7 اردیبهشت در پردیس سینمایی «چارسو» برگزار می شود.
سیلی زدن به «امید» مردم در پارک!
سیلی زدن به «امید» مردم در پارک! - کتک خوردن دختری که جز التماس دوستانش هیچ فریادرسی ندارد از یک پلیس زن عضو گشت ارشاد که ماموران مرد هم آنها را همراهی می کردند، آنقدر دردناک است که کمتر وجدان بیداری به آن واکنش نشان نداده است.
عصر ما - پرونده حضور زنان در ورزشگاه ها
عصر ما - پرونده حضور زنان در ورزشگاه ها - بررسی حضور زنان در ورزشگاه ها با حضور نرگس آبیار، لاله افتخاری، حمید رسایی، حجت الاسلام محسن غرویان و فائزه هاشمی.
حمله فیزیکی به بازیگر زن ایرانی در خیابان! / عکس
حمله فیزیکی به بازیگر زن ایرانی در خیابان! / عکس - بازیگر سریال "تعطیلات رویایی" از حمله افراد ناشناس به خود خبر داد. مریم معصومی، بازیگر سینما و تلویزیون مورد حمله افراد ناشناس قرار گرفت.
گفتگوی تلفنی با همسر مرتضوی / صوت
گفتگوی تلفنی با همسر مرتضوی / صوت - سعید مرتضوی که در روزهای گذشته خبری از او نبود و حتی سخنگوی دستگاه قضایی گفته بود حکم جلبش صادر شده اما گیرش نیاورده‌اند، به گفته همسرش در تهران است.
ارسطوی پایتخت با مونا فائض پور ازدواج کرد
ارسطوی پایتخت با مونا فائض پور ازدواج کرد - «احمد مهران فر» بازيگر نقش «ارسطو عامل» در سريال پايتخت ۵ در اینستاگرام خود از ازدواجش با «مونا فائض پور» خبر داد.
صحبت های جنجالی رییسی علیه روحانی
صحبت های جنجالی رییسی علیه روحانی - صحبت های جنجالی رییسی پیرامون استفاده روحانی از نام امام رضا در انتخابات
500 نفر محتوای نامه‌های پستی مردم را میخواندند و چک می‌کردند!
500 نفر محتوای نامه‌های پستی مردم را میخواندند و چک می‌کردند! - محمد غرضی می‌گوید: زمانی که به عنوان وزیر در وزارت حضور یافتم بیش از ۵۰۰ نفر را دیدم نامه‌هایی که از داخل به خارج و از خارج به داخل کشور ارسال می‌شدند را چک می‌کردند و به صورت سه شیفت فعالیت می‌کردند و نامه‌ها را می‌خواندند.
جنجال ویدیو دختر بازیگر روی کول بازیکن پرسپولیس!
جنجال ویدیو دختر بازیگر روی کول بازیکن پرسپولیس! - عکس و ویدیویی منتسب به ستاره پرسپولیس فرشاد احمدزاده و ترلان پروانه بازیگر سینما و تلویزیون در فضای مجازی منتشر شده است. عجب پاپراتزی‌هایی داریم!
دختر داعشی سریال پایتخت کیست ؟
دختر داعشی سریال پایتخت کیست ؟ - در قسمت های اخیر سریال پایتخت بازیگر جدیدی به جمع خانواده معمولی پیوسته است؛ نیلوفر رجایی فر نقش الیزابت را در سریال پایتخت ۵ ایفا می کند ؛ این بازیگر با جلب اعتماد سیروس مقدم این فرصت ط بازی در سریال پر طرفدار پایتخت را به دست آورد .
خانم ایرانی، عامل تیراندازی در مقر یوتیوب / فیلم
خانم ایرانی، عامل تیراندازی در مقر یوتیوب / فیلم - ویدیوهایی از نسیم نجفی اقدم در شبکه های اجتماعی به زبان های انگلیسی و فارسی موجود است که در آن ها وی از حذف ویدیوهای خود توسط یوتیوب شکایت دارد.
رقص کاوه مدنی یا کالای ایرانی؟
رقص کاوه مدنی یا کالای ایرانی؟ - بگذارید اینطور بپرسم: مگر کیروش، مربی تیم ملی فوتبال جمهوری اسلامی ایران عرق نمی‌خورد؟ نمی‌رقصد؟ مگر برانکو و شفر نمازشب می‌خوانند و روزه می‌گیرند و اصولگرا و ارزشی و انقلابی هستند؟!