دوشنبه ۲۹ بهمن ۱۳۹۷ / Monday, 18 February, 2019

بیماری های دستگاه گوارش را بیشتر بشناسید


بیماری های دستگاه گوارش را بیشتر بشناسید
از هنگامی که شروع به جویدن لقمه غذا می کنیم، هضم غذا شروع می شود و در واقع کار دستگاه گوارش آغاز می شود. دستگاه گوارش یکی از دستگاه های فعال در بدن انسان است که کار خود را در ۴ بخش بلع، گوارش، جذب و هضم انجام می دهد.
مواد غذایی پس از ورود به معده با آنزیم های درون معده مخلوط می شود تا به اجزای ساده تری تجزیه شود. سپس این مخلوط از معده خارج می شود و به روده ها می رود تا از آن جا، مواد غذایی تجزیه شده جذب جریان خون شود. موادغذایی تجزیه شده از طریق جریان خون در اختیار یاخته های بدن قرار می گیرد و مواد غذایی که جذب نمی شود، به طور طبیعی دفع می شود. دستگاه گوارش به عنوان یکی از مهم ترین دستگاه های بدن، بیماری های مربوط به خود را دارد که گریبانگیر بسیاری از افراد است.
درباره دستگاه گوارش و بیماری های مرتبط با آن با دکتر سیدامیر میرباقری متخصص گوارش و عضو هیئت علمی دانشگاه تهران گفت وگو کردیم. دکتر میرباقری در توضیح چگونگی کار دستگاه گوارش می گوید: دستگاه گوارش از دهان شروع می شود و تا انتهای روده بزرگ که محل خروج مواد دفعی است، ادامه پیدا می کند. این دستگاه شامل لوله مری است که به معده که کار آن خرد و آسیاب کردن غذاست، منتهی می شود سپس به روده باریک می رود که محل اصلی جذب غذاست.
۲ عضو در جذب به روده بزرگ کمک می کند یکی کبد که با ترشح آنزیم و صفرا باعث هضم غذا می شود و یکی لوزالمعده که وظیفه نرم کردن مواد غذایی را دارد تا مواد غذایی در معرض سلول های روده باریک قرار بگیرد و جذب شود. مازاد مواد غذایی به روده بزرگ تحویل داده می شود که کولون نام دارد. آب مواد غذایی در کولون جذب مجدد ومواد اضافی دفع می شود.
مهم ترین بیماری های دستگاه گوارش در ایران به ۲ دسته تقسیم می شود گروه اول بیماری هایی است که خطرناک نیست و گروه دوم شامل بیماری هایی می شود که خطرناک است.
در گروه اول شایع ترین بیماری در ایران و جهان رفلاکس است یا همان ترش کردن که در واقع برگشت اسید از معده به مری است. بعد از آن سندروم روده تحریک پذیر، زخم معده، اثنی عشر و بیماری های التهابی روده که همگی بیماری های خوش خیم دستگاه گوارش است از جمله بیماری های خطرناک دستگاه گوارش، سرطان ها محسوب می شود که در کشورهای مختلف شیوع زیادی دارد. در ایران، شایع ترین سرطان دستگاه گوارش، سرطان معده و سپس سرطان مری و سرطان کولون (روده بزرگ) است. در اروپا و آمریکای شمالی، شایع ترین سرطان‌ها، سرطان‌کولون است.این تفاوت به مسائل ژنتیک و نوع تغذیه ارتباط دارد. تصور ما بر این است که طی ۲۰ سال آینده شایع ترین سرطان دستگاه گوارش در ایران، سرطان کولون باشد. هم اکنون پس از بیماری های قلبی عروقی، دومین علت مرگ و میر در جهان، (اگر تصادفات و جنگ و حوادث غیرمترقبه را کنار بگذاریم) سرطان های دستگاه گوارش است. یک سری بیماری های ویژه کبد از جمله هپاتیت و یرقان هم جزو بیماری های دستگاه گوارش محسوب می شود که مبحث جداگانه ای دارد.
دکتر میرباقری درباره علت اصلی شیوع سرطان معده در ایران توضیح می دهد: در مناطقی در ایران که طی نسل ها عادت های غذایی نادرست مثل استفاده از غذاهای مانده، غذاهای پرنمک و شور و غذاهای دودی وجود دارد، سرطان معده رایج تر است هم چنین کمبود ویتامین C، گنجانده نشدن میوه و سبزیجات در رژیم غذایی، وجود میکروب هلیکو باکتری از دیگر عوامل بروز سرطان معده است. در مناطقی از ایران فرهنگ غذا خوردن، سنتی است.
مثلا غذایی را که ۲ روز قبل تهیه شده و در یخچال نگهداری نشده است، مورد استفاده قرار می دهند. طبق تحقیقات از زمان استفاده از یخچال و سردکن در بسیاری از کشورها آمار سرطان معده کاهش پیدا کرده است. در آمریکا و اروپا طی دهه های اخیر آمار سرطان معده پایین آمده است و علت اصلی آن استفاده از یخچال و نگهداری صحیح مواد غذایی است در حالی که در برخی مناطق ایران این فرهنگ هنوز جانیفتاده است.
مواد غذایی خارج از یخچال دچار فعل و انفعالات شیمیایی می شود که مصرف آن ها احتمال ابتلا به سرطان معده را در مصرف کننده زیاد می کند بنابراین استفاده از یخچال برای نگهداری از مواد غذایی یک اصل است که باید عموم جامعه را نسبت به آن آگاه کرد.
وی درباره سرطان مری که یکی از شایع ترین سرطان ها در ایران است، ادامه داد: سرطان مری بیشتر در مناطقی از ایران گزارش می شود که در این زمینه چند عامل موثر است. یکی به کمبود سلنیوم در خاک مربوط می شود، مورد دوم به نوع تغذیه برمی گردد.
طبق تحقیقات کسانی که از مواد غذایی تازه و سبزیجات استفاده می کنند بسیار کمتر از دیگران به سرطان مری مبتلا می شوند. از همه مهم تر نوشیدن و صرف غذاهای داغ است که در فرهنگ ما بسیار شایع است. غذا و نوشیدنی داغ در درازمدت به مری صدمه جدی می زند و یکی از عوامل اصلی ابتلا به سرطان مری است البته نباید عوامل ژنتیک را نادیده گرفت. در بعضی از خانواده ها، احتمال ابتلا به سرطان معده یا مری، بیشتر از دیگران است.
علت ایجاد سرطان روده در بسیاری از نقاط جهان به جز عوامل ژنتیکی، خوردن چربی حیوانی است. ثابت شده است در کشورهایی که چربی حیوانی زیادی مصرف می شود مثل گوشت قرمز چرب، استیک، همبرگر، غذاهای آماده مثل سوسیس، کالباس، سرطان روده بزرگ شایع است.
در کشورهایی که مصرف این غذاها کمتر است، سرطان روده بزرگ کمتر است. به همین دلیل است که احتمال داده می شود با روند رو به افزایش گرایش جوانان و خانواده ها به مصرف غذاهای آماده و پرچرب، طی ۲۰ سال آینده شیوع سرطان روده بزرگ در ایران بیشتر از سرطان معده و مری باشد.
استاد دانشگاه تهران درباره شیوع زخم معده و اثنی عشر می گوید: این ۲ بیماری در جهان رو به کاهش است و در ایران نیز همین روال را دارد. یکی از دلایل این است که این ۲ بیماری ارتباط مستقیمی با باکتری هلیکو باکترپیلوری دارد. این باکتری در دوران کودکی از فردی به فرد دیگر منتقل می شود و انتقال آن اجتناب ناپذیر است و خطرناک هم نیست. این باکتری در برخی افراد در دوران بزرگسالی باعث ایجاد زخم می شود. البته باید ذکر کرد که زخم اثنی عشر بسیار شایع تر از زخم معده است که علت اصلی بروز آن همان باکتری است و پس از آن مصرف قرص های مسکن بدون تجویز پزشک در درازمدت است. مصرف بروفن، آسپرین و ایندومتاسین چه در سنین جوانی برای تسکین سردرد و چه در سالمندان برای تسکین آرتروز و دردهای مفصلی در درازمدت باعث ایجاد زخم اثنی عشر می شود. زخم اثنی عشر و معده خوش خیم تبدیل به سرطان نمی شود و این شایعه که زخم معده تبدیل به سرطان می شود، کاملا نادرست است.
بیشتر این زخم ها خوش خیم است و با درمان مناسب، برای همیشه از بین می رود. به کسانی که سابقه زخم معده و اثنی عشر دارند، توصیه می شود مسکن هایی مانند بروفن را، حتما پس از صرف غذا مصرف کنند و همراه آن کپسول اوماپرازون را که برای جلوگیری از ترشح اسید معده تجویز می شود، بخورند و اصولا خوردن مسکن بدون تجویز پزشک را به هیچ کسی توصیه نمی کنیم.
دکتر میرباقری درباره توزیع جنسیتی بیماری های دستگاه گوارش می گوید: سرطان های دستگاه گوارش در مردان شایع تر است اما زخم اثنی عشر در بین زنان کمی بیشتر از مردان است. هم چنین سندروم روده تحریک پذیر در تمام دنیا در زنان بیشتر مشاهده می شود زیرا زنان حساس تر و عاطفی تر هستند و دستگاه گوارش آن ها به سرعت تحت تاثیر مسائل روحی شان قرار می گیرد.
به طور کلی در مورد بیماری های گوارشی نیز همانند دیگر بیماری ها، پیش گیری مقدم بر درمان است. به والدین توصیه می کنیم که با مصرف غذاهای خانگی، از ابتدا ذائقه فرزندانشان را با غذاهای سالم سازگاری دهند و از مصرف مداوم غذاهای آماده بپرهیزند.


منبع : روزنامه خراسان

مطالب مرتبط

رام کردن روده های سرکش

رام کردن روده های سرکش
نشانگان روده تحریك پذیر (IBS) یكی از شایع ترین بیماری های گوارشی است. این بیماری بیشتر زنان را گرفتار می كند. تخمین زده می شود كه بیش از ۷۰ درصد مبتلایان آن زن باشند.
روده تحریك پذیر (كه با نام های دیگری مثل كولیت عصبی یا كولیت اسپاستیك خوانده می شود) باعث دوره های عود كننده یبوست یا اسهال (یا یبوست و اسهال متناوب) همراه با دردهای چنگه ای شكمی، نفخ و خروج گاز از روده می شود. علائم بیماری علاوه بر آزاردهنده بودن، ممكن است كار و سایر فعالیت های بیمار را مختل كند.
●تشخیص
هیچ آزمون اختصاصی برای تشخیص قطعی روده تحریك پذیر وجود ندارد. پزشكان آشنا با این عارضه معمولاً می توانند تنها با صحبت كردن و انجام معاینه جسمی، بیماری را تشخیص دهند.پزشك علائم اختصاصی بیماری را جست وجو می كند و ممكن است آزمایش خون و مدفوع یا تست تحمل لاكتوز (قند شیر) درخواست كند. همچنین باید سایر علل اسهال یا یبوست مثل بیماری های تیروئید یا سایر بیماری های گوارشی رد شوند. در برخی موارد ممكن است بررسی روده بزرگ با آندوسكوپی لازم باشد.
●علت بروز این علائم چیست؟
برخی از كارشناسان علت اسهال یا یبوست عود كننده در این بیماری را اختلال عضلات یا اعصاب روده می دانند. برخی دیگر معتقدند اشكال در حس كردن روده در مغز، مسئول علائم بیماری است.از طرف دیگر برخی پژوهش ها نشان داده اند كه پس از یك عفونت ویروسی روده به خصوص اگر حادثه تنش زایی هم برای فرد رخ داده باشد، بیماری عود می كند.
در حال حاضر بیش از همه، یك ماده پیامبر عصبی به نام سروتونین كه در انتقال پیام ها بین سلول های عصبی در نقاط مختلف بدن از جمله مغز و روده دخیل است مورد توجه دانشمندان قرار دارد. به نظر می رسد بیماران مبتلا به IBS كه بیشتر از اسهال رنج می برند، دچار افزایش میزان سروتونین در روده باشند و آنهایی كه علامت غالب در آنها یبوست است دچار كمبود سروتونین باشند.عوامل عاطفی هم در بروز علائم نقش دارند. استرس باعث تشدید بیماری می شود و رفتار درمانی شناختی، تكنیك های آرامش بخشی عضلانی و هیپنوتیسم درمانی ممكن است به تخفیف درد و سایر علائم كمك كند.
●درمان اسهال، یبوست و نفخ
با توجه به اینكه علاج قطعی برای IBS وجود ندارد، هدف از درمان ها كنترل كردن علائم بیماری است.
یبوست: مواد حجیم كننده مدفوع (فیبرهای غذایی، سبوس و پسیلیوم) می توانند به رفع یبوست كمك كنند، اما این مواد همچنین ممكن است درد و اسهال را تشدید كنند و باعث نفخ و خروج مكرر گاز شوند، بنابراین باید مصرف این مواد را به آهستگی شروع كرد و تدریجاً میزان آنها را افزایش داد. ضمناً مقدار زیادی مایعات همراه آنها خورد.
اغلب پزشكان معتقدند اگر داروهای مسهل با احتیاط مصرف شوند، می توانند بی خطر و مؤثر باشند، البته مسهل های محرك (مثل بیزاكودیل و گلیسرول) ممكن است دردهای شكمی را تشدید كنند. انواع ملین های گیاهی هم در بازار دارویی موجودند. بهتر است مصرف این ملین های گیاهی را با كمترین غلظت آغاز كنید و میزان آن را به تدریج افزایش دهید تا زمانی كه علائم شما برطرف شود.
اسهال: داروی لوپرامید با كاهش دادن انقباض عضلانی و ترشح مایعات در روده اسهال را تخفیف می دهد، اما روی درد شكمی تأثیری ندارد. این دارو برای زنانی كه اسهال و یبوست متناوب دارند، مناسب نیست. داروی لوموتیل (دیفنوكسیلات) هم كه با نسخه پزشك قابل تهیه است برای تخفیف اسهال در مبتلایان به روده تحریك پذیر به كار می رود.
●نفخ و خروج گاز: داروهایی مثل سایمتیكون (مالوكس)، آلفاگالاكتوزیواز و شاركول نفخ و اتساع شكم را چندان كاهش نمی دهند و داروی بهتری نیز برای رفع این علائم موجود نیست.بهترین كار، اجتناب از غذاهایی است كه باعث تولید گاز و نفخ می شوند، از جمله موادی كه نفخ ایجاد می كنند می توان به انواع لوبیاها، موز، محصولات لبنی، نوشابه های گازدار و سبزی ها و میوه های خام (به خصوص كلم و كاهو) اشاره كرد. فروكتوز (قند میوه ها كه به صورت شیرین كننده هم در بازار موجود است) و سوربیتول (یك شیرین كننده مصنوعی) نیز ممكن است باعث نفخ و اسهال شوند.
د●رمان درد شكم
انواع داروهای ضداسپاسم برای شل كردن عضلات معده و روده در IBS تجویز می شوند. این داروها به تخفیف درد شكم كمك می كنند، اما سودمندی آنها در مورد یبوست و اسهال نامعلوم است.
از جمله داروهای ضداسپاسم موجود در بازار می توان به دی سیكلومین و هیوسین اشاره كرد. البته این دارو عوارض جانبی خودشان را هم دارند، از جمله خشكی دهان، تعریق، تاری دید، سرگیجه، یبوست، نفخ، مشكلات ادراری، سردرد و تپش قلب. در برخی از زنان مبتلا به IBS استفاده از اسانس نعنا به عنوان ضداسپاسم و شل كننده عضلات مؤثر بوده است، اما اسانس نعنا به علت اینكه باعث شل شدن دریچه بین مری و معده می شود، برگشت محتویات اسیدی معده را به مری تسهیل می كند و لذا ممكن است سوزش سردل ایجاد كند.
داروهای محرك عضلات روده (پروكینتیك) با افزایش فعالیت عضلات صاف روده می توانند به تسكین یبوست و نفخ كمك كنند. از این گروه داروها می توان متوكلوپرامید و داروی جدیدتر تاگاسرود (Zelnorm) را نام برد.
مصرف مقادیر كم داروهای ضدافسردگی سه حلقه ای مثل آمی تریپ تیلین یا نورتریپتیلین در هنگام خواب می تواند به كاهش درد شكمی كمك كند. این داروها به خصوص در IBSهای با علائم غالب اسهال تأثیر خوبی دارند. این داروها عوارض جانبی مانند خستگی، خواب آلودگی، خشكی دهان و یبوست ایجاد می كنند كه ممكن است شدید باشد.
●داروهای جدید برای درمان روده تحریك پذیر
در سال های اخیر داروهایی كه بر روی میزان ماده سروتونین در روده بزرگ اثر می گذارند برای درمان IBS به بازار آمده اند. این داروها بر روی گیرنده های سروتونین بر روی اعصاب روده به خصوص گیرنده های نوع سوم و چهارم آن عمل می كنند.
یك گروه از این داروهای جدید مهاركننده های گیرنده نوع سوم سروتونین هستند. اولین دارو از این گروه كه وارد بازار شد داروی الوسترون (Lotronex) است كه برای بهبود علائم زنان مبتلا به IBS با علائم غالب اسهال تجویز می شود. (این دارو در مردان بی تأثیر است) این دارو به خاطر عوارض جانبی آن به خصوص یبوست شدید، مدتی از بازار دارویی خارج شد، اما اخیراً این دارو دوباره مجوز مصرف گرفته است و تحت نظارت دقیق پزشك استفاده می شود. یك داروی دیگر از این گروه به نام سیلانسترون هم تحت بررسی قرار دارد.گروه دوم از داروهای جدید برای درمان IBS، تحریك كننده های گیرنده های نوع چهارم هستند كه اثر مخالف گروه قبلی را دارد. از این گروه داروها، داروی تاگاسرود (زلنورم) در بازار موجود است، اما برای زنان مبتلا به IBS با علائم غالب یبوست به كار می رود و باز تنها در زنان مؤثر است. همان طوری كه انتظار می رود، شایع ترین عارضه این دارو اسهال است.
منبع:Harvard Women;s Health
ترجمه: علی ملائكه

وبگردی
کپی‌برداری «عین‌به‌عین»
کپی‌برداری «عین‌به‌عین» - انتظار می‌رفت که علیخانی هم در قسمت اول برنامه «عصرجدید» به کپی بودن «عین‌به‌عین» برنامه‌اش و شباهت آن با برنامه مشهور «گات تلنت‌ آمریکایی» اشاره کند و در مقایسه‌ای از ویژگی‌های احتمالاً متفاوت نسخه ایرانی این برنامه بگوید؛ علیخانی اما ترجیح داد در این زمینه حرفی نزند!
اشتباه جالب در مراسم استقبال از رئیس جمهور در هرمزگان
اشتباه جالب در مراسم استقبال از رئیس جمهور در هرمزگان - مراسم استقبال از رئیس جمهور در سفر به استان هرمزگان.
ماجرای خجالت‌آور پراید برای کشور
ماجرای خجالت‌آور پراید برای کشور - رشیدپور: آقای روحانی واقعا قیمت پراید قابل کنترل نیست؟
توزیع عجیب کیک 40 سالگی انقلاب توسط یک روحانی!
توزیع عجیب کیک 40 سالگی انقلاب توسط یک روحانی! - در ویدیویی که در فضای مجازی داغ شده شاهد پخش کیک 40 سالگی جمهوری اسلامی
ادامه‌ی سکوت ضرغامی درباره‌ی انتقال آرشیو صداوسیما به شبکه من و تو
ادامه‌ی سکوت ضرغامی درباره‌ی انتقال آرشیو صداوسیما به شبکه من و تو - چند سالی است از جمله روزهای اخیر که با نزدیک شدن به مقاطعی از جمله دهه‌ی فجر، شبکه‌های تلویزیونی فارسی خارج کشور مانند بی‌بی‌سی و من‌وتو مستندهایی از زمان انقلاب پخش می‌کنند که جزو آرشیو صداوسیما بوده است ولی تا امروز مشخص نشده است که چطور و توسط چه کسانی به دست آنها رسیده است؟
اختتامیه سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر
اختتامیه سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر - مراسم اختتامیه سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر شامگاه دوشنبه در برج میلاد برگزار شد.
جنجال شبیه‌سازی بیعت امام و همافران ارتش توسط علم‌الهدی در مشهد
جنجال شبیه‌سازی بیعت امام و همافران ارتش توسط علم‌الهدی در مشهد - دیدار و سلام نظامی فرماندهان نیروی هوایی ارتش به سیداحمد علم‌الهدی، امام جمعه مشهد انتقادهایی را در پی داشته است.
ازدواج الهام حمیدی + تصاویر
ازدواج الهام حمیدی + تصاویر - الهام حمیدی بازیگر پرکار این روز‌های سینما و تلویزیون با انتشار عکسی در صفحه اینستاگرامش خبر ازدواجش را به صورت رسمی اعلام کرد اما هویت همسرش را فاش نکرد.
عکس/ کشف حجاب در تهران!
عکس/ کشف حجاب در تهران! - حجت الاسلام حمید رسایی عکسی در کنار یک زن بی حجاب از حضور در برنامه‌ای با عنوان «اعلام همبستگی با ملت ونزوئلا» در تهران منتشر کرده است.