چهارشنبه ۲۱ آذر ۱۳۹۷ / Wednesday, 12 December, 2018

ستیز و قدرت


  ستيز و قدرت
نظريه‌هاى تعارضى اغلب در ارتباطى تنگاتنگ با ‌ 'مسئله‌شناسى قدرت' ديده مى‌شوند (رجوع کنيد به: دارندورف، ۱۹۷۲ و هولم، ۱۹۷۰). مثلاً برهمين شيوه نزد دارندورف تعارض اجتماعى از تقابل بين 'طبقه حاکم' و 'طبقه محکوم' استنباط و استنتاج مى‌شود. به‌نظر او در هرجا که حاکميت و سلطه وجود دارد، تعارض هم به‌وجود مى‌آيد. چنين ديدگاه بينشى به دو دليل کوته‌بينانه است: يکى اينکه در جوامع کثرت‌گرا تقابل بين 'طبقه حاکم و محکوم' فوق‌العاده پيچيده و جزءبينانه (partikularisieren) است (رجوع کنيد به: مبحث منافع و اتحاديه‌ها - قدرت اجتماعي). در مرحله دوم قدرت هميشه و در اصل سبب تعارض نمى‌شود (رجوع کنيد به: شويش، ۱۹۷۳)، حداقل وقتى قدرت تعارض‌آفرين نيست که:
- قدرت قانونى شمرده شود (يعنى حاکميت و سلطه قانونى و مشروع).
- اطاعت و انقياد درونى شده باشد و يا به‌صورت عادت درآمده باشد.
- اطاعت و انقياد پاداش داده شده باشد يعنى ابزارى شده است.
هم‌چنين تعارض‌ها منحصراً به‌وسيله قدرت يا اعمال قدرت به‌وجود نمى‌آيند، بلکه تعارض‌ها مى‌توانند کاملاً به‌وسيله انگيزه‌ها و علل ديگرى ايجاد شوند از جمله:
- به‌وسيله تحول اجتماعى و به‌ويژه تحول مبتنى بر توسعه تکنولوژى.
- به‌وسيله انطباق فرهنگى (Akkulturation) يعنى تماس محافل فرهنگى مختلف باهم.
- به‌وسيله سيستم‌هاى مرجعى گوناگون (گروه‌هاى مرجع، نقش‌هاى مرتبط باهم و ارتباط نقشي).
اگر انسان توجه خود را روى تعارض منافع متمرکز کند، در اين‌صورت رابطه بين قدرت و تعارض تنگ‌تر مى‌شود: به‌منزله موضوعات منافع، قدرت نيز به‌منزله ارزش مطلوب جلوه مى‌کند و در کنار آن نيز کالاها، امتيازات، حيثيت و غيره مطلوب به‌نظر مى‌رسد. با اتکاء به طرح نظرى کورت هولم (۱۹۷۰) مى‌توانيم از چنين موضوعات مطلوبي، منفعت معين و خاصى را مشتق و استنتاج کنيم. اين منفعت را با اهميت ذهنى آن مى‌سنجيم که اين کالاهاى اجتماعى (فى‌المثل حيثيت اجتماعي، نفوذ اجتماعى و غيره) براى هر محفل اشخاص اهميت دارند، در اين‌صورت از شدت و عمق منافع (Valenzen) سخن مى‌گوئيم. باز اين شدت و عمق منافع را با منابع آنها مى‌سنجيم که براى وصول به هدف‌ها برقرار شده‌اند (مثل وسيله قدرت). در اين‌صورت ما نيروى پيش‌برنده يک فرد، يک گروه يا يک تشکيلات را مشخص مى‌کنيم. در برابر اين قدرت پيش‌برندگي، قدرت پيش‌برندگى يا قدرت اجتناب و سرپيچى گروه‌هاى اجتماعى رقيب قرار مى‌گيرند:
هم‌چنين مهم آن است که در تعارض منافع و تعارض توزيع، قدرت مى‌تواند هم به‌منزله موضوع منافع به‌نظر برسد و هم در تحقق هدف‌ها (قدر و اعتبار) به‌منزله وسيله (و ابزار) به‌کار برده شود.
اغلب ابزار قدرت در مورد تعارض به‌کار برده نمى‌شود مگر وقتى که به‌طور صريح يا تلويحى مورد تهديد قرار گيرد. اين مسئله که آيا و کى و چه زمانى قدرت پنهان يا بالقوه (power) به 'قدرت متجلى و آشکار' (force) تبديل مى‌شود، يعنى از قوه به فعل مى‌رسد، مسئله شرايط اضافى است (رجوع کنيد به: شنايدر، ۱۹۷۸)؛ زيرا اين امر را بايد در نظر گرفت که کاربرد قدرت 'گران' است. به‌عنوان 'هزينه‌هاى قدرت' (به‌نظر هارساني) (Harsanyi) اين موارد به‌نظر مى‌رسند:
۱. فرد قدرتمند مى‌بايد در شرايطى 'دليل و نشانه قدرت' را ارائه دهد؛ چه در غير اين‌صورت به اين نحو درک مى‌شود که شايد هم وسيله قدرت آن خيلى کارآمد و مؤثر نمى‌باشد.
۲. اعمال‌کننده قدرت، جاذبه خود را از دست مى‌دهد؛ به‌ويژه اگر اعمال قدرت کمتر قانونى جلوه کند و وسيله اعمال قدرت با انکار و رد روبرو شود.
۳. کاربرد قدرت، راهبردهاى مخالف قدرت را (به‌صورت قدرت متقابل) تقويت مى‌کند و نيز گرايش‌هاى انحرافى (به‌صورت آموزش‌هاى اجتناب‌کردن) و عکس‌العمل (بازتاب‌هاى لجاجت‌آميز تا سرحد شورش) را سبب مى‌شود.
۴. تا زمانى‌که قدرت برحسب نظر فرد مقهور به‌صورت غيرقانونى به‌کار برده شود، به‌هر صورت سبب انقياد مى‌شود نه برعکس سبب پذيرش و قبولى آن. لذا هزينه‌هاى نظارتى مداومى لازم است تا نگهدارى شرايط تحميل‌شده را تضمين کند.
  خطوط تنش‌برانگيز يا شکاف‌ها
تقابل و تعارض منافع در توزيع ستيزها و اختلافات اغلب به‌صورت دو ارزشى يا دوبخشى (dichotomisiert) به‌نظر مى‌رسند، اما از آنجا که تعارض منافع در سطوح متعدد وجود دارند، ممکن است حالات دو ارزشى فراوان و متعدد باشند. از اين لحاظ اختلاف‌هائى بين سرمايه و کار، بين راست‌گرا و چپ‌گرا، بين پروتستان و کاتوليک، بين بازرگانان و مهندسان و غيره وجود دارد و همراه آن تعارض‌هائى بين دسته‌ها و 'گروه‌بندى‌هاى برابر و نابرابر' قابل تميز است. يک مثال براى مورد اول عرضه‌کنندگان يا احزاب است که بين آنها رقابت اتفاق مى‌افتد و يک مثال براى مورد دوم تعارض بين مديريت و کارکنان يا بين کليسا و دولت است؛ هم‌چنين اگر تعارض‌هاى منافع در هنگام مواجهه و رو در رو قرارگرفتن‌ها اغلب دوگانه جلوه کنند - و اين امر اغلب تنها تحت تأثير ايدئولوژى‌هاى قطبى‌شده اتفاق مى‌افتند - در اين‌صورت منافع به‌ندرت به‌طور کامل در تقابل هم قرار مى‌گيرند. به اين ترتيب تقريباً بين حکومت و اقتصاد ذخيره بسيار زيادى از منافع مشترک وجود دارد؛ حتى مى‌تواند بين تعارض سرمايه و کار، جوّ منافع مشترک قابل دريافت و تشخيص باشد. البته اگر آنها فقط در حيطه تصرّف و کار بنگاه‌هاى توليدى (Unternehmung) باشند.
براساس دلايل ذکرشده - چندبعدى بودن تعارض‌ها و نيز محدودکردن تقابل‌ها - تنها مقابله‌هاى ساده شده 'حاکم' و 'محکوم' به‌منزله زيرساخت در زمينه 'خاص' تعارض اجتماعى هستند که از لحاظ تجربى حد اعلاء موارد نهائى را مى‌گيرند و حتى در ديکتاتورى‌هاى خشن و آشکار نظامى به‌ چنين تفاوت‌گذارى نياز دارند. حالا اگر اين دوگانگى و دوارزشى‌بودن به‌منزله تصور و برداشت الگو (مدل) مصداق داشته باشد مى‌توان به‌شرح زير داورى کرد: منافع 'طبقه حاکم' گرايش به‌سوى محافظه‌کارى دارد، يعنى در جهت حفظ يا گسترش قدرت سوگيرى شده است. در اين‌صورت طبقه حاکم و به‌ويژه 'نيروهاى مقاومت و پايداري' را شکوفا و تقويت مى‌سازند. اين فرض به‌وسيله اين فرضيه رفتارى مناسب تقويت و تأييد مى‌شود که اگر انسان‌ها امتيازاتى داشته باشند، در آن‌صورت به آن شيوه‌هاى رفتارى تمايل دارند که در خدمت تأمين و حراست از اين امتيازات باشد و نيز به شيوه تفکرى گرايش پيدا مى‌کنند که باز در خدمت توجيه اين امتيازات باشد (رجوع کنيد به: مالوسکي، ۱۹۷۷). برعکس آن است که منافع 'طبقه محکوم' در جهت تغيير اوضاع، يعنى غلبه بر مناسبات موجود و تغيير و تجديد توزيع کالاها و امتيازات به اين صورت سوگيرى شوند. طبقات محکوم از اين طريق 'نيروهاى تغييردهنده' را تقويت و شکوفا مى‌‌کنند.
از آنجا که ناموزونى‌هاى متعدد قدرت (Machtasymmetrien) در داخل جامعه وجود دارد، اين تصور الگوئى به‌طور خيلى محدود سودمند خواهد بود تا نيروهاى متمايل به مقاومت و پايدارى و تغيير را بازشناسى کند. اين امر هم‌چنين به‌وسيله فرض خطوط تنش‌برانگيز چندين‌گانه (يعنى شکاف‌ها) روشن مى‌شود که جامعه را در سطوح متعدد و به اجزاء متعدد تقسيم مى‌کند (فى‌المثل خطوط تضاد بين مذاهب، نژادها، دستجات روستائي، تصرف و انواع گوناگون ورود به وسايل توليد، به محل‌هاى اشتغال و غيره). اين نوع خطوط تنش‌برانگيز به‌ويژه آن‌گاه جداکننده‌اند که يکى از اين تعارض‌ها به‌صورت حاکم و غالب در‌آيد يا براساس خطوط منفک‌کننده اجتماعي، روى هم انباشته و انبار شود.
اگر خطوط تنش‌برانگيز روى‌هم انباشته نشوند، در اين‌صورت اختلاف کل، باز در اختلافات جداگانه متعدد پراکنده مى‌شود که اين اختلافات هر فرد مشمول را به‌نتايج گوناگونى هدايت و دلالت مى‌کنند. روى اين دلايل است که اين امر، براى جوامع به‌طور عام تقليل‌دهنده تعارض خواهد بود چنانچه تعارض منافع در سطوح متفاوت و گوناگون (فى‌المثل: اقتصاد، سياست، مذهب، تعلق‌نژادي، زبان، جنسيت، سن و سال و غيره) وجود داشته باشند و برهمين سطوح انتقال داده شوند. در چنين موردى تعارض‌ها ممکن است با بيشترين مقدار 'خنثى‌شوند' و نتايج تعارض احتمالاً به‌طور تصاعدى افزايش نيابند. اين امر به‌ويژه بدان وسيله تضمين مى‌شود که افراد به مناسبات نقش‌هاى گوناگون و در منابع و مضامين مرجع (Bezugskontexte) برانگيخته شوند و به عملياتى دست زنند که از لحاظ ويژگى موقعيت‌ها و ويژگى نقش‌ها بر وضعيت‌هاى متفاوت منافع دلالت داشته باشند و هرکدام سازش‌هاى متفاوتى را متوقع و طالب باشند.
حالا اگر استدلال شکاف و خطوط تنش‌برانگيز را با تصور و برداشت محروميت نسبى (مثلاً از گور) و با نظريه درک شده ابزارمندى (فى‌المثل نزد مولر) - آنچنان که در چارچوب نظريه انتظارات ارزشى بيان شده‌اند - به‌هم مربوط کنيم در اين‌صورت مى‌توانيم طرح نظرى انديشه‌ها و تأملات پيشين خود را به‌صورت زير جمع‌بندى کنيم:
تعارض آشکار توزيعى به‌همان نسبت زيادتر بروز مى‌کند که:
- 'محروميت نسبي' افراد يا گروه‌ها (يا شرايط محروميت آنها) شديدتر باشد.
- خطوط و شکاف‌هاى محروميت مقاوم‌تر باشند (يعنى شرط شکاف و فاصله برقرار باشد).
- انتظار و اعتماد به آن شديدتر باشد، بدين‌وجه که رفتار تعارضى 'از لحاظ ابزاري' براى وصول به چنين هدف‌هائى مناسب‌تر مى‌نمايد که در ارتباط با اين هدف‌ها محروميت وجود دارد.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
فرماندار سرخس , جنگ خیابانی , شرایط جوی ، , قربانیان معدن , میرااث فرهنگی , شعبده بازی سیاسی , تخم‌مرغ ایرانی , مرتضی رواندوست , پالایشگاه نفت بندرعباس , مرز هندو پاکستان ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / پرسشهای چهارگزینه‌ای با پاسخ‌های تشریحی عربی 3 رشته‌های علوم تجربی و ریاضی فیزیک , ورزشی , فوتبال , مربیان / بازگشت ستاره ناآرام , خانه و خانواده , آشپزی , پلو و چلو / مرصع پلو , بانک اطلاعاتی کتاب / 21 پرسش و پاسخ در مورد مرجعیت , بانک اطلاعاتی کتاب / همبستگی و وفاق ملی: چالش‌ها, راهبردها , بهداشت و درمان , علوم پزشکی , علوم پزشکی ـ تحقیقات پزشکی / ارزش تشخیصی زمان اندازه‌گیری کراتین کیناز سرم بعد از تشنج تونیک – کلونیک ژنرالیزه , بانک اطلاعاتی کتاب / جامعه‌شناسی آموزش و پرورش , بانک اطلاعاتی کتاب / غزال , سیاسی , تاریخ سیاسی , ایران / جمهوری رضاخانی , بانک اطلاعاتی کتاب / کتاب کار و خودآزمون هدفدار ریاضی: سال سوم راهنمایی ,

برخی منابع مهم خبری
cinemapress.ir سینما پرس , musiceiranian.ir موسیقی ایرانیان , javanonline.ir روزنامه جوان , rokna.ir رکنا , iran-newspaper.com روزنامه ایران , shabakeh-mag.com مجله شبکه , car.ir کار(خودرو) , 90tv.ir نود , entekhab.ir انتخاب , home.abrarnews.com روزنامه ابرار ,



وبگردی
تیپ پسر الهام و فاطمه رجبی در آلمان!
تیپ پسر الهام و فاطمه رجبی در آلمان! - «شباهت عجیب علی الهام استاد هوا فضا در دانشگاهی در آلمان به غلامحسین الهام معاون رئیس جمهور سابق!
شبهای داغ مدیترانه !
شبهای داغ مدیترانه ! - «حسن کردمیهن» متهم آمریت حمله به سفارت عربستان به تازگی در کرج، مرکز استان البرز، رستوران راه انداخته است.
حاشیه تازه برای سید احمد خمینی / تصویر
حاشیه تازه برای سید احمد خمینی / تصویر - سید احمد خمینی، نتیجه امام خمینی که چند هفته پیش با ازدواجش خبرساز شده بود، بار دیگر با انتشار عکسی از او و همسرش در حین سوارکاری حساسیت نسبت به خود را برانگیخته است و باعث تحریک مخاطبان و کاربران در فضای مجازی شده است.
رفتار عجیب دو نفر از همراهان رئیس جمهور در زمان سخنرانی!
رفتار عجیب دو نفر از همراهان رئیس جمهور در زمان سخنرانی! - دو نفر از کسانی که همراه رئیس جمهور در سمنان حضور داشتند در هنگام سخنرانی روحانی رفتار غیر معمولی از خود نشان میدادند.
اظهارات جنجالی دو بازیگر زن درمورد فساد شدید در سینما
اظهارات جنجالی دو بازیگر زن درمورد فساد شدید در سینما - ظهارات جنجالی لیلا بوشهری و شقایق دلشاد درباره فساد در سینما: چرا دایرکت میدم فالو نمیکنید؟ ساعت یک شب چرا باید زوایای صورت منو ببینن؟
بخشی دیده نشده از رفتار سخیف مجری تلویزیون با فراستی!
بخشی دیده نشده از رفتار سخیف مجری تلویزیون با فراستی! - بخشی دیگر از برنامه «من و شما» با حضور مسعود فراستی و برخورد توهین آمیز مجری رسانه ملی را می بینید که در رسانه ها باز نشر نشد.
خلاصه داستان و بازیگران سریال بانوی عمارت +تصاویر
خلاصه داستان و بازیگران سریال بانوی عمارت +تصاویر - مریم مومن متولد دهه 70 می باشد و حضورش در بانوی عمارت اولین تجربه بازیگری است و به واسطه این سریال وارد دنیای بازیگری شده است . او در کلاس های تئاتر فعالیت داشته است .
شهردار سابق سلامت و مشغول زندگی جدید است !
شهردار سابق سلامت و مشغول زندگی جدید است ! - پس از اولین گفت وگوی رسمی میترا استاد (نجفی) و تایید ازدواجش با محمدعلی نجفی، حالا شهردار سابق، در نخستین واکنش به جنجال ها، عکس تازه ای از خود و میترا استاد در اینستاگرامش منتشر کرده است.
تصاویری از لحظه ربوده شدن مرزبانان ایرانی در مرز میرجاوه
تصاویری از لحظه ربوده شدن مرزبانان ایرانی در مرز میرجاوه - گروه تروریستی جیش العدل نخستین تصاویر از حمله به پاسگاه مرزی در میرجاوه ۱۴ مهر امسال را منتشر کرد؛
روایتی دردآور از تن‌فروشی زنان در خیابان‌های تهران
روایتی دردآور از تن‌فروشی زنان در خیابان‌های تهران - سه نفر کنار هم حوالی میدان مادر ایستاده‌اند. زنی قد بلند که موهایش زمینه نسکافه‌ای دارد به هر ماشینی که بلندتر بوق می‌زند نزدیک می‌شود و قیمت را آرام و به سرعت بیان می‌کند. او می‌گوید: «... صد هزار تومان، تو ماشین ۷۰ هزار تومان، گروپ ۳۰۰ هزار تومان و جا هم داریم»، جملات کوتاه و بی‌تفاوت بیان می‌شود. جلوتر دختر کم سن و سالی که شاید ۱۶ سال هم نداشته باشد، ایستاده و از سرما نوک بینی‌اش قرمز شده است، با…
چالش جدید با نام «نوه آیت‌ا... یزدی»!
چالش جدید با نام «نوه آیت‌ا... یزدی»! - روز پنجشنبه تصویری در فضای مجازی منتشر شد که قابل تامل بود. زهرا تخشید نوه آیت‌ا... یزدی است که با انتشار تصویری که از دانشگاهش در نیویورک منتشر کرده بود، نوشت: «عکسی که دیروز عصر از دانشگاهم گرفتم با چراغ‌های همیشه روشنش».