سه شنبه ۳۰ مرداد ۱۳۹۷ / Tuesday, 21 August, 2018

قوامی رازی


شرف‌الشعرا امير بدرالدين قوامى خباز رازى از شاعران معروف نيمهٔ اول قرن ششم هجرى است که به مواعظ و حکم و مناقب خاندان رسالت شهرت دارد. علت اشتهارش به خباز آن بود که در اوايل حال نانوائى مى‌کرده و دکان خبازى داشته است و خود در اشعارش بارها به اين اشاره کرده و خويشتن را نان‌پز و نانبا (= نانوا) معرفى نموده است (۱) .
(۱) . مثلاً در اين ابيات:
الا قوامى از شعرا نانبا که بود
نان چنين که من پزم اندر جهان کرامت
شادمان باش اى قوامى کز همه عالم توئى
نانبائى کاو ز نان جويد همى نام‌آورى
اى قوامى زين سخن‌ها کان گوهر گشته‌اى
گرچه کارت پيش ازين بودست دکان داشتن
بخ‌بخ آن کو مشترى باشد چو تو خباز را
کز تو خواهد جاودان هم نان و هم نان داشتن
هيچ‌يک از تذکره‌نويسان و مؤلفان ديگر که به‌نام او اشاره کرده‌اند اطلاعى دربارهٔ احوال او به‌دست نمى‌دهند جز آنکه او را مداح قوام‌الدين طغرائى دانسته و گفته‌اند تخلص خود را از لقب او گرفته است. اين قوام‌الدين طغرائى يا قوام‌الدين درگزينى از رجال مشهور عراق در قرن ششم است که از سال ۵۲۸ به‌بعد وزارت طغرل سوم سلجوقى (۵۷۱-۵۹۰) از سلاجقهٔ عراق را برعهده داشت و شاعر که از عهد شباب خدمت او اختيار کرده بود، هم‌چنانکه نوشته‌اند، به سبب انتساب به درگاه او قوامى تخلص کرد. وفاتش در اواسط قرن ششم و پيش از سال ۵۶۰ هـ اتفاق افتاد.
قوامى مردمى شيعى‌مذهب و در ميان شاعران شيعه معروف بوده است، و در ميان آثار او اشعار کثير در منقبت خاندان رسالت و مرثيت آنان ديده مى‌شود و او عده‌اى از رجال و معاريف زمان خود را که در شهر و ولايت رى مى‌زيسته و غالباً از رجال بزرگ شيعه بوده‌اند، مدح گفته و علاوه بر مناقب و مراثى اهل بيت و مدايح رجال، مقدارى اشعار در زهد و وعظ و ترجيعات و غزل‌هاى عاشقانهٔ لطيف و دل‌انگيز نيز دارد. ديوانش بيش از سه هزار بيت دارد و به طبع رسيده است. از اشعار او است:
عمرها کوتاه گشتست اى عزيزان زينهار
حسبةلله که پيش از مرگ دريابيد کار
روزگار از دست ضايع گشت برداريد پاى
کاروان از شهر بيرون رفت بربنديد بار
تا کى از غفلت به‌دست قهر ذوالقرنين دهر
خويشتن در سدّ دنيا پيختن (۲) يأجوج‌وار
شغل دنيا نيست آخر همچو کار آخرت
کى بود ناز شب خلوت چو سهم روز بار
يادتان نايد همى امسال از آنجا تا چه رفت
با عزيزانى که اينجا با شما بودند پار
جانهاتان سوختست و طبعهاتان ساختست
با سپهر تنگ‌خوى و اختر ناسازگار
عقل‌ها در مغزتان بنيادهاى پرخلل
جهل‌ها در پيشتان ديوارهاى استوار
روز و شب را عمر مى‌دانيد و هيچ‌ آگه نه‌ايد
کز در مرگ شما اين حاجبست آن پرده‌دار
صيدگاه آز گشت اين جايگاه دام و دد
مردمان بيکار و از ديوان بدو در پيشکار
چرخ شد بى‌آفتاب و مملکت بى‌پادشاه
روى هامون بى‌مدر اجرام گردون بى‌مدار
بر سپهر حکمت از اجرام تنها شد بروج
در جهان همت از ديار خالى شد ديار
حکمت لقمان هبا و همت مردان هدر
عالمى ويران در او نه نان‌ده و نه نامدار
يافه گشته روزگار و رنج‌ها ضايع شده
نيست حاصل کار ما را واى رنج روزگار
تخم در شوره فشانده خشت در دريا زده
گشته سرگردان خلايق زير اين گردان حصار
اى شياطين را ز تو شکر و ملايک را گله
دوستان را کوه انده دشمنان را يار غار
پشت کرده بر صراط و دوزخ و ايمن شده
ز آن ره تاريک و تيز وز آن چه تاريک و تار
گر ترا شکى بود تا چون برانگيزد به‌حشر
صور اسرافيل خلقان را به امر کردگار
بنگر اينجا تا بهاران چون دم باد صبا
زنده انگيزد ز خاک مرده اسرافيل‌وار
راه نيکان گير تا گيرى همه ملک بهشت
با بدان منشين و دوزخ را به ايشان واگذار
گر تو خواهى کز فراموشان نباشى روز حشر
جهد آن کن کز تو جز نيکى نماند يادگار
ورتو مى‌کوشى که فردا سرخ روى آئى چو سيب
اشک را در ديده همچون دانه کن در جرم نار
ور ترا بايد که بوسى چشم چون بادام حور
پس مچين انگور عشق از خوشهٔ زلفين يار
صاحب ملک و عقارى دانکه روز رستخيز
بد کند مالک عقاب صاحب ملک و عقار
نفس تو گردد شريف ار دانش‌آموزد ز عقل
زآنکه موسى راز علم خضر بودست افتخار
جان صافى به پذيرد صورت سرّ خود
گوش غمگين به نيوشد نالهٔ بيمار زار ...
(۲) . بستن، پيچيدن و تاب‌دادن
تا کى از هزل و هوس دنبال شيطان داشتن
اعتقاد اهرمن در حق يزدان داشتن
در وفاى فتنه گوش عافيت بر پيختن
در هواى نفس چشم عقل حيران داشتن
از عمارت کردن بيهوده در کوى هوس
خانهٔ شهوت بشه ديوار شيطان داشتن
خويشتن را با مى و معشوق در ايوان و باغ
چون گل خندان و چون سرو خرامان داشتن
تا کى آخر در شکر خواب غرور روزگار
اين کمين‌گاه شياطين را شبستان داشتن
از پى آزار خلق اندر ره آز و نياز
چون سباع از خشم و کينه چنگ و دندان داشتن
مهر دنيا برکن از دل گر ترا دين آرزوست
خود دو ضد در يک قفس دانى که نتوان داشتن
دنيى و عقبى همى خواهى که اقطاعت شود
نايد از شاهى چو تو توران و ايران داشتن
اى که گوئى با وجود من به ميدان نبرد
شهسواران را مسلم نيست چوگان داشتن
بس که بر دشت قيامت خواهدت کردار بد
راست همچون گوى سرگردان به ميدان داشتن
گر برى فرمان يزدان کى بود حاجت ترا
هر دم از درگاه سلطان گوش فرمان داشتن(۳)
چه به دنيا بر غرور عمر کردن اعتماد
چه بگلخن تکيه بر ديوار ويران داشتن
جاودان اندر جهنم رنج‌ها بايد کشيد
زين دو روزه در جهان خود را تن آسان داشتن
هم ز کردار بد تست اينکه مالک را به‌حشر
در سقر بايد شرار نار رخشان داشتن
گر نبودى آن همه بى‌رسمى فرعون شوم
کف موسى را نبودى رسم ثعبان داشتن...
(۳) . در اينجا به‌معنى انتظارداشتن است
لشکر کشيد عشق و مرا در ميان گرفت خواهند مردمانم از اين در زبان گرفت
اندر زبان خلق فتادم ز دست عشق تا بايدم به لابه در اين و آن گرفت
جانا غلام عشق تو گشتم به رايگان مى‌بايدت مرا به عنايت عنان گرفت
آزاد و پادشاه تن خويشم اى نگار آخر مرا به بنده همى بر توان گرفت
نالنده گشت بلبل عشقم که مر ترا طاوس حسن بر سر سرو آشيان گرفت
با آفتاب و ماه و ستاره است آسمان گوئى که نسخت رخ تو آسمان گرفت
ايمن نشسته بودم در کنج عافيت آمد بلاى عشق و مرا ناگهان گرفت
از گوشه‌اى برآمد ازين (۴) شوخ‌دلبرى بربود دل ز دستم و پاى از ميان گرفت
باز شکارجوى قوامى نديده‌اى شاهين عشق کبک دلت را چنان گرفت
(۴) . از اين: در مقام اشاره، توأم با تعجب به‌کار رفته و در ديوان قوامى چند بار آمده است.
سعدى گويد:
از اين مه‌پاره‌اى عابدفريبى ملايک پيکرى طاوس‌زيبى
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
IAEA , اتباع افغانی , رئیس اورژانس , ارقم زودرس , قربان محمدپور , مجریان بی بی سی , من وخورشید , خواننده کلاسیک , شوکر , ظرفیتهای استان ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / مجموعه سئوالات تخصصی کنکور رشته طراحی و دوخت , بانک اطلاعاتی کتاب / PowerPoint 97 شاخه کاردانش استاندارد مهارت: رایانه کار درجه 2 شماره شناسایی رشته ... , شخصیت‌ها , مذهبی , فقیه و عالم دینی / رکن‌الدین عمیدی سمرقندی , بانک اطلاعاتی کتاب / گلستان سعدی , فرهنگ و جامعه , گاه‌شمار , گاه‌شمار تاریخ ـ میلادی / ۳ مرداد ـ ۲۵ جولای ـ وضعیت روزنامه ها پس از هر انتخابات , بانک اطلاعاتی کتاب / نحو میر , بانک اطلاعاتی کتاب / یادگیری حرکتی: مفاهیم و کاربردها , اجتماعی , شهر و شهرنشینی , تاكسی و تاكسیرانی / پشت رُل مردان , بانک اطلاعاتی کتاب / کلید اکسل , فرهنگ و جامعه , ادیان و مذاهب , احادیث / روزه زکات بدن ,

برخی منابع مهم خبری
eghtesadonline.com اقتصاد آنلاین , javanonline.ir جوان آنلاین , tasnimnews.com خبرگزاری تسنیم , sourehcinema.ir سوره سینما , cup.ir کاپ , caffecinema.com کافه سینما , iranart.ir ایران آرت , didarnews.ir دیدارنیوز , jahanesanat.ir روزنامه جهان صنعت , farspage.com ویژه‌نامه ,



وبگردی
ویدئو / قهرمان زن ایرانی در جاکارتا
ویدئو / قهرمان زن ایرانی در جاکارتا - صداوسیما در اتفاقی کم‌سابقه، مسابقه زهرا کیانی عضو تیم زنان ووشوی ایران در بازی‌های آسیایی جاکارتا را زنده پخش کرد. زهرا کیانی ۱۹ ساله در سبک تالو حرکات بسیار زیبایی راانجام داد و موفق به کسب مدال نقره این مسابقات شد.
جنجال ساشا پسر سفیر !
جنجال ساشا پسر سفیر ! - ساشا سبحانی که فرزند سفیر پیشین ایران در ونزوئلاست در این ویدئو می‌گوید: تا کی می‌خواهید حسادت کنید، به جای بد و بیراه نوشتن برای من بروید پول در بیاورید، اگر نمی‌توانید پول دربیاورید، نمی‌توانید زندگی کنید، بروید بمیرید. تمام!
منابع ملی را به چینی‌ها اجاره داده و سالها به مردم دروغ گفته‌اند
منابع ملی را به چینی‌ها اجاره داده و سالها به مردم دروغ گفته‌اند - به فاصله چندسال از انتشار اخباری که حکایت از واگذاری مجوز صید ترال به چینی‌ها در آب‌های جنوبی کشورمان داشت و همواره تکذیب می‌شد، بالاخره مشخص شد که تکذیب‌های مسئولان غیرواقعی بوده است؛ واقعیتی عجیب که موجب بروز ابهامات فراوانی می‌شود.
پشت پرده سفر مجرّدی عراقی‌ها به مشهد
پشت پرده سفر مجرّدی عراقی‌ها به مشهد - اردیبهشت ۹۴ بود که روزنامۀ انگلیسی «گاردین»، در فقدان رسانه‌های کارآمد محلّی، گزارشی منتشر کرد با عنوان «عبادت، غذا، سکس و پارکِ آبی در شهر مقدس مشهدِ ایران»
ویدئو / تشییع پیکر «آقای بازیگر» سینمای ایران
ویدئو / تشییع پیکر «آقای بازیگر» سینمای ایران - پیکر مرحوم عزت‌الله انتظامی بازیگر باسابقۀ سینما و تئاتر ایران صبح یکشنبه (۲۸ مرداد) با حضور جمعی از اهالی فرهنگ و هنر، وزیر ارشاد و علاقه‌مندان سینما و تئاتر، از تالار وحدت تشییع شد. عزت سینمای ایران بامداد جمعه (۲۶ مرداد) در سن ۹۴ سالگی درگذشت.
مراسم تشییع پیکر عزت‌الله انتظامی
مراسم تشییع پیکر عزت‌الله انتظامی - پیکر عزت‌الله انتظامی، بازیگر فقید سینما، تئاتر و تلویزیون، صبح یکشنبه - ۲۸ مرداد - با حضور جمع زیادی از هنرمندان و علاقه‌مندان، از تالار وحدت تشییع و در قطعه هنرمندان بهشت زهرا (س) تهران به خاک سپرده شد.
عکسی عجیب از  تجمع حوزویان قم
عکسی عجیب از تجمع حوزویان قم - براستی داستان درگذشت آقای هاشمی و استخر چه بوده است؟ چرا از تهدید سیاسی و امنیتی در این تصویر استفاده شده است؟ چه افراد و جریانی پشت این پلاکارد هستند؟
سفیر آلمان تعطیلات خود را در بین عشایر بختیاری گذراند
سفیر آلمان تعطیلات خود را در بین عشایر بختیاری گذراند - میشائل کلور برشتولد، سفیر آلمان در ایران برای گذراندن تعطیلات تابستانی خود با عشایر بختیاری در دره کوهرنگ زاگرس همراه شده است. منبع
تریلی در اهواز چپ کرد، مردم بارش را غارت کردند!
تریلی در اهواز چپ کرد، مردم بارش را غارت کردند! - یک تریلی در اهواز واژگون شد و مردم به جای کمک به راننده مصدوم بار تریلی را بردند
بازگشت گوگوش به ایران و نحوه برخورد با او در فرودگاه
بازگشت گوگوش به ایران و نحوه برخورد با او در فرودگاه - در ویدئوی زیر روایت فائقه آتشین (گوگوش) را از بازگشت به ایران بعد از انقلاب و نحوه برخورد پاسدار فرودگاه و دادستانی با او می شنوید. او این خاطرات را سال ۲۰۰۰ در تورنتوی کانادا روایت کرد.
ماجرای عکس متفاوت وزیر جوان و هشتگ‌های توییتری
ماجرای عکس متفاوت وزیر جوان و هشتگ‌های توییتری - نكته جالب در اين ميان، گستردگي و تنوع واكنش‌ها به پوشش «وزير جوان» بود. تا آن‌جا كه در ميان كاربران بودند گروهي كه اين پوشش را در حد «شق‌القمر» بالا برده و اين تفاوت ظاهري را نشانه‌اي از تفاوتي عميق در نوع نگاه آذري‌جهرمي تحليل كردند و در مقابل، طيفي نيز «وزير جوان» را به‌خاطر تلاش براي آنچه ازسوي اين كاربران نوعي «پوپوليسم» و «عوام‌فريبي» خوانده شد
اظهارات تند احمدی نژاد علیه روحانی و دولت!
اظهارات تند احمدی نژاد علیه روحانی و دولت! - محمود احمدی نژاد با انتشار پیام ویدیویی تندی علیه رئیس جمهور، وی را هم دست رئیس دو قوه دیگر نامید و خواستار کناره گیری حسن روحانی از مقام ریاست جمهوری شد.
فیلم سانسور شده خوانندگی سحر قریشی در یک برنامه
فیلم سانسور شده خوانندگی سحر قریشی در یک برنامه - سکانس سانسور شده مسابقه «13 شمالی» که در آن سحر قریشی ترانه های مشهور چند تن از خوانندگان را می خواند، ببینید. اولین قسمت این مسابقه در شبکه نمایش خانگی توزیع شده است.
عاشق شدن لیلای سریال پدر،داستانی کاملا واقعی!
عاشق شدن لیلای سریال پدر،داستانی کاملا واقعی! - روایت نازنین پیرکاری،مجری و تهیه کننده تلویزیون از عاشق شدن خود که داستان سریال پدر شد...
یک ژن خوب تازه: جان متاعی است که هر بی سروپایی دارد
یک ژن خوب تازه: جان متاعی است که هر بی سروپایی دارد - مهمترین بخش های سخنان او اینجاست که عنوان می کند: چه کسی در جریان انقلاب بوده؟ اگر یک عده ای جان دادند، یک عده ای هم این وسط پول دادند. او که گویا دستی در شعر هم دارد، سخن عجیب تری از آنچه پیش از این گفته بر زبان جاری می سازد و با به کار بردن این بیت که «جان چه باشد که نثار قدم دوست کنم *** این (جان) متاعی است که هر بی سروپایی دارد» ...
ترامپ حتی به شلیک یک گلوله نیاز ندارد
ترامپ حتی به شلیک یک گلوله نیاز ندارد - برای آمریکا کم هزینه‌ترین استراتژی ادامه وضع موجود است. ترامپ در یک سال گذشته کاری کرد که ۳۰ میلیارد دلار دارایی ایران از کشور خارج شود. این پول به کشور‌هایی مثل ترکیه، گرجستان، ارمنستان، مالزی و ... که از ثبات و امنیت برخوردارند رفت و در این کشور‌ها سرمایه گذاری شد. همین موضوع کمر اقتصاد ایران را می‌شکند. در این یک سال دلار به نزدیک ۱۰ هزار تومان رسیده است. ترامپ حتی به شلیک یک گلوله نیاز ندارد. اگر…
سحر تبر چهره واقعی‌اش را آشکار کرد!
سحر تبر چهره واقعی‌اش را آشکار کرد! - سحر تبر سال گذشته برای اولین بار در رسانه‌های جهان دیده شد. گمانه زنی می‌شد که او برای شباهت پیدا کردن به آنجلینا جولی ۵۰ عمل جراحی داشته است. اما او در نهلایت شبیه شخصیت "عروس مرده" تیم برتون به نظر می‌رسید.
ترجیح می‌دهید کدام‌ زن همکار شوهر شما باشد!
ترجیح می‌دهید کدام‌ زن همکار شوهر شما باشد! - یک بنر تبلیغاتی که ظاهراً با هدف ترویج فرهنگ حجاب طراحی شده، سبب‌ساز واکنش‌های کاربران شبکه اجتماعی توییتر شده است. در این بنر، از رهگذران خواسته شده بین دو گزینه موجود، زنی چادری و زنی مانتویی، انتخاب کنند ترجیح می‌دهند کدام‌یک همکار همسرشان باشد!
فیلم قتل عجیب زن جوان توسط شوهرش در اسلامشهر!
فیلم قتل عجیب زن جوان توسط شوهرش در اسلامشهر! - در اتفاقی عجیب و غیر قابل باور فردی امروز به دلیل درخواست طلاق همسرش در خیابان اسلامشهر وی را با ضربات چاقو از پای درآورد، از سرنوشت این خانم اطلاع دقیقی در دست نیست.