سه شنبه ۲۱ آذر ۱۳۹۶ / Tuesday, 12 December, 2017

قوامی رازی


شرف‌الشعرا امير بدرالدين قوامى خباز رازى از شاعران معروف نيمهٔ اول قرن ششم هجرى است که به مواعظ و حکم و مناقب خاندان رسالت شهرت دارد. علت اشتهارش به خباز آن بود که در اوايل حال نانوائى مى‌کرده و دکان خبازى داشته است و خود در اشعارش بارها به اين اشاره کرده و خويشتن را نان‌پز و نانبا (= نانوا) معرفى نموده است (۱) .
(۱) . مثلاً در اين ابيات:
الا قوامى از شعرا نانبا که بود
نان چنين که من پزم اندر جهان کرامت
شادمان باش اى قوامى کز همه عالم توئى
نانبائى کاو ز نان جويد همى نام‌آورى
اى قوامى زين سخن‌ها کان گوهر گشته‌اى
گرچه کارت پيش ازين بودست دکان داشتن
بخ‌بخ آن کو مشترى باشد چو تو خباز را
کز تو خواهد جاودان هم نان و هم نان داشتن
هيچ‌يک از تذکره‌نويسان و مؤلفان ديگر که به‌نام او اشاره کرده‌اند اطلاعى دربارهٔ احوال او به‌دست نمى‌دهند جز آنکه او را مداح قوام‌الدين طغرائى دانسته و گفته‌اند تخلص خود را از لقب او گرفته است. اين قوام‌الدين طغرائى يا قوام‌الدين درگزينى از رجال مشهور عراق در قرن ششم است که از سال ۵۲۸ به‌بعد وزارت طغرل سوم سلجوقى (۵۷۱-۵۹۰) از سلاجقهٔ عراق را برعهده داشت و شاعر که از عهد شباب خدمت او اختيار کرده بود، هم‌چنانکه نوشته‌اند، به سبب انتساب به درگاه او قوامى تخلص کرد. وفاتش در اواسط قرن ششم و پيش از سال ۵۶۰ هـ اتفاق افتاد.
قوامى مردمى شيعى‌مذهب و در ميان شاعران شيعه معروف بوده است، و در ميان آثار او اشعار کثير در منقبت خاندان رسالت و مرثيت آنان ديده مى‌شود و او عده‌اى از رجال و معاريف زمان خود را که در شهر و ولايت رى مى‌زيسته و غالباً از رجال بزرگ شيعه بوده‌اند، مدح گفته و علاوه بر مناقب و مراثى اهل بيت و مدايح رجال، مقدارى اشعار در زهد و وعظ و ترجيعات و غزل‌هاى عاشقانهٔ لطيف و دل‌انگيز نيز دارد. ديوانش بيش از سه هزار بيت دارد و به طبع رسيده است. از اشعار او است:
عمرها کوتاه گشتست اى عزيزان زينهار
حسبةلله که پيش از مرگ دريابيد کار
روزگار از دست ضايع گشت برداريد پاى
کاروان از شهر بيرون رفت بربنديد بار
تا کى از غفلت به‌دست قهر ذوالقرنين دهر
خويشتن در سدّ دنيا پيختن (۲) يأجوج‌وار
شغل دنيا نيست آخر همچو کار آخرت
کى بود ناز شب خلوت چو سهم روز بار
يادتان نايد همى امسال از آنجا تا چه رفت
با عزيزانى که اينجا با شما بودند پار
جانهاتان سوختست و طبعهاتان ساختست
با سپهر تنگ‌خوى و اختر ناسازگار
عقل‌ها در مغزتان بنيادهاى پرخلل
جهل‌ها در پيشتان ديوارهاى استوار
روز و شب را عمر مى‌دانيد و هيچ‌ آگه نه‌ايد
کز در مرگ شما اين حاجبست آن پرده‌دار
صيدگاه آز گشت اين جايگاه دام و دد
مردمان بيکار و از ديوان بدو در پيشکار
چرخ شد بى‌آفتاب و مملکت بى‌پادشاه
روى هامون بى‌مدر اجرام گردون بى‌مدار
بر سپهر حکمت از اجرام تنها شد بروج
در جهان همت از ديار خالى شد ديار
حکمت لقمان هبا و همت مردان هدر
عالمى ويران در او نه نان‌ده و نه نامدار
يافه گشته روزگار و رنج‌ها ضايع شده
نيست حاصل کار ما را واى رنج روزگار
تخم در شوره فشانده خشت در دريا زده
گشته سرگردان خلايق زير اين گردان حصار
اى شياطين را ز تو شکر و ملايک را گله
دوستان را کوه انده دشمنان را يار غار
پشت کرده بر صراط و دوزخ و ايمن شده
ز آن ره تاريک و تيز وز آن چه تاريک و تار
گر ترا شکى بود تا چون برانگيزد به‌حشر
صور اسرافيل خلقان را به امر کردگار
بنگر اينجا تا بهاران چون دم باد صبا
زنده انگيزد ز خاک مرده اسرافيل‌وار
راه نيکان گير تا گيرى همه ملک بهشت
با بدان منشين و دوزخ را به ايشان واگذار
گر تو خواهى کز فراموشان نباشى روز حشر
جهد آن کن کز تو جز نيکى نماند يادگار
ورتو مى‌کوشى که فردا سرخ روى آئى چو سيب
اشک را در ديده همچون دانه کن در جرم نار
ور ترا بايد که بوسى چشم چون بادام حور
پس مچين انگور عشق از خوشهٔ زلفين يار
صاحب ملک و عقارى دانکه روز رستخيز
بد کند مالک عقاب صاحب ملک و عقار
نفس تو گردد شريف ار دانش‌آموزد ز عقل
زآنکه موسى راز علم خضر بودست افتخار
جان صافى به پذيرد صورت سرّ خود
گوش غمگين به نيوشد نالهٔ بيمار زار ...
(۲) . بستن، پيچيدن و تاب‌دادن
تا کى از هزل و هوس دنبال شيطان داشتن
اعتقاد اهرمن در حق يزدان داشتن
در وفاى فتنه گوش عافيت بر پيختن
در هواى نفس چشم عقل حيران داشتن
از عمارت کردن بيهوده در کوى هوس
خانهٔ شهوت بشه ديوار شيطان داشتن
خويشتن را با مى و معشوق در ايوان و باغ
چون گل خندان و چون سرو خرامان داشتن
تا کى آخر در شکر خواب غرور روزگار
اين کمين‌گاه شياطين را شبستان داشتن
از پى آزار خلق اندر ره آز و نياز
چون سباع از خشم و کينه چنگ و دندان داشتن
مهر دنيا برکن از دل گر ترا دين آرزوست
خود دو ضد در يک قفس دانى که نتوان داشتن
دنيى و عقبى همى خواهى که اقطاعت شود
نايد از شاهى چو تو توران و ايران داشتن
اى که گوئى با وجود من به ميدان نبرد
شهسواران را مسلم نيست چوگان داشتن
بس که بر دشت قيامت خواهدت کردار بد
راست همچون گوى سرگردان به ميدان داشتن
گر برى فرمان يزدان کى بود حاجت ترا
هر دم از درگاه سلطان گوش فرمان داشتن(۳)
چه به دنيا بر غرور عمر کردن اعتماد
چه بگلخن تکيه بر ديوار ويران داشتن
جاودان اندر جهنم رنج‌ها بايد کشيد
زين دو روزه در جهان خود را تن آسان داشتن
هم ز کردار بد تست اينکه مالک را به‌حشر
در سقر بايد شرار نار رخشان داشتن
گر نبودى آن همه بى‌رسمى فرعون شوم
کف موسى را نبودى رسم ثعبان داشتن...
(۳) . در اينجا به‌معنى انتظارداشتن است
لشکر کشيد عشق و مرا در ميان گرفت خواهند مردمانم از اين در زبان گرفت
اندر زبان خلق فتادم ز دست عشق تا بايدم به لابه در اين و آن گرفت
جانا غلام عشق تو گشتم به رايگان مى‌بايدت مرا به عنايت عنان گرفت
آزاد و پادشاه تن خويشم اى نگار آخر مرا به بنده همى بر توان گرفت
نالنده گشت بلبل عشقم که مر ترا طاوس حسن بر سر سرو آشيان گرفت
با آفتاب و ماه و ستاره است آسمان گوئى که نسخت رخ تو آسمان گرفت
ايمن نشسته بودم در کنج عافيت آمد بلاى عشق و مرا ناگهان گرفت
از گوشه‌اى برآمد ازين (۴) شوخ‌دلبرى بربود دل ز دستم و پاى از ميان گرفت
باز شکارجوى قوامى نديده‌اى شاهين عشق کبک دلت را چنان گرفت
(۴) . از اين: در مقام اشاره، توأم با تعجب به‌کار رفته و در ديوان قوامى چند بار آمده است.
سعدى گويد:
از اين مه‌پاره‌اى عابدفريبى ملايک پيکرى طاوس‌زيبى
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
کیک پسته , سینما فلسطین , ایمنی بازار , نمایش مستند آبی کم رنگ , سامانه الکترونیکی بذر , اینکاها , عفاف گرایی , اداره ورزش و جوانان سبزوار , مرام نامه , مخاطب کودک ,

مقالات پربیننده امروز
موفقیت / زندگی / روابط فردی / شوخی را جدی بگیریم!! , بانک اطلاعاتی کتاب / برف‌های داغ: مجموعه خاطرات دفاع مقدس , بانک اطلاعاتی کتاب / دلم برای خدا تنگ شده , بانک اطلاعاتی کتاب / درباره حدیث: 'لو لا فاطمه ...' , بهداشت / بهداشت و زیبایی / پوست / شاداب کننده پوست , سیاسی / جهان / ریاست جمهوری / ارزیابی مواضع اوباما؛ تغییر یا تداوم , فرهنگی و هنری / سینما / سینمای ایران / نمادشناسی تصویر زن , بانک اطلاعاتی گردشگری / اشکفت سلمان ، ایذه , کامپیوتر و فناوری‌اطلاعات / نرم‌افزار / پارامترهای setup , نشریات و مطبوعات / فنی و مهندسی / ماهنامه صنعت کفش / صنعت کفش ـ سال پانزدهم شماره ۱۲۸، مرداد ۱۳۸۷ ,

برخی منابع مهم خبری
farheekhtegan.ir روزنامه فرهیختگان , noavaranonline.ir نوآوران , isna.ir ایسنا , caffecinema.com کافه سینما , tala.ir طلا , iran-newspaper.com روزنامه ایران , tarafdari.ir طرفداری , armandaily.ir روزنامه آرمان , kaenat.ir روزنامه کائنات , niksalehi.com نیک صالحی ,



وبگردی
جُرمی به نام سفر خارجی: چرا از "دنیا گردی مردم"  می ترسند؟!
جُرمی به نام سفر خارجی: چرا از "دنیا گردی مردم" می ترسند؟! - دولت حاکم بر یک جامعه در حال توسعه، نه تنها نباید جلوی سفر مردم به خارج از کشور را بگیرد، بلکه باید تسهیلاتی برای چنین سفرهایی در نظر بگیرد ... آیا کشوری با مردم دنیادیده زودتر و بهتر توسعه می یابد یا مملکتی که مردمانش فکر می کنند دنیا همین چهار دیواری خودشان است؟!
درآمد کشور از گردشگری افزایش یافت / از محل عوارض خروجی !
درآمد کشور از گردشگری افزایش یافت / از محل عوارض خروجی ! - دولت روز گذشته و در اقدامی غیرمنتظره،عوارض خروج از کشور را با افزایش 300 درصدی! مواجه کرد...
 آنونس سرى جدید دورهمى
آنونس سرى جدید دورهمى - رونمایی از دکور سرى جدید دورهمى
فیلمی از مرگ خرس قطبی به دلیل تغییرات آب و هوایی
فیلمی از مرگ خرس قطبی به دلیل تغییرات آب و هوایی - یکی از عکاسان نشنال جئوگرافیک فیلمی کوتاه از یک خرس قطبی منتشر کرده که در منطقه ای دورافتاده در جزیره بافین و به دور از یخ ها مشغول جستجو برای غذاست. در این بخشی از این فیلم حیوان مشغول جستجو در زباله هاست، سپس روی زمین می افتد و در انتظار مرگ می ماند.
امتناع از دست دادن علی هاشمی با خانم مدال دهنده
امتناع از دست دادن علی هاشمی با خانم مدال دهنده - فیلم - علی هاشمی وزنه بردار کشورمان با توضیح اینکه مسلمان است از دست دادن با خانم اهدا کننده مدال خودداری کرد.
سطح سواد کارشناس اقتصادی تلویزیون !
سطح سواد کارشناس اقتصادی تلویزیون ! - کارشناس اقتصادی تلویزیون نمی داند که لغت Bitcoin به چه معناست و با تلفظ Bitqueen به این نتیجه رسیده که معنای ملکه بیت ها را می دهد!!
فیلم/ تصاویر منتشر شده از جسد علی عبدالله صالح
فیلم/ تصاویر منتشر شده از جسد علی عبدالله صالح - وزارت کشور یمن با انتشار بیانیه‌ای رسمی، شایعات کشته شدن علی عبدالله صالح را تأیید کرد و رسما اعلام کرد که او کشته شده است.
جنجال رقص مایکلی سرباز ایرانی
جنجال رقص مایکلی سرباز ایرانی - رقص زیبای سرباز ایرانی در پادگان
دختر رییس فدراسیون روسری بر سر مربی مرد تایلندی کرد
دختر رییس فدراسیون روسری بر سر مربی مرد تایلندی کرد - سرپرست فنی فدراسیون کبدی که بعد از مسابقات از سمتش برکنار شد، می‌گوید که دختر رییس فدراسیون روسری بر سر مربی مرد تایلندی کرد و او را به داخل زمین برد.
روزنامه جمهوری اسلامی: آقای مصباح، مگر شما نبودید که اطاعت از احمدی‌نژاد را اطاعت از خدا خواندید؟
روزنامه جمهوری اسلامی: آقای مصباح، مگر شما نبودید که اطاعت از احمدی‌نژاد را اطاعت از خدا خواندید؟ - کاش بزرگان حوزه علم و فلسفه می‌دانستند سیاست هم برای خود علمی مجزاست و ظرافت‌های خود را دارد و نمی‌شود بدون توجه به آن، طرح ریخت و به نتیجه رسید.
لحظه خودکشی فرمانده جنگ بوسنی در جریان جلسه دادگاه!
لحظه خودکشی فرمانده جنگ بوسنی در جریان جلسه دادگاه! - فرمانده پیشین کروات های بوسنی پس از تایید محکومیت ۲۰ ساله اش در دیوان کیفری بین المللی به دلیل ارتکاب جنایات جنگی، ظرف سم را سرکشید!
فیلم/ تخلف احمدی‌نژاد در بوسیدن مادر چاوز
فیلم/ تخلف احمدی‌نژاد در بوسیدن مادر چاوز - محمدجعفر منتظری، دادستان کل کشور در همایش بسیج حقوقدانان نسبت به اظهارات اخیر رئیس‌جمهوری سابق کشورمان واکنش نشان داد.
همه زنان ناصر محمد خانی و زن جدیدش + عکس
همه زنان ناصر محمد خانی و زن جدیدش + عکس - ناصر محمدخانی دو شب پیش در حالی با زن سومش ازدواج کرد که زن اولش توسط شهلا کشته شده بود و زن دومش - شهلا- در سال 89 اعدام شد.
قشر متوسط - ازدواج سفید / قش پائین - تجاوز
قشر متوسط - ازدواج سفید / قش پائین - تجاوز - الان این ازدواج سفید بحرانی است که قشر متوسط دارد ایجاد می‌کند، بعد از آن ازدواج‌های ساندویچی است، یعنی رابطه جنسی ساندویچی. در ازدواج سفید طرفین چندمدت با هم هستند اما اگر قرار شد رابطه ... سر خیابان انجام شود، چه کسی می‌خواهد آن‌ها را بگیرد؟ چند نفر را می‌خواهند بگیرند؟ چند نفر را می‌خواهند اعدام کنند؟
فیلم دو دختر اصفهانی لحظاتی قبل از خودکشی
فیلم دو دختر اصفهانی لحظاتی قبل از خودکشی - فیلم خودکشی دختر اصفهانی (جدید) | دو دختر اصفهانی در فیلمی که پیش از خودکشی ضبط کرده اند، با خوشحالی به سمت مرگ می شتابند. لحظاتی که آنها نزدیکان شان را خطاب قرار می دهند و خودشان را آرام و آهسته می رسانند به بلندترین ارتفاعی که برای خودکشی به ذهنشان آمده یعنی پل شهید چمران اصفهان و در این مسیر هیچ عاملی، هیچ دلیلی نیست که دست دلشان را بگیرد و پشیمان شان کند برای رفتن.
    پربازدیدها