شنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۴ / Saturday, 5 September, 2015

عنصرالمعالی کیکاوس

امير عنصرالمعالى کيکاوس‌بن اسکندربن قاموس‌بن وشمگير‌بن زيار از امراى دانشمند خاندان زيارى و از نويسندگان بزرگ پارسى است. وى از زياريانى است که بعد از منوچهربن قابوس و على‌الخصوص پس از غلبهٔ ترکمانان سلجوقى بر ايران، حکومت مستقلى نداشته و تنها به‌عنوان اميرزادگان و مقتدران محلى در قسمتى از طبرستان باقى مانده بودند. چنانکه از اشارات امير کيکاوس در کتاب قابوسنامه مشهود است پدرش اسکندر داراى دستگاه امارت بود و کيکاوس او را امير ماضى خوانده و او خود نيز امارت گونه‌اى داشته است ولى گويا اين امارت منحصر به قسمت محدودى از گرگان و طبرستان و بسيار ضعيف بود، چنانکه او خود مدتى دراز بيرون از ولايت مى‌گذراند و به‌سبب آنکه زن او فرزند سلطان محمود غزنوى بود، مدتى دراز از اين ايام يعنى هشت سال در دستگاه سلطان محمود به‌سر برد و چندى به غزو در هندوستان گذراند و به غزو در سرحدات روم نيز رفت و سپس چند سال در گنجه نزد امير ابوالسوار شاووربن فضل (فضلون) پادشاه شدادى (۴۲۲-۴۵۹ هـ) به‌سر برد و مدتى را نيز در سفر حج گذرانيد، و اينها همه دليل است بر آنکه از اشتغالات سلطنتى و مملکت‌دارى فارغ بود. اما اشارات ديگرى که در کتاب قابوسنامه دارد دليل بر آن است که فى‌الجمله دستگاهى در سرزمين اجدادى داشت ليکن با قدرت سلاجقه از طرفي، و توسعهٔ نفوذ آل‌باوند از طرفى ديگر، مسلماً براى او و ساير افراد خاندانش دستگاه سلطنت و حکومت چنانکه در سابق‌الايام داشتند، باقى نماند.
وفات او را ابن اسفنديار صاحب تاريخ طبرستان در سال ۴۶۲ نوشته ولى اين قول با آغاز شدن تأليف کتاب قابوسنامه در سال ۴۷۵ سازش ندارد.
عنصرالمعالى پسرى به‌نام گيلانشاه داشته است که کتاب قابوسنامه را براى او نوشت. ابن اسفنديار در تاريخ طبرستان مى‌نويسد که: '... و پسر او (يعنى پسر عنصرالمعالي) گيلانشاه به ولايت او بنشست اما اندک مواضعى به تصرف ايشان (يعنى زياريان) مانده بود که امراى سلجوقى بازستانده بودند و بعد از آنکه سلطان طغرل از راه گرگان به طبرستان آمد و مال و خراج بستاند به‌هر ناحيت عليحده وکيل و نايب بنشاند ...'
عنصرالمعالى چنانکه از قابوسنامه به صراحت آشکار است مردى دانشمند و مطلع از غالب فنون عهد خود بود و همين وسعت اطلاع باعث شد که بتواند در قابوسنامه در مباحث مختلف وارد شود و مقدمات غالب فنون را با بيانى ساده و روشن بيان کند. وى اين کتاب را بدان قصد نوشته است که اگر فرزندش بعد از او امارت را حفظ کند و يا اضطراراً کارهاى ديگر بپذيرد چگونه آنها را به ادا رساند، و نيز در اين کتاب به قصد تربيت فرزند همهٔ رسوم را اعم از رسوم لشکرکشي، مملکت‌داري، اجتماعى و نيز علوم و فنون متداول زمان، مورد بحث قرار داده است و از همين‌جا است که کتاب او حاوى اطلاعات ذى‌قيمت و متنوعى در مسائل مختلف مربوط به فرهنگ و آداب و عادات ايران در قرن پنجم گرديده و از اين حيث الحق منحصر است.
روش انشاء عنصرالمعالى در اين کتاب همان شيوهٔ نثر سادهٔ فارسى است که در قرن چهارم و پنجم معمول نويسندگان بوده است و اگر اختصاصى در اين انشاء بخواهيم بايد آن را در کهنگى زبان و علاقهٔ مؤلف به آوردن بسيارى از اصطلاحات و تعبيرات و ترکيبات به‌صورتى که در زبان فارسى اوايل قرن پنجم متداول بوده است، بدانيم، و با آنکه کتاب قابوسنامه تقريباً هم‌عهد با سياست‌نامه است ليکن زبان و انشاء آن خيلى کهنه‌تر از آن به‌نظر مى‌رسد.
گويا نويسنده به‌همان‌نحو که از متن کتاب برمى‌آبد اين کتاب را 'نصيحت‌نامه' ناميده بود و نورالدين محمد عوفى هم در جوامع‌الحکايات آن را به‌عنوان نصايحى که کيکاوس به فرزند خود کرده بود، ذکر مى‌کند و گويا اسم 'قابوسنامه' بعدى باشد.
عنصرالمعالى به زبان پارسى و طبرى هم اشعارى متوسط مى‌سرود که خود قسمتى از آنها را در قابوسنامه نقل کرده و از آن جمله است اين سه رباعي:
گر بر سر ماه برنهى پايهٔ تخت ور همچو سليمان شوى از دولت و بخت
چون عمر تو پخته گشت بربندى رخت کان ميوه که پخته شد بيفتد ز درخت
تا دور شدى شدستم اى روى چو ماه انديشه فزون و صبر کم حال تباه
تن چون نى و بر چو نيل و رخساره چو کاه انگشت به لب گوش به در چشم به راه
گر شير شود عدو چه پيدا چه نهفت با شير به شمشير سخن بايد گفت
کانرا که به گور خفت بايد بى‌جفت با جفت به خانه در نمى‌بايد خفت
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
اوبروی اوداویلاز , شیرین سازی , نمایش عروسی خان مظفر , تپه های الحمر , دلتا , جراحات مغزی , رودخانه کلن , دیپلمات های اروپایی , شله , کوکا , اینترنت ویروس , وزیر سابق انگلیس , نا امنی , رودی جولیانی , حوزه مهندسی , افزایش تنش ها , فضای هنری , دم کردن , گرایش سیاسی , روز شیطان ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / فهارس ریاض السالکین , بانک اطلاعاتی کتاب / سال 2100 توصیف سده آینده: گذشته آینده‌نگری , بانک اطلاعاتی کتاب / می‌خواهم پژوهشگر شوم , کامپیوتر و فناوری‌اطلاعات / اینترنت و شبکه / امنیت‌شبکه / اصول مهم مباحث امنیتی , علوم انسانی / مدیریت و خدمات اداری / مدیریت کارکنان / روش های اعتمادسازی در میان کارکنان یک سازمان , بانک اطلاعاتی کتاب / پرسش‌های چهارگزینه‌ای فیزیک (1 و 2) , بانک اطلاعاتی کتاب / افسانه‌های امروزی = Contes daujourdhui , سیاسی / ایران / دولت و حکومت / معیار تشخص و شرافت دولت , بانک اطلاعاتی کتاب / منتخب مفاتیح‌الجنان , بانک اطلاعاتی کتاب / آموزش گام به گام اپراتوری مقدماتی کارور رایانه درجه 2 (آشنایی با فن‌آوری رایانه شخصی 1) , بانک اطلاعاتی کتاب / راهنمای جیبی کاربرد داروهای ژنریک ایران , اجتماعی / شهر و شهرنشینی / راهنمایی و رانندگی / اهمیت دید خوب در رانندگی , بانک اطلاعاتی کتاب / آموزش مفاهیم علوم واحد کار: کودک در جامعه 'زندگی در روستا' , بانک اطلاعاتی کتاب / رویای علی کوچولو , بانک اطلاعاتی کتاب / منتخب مفاتیح‌الجنان , بانک اطلاعاتی کتاب / 100 نکته بیشتر بدانید درباره پستانداران , خانه و خانواده / آموزش همگانی / دانستنیهای انتظامی خانواده / مجازات اراذل و اوباش , بانک اطلاعاتی کتاب / چهل حدیث از امام رضا علیه‌السلام , بانک اطلاعاتی کتاب / میرزا و آبگوشت مرغابی , کامپیوتر و اینترنت / فناوری اطلاعات و ارتباطات / تعدادی از جالب ترین نوآوری های ۲۰۰۸ ,



جهان در غم مرگ دردناک کودک سوری / تصاویر - آیلان کردی، کودک سه ساله سوری اهل کوبانی جهان را در غم و اندوه فرو برده است. آیلان به همراه والدین خود قصد مهاجرت به اروپا را داشت اما متاسفانه جسد وی در بدروم ترکیه از آب گرفته شد.
دستگیری رامبد جوان برای خرید مواد مخدر / دوربین مخفی - ماشین آقای رامبد جوان مجری برنامه خندوانه تو این دوربین مخفی به خاطر داشتن مواد مخدر توقیف میشود و ...
حضور یک معتاد کارتن خواب در نشست خبری - در خلال این برنامه یک معتاد بی سرپناه برای مواجه مستقیم با مسولان به استودیو شبکه خبر هدایت شد. وی اعلام کرد تاکنون ۵ بار به کمپ ترک اعتیاد رفته اما به دلیل نبود کار و انگیزه زندگی مجددا گرفتار اعتیاد شده است.
کشف ضدانقلاب جدید توسط آقای وزیر ! - این روزها وزیر صنعت و خودروسازان در حالی بر طبل توخالی گرانی خودرو می‌کوبند و ضد انقلاب را منشاء نارضایتی‌ها از قیمت و کیفیت خودروها عنوان می‌کنند که افراد زیادی به دلیل پایین بودن کیفیت خودروهای صفر برای خرید دست نگه داشته‌اند و همین مسئله باعث انباشت خودرو در پارکینگ‌های خودروسازان شده است.
«تعبیر وارونه یک رویا» و تحقیر سیستم اطلاعاتی ایران - برای چنین کارهایی باید هنرمندانی آستین بالا بزنند که شاید به رنگ ارغوان ها را ساخته اند! کسانی که این گفتمان را خوب فهم کرده اند؛ به اجزای آن مسلط هستند و دغدغه های آن را درک می کنند! با همه احترام به کارگردانانی که نبردهای اطلاعاتی را در حد بازی دزد و پلیس می دانند، بهتر است آنان همان دزد و پلیس ها را بسازند!
«لیلا» بدبخت‌تر از «ستایش» - «تنهایی لیلا» سریالی است که زن ایرانی را موجودی منفعل به تصویر می‌کشد. از صدر اسلام تا همین امروز زنان فعال در جامعه در کسوت‌های مختلف، عامل پویای جامعه اسلامی - ایرانی بوده‌اند.
مرحوم بیت‌الله عباسپور در مسابقات جهانی / فیلم - قهرمان پرورش اندام ایران شامگاه سه‌شنبه سوم شهریورماه 1394 و پس از ماه‌ها رنج ناشی از بیماری، در بیمارستان آتیه تهران درگذشت. این ویدئو، فیگورهای عباسپور را در مسابقات پروش اندام IFBB 2012 نمایش می‌دهد.
خاطرات تکان دهنده احمدی مقدم از دستورات احمدی نژاد - احمدی نژاد گفت: «بروید رئیس دولت اصلاحات و بقیه را دستگیر کنید و شر همه را کم کنید» ، گفتم: «مرد حسابی! چه می‌گویی؟ می‌روی می‌گویی خس و خاشاک و آت و آشغال، و حالا می‌گویی بگیرید ببرید و تمام»؟
باز کردن قفل پژو ساخت ایران در یک ثانیه / فیلم - ویدئویی که توسط منبعی ناشناس در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده، یک مرد را نشان می‌دهد که با استفاده از پیچ‌گشتی و چاقو، درها و صندوق‌عقب محصولات پژو ساخت ایران را به راحتی و در عرض مدت یک ثانیه باز می‌کند. دوباره قفل هم میکند !
آقازاده معاون احمدی نژاد در استخر! / عکس - عکس سلفی کیان علی آبادی فرزند محمد علی آبادی از حلقه اول احمدی نژاد
استفاده از زنان در تبلیغات خودروهای ایرانی / تصاویر - این روزها که در شبکه های اجتماعی و رسانه ها صحبت از عدم خرید خودرو به خصوص خودروی صفر است، برخی تصاویر نیز گوشی به گوشی می شود که تبلیغ خودروی ایران خودرو است.
گفت و گو با سه مادر معتاد به شیشه در حاشیه بزرگراه - مرجان مادر دو تا سه قلو است که با تمام استعدادهای عجیب و غریبش ته یک بن بست دست و پا می زند. نسرین که همین چند وقت پیش برای ترک اعتیاد به کمپ رفت اما نتوانست دوام بیاورد.
اولین عکس منتشر شده از گلاره عباسی و همسرش - گلاره عباسی بتازگی ازدواج کرده است. در مراسم رونمایی از نخستین فیلم نرگس آبیار برای اولین بار گلاره عباسی به همراه همسرش در انظار ظاهر شد.
گزارش تصویری از اکران فیلم نرگس آبیار - مراسم رونمايى از فيلم " اشيا از آنچه در آينه مى بينيد به شما نزديكترند" به كارگردانى نرگس آبيار با حضور عوامل فيلم و جمعى از هنرمندان در موزه سينما برگزار شد.
جنجال پوشش بازیگران زن تئاتر پینوکیا / تصاویر - نمایشی که از 15 مرداد اجرایش درسالن ناظرزاده تماشاخانه ایرانشهر آغاز شده بود، پس از سه روز اجرا توقیف شد. در این نمایش بازیگرانی چون پرستو گلستانی، محمد صادق ملک (ملکی )، محمد نادری، بهروز پناهده، پوریا رحیمی سام، شهره سلطانی به ایفای نقش پرداختند.
گزارشی از ایران که در اسراعیل پخش شد / فیلم - کانال ۱۰ تلویزیون رژیم صهیونیستی که در خاک فلسطین اشغالی پخش می‌شود به تازگی مستندی با عنوان «نگاهی از داخل ایران» را در اختیار مخاطبان خود قرار داده است.
رونمایی از عطر لیلا اوتادی ! / تصاویر - پيشنهادشون براى توليد عطر به نام من براى طرفداران عزيزم رو پذيرفتم، اينكه پيش توليد و توليد عطرها با دو رايحه كاملا متفاوت و ديزاين جذاب يكسال بطول انجاميد،حساسيت من براى هرچه بهتر شدن عطرها و دقت نظر و جلسات متمادى با شركت بود،
فقیهه سلطانی و رویا نونهالی / تصاویر اینستاگرامی - سلفی جالب محسن یگانه با هوادارانش در خیابان، یک سورپرایز بی نظیر برای هواداران محسن که برای غیر هوادارانش چیزی جز ترافیک نداشت.
آقازاده به روایت آقازاده / تصاویر - عارف پوستین دوز ؛ فرزند نعمت ا.. پوستین دوز، مدیر عامل شرکت ملی مس ایران و مدیر عامل سابق گروه خودرو سازی سایپا اخیرا در صفحه شخصی خود عکسهای جالب و متنوعی از خود را منتشر کرده است.
فیلم/ لحظه بلعیدن خدمه توسط موتور هواپیما - هواپیمایی قاتل از کار درآمد و خدمه پرواز را به شکل فجیعی به قتل رساند.
پربازدیدها
بیشترین و کمترین طلاق در کدام استان‌ها اتفاق می‌افتد؟/ کاهش نسبت ازدواج و طلاق در ۴سال گذشته - بیشترین و کمترین طلاق در کدام استان‌ها اتفاق می‌افتد؟/ کاهش نسبت ازدواج و طلاق در ۴سال گذشته تسنیم نوشت: طبق آمارهای موجود، نسبت ازدواج به طلاق از ۶.۱۲ درصد در سال ۹۰ به ۴.۴۳ درصد در سال ۹۳ رسیده که این آمار از کاهش ۲۷ درصدی نسبت ازدواج به طلاق در چهار سال گذشته حکایت دارد و نیازمند توجه بسیار مسئولان امر در این رابطه است. نخستین خروجی سایت همسریابی دولتی: ۱۴۰ ازدواج انجام شده است نتایج بررسی "ازدواج دختران ایرانی با اتباع بیگانه" چه شد؟ زاد و ولد ۴.۸ درصد زیاد شد/ افزایش ۱۱.۵ درصدی طلاق/ بیشترین و کمترین تولد در کدام استان‌ها بوده؟
منطقه به این زودی‌ رنگ آرامش نمی بیند/ ایران پیش از برجام قدرت منطقه ای بود/ امید ملت های منطقه ایم - منطقه به این زودی‌ رنگ آرامش نمی بیند/ ایران پیش از برجام قدرت منطقه ای بود/ امید ملت های منطقه ایم سفیر سابق ایران در عراق می گوید اتهاماتی که برخی از گروه های عراقی به مالکی زده اند یک امری طبیعی است و جدی نیست. عبادی موقتاً روند اصلاحات در عراق را متوقف کرد حمله به مقرهای دولتی در عراق و تلاش برای منحرف کردن جریان مطالبات مردمی داعش منزل سفیر عراق در بحرین را منفجر کرد/انهدام پایگاه‌های نظامی داعش در الانبار
چرخ تئاتر با بخشنامه نمی‌چرخد/ وعده و شعار؛ سهم تئاتر استان‌ها - در بخش دوم از میزگرد بررسی تئاتر استان ها مباحثی چون مطرح کردن مشکلات تئاتر در شهرستان ها و توزیع ناعادلانه امکانات در شهرهای مختلف مطرح شد.
یک تیر و دونشان «ملک سلمان» در سفر به واشنگتن/ تلاش ریاض برای خروج از انزوا و بحران با توسل به توافق ایران - سفر ملک سلمان به واشنگتن در آستانه رای گیری کنگره درباره توافق ایران چند پیام به همراه دارد.
حسینیان: لاریجانی با کارگزارانی‌ها رابطه دارد/ رئیس مجلس در حال سازش با دولت است - نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی بر این باور است که لاریجانی و طیف او نمی‌توانند به اصول گرایان به وحدت برسند.
از اهرام مصر و ایگوانا تا قاشق معلق در مریخ/ همه عکس‌های مریخ که جنجالی شدند - نجوم - این روزها بحث دیده شدن یک قاشق معلق در عکس‌های گرفته شده از مریخ حسابی داغ است. اما برای اولین بار نیست که عکس‌هایی این چنینی جنجالی می‌شوند و همه را به گمان موجودات فضایی می‌اندازند.
کارهایی که نباید با گوشی هوشمند خود بکنید! - گوشی های هوشمند این روزها برای هر فردی یکی از مهمترین و ارزشمند ترین ابزارها تلقی میشوند و در نتیجه هرگونه آسیب رسیدن به آنها میتواند خسارت های مادی و به ویژه معنوی زیادی در پی داشته باشد. لذا توصیه ما به شما این است که این عدم انجام این کارها با گوشی هوشمند خود را همواره مد نظر داشته باشید.
توانایی چین برای آشتی افغانستان و پاکستان/ایران و بهترین کار ممکن - مشاور سابق وزارت خارجه آمریکا با بیان اینکه ایران سیاست خارجی مناسبی در افغانستان دارد عنوان داشت که کابل و اسلام آباد باید خودشان تصمیم به کنار گذاشتن اختلافات بگیرند.
جان کری: براساس معماری امنیتی جدید خاورمیانه، اعراب و اسرائیل یک هدف مشترک دارند؛ مقابله با ایران / تهران از داعش نفرت دارد - جان کری در گفتگو با هافینگتون پست دیدگاههای خود را درباره توافق هسته ای ایران تشریح کرد.
استراتژی «غذای آماده» جلیلی برای تخریب ظریف/ تلاش جلیلی برای چیدن میوه توافق هسته‌ای در انتخابات پارلمان دهم - بعد از حضور پررنگ سعید جلیلی در مجلس و مجلس خبرگان و شنیدن سخنانی تازه از سوی او باید آماده بود تا در ماه‌های آینده شاهد حضور پررنگ تر جلیلی در عرصه سیاسی ایران به ویژه در انتخابات پیش روی مجلس باشیم.