یکشنبه ۳ اردیبهشت ۱۳۹۶ / Sunday, 23 April, 2017

عنصرالمعالی کیکاوس


امير عنصرالمعالى کيکاوس‌بن اسکندربن قاموس‌بن وشمگير‌بن زيار از امراى دانشمند خاندان زيارى و از نويسندگان بزرگ پارسى است. وى از زياريانى است که بعد از منوچهربن قابوس و على‌الخصوص پس از غلبهٔ ترکمانان سلجوقى بر ايران، حکومت مستقلى نداشته و تنها به‌عنوان اميرزادگان و مقتدران محلى در قسمتى از طبرستان باقى مانده بودند. چنانکه از اشارات امير کيکاوس در کتاب قابوسنامه مشهود است پدرش اسکندر داراى دستگاه امارت بود و کيکاوس او را امير ماضى خوانده و او خود نيز امارت گونه‌اى داشته است ولى گويا اين امارت منحصر به قسمت محدودى از گرگان و طبرستان و بسيار ضعيف بود، چنانکه او خود مدتى دراز بيرون از ولايت مى‌گذراند و به‌سبب آنکه زن او فرزند سلطان محمود غزنوى بود، مدتى دراز از اين ايام يعنى هشت سال در دستگاه سلطان محمود به‌سر برد و چندى به غزو در هندوستان گذراند و به غزو در سرحدات روم نيز رفت و سپس چند سال در گنجه نزد امير ابوالسوار شاووربن فضل (فضلون) پادشاه شدادى (۴۲۲-۴۵۹ هـ) به‌سر برد و مدتى را نيز در سفر حج گذرانيد، و اينها همه دليل است بر آنکه از اشتغالات سلطنتى و مملکت‌دارى فارغ بود. اما اشارات ديگرى که در کتاب قابوسنامه دارد دليل بر آن است که فى‌الجمله دستگاهى در سرزمين اجدادى داشت ليکن با قدرت سلاجقه از طرفي، و توسعهٔ نفوذ آل‌باوند از طرفى ديگر، مسلماً براى او و ساير افراد خاندانش دستگاه سلطنت و حکومت چنانکه در سابق‌الايام داشتند، باقى نماند.
وفات او را ابن اسفنديار صاحب تاريخ طبرستان در سال ۴۶۲ نوشته ولى اين قول با آغاز شدن تأليف کتاب قابوسنامه در سال ۴۷۵ سازش ندارد.
عنصرالمعالى پسرى به‌نام گيلانشاه داشته است که کتاب قابوسنامه را براى او نوشت. ابن اسفنديار در تاريخ طبرستان مى‌نويسد که: '... و پسر او (يعنى پسر عنصرالمعالي) گيلانشاه به ولايت او بنشست اما اندک مواضعى به تصرف ايشان (يعنى زياريان) مانده بود که امراى سلجوقى بازستانده بودند و بعد از آنکه سلطان طغرل از راه گرگان به طبرستان آمد و مال و خراج بستاند به‌هر ناحيت عليحده وکيل و نايب بنشاند ...'
عنصرالمعالى چنانکه از قابوسنامه به صراحت آشکار است مردى دانشمند و مطلع از غالب فنون عهد خود بود و همين وسعت اطلاع باعث شد که بتواند در قابوسنامه در مباحث مختلف وارد شود و مقدمات غالب فنون را با بيانى ساده و روشن بيان کند. وى اين کتاب را بدان قصد نوشته است که اگر فرزندش بعد از او امارت را حفظ کند و يا اضطراراً کارهاى ديگر بپذيرد چگونه آنها را به ادا رساند، و نيز در اين کتاب به قصد تربيت فرزند همهٔ رسوم را اعم از رسوم لشکرکشي، مملکت‌داري، اجتماعى و نيز علوم و فنون متداول زمان، مورد بحث قرار داده است و از همين‌جا است که کتاب او حاوى اطلاعات ذى‌قيمت و متنوعى در مسائل مختلف مربوط به فرهنگ و آداب و عادات ايران در قرن پنجم گرديده و از اين حيث الحق منحصر است.
روش انشاء عنصرالمعالى در اين کتاب همان شيوهٔ نثر سادهٔ فارسى است که در قرن چهارم و پنجم معمول نويسندگان بوده است و اگر اختصاصى در اين انشاء بخواهيم بايد آن را در کهنگى زبان و علاقهٔ مؤلف به آوردن بسيارى از اصطلاحات و تعبيرات و ترکيبات به‌صورتى که در زبان فارسى اوايل قرن پنجم متداول بوده است، بدانيم، و با آنکه کتاب قابوسنامه تقريباً هم‌عهد با سياست‌نامه است ليکن زبان و انشاء آن خيلى کهنه‌تر از آن به‌نظر مى‌رسد.
گويا نويسنده به‌همان‌نحو که از متن کتاب برمى‌آبد اين کتاب را 'نصيحت‌نامه' ناميده بود و نورالدين محمد عوفى هم در جوامع‌الحکايات آن را به‌عنوان نصايحى که کيکاوس به فرزند خود کرده بود، ذکر مى‌کند و گويا اسم 'قابوسنامه' بعدى باشد.
عنصرالمعالى به زبان پارسى و طبرى هم اشعارى متوسط مى‌سرود که خود قسمتى از آنها را در قابوسنامه نقل کرده و از آن جمله است اين سه رباعي:
گر بر سر ماه برنهى پايهٔ تخت ور همچو سليمان شوى از دولت و بخت
چون عمر تو پخته گشت بربندى رخت کان ميوه که پخته شد بيفتد ز درخت
تا دور شدى شدستم اى روى چو ماه انديشه فزون و صبر کم حال تباه
تن چون نى و بر چو نيل و رخساره چو کاه انگشت به لب گوش به در چشم به راه
گر شير شود عدو چه پيدا چه نهفت با شير به شمشير سخن بايد گفت
کانرا که به گور خفت بايد بى‌جفت با جفت به خانه در نمى‌بايد خفت
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
خط سوم , بازسازی عراق , تیم چینی , تلفات و خسارات , وینتحریم , باشگاه الاهلی , طلاساز , مسابقات ربوکاپ , نرم‌افزار آموزش واژه «مینا» , تأسیس باشگاه , جنگنده های ایرانی , یازداشت , بازرسی نانوایی ها , تابلو غیرمجاز , شورای پدافند غیر عامل , وزیر امور دینی گینه , ترافیک شهریور ماه , عجیب , مطالعات استراتژیک , ناصری , هنرستان شهید مطهری , داروهای سنتی , عروسک های مدل , افراد سود جود , خانه استخر توپی , جشنواره قصه گویی , ممانعت از حضور در اجتماع ترک های هلند , ماهواره هایپارکاس , ایران ناسیونال , فیلم بر توسن خیال , وام ۸۰ میلیونی , گردهمایی گزینش گری , ماه‌گرفتگی , الملاقات , مادر رئیس جمهور , کارت ملی , مصطفی میرسلیم , محمد علی پردل , دریادار صفاری , رئیس مجمع نمایندگان استان کردستان , نارضایتی از نتانیاهو , هنرمند روسی , محمد بن مالک , کارشناس پلیس فتا , نشست امنیت بین الملل , بازپرداخت بدهی , زیتون زخمی , نظرات دیگران , حادثه تروریستی قندهار , پروژه حفاظت از یوز آسیایی ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / درس و کنکور مدار منطقی شامل: تست‌های کنکور کارشناسی ارشد سالهای 71 تا 83 سراسری و دانشگاه آزاد اسلامی ... , بانک اطلاعاتی کتاب / پرسشهای چهارگزینه‌ای ریاضیات عمومی (2) , بانک اطلاعاتی کتاب / ما بگیته سالان شعر (شعر سالهای ماه‌گرفتگی) , بانک اطلاعاتی کتاب / انقلاب اسلامی در مقایسه با انقلابهای فرانسه و روسیه , فرهنگ و جامعه / گاه‌شمار / گاه‌شمار تاریخ ـ میلادی / ۲۹ اسفند ـ ۲۰ مارس ـ بیسمارک صاحب فرضیه جنگ محدود ـ مردی که آلمان را یکپارچه و قدرتی در اروپا کرد برکنار شد , بانک اطلاعاتی کتاب / استفتائات جدید , بانک اطلاعاتی کتاب / مدل تعالی سازمان‌های پروژه محور , علمی و آموزشی / محیط زیست / آبزیان / روح ماهی , اقتصاد و بازرگانی / اقتصاد نظری / فرهنگ و اقتصاد / نقش ارزش‌ها در فرایند توسعه اقتصادی , ورزشی / دیگر ورزشها / پرورش‌ اندام‌ / تمرین اسید لاکتیک برای چربی‌سوزی , بانک اطلاعاتی کتاب / رساله توضیح‌المسائل , بانک اطلاعاتی کتاب / دانش و روش‌های کاربردی رفتار درمانی شناختی , فرهنگی و هنری / میراث‌فرهنگی و تاریخی / بناهای‌ تاریخی‌ / این ستون‌ها به آسمان می‌رسند , بانک اطلاعاتی کتاب / آمریکای باستان , بانک اطلاعاتی کتاب / قصه‌های پیامبران: برگرفته از قصه‌های قرآن: حضرت شعیب (علیه‌السلام) حضرت زکریا (علیه‌السلام) , علم و زندگی / سخن بزرگان / سایر / سخنانی ارزنده , سیاسی / دیپلماسی / آمریکا / پنتاگون طراح سیاست خارجی آمریکا , بانک اطلاعاتی کتاب / چاپ سیلک‌اسکرین (2) , بانک اطلاعاتی کتاب / آیات الاحکام (حقوقی و جزایی) , نشریات و مطبوعات / اجتماعی / ماهنامه پیام زن / پیام زن ـ سال هجدهم، شماره ۲ (پیاپی ۲۰۶)، اردیبهشت ۱۳۸۸ ,

برخی منابع مهم خبری
epe.ir اقتصاد پنهان , narenji.ir نارنجی , tejarat.donya-e-eqtesad.com تجارت فردا , emtiazdaily.ir روزنامه امتیاز , tadbir24.ir تدبیر 24 , mellatonline.ir ملت , hooshnews.com هوش نیوز , mehrkhane.com مهرخانه , ilamefarda.ir ایلام فردا , tadbirvaomid.ir تدبیر و امید , teribon.ir تریبون , roydadnews.ir رویداد , fetnehnews.ir فتنه , nay.ir نی , khorasannews.com روزنامه خراسان , avapress.com صدای افغان , jahannews.com جهان نیوز , sourehcinema.ir سوره سینما , puyesh.net پویش , seraj24.ir سراج 24 , rastannews.ir راستان نیوز , kurdtoday.ir کردتودی , persianmags.com پرشین مگز , pcparsi.com پی سی پارسی , fa.alalam.ir العالم , rokna.ir رکنا , funpatogh.com فان پاتوق , alodoctor.ir الو دکتر , ikcopress.com ایران خودرو , wafa.ir وفا ,



وبگردی
نعوذبالله امام زمان حال فعلی آن آقا را نمی‌دانست؟
نعوذبالله امام زمان حال فعلی آن آقا را نمی‌دانست؟ - «زمانی گفته شد امام زمان سفارش یک آقایی را کرده، بعد هم که آن آقا مدعی شد، گفتند ملاک حال فعلی افراد است. یعنی نعوذ بالله امام عصر (عج) حال او را نمی‌دانستند که به شما پیغام حمایت را دادند؟!»
برخورد پره‌های بالگرد به سر مدیرکل بحران کهگیلویه‌وبویراحمد
برخورد پره‌های بالگرد به سر مدیرکل بحران کهگیلویه‌وبویراحمد - اخیرا تصاویر برخورد ملخک هلی کوپتر با مدیرکل حوادث غیرمترقبه کهگیلویه،به عنوان خبری داغ در کانال های تلگرامی منتشر شده. این ویدئو مربوط به مرداد ۸۹ است.
رابطه عاشقانه رضا روحانی با مجری شبکه من و تو
رابطه عاشقانه رضا روحانی با مجری شبکه من و تو - این آهنگساز 39 ساله به تازگی رابطه ای عاشقانه را با یکی از مجریان شبکه من و تو آغاز کرده است. رضا روحانی با انتشار عکسی از خودش و فرانک مجری این شبکه, از پیدا کردن عشق واقعی زندگی اش نوشت.
صید ماهی خاویاری ۶۰۰ کیلویی در دریای خزر
صید ماهی خاویاری ۶۰۰ کیلویی در دریای خزر - به گزارش خبرنگار مهر، یک فیل‌ماهی خاویاری با وزن حدودی ۶۰۰ کیلو و بیش از ۷۰ کیلوگرم خاویار روز یکشنبه توسط صیادان دو کومه گمیشانی صید شد.
فاطمه غرار پدیده این روزهای موسیقی
فاطمه غرار پدیده این روزهای موسیقی - آواز دختری نابینا به نام فاطمه غرار که آرزویش خواننده شدن بوده که یکی از خوانندگان (آقای شیری) با گروه خود او را به آرزویش رسانده اند
عکس یادگاری منشوری با روحانی در توچال
عکس یادگاری منشوری با روحانی در توچال - عکس روحانی با لباس ورزشی در مجموعه تله‌کابین توچال
بازیگر ایرانی دختر شایسته کانادا شد +عکس
بازیگر ایرانی دختر شایسته کانادا شد +عکس - سحر بی نیاز در سال 1365 در تهران بدنیا آمده و پس از چندسال به همراه خانواده اش به کانادا مهاجرت کرده است.
افشاگری های خبرگزاری فارس در مورد شبکه من و تو !
افشاگری های خبرگزاری فارس در مورد شبکه من و تو ! - فیلم/ سکوت یک ساله «سولماز» شکست/ مسائل جنسی عامل تعیین کننده برای ماندن در استیج!
گفتگوی جنجالی علی معلم و صادق زیباکلام
گفتگوی جنجالی علی معلم و صادق زیباکلام - صادق زیباکلام هم همفکر مسعود فراستی شد.
    پربازدیدها