دوشنبه ۹ اسفند ۱۳۹۵ / Monday, 27 February, 2017

عنصرالمعالی کیکاوس


امير عنصرالمعالى کيکاوس‌بن اسکندربن قاموس‌بن وشمگير‌بن زيار از امراى دانشمند خاندان زيارى و از نويسندگان بزرگ پارسى است. وى از زياريانى است که بعد از منوچهربن قابوس و على‌الخصوص پس از غلبهٔ ترکمانان سلجوقى بر ايران، حکومت مستقلى نداشته و تنها به‌عنوان اميرزادگان و مقتدران محلى در قسمتى از طبرستان باقى مانده بودند. چنانکه از اشارات امير کيکاوس در کتاب قابوسنامه مشهود است پدرش اسکندر داراى دستگاه امارت بود و کيکاوس او را امير ماضى خوانده و او خود نيز امارت گونه‌اى داشته است ولى گويا اين امارت منحصر به قسمت محدودى از گرگان و طبرستان و بسيار ضعيف بود، چنانکه او خود مدتى دراز بيرون از ولايت مى‌گذراند و به‌سبب آنکه زن او فرزند سلطان محمود غزنوى بود، مدتى دراز از اين ايام يعنى هشت سال در دستگاه سلطان محمود به‌سر برد و چندى به غزو در هندوستان گذراند و به غزو در سرحدات روم نيز رفت و سپس چند سال در گنجه نزد امير ابوالسوار شاووربن فضل (فضلون) پادشاه شدادى (۴۲۲-۴۵۹ هـ) به‌سر برد و مدتى را نيز در سفر حج گذرانيد، و اينها همه دليل است بر آنکه از اشتغالات سلطنتى و مملکت‌دارى فارغ بود. اما اشارات ديگرى که در کتاب قابوسنامه دارد دليل بر آن است که فى‌الجمله دستگاهى در سرزمين اجدادى داشت ليکن با قدرت سلاجقه از طرفي، و توسعهٔ نفوذ آل‌باوند از طرفى ديگر، مسلماً براى او و ساير افراد خاندانش دستگاه سلطنت و حکومت چنانکه در سابق‌الايام داشتند، باقى نماند.
وفات او را ابن اسفنديار صاحب تاريخ طبرستان در سال ۴۶۲ نوشته ولى اين قول با آغاز شدن تأليف کتاب قابوسنامه در سال ۴۷۵ سازش ندارد.
عنصرالمعالى پسرى به‌نام گيلانشاه داشته است که کتاب قابوسنامه را براى او نوشت. ابن اسفنديار در تاريخ طبرستان مى‌نويسد که: '... و پسر او (يعنى پسر عنصرالمعالي) گيلانشاه به ولايت او بنشست اما اندک مواضعى به تصرف ايشان (يعنى زياريان) مانده بود که امراى سلجوقى بازستانده بودند و بعد از آنکه سلطان طغرل از راه گرگان به طبرستان آمد و مال و خراج بستاند به‌هر ناحيت عليحده وکيل و نايب بنشاند ...'
عنصرالمعالى چنانکه از قابوسنامه به صراحت آشکار است مردى دانشمند و مطلع از غالب فنون عهد خود بود و همين وسعت اطلاع باعث شد که بتواند در قابوسنامه در مباحث مختلف وارد شود و مقدمات غالب فنون را با بيانى ساده و روشن بيان کند. وى اين کتاب را بدان قصد نوشته است که اگر فرزندش بعد از او امارت را حفظ کند و يا اضطراراً کارهاى ديگر بپذيرد چگونه آنها را به ادا رساند، و نيز در اين کتاب به قصد تربيت فرزند همهٔ رسوم را اعم از رسوم لشکرکشي، مملکت‌داري، اجتماعى و نيز علوم و فنون متداول زمان، مورد بحث قرار داده است و از همين‌جا است که کتاب او حاوى اطلاعات ذى‌قيمت و متنوعى در مسائل مختلف مربوط به فرهنگ و آداب و عادات ايران در قرن پنجم گرديده و از اين حيث الحق منحصر است.
روش انشاء عنصرالمعالى در اين کتاب همان شيوهٔ نثر سادهٔ فارسى است که در قرن چهارم و پنجم معمول نويسندگان بوده است و اگر اختصاصى در اين انشاء بخواهيم بايد آن را در کهنگى زبان و علاقهٔ مؤلف به آوردن بسيارى از اصطلاحات و تعبيرات و ترکيبات به‌صورتى که در زبان فارسى اوايل قرن پنجم متداول بوده است، بدانيم، و با آنکه کتاب قابوسنامه تقريباً هم‌عهد با سياست‌نامه است ليکن زبان و انشاء آن خيلى کهنه‌تر از آن به‌نظر مى‌رسد.
گويا نويسنده به‌همان‌نحو که از متن کتاب برمى‌آبد اين کتاب را 'نصيحت‌نامه' ناميده بود و نورالدين محمد عوفى هم در جوامع‌الحکايات آن را به‌عنوان نصايحى که کيکاوس به فرزند خود کرده بود، ذکر مى‌کند و گويا اسم 'قابوسنامه' بعدى باشد.
عنصرالمعالى به زبان پارسى و طبرى هم اشعارى متوسط مى‌سرود که خود قسمتى از آنها را در قابوسنامه نقل کرده و از آن جمله است اين سه رباعي:
گر بر سر ماه برنهى پايهٔ تخت ور همچو سليمان شوى از دولت و بخت
چون عمر تو پخته گشت بربندى رخت کان ميوه که پخته شد بيفتد ز درخت
تا دور شدى شدستم اى روى چو ماه انديشه فزون و صبر کم حال تباه
تن چون نى و بر چو نيل و رخساره چو کاه انگشت به لب گوش به در چشم به راه
گر شير شود عدو چه پيدا چه نهفت با شير به شمشير سخن بايد گفت
کانرا که به گور خفت بايد بى‌جفت با جفت به خانه در نمى‌بايد خفت
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
الاسد , ظاهر طنین , پلیس سیاهپوست , مهندسین , منطقه زمانی , دام غرب , شرکت آدیداس , مجاری , جهش ژن , پست توئیتری , جشنواره فیلم سانتاباربارا , بازداشت یک ایرانی در یمن , علی اکبر خدایی , پزشک زنان , کمیته های تخصصی ستاد امور جوانان , جنگ نسب‌ها می‌رسد , روزنامه خورشید , تحولات موشکی ایران , داراباد , تغییر تصاویر , توقف قلب , عراف93 , گزاگرفتگی , اهدای زندگی , تکنیک‌های موفقیت , آتش گرفتن , کنعنانی‌زادگان , بنیان‌گذار انقلاب , قهرمان گلف , امیه جحا , حرف های در گوشی , رالی خاورمیانه , لوازم منزل , اقتصادی مقاومتی , مشکبلات , هانه دلقک کجاست , الهام حمیدی , نیما فلاح , شرکت گاز خراسان جنوبی , اغتشاش در خاورمیانه , آموزش و پرورش کردستان , جناب خان در برنامه نود , وقوع جرایم , سمیرم , اكوسيستم , فرهنگنامه زنان ایران و جهان , لاشه سوز , هوش , بتون‌ریزی , سازمان آتش نشانی ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / ریاضیات گسسته: دوره‌ی پیش‌دانشگاهی رشته‌ی ریاضی , بانک اطلاعاتی کتاب / بررسی روش‌های نمونه‌گیری از منابع قرضه سدهای بتنی , بانک اطلاعاتی کتاب / گنجینه سوالات: ریاضیات عمومی (2) , بانک اطلاعاتی کتاب / شیمی دستگاهی: مبانی و کاربرد , بانک اطلاعاتی کتاب / راهنمای گام به گام طلایی شیمی (2) نظام جدید , بانک اطلاعاتی کتاب / زبان انگلیسی (درس 7 و 8 پیش‌دانشگاهی 2: درس 3 و 4) , بهداشت و درمان / تغذیه و سلامتی / نکاتی برای زندگی سالم , بانک اطلاعاتی کتاب / با هم قرآن بخوانیم: آموزش ساده روخوانی قرآن , بانک اطلاعاتی کتاب / موش و گربه و گزیده‌ای از حکایت‌ها , بانک اطلاعاتی کتاب / تاسیسات + سوالات عمومی و پایه کاردانی پیوسته: همراه با کلید و پاسخ‌های تشریحی , بانک اطلاعاتی کتاب / شیوه‌های آموزش به دانش‌آموزان خشمگین، بی‌قرار، منزوی، افسرده، و... (دانش‌آموزانی که با اختلالات...) , بهداشت و درمان / تغذیه و سلامتی / الگوی غذایی / تغذیه‌ و سلامت , بانک اطلاعاتی کتاب / مجموعه هنر خیاطی آسان 3: با سه متد جهانی [گرلاوین] زنانه - مردانه - بچه‌گانه , بانک اطلاعاتی کتاب / استراتژی‌های حل مساله 'ویژه‌ی داوطلبان شرکت در المپیادهای ریاضی' , بانک اطلاعاتی کتاب / اسطوره‌ی ایرانی , اجتماعی / خانه و خانواده / روابط درون خانوادگی / کمک در بچه داری , بانک اطلاعاتی کتاب / حیوانات = Animals , موفقیت / کار / آرامش / آسودگی از شرّ مهلت‌ها , بانک اطلاعاتی کتاب / افق‌های نو در بررسی‌های زبان و ذهن , بانک اطلاعاتی کتاب / کرامات الحجتیه, یا, معجزاتی از حضرت مهدی (عج) ,

برخی منابع مهم خبری
ifnam.com ایفنام , zamannews.ir زمان , armanpress.ir آرمان پرس , rasekhoon.net راسخون , irna.ir ایرنا , cinemafarda.com سینما فردا , salamatnews.com سلامت , irangrand.ir ایران گراند , naghola.com ناقلا , kheybaronline.ir خیبرآنلاین , aparat.com آپارات , irannaz.com ایران ناز , cinemapress.ir سینما پرس , arw.ir دیده بان حیوانات , 24onlinenews.ir 24 آنلاین , sourehcinema.ir سوره سینما , isna.ir ایسنا , payamno.com پیام نو , naghdnews.com نقدنیوز , tafahomnews.com روزنامه تفاهم , javanonline.ir روزنامه جوان , nay.ir نی , tasnimnews.com خبرگزاری تسنیم , tajrobehmag.com تجربه , mehrnews.com خبرگزاری مهر , tazeh.net تازه , hengamnews.com هنگام‌نیوز , winbeta.net وین بتا , eghtesadonline.com اقتصاد آنلاین , bahardaily.ir روزنامه بهار ,



وبگردی
جشن تولد مدیرعامل کبیر! بانک سرمایه
جشن تولد مدیرعامل کبیر! بانک سرمایه - هنوز معلوم نیست در حالی که حجم معوقات این بانک به رقم نجومی هفت هزار و هشتصد میلیارد تومان میرسد و در صورتهای اخیر مالی وضعیت بانک زیان ده ارزیابی شده است، این مراسم جشن با چه انگیزه ای برگزار شده است؟
اعتراف تكان دهنده رييس مجمع تشخيص مصلحت!
اعتراف تكان دهنده رييس مجمع تشخيص مصلحت! - اگر مردم نیازمند باشند، نان شب نداشته باشند، نتوانند بچه‌هایشان را به مدرسه بفرستند و خانه‌ای برای زندگی نداشته باشند، معنایش همان حدیث امام علی (ع) است که فرمود: نزدیک است که فقر به کفر بیانجامد. همان طور که الان هم می‌شنویم که عده‌ای به دلیل نیازهای شدید اقتصادی‌شان دست از مذهب برداشته‌اند.
لاله، شهلا و سومین زن...
لاله، شهلا و سومین زن... - جنس و طبقه و خاستگاه و روح این زنان کاملا متفاوت است و به بهانه آن می توان پرسید آیا مردها عاشق جسم یک زن می شوند اما زن ها عاشق روح و درون یک مرد؟
فیلم درگیری در نشست خبری مسعود کیمیایی
فیلم درگیری در نشست خبری مسعود کیمیایی - نشست خبری جنجالی فیلم قاتل اهلی / درگیری لفظی کیمیایی و لشگری قوچانی / عصبانیت علی علایی و درگیری لفظی با لشگری قوچانی / کیمیایی: چه اشکالی دارد در مورد حزب اللهی ها فیلم بسازم؟ / کیمیایی: آقای قوچانی شما در حدی نیستی که در مورد تدوین فیلم اظهار نظر کنی
گفتگوی جنجالی علی معلم و صادق زیباکلام
گفتگوی جنجالی علی معلم و صادق زیباکلام - صادق زیباکلام هم همفکر مسعود فراستی شد.
داچیای رومانی با نام رنو دو برابر قیمت جهانی
داچیای رومانی با نام رنو دو برابر قیمت جهانی - در کشور ما علاقه‌مندان به دنیای خودرو بسیار زیاد هستند و همین امر سبب شده تا اخبار مربوط به تازه واردان این صنعت به دقت مورد پیگیری قرار بگیرد.
 تصويری دیده نشده از آيت الله هاشمی
تصويری دیده نشده از آيت الله هاشمی - انتخاب - این تصویر مربوط به سفر آیت الله هاشمی به شمال است
عکسی دیده نشده از آخرین جشن تولد آیت‌الله هاشمی
عکسی دیده نشده از آخرین جشن تولد آیت‌الله هاشمی - به گزارش جماران، عکسی مربوط به جشن تولد 82 سالگی آیت الله هاشمی رفسنجانی(ره) در کنار همسرش عفت مرعشی در شبکه های اجتماعی منتشر شده است.
    پربازدیدها