جمعه ۱ بهمن ۱۳۹۵ / Friday, 20 January, 2017

عنصرالمعالی کیکاوس


امير عنصرالمعالى کيکاوس‌بن اسکندربن قاموس‌بن وشمگير‌بن زيار از امراى دانشمند خاندان زيارى و از نويسندگان بزرگ پارسى است. وى از زياريانى است که بعد از منوچهربن قابوس و على‌الخصوص پس از غلبهٔ ترکمانان سلجوقى بر ايران، حکومت مستقلى نداشته و تنها به‌عنوان اميرزادگان و مقتدران محلى در قسمتى از طبرستان باقى مانده بودند. چنانکه از اشارات امير کيکاوس در کتاب قابوسنامه مشهود است پدرش اسکندر داراى دستگاه امارت بود و کيکاوس او را امير ماضى خوانده و او خود نيز امارت گونه‌اى داشته است ولى گويا اين امارت منحصر به قسمت محدودى از گرگان و طبرستان و بسيار ضعيف بود، چنانکه او خود مدتى دراز بيرون از ولايت مى‌گذراند و به‌سبب آنکه زن او فرزند سلطان محمود غزنوى بود، مدتى دراز از اين ايام يعنى هشت سال در دستگاه سلطان محمود به‌سر برد و چندى به غزو در هندوستان گذراند و به غزو در سرحدات روم نيز رفت و سپس چند سال در گنجه نزد امير ابوالسوار شاووربن فضل (فضلون) پادشاه شدادى (۴۲۲-۴۵۹ هـ) به‌سر برد و مدتى را نيز در سفر حج گذرانيد، و اينها همه دليل است بر آنکه از اشتغالات سلطنتى و مملکت‌دارى فارغ بود. اما اشارات ديگرى که در کتاب قابوسنامه دارد دليل بر آن است که فى‌الجمله دستگاهى در سرزمين اجدادى داشت ليکن با قدرت سلاجقه از طرفي، و توسعهٔ نفوذ آل‌باوند از طرفى ديگر، مسلماً براى او و ساير افراد خاندانش دستگاه سلطنت و حکومت چنانکه در سابق‌الايام داشتند، باقى نماند.
وفات او را ابن اسفنديار صاحب تاريخ طبرستان در سال ۴۶۲ نوشته ولى اين قول با آغاز شدن تأليف کتاب قابوسنامه در سال ۴۷۵ سازش ندارد.
عنصرالمعالى پسرى به‌نام گيلانشاه داشته است که کتاب قابوسنامه را براى او نوشت. ابن اسفنديار در تاريخ طبرستان مى‌نويسد که: '... و پسر او (يعنى پسر عنصرالمعالي) گيلانشاه به ولايت او بنشست اما اندک مواضعى به تصرف ايشان (يعنى زياريان) مانده بود که امراى سلجوقى بازستانده بودند و بعد از آنکه سلطان طغرل از راه گرگان به طبرستان آمد و مال و خراج بستاند به‌هر ناحيت عليحده وکيل و نايب بنشاند ...'
عنصرالمعالى چنانکه از قابوسنامه به صراحت آشکار است مردى دانشمند و مطلع از غالب فنون عهد خود بود و همين وسعت اطلاع باعث شد که بتواند در قابوسنامه در مباحث مختلف وارد شود و مقدمات غالب فنون را با بيانى ساده و روشن بيان کند. وى اين کتاب را بدان قصد نوشته است که اگر فرزندش بعد از او امارت را حفظ کند و يا اضطراراً کارهاى ديگر بپذيرد چگونه آنها را به ادا رساند، و نيز در اين کتاب به قصد تربيت فرزند همهٔ رسوم را اعم از رسوم لشکرکشي، مملکت‌داري، اجتماعى و نيز علوم و فنون متداول زمان، مورد بحث قرار داده است و از همين‌جا است که کتاب او حاوى اطلاعات ذى‌قيمت و متنوعى در مسائل مختلف مربوط به فرهنگ و آداب و عادات ايران در قرن پنجم گرديده و از اين حيث الحق منحصر است.
روش انشاء عنصرالمعالى در اين کتاب همان شيوهٔ نثر سادهٔ فارسى است که در قرن چهارم و پنجم معمول نويسندگان بوده است و اگر اختصاصى در اين انشاء بخواهيم بايد آن را در کهنگى زبان و علاقهٔ مؤلف به آوردن بسيارى از اصطلاحات و تعبيرات و ترکيبات به‌صورتى که در زبان فارسى اوايل قرن پنجم متداول بوده است، بدانيم، و با آنکه کتاب قابوسنامه تقريباً هم‌عهد با سياست‌نامه است ليکن زبان و انشاء آن خيلى کهنه‌تر از آن به‌نظر مى‌رسد.
گويا نويسنده به‌همان‌نحو که از متن کتاب برمى‌آبد اين کتاب را 'نصيحت‌نامه' ناميده بود و نورالدين محمد عوفى هم در جوامع‌الحکايات آن را به‌عنوان نصايحى که کيکاوس به فرزند خود کرده بود، ذکر مى‌کند و گويا اسم 'قابوسنامه' بعدى باشد.
عنصرالمعالى به زبان پارسى و طبرى هم اشعارى متوسط مى‌سرود که خود قسمتى از آنها را در قابوسنامه نقل کرده و از آن جمله است اين سه رباعي:
گر بر سر ماه برنهى پايهٔ تخت ور همچو سليمان شوى از دولت و بخت
چون عمر تو پخته گشت بربندى رخت کان ميوه که پخته شد بيفتد ز درخت
تا دور شدى شدستم اى روى چو ماه انديشه فزون و صبر کم حال تباه
تن چون نى و بر چو نيل و رخساره چو کاه انگشت به لب گوش به در چشم به راه
گر شير شود عدو چه پيدا چه نهفت با شير به شمشير سخن بايد گفت
کانرا که به گور خفت بايد بى‌جفت با جفت به خانه در نمى‌بايد خفت
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
تبانی و رانت , ماموران اجرایی , اظهارات بهرام رادان , داوطلبان نمایندگی , بنیاد حفظ آثار , گروه دگردیس , هاشمی ، , پایگاه مقاومت , تخلفات بهداشتی , گوشت شترمرغ , جاسوسی اسرائیل از مذاکرات هسته ای ایران , مخدر طبیعی , بوتافوگو , فیلم نت , فرنگی کار قمی , آغوش پدر , عزت الهی , خانه افضلی , سازمان عمل اسلامی , شاهین نصیری‌نیا , نیزه کشف شده , طرفداران ایران , طنابزنی , گروههای مسلح , نانوپهپاد , سیم کارت های بی هویت , ثبت قرارداد , نپتون , لایحه دفاع ملی , هیئت بدنسازی , بازنگری دروس دانشگاهی , تحریف آیات , اشلی کول , مجید روستا , رژلب , شلیک موشک , داورسازی , فیصل قاسم , گاس هیدینگ , افزایش بازدهی کارمندان , تنگسیری , رگ های عمقی , کاظم‌پور راهی , سرمربی صبا , تهمینه میلانی , مشکل، , تراشکار , پیش نویس سند نشست وین , علی عسگر , سیاه زخم ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / Hi! english for children through songs and games , بانک اطلاعاتی کتاب / سوالات امتحانات طبقه‌بندی شده هماهنگ کشوری زبان انگلیسی (3) همراه با پاسخ تشریحی , بانک اطلاعاتی کتاب / جلوه‌های عشق: بخش اول از دیوان کبیر خاضع , بانک اطلاعاتی کتاب / سرگذشت نارنیا: سفر کشتی سپیده‌پیما , بانک اطلاعاتی کتاب / 200 نکته روانشناسی برای بهتر زیستن , ورزشی / تغدیه در ورزش / انقلاب گلوکز و تغذیه ورزشکاران , بانک اطلاعاتی کتاب / شرح اصول فقه , بانک اطلاعاتی کتاب / برنامه‌های هفته پژوهش در استان خراسان 1381 , سیاسی / علوم سیاسی / فلسفه سیاسی / راهی دیگر , بانک اطلاعاتی کتاب / ویولن , موفقیت / زندگی / زندگی فردی / داستان شخصیت چیست؟ , بانک اطلاعاتی کتاب / گنجینه پرسش‌های طلایی ادبیات و عربی پیش‌دانشگاهی (1) , بانک اطلاعاتی کتاب / درسنامه پزشکی پیشگیری و اجتماعی: کلیات خدمات بهداشتی: بخش نخست , بانک اطلاعاتی کتاب / کیفر گناه و آثار و عواقب خطرناک آن , بانک اطلاعاتی کتاب / جراحی کاشت مو با روش‌های مدرن , سیاسی / جهان / جدید ترین گزینه امریکا در قبال ایران به بازار آمد! , بهداشت و درمان / علوم پزشکی / علوم پزشکی ـ تحقیقات پزشکی / ارزیابی عوامل خطر و پیامدهای اعمال جراحی مجدد پیوند عروق کرونری , علم و زندگی / آیا می‌دانید که... / آیا می‌دانید / آیا می دانستید...؟! , اجتماعی / خانه و خانواده / اقتصاد خانواده / خریدار متفکر , بانک اطلاعاتی کتاب / پسر کنجکاو ,

برخی منابع مهم خبری
kharazmi.org خوارزمی , ayaronline.ir عیار آنلاین , porseshnews.ir پرسش , donya-e-eqtesad.com روزنامه دنیای اقتصاد , niksalehi.com نیک صالحی , otaghpress.com اتاق‌پرس , persianmags.com پرشین مگز , javanemrooz.com جوان امروز , elpress.ir ائل پرس , khorasannews.com روزنامه خراسان , itanalyze.com آی تی آنالیز , mosalas.ir مثلث , 2daylink.com تودی لینک , sokhanonline.ir سخن آنلاین , filmnews.ir فیلم نیوز , sinanews.ir سینا , bona.ir بنا , baharnews.ir بهارنیوز , jahaneghtesad.com جهان اقتصاد , 598.ir 598 , ecofars.com اکوفارس , consbank.com ساخت و ساز , carnp.com کار ان پی , iccim.ir اتاق بازرگانی , sport.shafaqna.com شفقنا ورزشی , dana.ir دانا , citypress.ir شهرداری تهران , dadna.ir دادنا , iran-varzeshi.com روزنامه ایران ورزشی , faradeed.ir فرادید ,



وبگردی
مکالمه آمریکایی ها زمانی که با گشت ایرانی روبرو میشوند!
مکالمه آمریکایی ها زمانی که با گشت ایرانی روبرو میشوند! - مکالمه اعضای نیروی دریایی آمریکا زمانیکه با نیروهای ایران در خلیج فارس مواجه می شوند/ ایرانی ها در محدوده خودشون گشت میزنند.
واکنش مردم به خرید هواپیما
واکنش مردم به خرید هواپیما - واکنش مردم به خرید هواپیما و فرسودگی ناوگان هوایی کشور
کچلی از زبان مهران غفوریان در خندوانه
کچلی از زبان مهران غفوریان در خندوانه - استندآپ کمدی بسیار خنده دار مهران غفوریان درباره کچل ها و نکاتی که به آن ها توصیه می شود.
عکسی دیده نشده از آخرین جشن تولد آیت‌الله هاشمی
عکسی دیده نشده از آخرین جشن تولد آیت‌الله هاشمی - به گزارش جماران، عکسی مربوط به جشن تولد 82 سالگی آیت الله هاشمی رفسنجانی(ره) در کنار همسرش عفت مرعشی در شبکه های اجتماعی منتشر شده است.
آیت‌الله هاشمی در استخر مجموعه سعدآباد سکته کرد
آیت‌الله هاشمی در استخر مجموعه سعدآباد سکته کرد - محافظین ایشان متوجه می‌شوند که تاخیری پیش آمده وقتی مراجعه کردند دیدند آن اتفاقی که نباید رخ داده است
صحبتهای فاطمه هاشمی برسر جنازه پدر
صحبتهای فاطمه هاشمی برسر جنازه پدر - صحبت های فاطمه هاشمی با سرلشگر فیروز آبادی، بالاسر جنازه آیت الله هاشمی ، پدر من فتنه نبود... ضد فتنه بود / ویدیو از آپارات
همسر هاشمی در اولین صبحانه بدون او
همسر هاشمی در اولین صبحانه بدون او - عفت مرعشی همسر آیت الله هاشمی به رسم ٥٨ سال زندگی مشترک، امروز نیز هنگام صبحانه یاد او را گرامی داشت.
گفتگوی آزاده نامداری با نیکی کریمی
گفتگوی آزاده نامداری با نیکی کریمی - آبان | نیکی کریمی: نمی توانستم با بازیگری حرفم را بزنم.
سونیا بیطوشی ملکه زیبایی ایران در سال 2017 !
سونیا بیطوشی ملکه زیبایی ایران در سال 2017 ! - سونیا بیطوشی طراح مد و لباس که به عنوان دختر شایسته ایران در مراسم ملکه زیبایی 2016 شرکت کرده بود قصد دارد در مسابقات ملکه زیبایی 2017 نیز حضور داشته باشد.
روی چه کسی «سیاه» است؛ گور خواب ها یا...؟
روی چه کسی «سیاه» است؛ گور خواب ها یا...؟ - ما که با نام و نشان می نویسیم، چراغ مان در این خانه می سوزد. دلمان با این نظام است و تن مان می لرزد از سست شدن باور مردم. سقف این خانه بریزد روی سر همه مان می ریزد.
فیلم/ چالش مانکن دولت تدبیر و امید
فیلم/ چالش مانکن دولت تدبیر و امید - کلیپ چالش مانکن دولت تدبیر و امید با حضور وزرای کابینه روحانی آماده نمایش شد.
مونا برزویی ، شاعر شادمهر عقیلی و ابی
مونا برزویی ، شاعر شادمهر عقیلی و ابی - برنامه آزاده نامداری در آپارات
مادر و دختر باورنکردنی در سینمای ایران! + عکس
مادر و دختر باورنکردنی در سینمای ایران! + عکس - مادر و دختری که هیچ کس باورش نمی شود با هم رابطه ای داشته باشند اما باید گفت که لادن سلیمانی مادر هانیه غلامی می باشد که هر دو بازیگران سینما و تلویزیون هستند.
پربازدیدها