شنبه ۹ خرداد ۱۳۹۴ / Saturday, 30 May, 2015

عنصرالمعالی کیکاوس

امير عنصرالمعالى کيکاوس‌بن اسکندربن قاموس‌بن وشمگير‌بن زيار از امراى دانشمند خاندان زيارى و از نويسندگان بزرگ پارسى است. وى از زياريانى است که بعد از منوچهربن قابوس و على‌الخصوص پس از غلبهٔ ترکمانان سلجوقى بر ايران، حکومت مستقلى نداشته و تنها به‌عنوان اميرزادگان و مقتدران محلى در قسمتى از طبرستان باقى مانده بودند. چنانکه از اشارات امير کيکاوس در کتاب قابوسنامه مشهود است پدرش اسکندر داراى دستگاه امارت بود و کيکاوس او را امير ماضى خوانده و او خود نيز امارت گونه‌اى داشته است ولى گويا اين امارت منحصر به قسمت محدودى از گرگان و طبرستان و بسيار ضعيف بود، چنانکه او خود مدتى دراز بيرون از ولايت مى‌گذراند و به‌سبب آنکه زن او فرزند سلطان محمود غزنوى بود، مدتى دراز از اين ايام يعنى هشت سال در دستگاه سلطان محمود به‌سر برد و چندى به غزو در هندوستان گذراند و به غزو در سرحدات روم نيز رفت و سپس چند سال در گنجه نزد امير ابوالسوار شاووربن فضل (فضلون) پادشاه شدادى (۴۲۲-۴۵۹ هـ) به‌سر برد و مدتى را نيز در سفر حج گذرانيد، و اينها همه دليل است بر آنکه از اشتغالات سلطنتى و مملکت‌دارى فارغ بود. اما اشارات ديگرى که در کتاب قابوسنامه دارد دليل بر آن است که فى‌الجمله دستگاهى در سرزمين اجدادى داشت ليکن با قدرت سلاجقه از طرفي، و توسعهٔ نفوذ آل‌باوند از طرفى ديگر، مسلماً براى او و ساير افراد خاندانش دستگاه سلطنت و حکومت چنانکه در سابق‌الايام داشتند، باقى نماند.
وفات او را ابن اسفنديار صاحب تاريخ طبرستان در سال ۴۶۲ نوشته ولى اين قول با آغاز شدن تأليف کتاب قابوسنامه در سال ۴۷۵ سازش ندارد.
عنصرالمعالى پسرى به‌نام گيلانشاه داشته است که کتاب قابوسنامه را براى او نوشت. ابن اسفنديار در تاريخ طبرستان مى‌نويسد که: '... و پسر او (يعنى پسر عنصرالمعالي) گيلانشاه به ولايت او بنشست اما اندک مواضعى به تصرف ايشان (يعنى زياريان) مانده بود که امراى سلجوقى بازستانده بودند و بعد از آنکه سلطان طغرل از راه گرگان به طبرستان آمد و مال و خراج بستاند به‌هر ناحيت عليحده وکيل و نايب بنشاند ...'
عنصرالمعالى چنانکه از قابوسنامه به صراحت آشکار است مردى دانشمند و مطلع از غالب فنون عهد خود بود و همين وسعت اطلاع باعث شد که بتواند در قابوسنامه در مباحث مختلف وارد شود و مقدمات غالب فنون را با بيانى ساده و روشن بيان کند. وى اين کتاب را بدان قصد نوشته است که اگر فرزندش بعد از او امارت را حفظ کند و يا اضطراراً کارهاى ديگر بپذيرد چگونه آنها را به ادا رساند، و نيز در اين کتاب به قصد تربيت فرزند همهٔ رسوم را اعم از رسوم لشکرکشي، مملکت‌داري، اجتماعى و نيز علوم و فنون متداول زمان، مورد بحث قرار داده است و از همين‌جا است که کتاب او حاوى اطلاعات ذى‌قيمت و متنوعى در مسائل مختلف مربوط به فرهنگ و آداب و عادات ايران در قرن پنجم گرديده و از اين حيث الحق منحصر است.
روش انشاء عنصرالمعالى در اين کتاب همان شيوهٔ نثر سادهٔ فارسى است که در قرن چهارم و پنجم معمول نويسندگان بوده است و اگر اختصاصى در اين انشاء بخواهيم بايد آن را در کهنگى زبان و علاقهٔ مؤلف به آوردن بسيارى از اصطلاحات و تعبيرات و ترکيبات به‌صورتى که در زبان فارسى اوايل قرن پنجم متداول بوده است، بدانيم، و با آنکه کتاب قابوسنامه تقريباً هم‌عهد با سياست‌نامه است ليکن زبان و انشاء آن خيلى کهنه‌تر از آن به‌نظر مى‌رسد.
گويا نويسنده به‌همان‌نحو که از متن کتاب برمى‌آبد اين کتاب را 'نصيحت‌نامه' ناميده بود و نورالدين محمد عوفى هم در جوامع‌الحکايات آن را به‌عنوان نصايحى که کيکاوس به فرزند خود کرده بود، ذکر مى‌کند و گويا اسم 'قابوسنامه' بعدى باشد.
عنصرالمعالى به زبان پارسى و طبرى هم اشعارى متوسط مى‌سرود که خود قسمتى از آنها را در قابوسنامه نقل کرده و از آن جمله است اين سه رباعي:
گر بر سر ماه برنهى پايهٔ تخت ور همچو سليمان شوى از دولت و بخت
چون عمر تو پخته گشت بربندى رخت کان ميوه که پخته شد بيفتد ز درخت
تا دور شدى شدستم اى روى چو ماه انديشه فزون و صبر کم حال تباه
تن چون نى و بر چو نيل و رخساره چو کاه انگشت به لب گوش به در چشم به راه
گر شير شود عدو چه پيدا چه نهفت با شير به شمشير سخن بايد گفت
کانرا که به گور خفت بايد بى‌جفت با جفت به خانه در نمى‌بايد خفت
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
بابک نهرین , کاظم پور , فولادنوین , تحریم های هسته ای , آیت الله خزعلی , استادان , زیرآب , باهمسایگان , مسئله موشکی , اسنقلال , روز مهندسی , یگان ها , مدیریت بحرلان , آتیه بهار , چراغ قوه , سوشامکانی , برگه تائید معاینه فنی , وزیر توسعه , دنیس راس , روز استرالیا ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / داروخانه شبانه‌روزی: داروهای گیاهی و شیمیایی , بانک اطلاعاتی کتاب / Tiny talk 2A: reader , بانک اطلاعاتی کتاب / آمار و احتمال: قابل استفاده برای دانشجویان رشته‌ ریاضی و فنی مهندسی , فرهنگی و هنری / میراث‌فرهنگی و تاریخی / نوروز / ریشه جشنهای سال نو در جهان , شخصیت‌ها / فرهنگی و هنری / شاعر / ثابت بخارایی , بانک اطلاعاتی کتاب / مدیریت استراتژیک سیستم‌های اطلاعاتی , بانک اطلاعاتی کتاب / خودخواهی! نه‌! , بانک اطلاعاتی کتاب / ذهن و کنترل آن (چکیده تعلیمات فرزانگان هند) , بانک اطلاعاتی کتاب / چگونه از کره زمین محافظت کنیم؟ , علوم انسانی / علوم اجتماعی / جامعه‌شناسی جنسیت / فریب بزرگ، از تکریم تا تجاوز , فرهنگی و هنری / سینما / کمدی‌ / لورل‌ و هاردی‌ مسئول‌ تمام‌ بلایا! , بانک اطلاعاتی کتاب / از لطف پروردگار: الهام گرفته از آیات قرآن مجید و احادیث نورانی معصومین (علمی, ادبی, اجتماعی, عرفانی , علوم انسانی / علوم اجتماعی / رسانه‌ها / صدای مردم در گوش شهر , بانک اطلاعاتی فیلم / کاپریس - Caprice , بانک اطلاعاتی کتاب / تاریخ اسلام , علم و زندگی / آیا می‌دانید که... / آیا می‌دانید / دانستنی ها , بانک اطلاعاتی کتاب / شیوه‌های یاری قائم آل محمد (ع) , کامپیوتر و فناوری‌اطلاعات / اینترنت و شبکه / موتورهای جستجو / تولد رویای جدید گوگل , خانه و خانواده / آشپزی / سالادها / سالاد ماکارونی با کالباس , بانک اطلاعاتی کتاب / گروه نجات 2 ,



تویوتای ۷۵ میلیونی چرا ۱۷۰ میلیون تومان ؟ - عضو انجمن واردکنندگان خودرو گفت: به عنوان مثال قیمت خودروی کمری GLX براساس قیمت جهانی ۲۳ هزار و ۲۰۰ دلار است که با ارز آزاد ۳۳۰۰ تومانی، حدود ۷۵ میلیون تومان میشود.
حراج بزرگ آثار هنری تهران / تصاویر - حراج بزرگ آثار هنرهای تجسمی تهران در هتل آزادی تهران با حضور دایی و همسرش و جمعی از هنرمندان برگزار شد.
این دندانپزشکان دهن آمریکا را سرویس میکنند - روز گذشته گروهی از مخالفان مذاکرات هسته‌ای (موسوم به دلواپسان) در مشهد تجمع کردند که مهرداد بذرپاش (رئیس گروه مشاوران ...
دختر مهناز افشار متولد شد / عکس - مهناز افشار بازیگر سینمای ایران چند روز پس از تولد دخترش عکسی از او را در صفحه اینستاگرامش منتشر کرده است.
تبِ عکس یادگاری با جمشید مشایخی / تصاویر - این روزها تبِ عکس یادگاری با جمشید مشایخی خیلی داغ شده است. همینطور عکس با عزت الله انتظامی و محمدعلی کشاورز. کلاً درجه این تب با گذر سن این عزیزان رابطه مستقیم دارد.
فیلم زنده سوزاندن ‎مسلمانان آفریقای مرکزی +18 - جنایت زنده سوزاندن انسانهای بی گناه در سکوت سردمداران حقوق بشر و بی‌توجهی خود انسانها به یکدیگر هنوز ادامه دارد . این ویدئو به جنایت مسیحیان آفریقای مرکزی در حق مسلمانان این کشور نسبت داده شده است.
هویت فیلمبردار فاش شد ! / تصاویر - اقدام جالب و منحصر به فرد این نماینده ، گرچه باعث افشای دقیق اتفاقات در روز حادثه شد، اما احتمالاً پس از این باعث خواهد شد برخی در شلوغی های مجلس، مواظب زبان و بیان خود باشند، چرا که ممکن است حتی دور از دسترس خبرنگاران، نماینده ای در حال فیلمبرداری از ماجرا باشد.
تصاویر مراسم اختتامیه جشنواره کن - مراسم اعطای جوایز شصت و هشتمین دوره جشنواره فیلم کن با اعطای جایزه نخل طلای این دوره به فیلم «دیپان» ساخته «ژاک ائودیار» کارگردان معروف فرانسوی برگزار شد.
شوک سلفی مادر و دختری هانیه غلامی / تصاویر - سلفی مهران غفوریان، امین زندگانی و همسرش در ردیف اول یک کنسرت. لادن مستوفی و هنگامه قاضیانی. حضور علی اوجی هم که اتفاقی طبیعی است. عکسی دیدنی از سید احمد خمینی. مهتاب کرامتی در اختتامیه جشن عکاسان سینمای ایران
اینجا واس ماس تیتر یک «گاردین»! / عکس - رجمه ساده این عبارت انگلیسی که خلاصه صحبت های این مقام مسئول صهیونیستی است دقیقا دیالوگ معروف جواد رضویان در سریال در حاشیه است: « اینجا واس ماس، اینجا کل‌ش واس ماس»
حجامت / گزارش تصویری - پزشکان اعتقاد دارند حجامت نقش مهمی در پیشگیری از بیماری ها، مخصوصا بیماری های مزمن و مرتبط با سبک زندگی دارد. از دیرباز هدف اصلی در حجامت ارتقای سلامتی جسمی و روحی بوده است.
ویدیو: مشاجره لفظی کوچک زاده و ظریف در مجلس - جلسه غیر علنی مجلس با حضور محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه و سید عباس عراقچی عضو ارشد تیم مذاکره کننده هسته‌ای امروز صبح به ریاست علی لاریجانی برگزار شد. ظریف و عراقچی آخرین روند مذاکرات ایران با 1+5 را در جلسه غیر علنی امروز مجلس برای نمایندگان تشریح کردند.اما پس از پایان سخنان ظریف و زمانی که وی قصد ترک مجلس را داشت برای لحظاتی صحن علنی با مشاجره کوچک زاده با ظریف به تشنج کشیده شد.
تصاویر دار زدن یک نطامی ایرانی! توسط داعش - این جنایت هولناک درحالی صورت گرفته که یک سایت معتبر مصر اعلام کرد که نظامی اعدام شده، یک سرباز ایرانی بوده که در گروه الحشد الشعبی (نیروهای بسیج مردمی) در فلوجه می‌جنگیده است!
ورود خاندان هاشمی به انتخابات مجلس / عکس - مشی پدران و رفتار دختران اگرچه با علم به این تفاوت‌ها نمی‌توان عملکرد 3 زن را در یک راستا ارزیابی کرد اما مشترکات آنها قابل توجه است که از مهم‌ترین آن می‌توان به نحوه مواجهه پدران با نگاه ایده‌آلیستی دختران اشاره کرد.
گلشیفته فراهانی در فرش قرمز جشنواره کن 2015 - گلشیفته فراهانی با فیلم سینمایی "دو دوست" به کارگردانی لویی گرل بازیگر و کارگردان فرانسوی در پنجاه و چهارمین دوره "هفته بین‌المللی منتقدان کن" شرکت کرده است. گزارش تصویری از گلشیفته فراهانی را ببینید.
خواهران اسکندری؛ لاله، سارا، ستاره / تصاویر - گریم متفاوت لیلا حاتمی که به سختی قابل تشخیص است، هنر دست استاد عبدالله اسکندری. و امیرمحمد زند و سارا منجزی پور در ارگ کریم خان زند.
این آزاده نامداری نیست کتیه ! / عکس - آزاده نامداری در واکنش به انتشار عکس گریمش در فیلم «نسیم» نوشت: این یه درد دله، باهمه کسایی که دوسشون دارم، من آزاده نامداری‌ام. چادریم، بخاطر اعتقادم، بخاطر قلبم. این عکس من نیستم، کتیه، تو فیلم جناب شهبازی، میخوام درکم کنید.
رایزنی هسته‌ای در منزل صالحی / عکس - عراقچی در صفحه شخصی‌اش در اینستاگرام با انتشار عکسی از این دیدار نوشت : عيادت كاري! استفاده از فرصت عيادت از استاد عزيز جناب آقاي دكتر صالحي براي پيگيري مباحث مذاكرات.
تصاویری از خودسوزی دختر دانشجو در شیراز! - ﺑﺮﺧﯽ ﺷﻨﯿﺪﻩ‌ﻫﺎ ﺣﺎﮐﯽ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺍﺳﺖ ﯾﮏ ﺭﺍﺑﻄﻪ ﻋﺸﻘﯽ ﻭ ﻋﺎﻃﻔﯽ ﻧﺎﻓﺮﺟﺎﻡ ﻋﻠﺖ ﺍﯾﻦ ﮐﺎﺭ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺁﺧﺮﯾﻦ ﺗﻤﺎﺱ ﺗﻠﻔﻨﯽ ﺩﺍﻧﺸﺠﻮ ﺑﺎ‌‌ ﻫﻤﺎﻥ ﻓﺮﺩ ﻣﻮﺭﺩﻧﻈﺮ ﺑﺮﻗﺮﺍﺭ ﺷﺪﻩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﺣﺎﺿﺮ ﺍﯾﻦ ﻓﺮﺩ ﺩﺭ ﺑﺎﺯﺩﺍﺷﺖ ﺑﻪ ﺳﺮ ﻣﯽ‌ﺑﺮﺩ.
فقیهه سلطانی پای سفره عقد / تصاویر - سلفی جدید آزاده نامداری با شال و مانتوی جدید در پشت فرمان که به لطف خدا همه چیز سر جایش است و خیلی خندان و بشاش و خوب بنظر میرسد. فقیهه سلطانی و همسر فوتبالیست پای سفره عقد.
پربازدیدها
واشنگتن‌پست: سعودی‌ها دوست ما نیستند/دلارهای نفتی عربستان القاعده و طالبان را ایجاد کرد - یادداشتی که در روزنامه واشنگتن‌پست منتشر شده، به انتقاد از رویکردهای عربستان سعودی پرداخته و نوشته است که سعودی‌ها دوست آمریکا نیستند.
فرصت خفته اقتصاد ایران - از ایران همواره به‌عنوان دومین دارنده دخایر گازی یاد می‌شود؛ اما تولید گاز طبیعی ایران به دلیل تحریم‌ها و عدم سرمایه‌گذاری لازم ادامه...
محمدجواد محبت: ما در شهرستان ها پخش کتاب نداریم/چاپ کتاب برای جوان ها نمی ارزد - چاپ کتاب با توجه به نبود پخش کتاب در شهرستان ها برای جوان ها نمی ارزد.
جزئیات بیمه تکمیلی فرهنگیان/ بسته شماره 2 بیمه طلایی انتخاب شد - معاون توسعه مدیریت و پشتیبانی وزیر آموزش و پرورش به جزئیات بیمه تکمیلی فرهنگیان اشاره کرد و گفت: بسته شماره 2 با در بر داشتن تمام تعهدات بسته‌های 3 و 4 ، به عنوان بسته نهایی بیمه تکمیلی فرهنگیان انتخاب شد.
«داعش» 500 کودک عراقی را در دیالی و الانبار ربود - گروه تروریستی تکفیری «داعش» حدود 500 کودک عراقی را با هدف به خدمت گرفتن آنها در صفوف خود، در استان‌های دیالی و الانبار ربود.
چرا ولایتی تلفن آیت الله مهدوی کنی را جواب نداد؟ / سخنرانی آتشین روحانی خطاب به چه کسانی بود؟ / نیم‌نگاهی تحول درون آنجلینا جولی پس از اندرز سلحشور و خشم برد پیت / نگرانی که جان کری و ظریف را امروز به حیاط محل مذاکرات کشاند - «به اضافه تابناک»، شنبه تا چهارشنبه به استثنای تعطیلات رسمی رأس ساعت ۲۰:‌۰۰ برای مشاهده مخاطبان ‌روی خروجی «تابناک»‌ قرار می‌گیرد؛ بسته‌ای که روایتی از متن و حاشیه سیاست، اقتصاد، فرهنگ و ورزش با رویکردی متفاوت است...
دولت عراق می‌تواند رمادی را پس بگیرد؟ - ارتش سابق در مقام شورشیدولت عراق می‌تواند رمادی را پس بگیرد؟نیروهای امنیتی عراق که در صحنه‌های نبرد حضور دارند، در مقابل نیروهایی مبارزه می‌کنند که توسط صدام حسین آموزش دیده بودند؛ نیروهایی که در 12 سال گذشته در مبارزه علیه آمریکایی‌ها و نیروهای شیعه عراقی به استان انبار وارد و از این...
منصوریان اولویت آبی‌پوشان، زرینچه شانس دوم - شواهد نشان می‌دهد اولویت استقلالی‌ها روی جذب علیرضا منصوریان است و در صورت ناکامی آن‌ها در جذب این مربی جوان، شانس جواد زرینچه برای هدایت آبی‌پوشان بیشتر است.
قطعا تغییری در ایران خودرو نخواهیم داشت - رییس سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران در مراسم تودیع و معارفه مدیرعامل سایپا هرگونه تغییر در مدیریت ایران خودرو را رد کرد.
پیرمرد دوباره رئیس فوتبال دنیا شد/ پرونده - فوتبال جهان - ریاست فدراسیون جهانی فوتبال برای 4 سال دیگر به بلاتر رسید.