سه شنبه ۳ مرداد ۱۳۹۶ / Tuesday, 25 July, 2017

عنصرالمعالی کیکاوس


امير عنصرالمعالى کيکاوس‌بن اسکندربن قاموس‌بن وشمگير‌بن زيار از امراى دانشمند خاندان زيارى و از نويسندگان بزرگ پارسى است. وى از زياريانى است که بعد از منوچهربن قابوس و على‌الخصوص پس از غلبهٔ ترکمانان سلجوقى بر ايران، حکومت مستقلى نداشته و تنها به‌عنوان اميرزادگان و مقتدران محلى در قسمتى از طبرستان باقى مانده بودند. چنانکه از اشارات امير کيکاوس در کتاب قابوسنامه مشهود است پدرش اسکندر داراى دستگاه امارت بود و کيکاوس او را امير ماضى خوانده و او خود نيز امارت گونه‌اى داشته است ولى گويا اين امارت منحصر به قسمت محدودى از گرگان و طبرستان و بسيار ضعيف بود، چنانکه او خود مدتى دراز بيرون از ولايت مى‌گذراند و به‌سبب آنکه زن او فرزند سلطان محمود غزنوى بود، مدتى دراز از اين ايام يعنى هشت سال در دستگاه سلطان محمود به‌سر برد و چندى به غزو در هندوستان گذراند و به غزو در سرحدات روم نيز رفت و سپس چند سال در گنجه نزد امير ابوالسوار شاووربن فضل (فضلون) پادشاه شدادى (۴۲۲-۴۵۹ هـ) به‌سر برد و مدتى را نيز در سفر حج گذرانيد، و اينها همه دليل است بر آنکه از اشتغالات سلطنتى و مملکت‌دارى فارغ بود. اما اشارات ديگرى که در کتاب قابوسنامه دارد دليل بر آن است که فى‌الجمله دستگاهى در سرزمين اجدادى داشت ليکن با قدرت سلاجقه از طرفي، و توسعهٔ نفوذ آل‌باوند از طرفى ديگر، مسلماً براى او و ساير افراد خاندانش دستگاه سلطنت و حکومت چنانکه در سابق‌الايام داشتند، باقى نماند.
وفات او را ابن اسفنديار صاحب تاريخ طبرستان در سال ۴۶۲ نوشته ولى اين قول با آغاز شدن تأليف کتاب قابوسنامه در سال ۴۷۵ سازش ندارد.
عنصرالمعالى پسرى به‌نام گيلانشاه داشته است که کتاب قابوسنامه را براى او نوشت. ابن اسفنديار در تاريخ طبرستان مى‌نويسد که: '... و پسر او (يعنى پسر عنصرالمعالي) گيلانشاه به ولايت او بنشست اما اندک مواضعى به تصرف ايشان (يعنى زياريان) مانده بود که امراى سلجوقى بازستانده بودند و بعد از آنکه سلطان طغرل از راه گرگان به طبرستان آمد و مال و خراج بستاند به‌هر ناحيت عليحده وکيل و نايب بنشاند ...'
عنصرالمعالى چنانکه از قابوسنامه به صراحت آشکار است مردى دانشمند و مطلع از غالب فنون عهد خود بود و همين وسعت اطلاع باعث شد که بتواند در قابوسنامه در مباحث مختلف وارد شود و مقدمات غالب فنون را با بيانى ساده و روشن بيان کند. وى اين کتاب را بدان قصد نوشته است که اگر فرزندش بعد از او امارت را حفظ کند و يا اضطراراً کارهاى ديگر بپذيرد چگونه آنها را به ادا رساند، و نيز در اين کتاب به قصد تربيت فرزند همهٔ رسوم را اعم از رسوم لشکرکشي، مملکت‌داري، اجتماعى و نيز علوم و فنون متداول زمان، مورد بحث قرار داده است و از همين‌جا است که کتاب او حاوى اطلاعات ذى‌قيمت و متنوعى در مسائل مختلف مربوط به فرهنگ و آداب و عادات ايران در قرن پنجم گرديده و از اين حيث الحق منحصر است.
روش انشاء عنصرالمعالى در اين کتاب همان شيوهٔ نثر سادهٔ فارسى است که در قرن چهارم و پنجم معمول نويسندگان بوده است و اگر اختصاصى در اين انشاء بخواهيم بايد آن را در کهنگى زبان و علاقهٔ مؤلف به آوردن بسيارى از اصطلاحات و تعبيرات و ترکيبات به‌صورتى که در زبان فارسى اوايل قرن پنجم متداول بوده است، بدانيم، و با آنکه کتاب قابوسنامه تقريباً هم‌عهد با سياست‌نامه است ليکن زبان و انشاء آن خيلى کهنه‌تر از آن به‌نظر مى‌رسد.
گويا نويسنده به‌همان‌نحو که از متن کتاب برمى‌آبد اين کتاب را 'نصيحت‌نامه' ناميده بود و نورالدين محمد عوفى هم در جوامع‌الحکايات آن را به‌عنوان نصايحى که کيکاوس به فرزند خود کرده بود، ذکر مى‌کند و گويا اسم 'قابوسنامه' بعدى باشد.
عنصرالمعالى به زبان پارسى و طبرى هم اشعارى متوسط مى‌سرود که خود قسمتى از آنها را در قابوسنامه نقل کرده و از آن جمله است اين سه رباعي:
گر بر سر ماه برنهى پايهٔ تخت ور همچو سليمان شوى از دولت و بخت
چون عمر تو پخته گشت بربندى رخت کان ميوه که پخته شد بيفتد ز درخت
تا دور شدى شدستم اى روى چو ماه انديشه فزون و صبر کم حال تباه
تن چون نى و بر چو نيل و رخساره چو کاه انگشت به لب گوش به در چشم به راه
گر شير شود عدو چه پيدا چه نهفت با شير به شمشير سخن بايد گفت
کانرا که به گور خفت بايد بى‌جفت با جفت به خانه در نمى‌بايد خفت
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
هاموند , گشایش دفتر یادبود ارتحال آیت‌الله هاشمی در اروگوئه , ژئوپلتیک , روز دانش اموز , خارومیانه , محمد علی رضایی , جرج بوش ایرانی , کتابخانه و مرکز اسناد , شعر طنز کندو , تفاهم اولیه , آهنگ نوروزی , غیر مجاز , فدراسیون ورزش دانشگاهی , وویتک فلیپ , خورشید گرفتگی حلقوی , انفجار کمربند انتحاری , سبزه عید , ذخیره گاه زیست کره خارتوران , دوچرخه , سهمیه شاغلین , مرکز پرتو دهی , پرداخت , سبزی کوهی , شوق نگاه , بازگشایی محورها , دنگی , قنات و آسیاب های آبی , هنذبال فولاد مبارکه , کاهش ریسک کشوری , موسسه CFSI , ری شهری , فصل هراس , به انتخاب مترجم , زانو زدن در مقابل ایران , بیله سوار , اطلاعات کافی , سجاد قاسمی , ایرج خرمدل , سیاست های فرهنگی غرب , پیتر کرآوچ , سیلاب جازموریان , قربانی غیرنظامی , کمرگات , موضع مسکو و دمشق , مرکز فضایی , سروش صادق نژاد , پویش نه به زباله , دریابست , وضعیت اومانیا , باشگاه ها استانی ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / تطور المبانی الفکریه للتشیع فی القرون الثلاثه الاولی , کامپیوتر و فناوری‌اطلاعات / آموزش / اینترنت / ایجاد تصاویر در وب , بانک اطلاعاتی کتاب / درس‌‌آزمون (2) سال سوم دبیرستان (ریاضی و تجربی) , بانک اطلاعاتی کتاب / دوسالانه‌ی علوم اجتماعی شامل 200 سوال با پاسخ تشریحی و 200 سوال مشابه بدون پاسخ تشریحی جهت تمرین بیش , بانک اطلاعاتی گردشگری / کاخ سرخه‌ حصار (یاقوت) ، تهران , اجتماعی / خانه و خانواده / اقتصاد خانواده / نقش کودکان در فرآیند خرید خانواده , بانک اطلاعاتی کتاب / آموزش نماز در فقه حنفی , بانک اطلاعاتی کتاب / حسنی نگو یه دسته گل: قصه‌ای به شعر کودکانه , بانک اطلاعاتی کتاب / رایانه کار (درجه 1) , هنر / کاردستی / تزئینات لوازم خانه / جا سی دی های سیمانی , بانک اطلاعاتی کتاب / ارثیه , بانک اطلاعاتی کتاب / رویاهایت را به من بگو , بانک اطلاعاتی کتاب / روش نوین تجزیه و ترکیب در زبان عربی , فرهنگی و هنری / موسیقی / انواع ساز ـ ساز بادی / بنال ای نی که غمخوار منی تو , سیاسی / جهان / حقوق مدنی و سیاسی ـ حقوق بشر / زندان های مخفی سیا , فرهنگی و هنری / رادیو و تلویزیون / سریالهای تلویزیون / «اشک ها و لبخندها» , بانک اطلاعاتی کتاب / آمار استنباطی: گزیده‌ای از تحلیلهای آماری تک‌متغیری , شخصیت‌ها / مذهبی / فقیه و عالم دینی / ابوسعید محمدبن‌احمد بن محمد بن صاعد صاعدی نیشابوری , خانه و خانواده / آشپزی / خوراکهای گوشتی / استیک شکم پر , علمی و آموزشی / دانستنیها / خودرو / کلیاتی درباره نگهداری ماشین‌ها ,

برخی منابع مهم خبری
asrekhodro.com عصر خودرو , darshahr.ir در شهر , jamaran.ir جماران , iran-newspaper.com روزنامه ایران , atynews.com آتی نیوز , iusnews.ir خبرنامه دانشجویان , freezones.ir مرکز امور مناطق آزاد , sport.shafaqna.com شفقنا ورزشی , jonoubnews.ir جنوب نیوز , iranbalkan.net ایربا , chtn.ir میراث آریا , bazarkhabar.ir بازارخبر , iribtv.ir صداوسیما , naghola.com ناقلا , inn.ir شبکه ایران , ettelaat.com روزنامه اطلاعات , jnclinic.com جندی شاپور , bibaknews.com بی باک نیوز , roozannews.com روزان , siasatrooz.ir سیاست روز , dadna.ir دادنا , absarnews.com ابصار , abna24.com ابنا , tamashagar.net تماشاگر , dchq.ir ستاد مبارزه با مواد مخدر , mobna.com موبنا , bukharamag.com بخارا , irdiplomatic.com ایران دیپلماتیک , marznews.com مرزنیوز , unp.ir اخبار دانشگاهی ,



وبگردی
آزاده نامداری و جنجال تصاویر بی حجابش / فیلم
آزاده نامداری و جنجال تصاویر بی حجابش / فیلم - آزاده نامداری به انتشار تصاویر بی حجابش واکنش نشان داد
قدرت گرفتن نسلى از آقازاده هاى متوهم و وقيح
قدرت گرفتن نسلى از آقازاده هاى متوهم و وقيح - نادر فتوره چی روزنامه نگار در این باره خطاب به حمید رضا عارف توئیت کرده است: «موفقيت هاى رانتى» تو و امثال تو به دليل ژن خوب نيست، به دليل ساختار فاسد است.» او همچنین در توئیتی دیگر به تندی نوشته است: «پسرعارف تصويرى از آينده منطقى وضع موجود است: قدرت گرفتن نسلى از آقازاده هاى متوهم و وقيح كه هيچ نسبتى با انقلاب٥٧، به غير از«سفره» آن ندارند.»
رونمایی پسر عارف از ژن آقازادگی
رونمایی پسر عارف از ژن آقازادگی - صحبت های عجیب پسر عارف که انتقادات زیادی داشت
اولین فیلم از اظهارات قاتل آتنا مقابل دوربین
اولین فیلم از اظهارات قاتل آتنا مقابل دوربین - دهان آتنا را گرفتم به اتاق پشتی بردم، او را خفه کردم و ...
 اولین تصاویر از مهران مدیری و دخترش شهرزاد
اولین تصاویر از مهران مدیری و دخترش شهرزاد - مراسم افتتاحیه فیلم «ساعت 5 عصر» اولین ساخته مهران مدیری در حالی برگزار شد که شهرزاد دختر این کارگردان نیز در مراسم حضور داشت و برای اولین بار است که دختر مهران مدیری در چنین مراسمی حضور می یابد.
فیلم لحظه شلیک پلیس به مهاجم مترو
فیلم لحظه شلیک پلیس به مهاجم مترو - لحظه شلیک پلیس به مهاجم مترو / این فرد چند مسافر مترو و یک مامور ناجا را با چاقو مجروح و به سمت پلیس های دیگرحمله کرد، در اینجا بود که پلیس به او شلیک میکند...
گفتگوی حسین دهباشی با علی فلاحیان / سعید امامی در زندان کشته شد
گفتگوی حسین دهباشی با علی فلاحیان / سعید امامی در زندان کشته شد - خشت خام / نوبت بیست و ششم / گفتگوی حسین دهباشی با علی فلاحیان
عملیات انتحاری داعش در بالای شهر تهران! / عکس
عملیات انتحاری داعش در بالای شهر تهران! / عکس - این تصویر از صبح امروز در برخی شبکه های مجازی دست به دست می چرخد و برخی کاربران خوش ذوق با شوخی معنی داری درباره آن نوشته اند که این تصویر متعلق به بمب گذاری انتحاری داعش نیست و برای یکی از فروشگاه های بالای شهر تهران است که مد خاصی در پوشاک میان جوانان را ترویج می کند.
    پربازدیدها