یکشنبه ۶ فروردین ۱۳۹۶ / Sunday, 26 March, 2017

عنصرالمعالی کیکاوس


امير عنصرالمعالى کيکاوس‌بن اسکندربن قاموس‌بن وشمگير‌بن زيار از امراى دانشمند خاندان زيارى و از نويسندگان بزرگ پارسى است. وى از زياريانى است که بعد از منوچهربن قابوس و على‌الخصوص پس از غلبهٔ ترکمانان سلجوقى بر ايران، حکومت مستقلى نداشته و تنها به‌عنوان اميرزادگان و مقتدران محلى در قسمتى از طبرستان باقى مانده بودند. چنانکه از اشارات امير کيکاوس در کتاب قابوسنامه مشهود است پدرش اسکندر داراى دستگاه امارت بود و کيکاوس او را امير ماضى خوانده و او خود نيز امارت گونه‌اى داشته است ولى گويا اين امارت منحصر به قسمت محدودى از گرگان و طبرستان و بسيار ضعيف بود، چنانکه او خود مدتى دراز بيرون از ولايت مى‌گذراند و به‌سبب آنکه زن او فرزند سلطان محمود غزنوى بود، مدتى دراز از اين ايام يعنى هشت سال در دستگاه سلطان محمود به‌سر برد و چندى به غزو در هندوستان گذراند و به غزو در سرحدات روم نيز رفت و سپس چند سال در گنجه نزد امير ابوالسوار شاووربن فضل (فضلون) پادشاه شدادى (۴۲۲-۴۵۹ هـ) به‌سر برد و مدتى را نيز در سفر حج گذرانيد، و اينها همه دليل است بر آنکه از اشتغالات سلطنتى و مملکت‌دارى فارغ بود. اما اشارات ديگرى که در کتاب قابوسنامه دارد دليل بر آن است که فى‌الجمله دستگاهى در سرزمين اجدادى داشت ليکن با قدرت سلاجقه از طرفي، و توسعهٔ نفوذ آل‌باوند از طرفى ديگر، مسلماً براى او و ساير افراد خاندانش دستگاه سلطنت و حکومت چنانکه در سابق‌الايام داشتند، باقى نماند.
وفات او را ابن اسفنديار صاحب تاريخ طبرستان در سال ۴۶۲ نوشته ولى اين قول با آغاز شدن تأليف کتاب قابوسنامه در سال ۴۷۵ سازش ندارد.
عنصرالمعالى پسرى به‌نام گيلانشاه داشته است که کتاب قابوسنامه را براى او نوشت. ابن اسفنديار در تاريخ طبرستان مى‌نويسد که: '... و پسر او (يعنى پسر عنصرالمعالي) گيلانشاه به ولايت او بنشست اما اندک مواضعى به تصرف ايشان (يعنى زياريان) مانده بود که امراى سلجوقى بازستانده بودند و بعد از آنکه سلطان طغرل از راه گرگان به طبرستان آمد و مال و خراج بستاند به‌هر ناحيت عليحده وکيل و نايب بنشاند ...'
عنصرالمعالى چنانکه از قابوسنامه به صراحت آشکار است مردى دانشمند و مطلع از غالب فنون عهد خود بود و همين وسعت اطلاع باعث شد که بتواند در قابوسنامه در مباحث مختلف وارد شود و مقدمات غالب فنون را با بيانى ساده و روشن بيان کند. وى اين کتاب را بدان قصد نوشته است که اگر فرزندش بعد از او امارت را حفظ کند و يا اضطراراً کارهاى ديگر بپذيرد چگونه آنها را به ادا رساند، و نيز در اين کتاب به قصد تربيت فرزند همهٔ رسوم را اعم از رسوم لشکرکشي، مملکت‌داري، اجتماعى و نيز علوم و فنون متداول زمان، مورد بحث قرار داده است و از همين‌جا است که کتاب او حاوى اطلاعات ذى‌قيمت و متنوعى در مسائل مختلف مربوط به فرهنگ و آداب و عادات ايران در قرن پنجم گرديده و از اين حيث الحق منحصر است.
روش انشاء عنصرالمعالى در اين کتاب همان شيوهٔ نثر سادهٔ فارسى است که در قرن چهارم و پنجم معمول نويسندگان بوده است و اگر اختصاصى در اين انشاء بخواهيم بايد آن را در کهنگى زبان و علاقهٔ مؤلف به آوردن بسيارى از اصطلاحات و تعبيرات و ترکيبات به‌صورتى که در زبان فارسى اوايل قرن پنجم متداول بوده است، بدانيم، و با آنکه کتاب قابوسنامه تقريباً هم‌عهد با سياست‌نامه است ليکن زبان و انشاء آن خيلى کهنه‌تر از آن به‌نظر مى‌رسد.
گويا نويسنده به‌همان‌نحو که از متن کتاب برمى‌آبد اين کتاب را 'نصيحت‌نامه' ناميده بود و نورالدين محمد عوفى هم در جوامع‌الحکايات آن را به‌عنوان نصايحى که کيکاوس به فرزند خود کرده بود، ذکر مى‌کند و گويا اسم 'قابوسنامه' بعدى باشد.
عنصرالمعالى به زبان پارسى و طبرى هم اشعارى متوسط مى‌سرود که خود قسمتى از آنها را در قابوسنامه نقل کرده و از آن جمله است اين سه رباعي:
گر بر سر ماه برنهى پايهٔ تخت ور همچو سليمان شوى از دولت و بخت
چون عمر تو پخته گشت بربندى رخت کان ميوه که پخته شد بيفتد ز درخت
تا دور شدى شدستم اى روى چو ماه انديشه فزون و صبر کم حال تباه
تن چون نى و بر چو نيل و رخساره چو کاه انگشت به لب گوش به در چشم به راه
گر شير شود عدو چه پيدا چه نهفت با شير به شمشير سخن بايد گفت
کانرا که به گور خفت بايد بى‌جفت با جفت به خانه در نمى‌بايد خفت
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
دریافت پلاک اعزام به تعمیرگاه , پرونده سلامت , بیست و دومین , آموزشکده سما تهران , حکایت کوتاه , سید کریم حری , دانشکده ارتباطات , بخش بالینی , لایحه مدیریت حوادث , بانوی ورزشکار , نشانه گیری , بازی آنلاین قمار , مرگ 2 کودک , کارون , ما ژیائوتیان , عبدالناصر میرچی , سیاست انقباظی , مجروحیت، , ساخت فراریِ تقلبی , جراحان فک , مطالبات فرهنگی , مرکز الزهرا , کارملو آتونی , درمان اگزما , شمال یونان , بسیج کارمندی , کشف شواهد , معاون کنسولی , نیروهای افغان , مدنی زادگان , شیرین یزدان‌بخش , شکارچی , ترلان , 15 روز , 34 , اندونزی اتحادیه اروپا , باندحرفه ای , وزیرمختاری , مهمترین اخبار روز , شدید , ترامپ / مخالفت , محمدصادق محفوظی , ابیانه , تغییرات غیراستاندارد , بررسی نهایی , میراث فرهنگیف صنایع دستی و گردشگری سقز , قیمت ارز , هویت و ارزش‌ها , چوبینه , تمرین مردن ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / ورود به خانواده جدید , بانک اطلاعاتی فیلم / عنکبوت‌ها - DIE SPINNEN , علوم انسانی / علوم اجتماعی / جامعه شناسی ورزش / جایگاه ستارگان ورزشی , بانک اطلاعاتی کتاب / پدیده‌های شگفت‌انگیز , بانک اطلاعاتی کتاب / اشکی و لبخندی , بانک اطلاعاتی کتاب / حدیث منبر , موفقیت / زندگی / زندگی فردی / عمق وجود انسان , علوم انسانی / مدیریت و خدمات اداری / مدیریت کارکنان / کارمند دردسرساز , بانک اطلاعاتی کتاب / Reading success: vocabulary grammar pronunciation usage elementary intermediate , سیاسی / ایران / انتخابات / «آغازی دیگر» برای اصلاح‌طلبان , بانک اطلاعاتی کتاب / گنجینه پرسش‌های طلایی هندسه و جبر خطی پیش‌دانشگاهی , دین و اندیشه / فلسفه و منطق / کلیات فلسفه / فلسفه چیست؟ , بانک اطلاعاتی کتاب / انواع خورش , علمی و آموزشی / دانستنیها / ملزومات خودرو / جدیدترین دستاورد تکنولوژی برای حل مشکلات متعدد شیشه اتومبیل , بانک اطلاعاتی کتاب / جاز غمگین قماربازان (ترانه‌های بی‌بی کینگ) , بانک اطلاعاتی کتاب / ستارگان ولایت عشق , علوم انسانی / مدیریت و خدمات اداری / مدیریت / تحول در مدیریت , بانک اطلاعاتی کتاب / شکافنده دانش حضرت امام محمدباقر (ع) , فرهنگی و هنری / سینما / بازیگر / استیون سیگال , بانک اطلاعاتی کتاب / جاندار و بی‌جان ,

برخی منابع مهم خبری
shahrdaronline.com شهردارآنلاین , taamolnews.ir تعامل , presstv.ir پرس تی وی , eranico.com ارانیکو , rasad.org رصد , asreertebat.com عصر ارتباط , teribon.ir تریبون , sobhetehran.com صبح تهران , arw.ir دیده بان حیوانات , rahedaneshjou.ir راه دانشجو , naghdnews.com نقدنیوز , 3nasl.com سه نسل , zamannews.ir زمان نیوز , armandaily.ir روزنامه آرمان , bimehnews.ir بیمه , aftabir.com آفتاب , biznews.ir کسب و کار , adyannews.com ادیان , gooyait.com گویا آی تی , jomhouriat.ir جمهوریت , farnet.ir فارنت , ictna.ir ایستنا , pariyana.com پریانا , nay.ir نی , gostareshonline.com گسترش صنعت , parstourism.ir پارس توریسم , fetnehnews.ir فتنه , donyayefootball.com دنیای فوتبال , afkarnews.ir افکار نیوز , shabestan.ir شبستان ,



وبگردی
عکس یادگاری منشوری با روحانی در توچال
عکس یادگاری منشوری با روحانی در توچال - عکس روحانی با لباس ورزشی در مجموعه تله‌کابین توچال
آتش گرفتن بعضی از خودرها و فریاد مردم در اتوبان مشهد
آتش گرفتن بعضی از خودرها و فریاد مردم در اتوبان مشهد - جدیدترین فیلم تصادف وحشتناک بیش از ۸۰ خودرو در اتوبان مشهد
فیلم/ تصادف بیش از ۸۰ خودرو در اتوبان مشهد
فیلم/ تصادف بیش از ۸۰ خودرو در اتوبان مشهد - تصادف وحشتناک بیش از ۸۰ خودرو در اتوبان مشهد را مشاهده می‌کنید.
بازیگر ایرانی دختر شایسته کانادا شد +عکس
بازیگر ایرانی دختر شایسته کانادا شد +عکس - سحر بی نیاز در سال 1365 در تهران بدنیا آمده و پس از چندسال به همراه خانواده اش به کانادا مهاجرت کرده است.
افشاگری های خبرگزاری فارس در مورد شبکه من و تو !
افشاگری های خبرگزاری فارس در مورد شبکه من و تو ! - فیلم/ سکوت یک ساله «سولماز» شکست/ مسائل جنسی عامل تعیین کننده برای ماندن در استیج!
جنجال خوردن مغز انسان توسط خبرنگار CNN
جنجال خوردن مغز انسان توسط خبرنگار CNN - خبرنگار CNN در جریان ساخت مستندی درباره طایفه آدمخوار هندو مجبور شد تکه ای از مغز پخته ی یک انسان را بخورد.
احمدی نژاد انگلیسی حرف زد /  رحیم مشایی درخت شد
احمدی نژاد انگلیسی حرف زد / رحیم مشایی درخت شد - بالاخره یک نفر در هواپیمایی ایران تاوان داد؛ از دیگر ویدیوهای این بسته خبری است. «به اضافه تابناک»، شنبه تا پنجشنبه به استثنای تعطیلات رسمی، پس از ساعت ۲۰:‌۰۰ برای مشاهده مخاطبان در «تابناک»‌ منتشر می شود
لحظه اعلام نام اصغر فرهادی برای اسکار
لحظه اعلام نام اصغر فرهادی برای اسکار - انوشه انصاری که به نمایندگی از اصغر فرهادی برای دریافت جایزه روی صحنه رفت پیام فرهادی را خواند. فرهادی در پیام خود نوشته بود: "غیبت من در این مراسم به احترام مردم کشورم و همه کسانی است که به طرز غیر محترمانه‌ای از ورودشان به آمریکا جلوگیری شده است."
نمایندگان فرهادی در مراسم اسکار
نمایندگان فرهادی در مراسم اسکار - خانم انصاری شالی را نیز با طرح عکس فضایی ناسا از شهر مشهد به روی لباس خود انداخته بود.
جشن تولد مدیرعامل کبیر! بانک سرمایه
جشن تولد مدیرعامل کبیر! بانک سرمایه - هنوز معلوم نیست در حالی که حجم معوقات این بانک به رقم نجومی هفت هزار و هشتصد میلیارد تومان میرسد و در صورتهای اخیر مالی وضعیت بانک زیان ده ارزیابی شده است، این مراسم جشن با چه انگیزه ای برگزار شده است؟
اعتراف تكان دهنده رييس مجمع تشخيص مصلحت!
اعتراف تكان دهنده رييس مجمع تشخيص مصلحت! - اگر مردم نیازمند باشند، نان شب نداشته باشند، نتوانند بچه‌هایشان را به مدرسه بفرستند و خانه‌ای برای زندگی نداشته باشند، معنایش همان حدیث امام علی (ع) است که فرمود: نزدیک است که فقر به کفر بیانجامد. همان طور که الان هم می‌شنویم که عده‌ای به دلیل نیازهای شدید اقتصادی‌شان دست از مذهب برداشته‌اند.
لاله، شهلا و سومین زن...
لاله، شهلا و سومین زن... - جنس و طبقه و خاستگاه و روح این زنان کاملا متفاوت است و به بهانه آن می توان پرسید آیا مردها عاشق جسم یک زن می شوند اما زن ها عاشق روح و درون یک مرد؟
گفتگوی جنجالی علی معلم و صادق زیباکلام
گفتگوی جنجالی علی معلم و صادق زیباکلام - صادق زیباکلام هم همفکر مسعود فراستی شد.
داچیای رومانی با نام رنو دو برابر قیمت جهانی
داچیای رومانی با نام رنو دو برابر قیمت جهانی - در کشور ما علاقه‌مندان به دنیای خودرو بسیار زیاد هستند و همین امر سبب شده تا اخبار مربوط به تازه واردان این صنعت به دقت مورد پیگیری قرار بگیرد.
 تصويری دیده نشده از آيت الله هاشمی
تصويری دیده نشده از آيت الله هاشمی - انتخاب - این تصویر مربوط به سفر آیت الله هاشمی به شمال است
عکسی دیده نشده از آخرین جشن تولد آیت‌الله هاشمی
عکسی دیده نشده از آخرین جشن تولد آیت‌الله هاشمی - به گزارش جماران، عکسی مربوط به جشن تولد 82 سالگی آیت الله هاشمی رفسنجانی(ره) در کنار همسرش عفت مرعشی در شبکه های اجتماعی منتشر شده است.
    پربازدیدها