شنبه ۱۴ شهریور ۱۳۹۴ / Saturday, 5 September, 2015

نظامی عروضی

ابوالحسن احمدبن عمربن على سمرقندى معروف به نظامى عروضى از شاعران و نويسندگان قرن ششم هجرى است. ذکر حال او را عوفى به اختصار تمام آورده و از اشعار او چند بيت که لطفى از آنها مشهود نيست نقل کرده است. نظامى با آنکه از مقام بلند خود در شعر سخن مى‌گويد، او را مهارتى چنانکه بايد در شعر نبود و يا اگر در اين فن استاد مطلع بود، از ذوق خداداد بهره‌اى وافر نداشت و حال آنکه در نثر استادى بزرگ است و چه در نثر مصنوع و آراسته و چه در نثر مرسل فصيح و شيوا يد بيضا مى‌نمايد و کتاب چهار مقالهٔ او با آنکه اشتباهات تاريخى بسيار در آن ديده مى‌شود، از جملهٔ بدايع آثار پارسى و از بهترين نمونه‌هاى کتب منثور اين زبان است. نظامى عروضى علاوه بر ادب که در آن متبحر بود، در طب و نجوم نيز مهارت داشت.
وى در خدمت ملوک غورى آن شنسب به‌سر مى‌برده و چنانکه خود تصريح کرده است سال‌ها به مدح آن پادشاهان اختصاص داشته و کتاب خود را به‌نام ابوالحسن حسام‌الدين على‌بن فخرالدين مسعود برادرزادهٔ ملک شمس‌الدين محمدبن فخرالدين مسعود پادشاه معروف غورى نوشته است.
از احوال نظامى عروضى اطلاع کافى در دست نيست. گويا در اواخر قرن پنجم هجرى در سمرقند ولادت يافته و مدتى از جوانى خود را در مولد خويش سمرقند به کسب علوم مشغول بوده است. سپس بين سال‌هاى ۵۰۴ و ۵۰۶ هـ به خراسان رفت زيرا در سال ۵۰۴ هـ در سمرقند از دهقان ابورجا اطلاعاتى دربارهٔ رودکى کسب کرد و در سال ۵۰۶ هـ در بلخ به خدمت عمر خيام رسيد و در سال ۵۱۰ هـ در طروق طوس خدمت معزى را درک کرد و شعر خود را بر او عرضه داشت و در همين اوان گويا به خدمت آل شنسب اختصاص يافت و بعد از اين تاريخ نيز گاه به خراسان سفر مى‌کرد.
اثر بسيار مشهور او کتاب 'چهارمقاله' است. اين کتاب که اسم اصلى آن مجمع‌النوادر است مشتمل است بر چهار مقاله در بيان شرايط چهار طبقه از ندماى سلاطين يعنى دبيران و شاعران و منجمان و طبيبان. نويسنده در مقدمهٔ هر مقاله با انشائى مزين و مصنوع شرايط و در بايست‌هاى هريک از اين فنون و مقدماتى را که براى اثبات هريک از نظرهاى خود به آوردن حکايت يا حکايت‌هائى مبادرت مى‌جويد که راجع است به احوال و اختصاصات رجال بزرگى که در آن فن مشهور و مرزوق بوده و در خدمت سلاطين جاه و مرتبت داشته‌اند. به‌همين علت چهار مقاله علاوه بر آنکه جنبهٔ يک کتاب انتقادى متقن دربارهٔ هريک از چهار فن مذکور و اصحاب آنها دارد، داراى اهميت بسيار زياد ديگرى نيز در تاريخ ادب پارسى است و آن احتواء بر اطلاعات ذى‌قيمت تاريخى بسيار است که در کتب ديگر پارسى کمتر مى‌توان يافت.
همين امور باعث شده است که چهار مقاله از قديم باز شهرت و اهميت حاصل کند و نقل‌هائى از آن در کتبى مانند تاريخ طبرستان ابن اسفنديار و تاريخ گزيده و تذکرهٔ دولتشاه و امثال آن صورت گيرد.
تأليف کتاب مجمع‌النوادر يا چهار مقاله بايد در حدود سال ۵۵۱-۵۵۲ صورت گرفته باشد چه هنگام تأليف آن سلطان سنجر (م ۵۵۲) در حيات بوده و ضمناً نويسنده از جملهٔ کتب مهمى که بايد مورد مراجعهٔ دبيران قرار گيرد مقامات حميدى را که به سال ۵۵۱ تأليف شده است نام مى‌برد. اين کتاب به اسم ابوالحسن حسام‌الدين على از شاهزادگان غورى نوشته شده و تاکنون چندبار به طبع رسيده است.
شيوهٔ انشاء نظامى عروضى در ادب فارسى قابل توجه بسيار است. وى اگرچه در آغاز ابواب چهارگانهٔ کتاب خود انشائى نسبة مصنوع دارد، ليکن در ديگر مواضع کتاب خود کمتر به صنايع متوجه مى‌شود و گاه اسجاعى به‌کار مى‌برد اما کلام او در همهٔ موارد جزيل و استوار و خالى از زوايد و در نهايت اتقان و فصاحت است. عروضى در ابتداى کتاب شرحى مختصر در اصول حکمت و اقسام موجودات علوى و سفلى و کيفيت حدوث حيوانات و انسان و احوال نفسانى او و اثبات نبوت و لزوم نائب براى نبي، يعنى پادشاه، آورده است.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
ظلم , یانگوم , امنیت کویر , گلاب گیری , ضدتروریسم , فوتبال ساحلی برزیل , تعاونی , اشرف , رابرت دادلی , مدال اور , مقدونیه , برنامه ريزان , تئاتر خاوران , باستانی کار , سندرز , بازی دوستانه , کارشناس امنیتی , مالک‌اشتر , سدگتوند , ۲۳ فروردین ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / گزیده داستان‌های کوتاه صادق چوبک , نشریات و مطبوعات / اقتصادی / ماهنامه بانک و اقتصاد / بانک و اقتصاد ـ شماره ۸۱، اردیبهشت ۱۳۸۶ , علمی و آموزشی / کشاورزی و شیلات / کشاورزی ـ تحقیق و پژوهش / بررسی عوامل پوسیدگی غده سیب زمینی در انبارها و سردخانه های منطقه جیرفت , بانک اطلاعاتی کتاب / راز عاشورا , بانک اطلاعاتی کتاب / وکیلی برای خسارت , بانک اطلاعاتی کتاب / آفرینش انسان و ماتریالیسم , بانک اطلاعاتی کتاب / بازیهای علمی آموزشی: برای دانش آموزان سالهای آخر دبستان , بانک اطلاعاتی کتاب / آدرسهای طلایی اینترنت: مرجع سایتهای داخلی ایران , بانک اطلاعاتی کتاب / معارف گیاهی: کاربرد گیاهان در پیشگیری و درمان بیماریها: با ارائه آخرین تحقیقات علمی محققان و دانشمن‌ , بانک اطلاعاتی کتاب / گام به گام آموزش هیدرولیک: درس, مثال, حل, (متریک و اینچی) , ورزشی / دیگر ورزشها / فوتسال / فوتسال و تمامی مشکلاتش , بانک اطلاعاتی کتاب / بهار ماتم: مجموعه شعر مرثیه دو ماه محرم و صفر اثری‌از 55 شاعر فرهیخته آستان علوی , بانک اطلاعاتی کتاب / دیوان همت , بانک اطلاعاتی کتاب / دریا , علمی و آموزشی / علم و دانش / یادگیری و کسب علم / یادگیری مبتنی بر مغز , اقتصاد و بازرگانی / اقتصاد و سیاست / بودجه و برنامه‌ریزی / قیر، قیف و قانون برنامه چهارم توسعه , علوم انسانی / علوم اجتماعی / جامعه شناسی ـ اینترنت / راهکارهای حضور موثر فرهنگ‌ها در دنیای اینترنتی آینده , بانک اطلاعاتی کتاب / کتاب زرد غزل , ورزشی / فوتبال / لیگ ها / انتظار ۳۵ ساله شد , بانک اطلاعاتی کتاب / گنجینه پرسش‌های طلایی فیزیک تجربی: آزمون‌های سراسری و آزاد سال 80 و 81 ,



جهان در غم مرگ دردناک کودک سوری / تصاویر - آیلان کردی، کودک سه ساله سوری اهل کوبانی جهان را در غم و اندوه فرو برده است. آیلان به همراه والدین خود قصد مهاجرت به اروپا را داشت اما متاسفانه جسد وی در بدروم ترکیه از آب گرفته شد.
دستگیری رامبد جوان برای خرید مواد مخدر / دوربین مخفی - ماشین آقای رامبد جوان مجری برنامه خندوانه تو این دوربین مخفی به خاطر داشتن مواد مخدر توقیف میشود و ...
حضور یک معتاد کارتن خواب در نشست خبری - در خلال این برنامه یک معتاد بی سرپناه برای مواجه مستقیم با مسولان به استودیو شبکه خبر هدایت شد. وی اعلام کرد تاکنون ۵ بار به کمپ ترک اعتیاد رفته اما به دلیل نبود کار و انگیزه زندگی مجددا گرفتار اعتیاد شده است.
کشف ضدانقلاب جدید توسط آقای وزیر ! - این روزها وزیر صنعت و خودروسازان در حالی بر طبل توخالی گرانی خودرو می‌کوبند و ضد انقلاب را منشاء نارضایتی‌ها از قیمت و کیفیت خودروها عنوان می‌کنند که افراد زیادی به دلیل پایین بودن کیفیت خودروهای صفر برای خرید دست نگه داشته‌اند و همین مسئله باعث انباشت خودرو در پارکینگ‌های خودروسازان شده است.
«تعبیر وارونه یک رویا» و تحقیر سیستم اطلاعاتی ایران - برای چنین کارهایی باید هنرمندانی آستین بالا بزنند که شاید به رنگ ارغوان ها را ساخته اند! کسانی که این گفتمان را خوب فهم کرده اند؛ به اجزای آن مسلط هستند و دغدغه های آن را درک می کنند! با همه احترام به کارگردانانی که نبردهای اطلاعاتی را در حد بازی دزد و پلیس می دانند، بهتر است آنان همان دزد و پلیس ها را بسازند!
«لیلا» بدبخت‌تر از «ستایش» - «تنهایی لیلا» سریالی است که زن ایرانی را موجودی منفعل به تصویر می‌کشد. از صدر اسلام تا همین امروز زنان فعال در جامعه در کسوت‌های مختلف، عامل پویای جامعه اسلامی - ایرانی بوده‌اند.
مرحوم بیت‌الله عباسپور در مسابقات جهانی / فیلم - قهرمان پرورش اندام ایران شامگاه سه‌شنبه سوم شهریورماه 1394 و پس از ماه‌ها رنج ناشی از بیماری، در بیمارستان آتیه تهران درگذشت. این ویدئو، فیگورهای عباسپور را در مسابقات پروش اندام IFBB 2012 نمایش می‌دهد.
خاطرات تکان دهنده احمدی مقدم از دستورات احمدی نژاد - احمدی نژاد گفت: «بروید رئیس دولت اصلاحات و بقیه را دستگیر کنید و شر همه را کم کنید» ، گفتم: «مرد حسابی! چه می‌گویی؟ می‌روی می‌گویی خس و خاشاک و آت و آشغال، و حالا می‌گویی بگیرید ببرید و تمام»؟
باز کردن قفل پژو ساخت ایران در یک ثانیه / فیلم - ویدئویی که توسط منبعی ناشناس در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده، یک مرد را نشان می‌دهد که با استفاده از پیچ‌گشتی و چاقو، درها و صندوق‌عقب محصولات پژو ساخت ایران را به راحتی و در عرض مدت یک ثانیه باز می‌کند. دوباره قفل هم میکند !
آقازاده معاون احمدی نژاد در استخر! / عکس - عکس سلفی کیان علی آبادی فرزند محمد علی آبادی از حلقه اول احمدی نژاد
استفاده از زنان در تبلیغات خودروهای ایرانی / تصاویر - این روزها که در شبکه های اجتماعی و رسانه ها صحبت از عدم خرید خودرو به خصوص خودروی صفر است، برخی تصاویر نیز گوشی به گوشی می شود که تبلیغ خودروی ایران خودرو است.
گفت و گو با سه مادر معتاد به شیشه در حاشیه بزرگراه - مرجان مادر دو تا سه قلو است که با تمام استعدادهای عجیب و غریبش ته یک بن بست دست و پا می زند. نسرین که همین چند وقت پیش برای ترک اعتیاد به کمپ رفت اما نتوانست دوام بیاورد.
اولین عکس منتشر شده از گلاره عباسی و همسرش - گلاره عباسی بتازگی ازدواج کرده است. در مراسم رونمایی از نخستین فیلم نرگس آبیار برای اولین بار گلاره عباسی به همراه همسرش در انظار ظاهر شد.
گزارش تصویری از اکران فیلم نرگس آبیار - مراسم رونمايى از فيلم " اشيا از آنچه در آينه مى بينيد به شما نزديكترند" به كارگردانى نرگس آبيار با حضور عوامل فيلم و جمعى از هنرمندان در موزه سينما برگزار شد.
جنجال پوشش بازیگران زن تئاتر پینوکیا / تصاویر - نمایشی که از 15 مرداد اجرایش درسالن ناظرزاده تماشاخانه ایرانشهر آغاز شده بود، پس از سه روز اجرا توقیف شد. در این نمایش بازیگرانی چون پرستو گلستانی، محمد صادق ملک (ملکی )، محمد نادری، بهروز پناهده، پوریا رحیمی سام، شهره سلطانی به ایفای نقش پرداختند.
گزارشی از ایران که در اسراعیل پخش شد / فیلم - کانال ۱۰ تلویزیون رژیم صهیونیستی که در خاک فلسطین اشغالی پخش می‌شود به تازگی مستندی با عنوان «نگاهی از داخل ایران» را در اختیار مخاطبان خود قرار داده است.
رونمایی از عطر لیلا اوتادی ! / تصاویر - پيشنهادشون براى توليد عطر به نام من براى طرفداران عزيزم رو پذيرفتم، اينكه پيش توليد و توليد عطرها با دو رايحه كاملا متفاوت و ديزاين جذاب يكسال بطول انجاميد،حساسيت من براى هرچه بهتر شدن عطرها و دقت نظر و جلسات متمادى با شركت بود،
فقیهه سلطانی و رویا نونهالی / تصاویر اینستاگرامی - سلفی جالب محسن یگانه با هوادارانش در خیابان، یک سورپرایز بی نظیر برای هواداران محسن که برای غیر هوادارانش چیزی جز ترافیک نداشت.
آقازاده به روایت آقازاده / تصاویر - عارف پوستین دوز ؛ فرزند نعمت ا.. پوستین دوز، مدیر عامل شرکت ملی مس ایران و مدیر عامل سابق گروه خودرو سازی سایپا اخیرا در صفحه شخصی خود عکسهای جالب و متنوعی از خود را منتشر کرده است.
فیلم/ لحظه بلعیدن خدمه توسط موتور هواپیما - هواپیمایی قاتل از کار درآمد و خدمه پرواز را به شکل فجیعی به قتل رساند.
پربازدیدها
وضعیت بیمه تکمیلی بازنشستگان تامین اجتماعی/ مذاکره با بیمه ها - رئیس کانون عالی بازنشستگان سازمان تامین اجتماعی از اتمام قرارداد بیمه تکمیلی و عمر بازنشستگان در پایان آبان ماه خبر داد و گفت: با شرکت‌های تجاری بیمه‌ای برای قرارداد سال آینده وارد مذاکره شده ایم.
بمب های آمریکایی ها بر سر چه کسانی ریخته می شود - حملات ائتلاف ضدداعش به رهبری آمریکا که از چند ماه پیش در سوریه و عراق آغاز شده نه تنها دستاورد ویژه ای در مبارزه با تروریست ها نداشته بلکه بیشتر قربانیان آن نیز غیرنظامیان بوده اند.
روز موعود فدرال‌رزرو نزدیک است؟ - در حالی‌که احتمال افزایش نرخ بهره فدرال‌رزرو در ماه جاری قوت گرفته‌است، تلویزیون «الجزیره» در میزگردی با حضور مایک نورمان، معامله‌گر ارزی و اقتصاددان، آینر تانگن،‌ گزارشگر اقتصادی رادیو ملی چین و یان راندولف، مدیر تحلیل ریسک مستقل در شرکت آی.اچ.اس گلوبال اینسایت، به بررسی عواقب افزایش نرخ بهره بر اقتصاد جهان پرداخت.
شمار نظامیان کشته شده اماراتی در یمن به ۴۵ تن رسید - امارات اعلام کرد که شمار نظامیان این کشور که در حمله موشکی ارتش یمن به استان مأرب کشته شده‌اند به ۴۵ نفر رسیده است.
از مایی که می‌سوزانیم تا مایی که جانمان به جان مخلوقات خدا بسته است - عجیب تر اینکه اگر ببینیم کسی به این مخلوقات خدا غذا می‌دهد، احساس می‌کنیم که به حق و حقوق ما احترام نگذاشته و در حال انجام کاری است که به ما زیان می‌زند در حالی که روی ناخوش ماجرا که سوزاندن و کشتن این حیوانات هست را هم نمی‌توانیم تاب بیاوریم و غیر منصفانه و به دور از توصیه های اخلاقی و دینی می‌دانیم.
ماجرای دیدار جنتی و غرضی با قذافی/ قولی که دیکتاتور مخلوع لیبی به انقلابیون داد/ نظر امام خمینی(ره) در مورد سرهنگ قذافی چه بود؟ - علی جنتی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در دوران مبارزات انقلابیون به واسطه حضور پدرشان آیت الله جنتی در بطن مبارزات، یکی از فعالان سیاسی در این عرصه بود و کتاب خاطرات وی مملو از خاطرات مبارزات انقلابیون است. اهمیت وقایع نگاری علی جنتی از این روست که دارای مباحث متنوعی از درویدادهای قیام پانزده خرداد، فعالیت سازمان مجاهدین خلق، حسینه ارشاد، حضور امام در نوفل‌ ولوشاتو و ... است.
گفت‌وگو با 4 عضو کابینه در شماره ویژه «تجارت فردا»/ چشم‌انداز اقتصاد کلان و بازارها در نیمه‌دوم دولت یازدهم - هفته‌نامه «تجارت فردا» در شماره جدید خود که استثنائا به‌جای شنبه در روز دوشنبه این هفته منتشر می‌شود، ضمن گفت‌وگو با چهار عضو کابینه حسن روحانی، به تفصیل به بررسی کارنامه اقتصادی دولت یازدهم در پایان نیمه اول عمر آن پرداخته است.
چه تغییری در تعداد خانه‌های خالی رخ داده است؟ - هراز گاهی وجود تعداد زیاد خانه‌های خالی در کشور موضوع بحث میان متولیان و مسئولان مسکن می‌شود، اما پس از چند روز خبری از ساماندهی این تعداد واحد مسکونی خالی به گوش نمی‌رسد و بازهم به فراموشی سپرده می‌شود. اکنون با گذشت دو سال از روی کار آمدن دولت یازدهم آمارها از کاهش این تعداد واحدمسکونی خبر می‌دهد.
۲۷ سرباز اماراتی و بحرینی در یمن کشته شدند - گزارش‌ خبرگزاری‌ها حاکی است که ۲۷ سرباز اماراتی و بحرینی روز جمعه ۱۳ شهریور در درگیری با نیروهای حوثی در یمن کشته شده‌اند.
دلجویی مجری تلویزیون از نماینده محذوف دولت / دیپلماتی که به صدا و سیما درس اخلاق داد - تلویزیون - محمدحسین رنجبران مجری برنامه گفت‌وگوی ویژه خبری با نگارش متنی از حمید بعیدی‌نژاد رییس تیم کارشناسی مذاکره کننده ایران دلجویی کرد.