یکشنبه ۱ اسفند ۱۳۹۵ / Sunday, 19 February, 2017

نظامی عروضی


ابوالحسن احمدبن عمربن على سمرقندى معروف به نظامى عروضى از شاعران و نويسندگان قرن ششم هجرى است. ذکر حال او را عوفى به اختصار تمام آورده و از اشعار او چند بيت که لطفى از آنها مشهود نيست نقل کرده است. نظامى با آنکه از مقام بلند خود در شعر سخن مى‌گويد، او را مهارتى چنانکه بايد در شعر نبود و يا اگر در اين فن استاد مطلع بود، از ذوق خداداد بهره‌اى وافر نداشت و حال آنکه در نثر استادى بزرگ است و چه در نثر مصنوع و آراسته و چه در نثر مرسل فصيح و شيوا يد بيضا مى‌نمايد و کتاب چهار مقالهٔ او با آنکه اشتباهات تاريخى بسيار در آن ديده مى‌شود، از جملهٔ بدايع آثار پارسى و از بهترين نمونه‌هاى کتب منثور اين زبان است. نظامى عروضى علاوه بر ادب که در آن متبحر بود، در طب و نجوم نيز مهارت داشت.
وى در خدمت ملوک غورى آن شنسب به‌سر مى‌برده و چنانکه خود تصريح کرده است سال‌ها به مدح آن پادشاهان اختصاص داشته و کتاب خود را به‌نام ابوالحسن حسام‌الدين على‌بن فخرالدين مسعود برادرزادهٔ ملک شمس‌الدين محمدبن فخرالدين مسعود پادشاه معروف غورى نوشته است.
از احوال نظامى عروضى اطلاع کافى در دست نيست. گويا در اواخر قرن پنجم هجرى در سمرقند ولادت يافته و مدتى از جوانى خود را در مولد خويش سمرقند به کسب علوم مشغول بوده است. سپس بين سال‌هاى ۵۰۴ و ۵۰۶ هـ به خراسان رفت زيرا در سال ۵۰۴ هـ در سمرقند از دهقان ابورجا اطلاعاتى دربارهٔ رودکى کسب کرد و در سال ۵۰۶ هـ در بلخ به خدمت عمر خيام رسيد و در سال ۵۱۰ هـ در طروق طوس خدمت معزى را درک کرد و شعر خود را بر او عرضه داشت و در همين اوان گويا به خدمت آل شنسب اختصاص يافت و بعد از اين تاريخ نيز گاه به خراسان سفر مى‌کرد.
اثر بسيار مشهور او کتاب 'چهارمقاله' است. اين کتاب که اسم اصلى آن مجمع‌النوادر است مشتمل است بر چهار مقاله در بيان شرايط چهار طبقه از ندماى سلاطين يعنى دبيران و شاعران و منجمان و طبيبان. نويسنده در مقدمهٔ هر مقاله با انشائى مزين و مصنوع شرايط و در بايست‌هاى هريک از اين فنون و مقدماتى را که براى اثبات هريک از نظرهاى خود به آوردن حکايت يا حکايت‌هائى مبادرت مى‌جويد که راجع است به احوال و اختصاصات رجال بزرگى که در آن فن مشهور و مرزوق بوده و در خدمت سلاطين جاه و مرتبت داشته‌اند. به‌همين علت چهار مقاله علاوه بر آنکه جنبهٔ يک کتاب انتقادى متقن دربارهٔ هريک از چهار فن مذکور و اصحاب آنها دارد، داراى اهميت بسيار زياد ديگرى نيز در تاريخ ادب پارسى است و آن احتواء بر اطلاعات ذى‌قيمت تاريخى بسيار است که در کتب ديگر پارسى کمتر مى‌توان يافت.
همين امور باعث شده است که چهار مقاله از قديم باز شهرت و اهميت حاصل کند و نقل‌هائى از آن در کتبى مانند تاريخ طبرستان ابن اسفنديار و تاريخ گزيده و تذکرهٔ دولتشاه و امثال آن صورت گيرد.
تأليف کتاب مجمع‌النوادر يا چهار مقاله بايد در حدود سال ۵۵۱-۵۵۲ صورت گرفته باشد چه هنگام تأليف آن سلطان سنجر (م ۵۵۲) در حيات بوده و ضمناً نويسنده از جملهٔ کتب مهمى که بايد مورد مراجعهٔ دبيران قرار گيرد مقامات حميدى را که به سال ۵۵۱ تأليف شده است نام مى‌برد. اين کتاب به اسم ابوالحسن حسام‌الدين على از شاهزادگان غورى نوشته شده و تاکنون چندبار به طبع رسيده است.
شيوهٔ انشاء نظامى عروضى در ادب فارسى قابل توجه بسيار است. وى اگرچه در آغاز ابواب چهارگانهٔ کتاب خود انشائى نسبة مصنوع دارد، ليکن در ديگر مواضع کتاب خود کمتر به صنايع متوجه مى‌شود و گاه اسجاعى به‌کار مى‌برد اما کلام او در همهٔ موارد جزيل و استوار و خالى از زوايد و در نهايت اتقان و فصاحت است. عروضى در ابتداى کتاب شرحى مختصر در اصول حکمت و اقسام موجودات علوى و سفلى و کيفيت حدوث حيوانات و انسان و احوال نفسانى او و اثبات نبوت و لزوم نائب براى نبي، يعنى پادشاه، آورده است.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
رضی خانی , کلیتون , مرتجع نیا , مزاحمت اینترنتی , آمریکا سومالی , مدیر تئاتر شهر , کشف تخلف , دوومیدانی ایران , سامی ابوزهری , مولفه های شعر , وزیران فرهنگ , الگوی قراردادهای نفتی , دهیاری های , فرآورده طبیعی , شناورهای صیادی و دریانوردی , رهبري , لبنی , کمک مالی کشاورزان , حسین قرائی , زنان راننده , افشانه , کتاب و نشر , یک هشتم , دانشور , پارک های تهران , خیابان شاپور , امنیت در ترکیه , جوابیه فریدون به مجلس , میثم دورقی , هیأت سیاسی , کلاهبرداری میلیونی , آینه اقوام , پیاله , قشقا شیراز , ان بی ای , آغاز برجام , آذربایحان غربی , مستبدانه , بی توجهی به جلو , حمد بن علی العطیه , آیین تکریم و معارفه , ولادسوخین , پیتر شان , کلاه‌برداری تلفنی از وکلا , پیروزی ترامپ , هافبک سرعتی , کلیپ ها , واتسون , دیرالزور و حمص , سال جدید عبری ,

مقالات پربیننده امروز
دین و اندیشه / اخلاق / اخلاق با انسان‌ها / آثار انفاق در جامعه , بانک اطلاعاتی کتاب / مجموعه برنامه‌های آموزشی C و ++C , ورزشی / فوتبال / مربیان / راز خداحافظی ناگهانی قطبی , بانک اطلاعاتی کتاب / شناخت استکبار جهانی , فرهنگی و هنری / میراث‌فرهنگی و تاریخی / میراث فرهنگی / نیمه های گمشده , سیاسی / دیپلماسی / ایران / سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در دوران سازندگی , بانک اطلاعاتی کتاب / زبان تخصصی (1) (رشته حسابداری) , علوم انسانی / روانشناسی / مکاتب و دیدگاه‌ها / روانشناسی سیاسی و خط مشی سیاسی , بانک اطلاعاتی کتاب / بی‌خاکورزی و چالش‌های پیش‌رو , بانک اطلاعاتی کتاب / علوم سال اول ابتدایی , کامپیوتر و فناوری‌اطلاعات / بازی و سرگرمی / بازیهای رایانه ای / یک قمقمه آدرنالین‌ - بررسی بازی Call of Duty ۲ , بانک اطلاعاتی کتاب / کاملترین و جامع‌ترین کتاب ادبیات فارسی اختصاصی علوم انسانی: پرسش‌های چهارگزینه‌ای طبقه‌بندی شده‌ی (کنکور دانشگاههای دولتی و آزاد، آزمایشی و المپیادهای , بانک اطلاعاتی کتاب / اصطلاحات رایج در مطبوعات = High - frequency phrasal verbs in the press , بانک اطلاعاتی کتاب / از وزارت تا کهولت: آشنایی با ویژگی‌ها، اصول تربیت و مراقبت‌های ... , بانک اطلاعاتی کتاب / بهداشت روان در اسلام , بانک اطلاعاتی کتاب / کتاب کار شیمی آلی: آشنایی با مفاهیم شیمی آلی: قابل استفاده برای دانش‌جویان پذیرفته شده در گرایش‌های شیمی , سیاسی / جهان / نیروهای نظامی / تحلیلگران روس و تعلیق پیمان نظامی , بانک اطلاعاتی کتاب / درآمدی بر آموزش احکام , بانک اطلاعاتی کتاب / نگارش فارسی با الفبای اینترنتی , بانک اطلاعاتی فیلم / آغاز - The Beginning ,

برخی منابع مهم خبری
9sobh.ir 9 صبح , irankhabar.ir ایران خبر , 3nasl.com سه نسل , smtnews.ir روزنامه صمت , rahyabnews.com رهیاب نیوز , boursenews.ir بورس نیوز , ipasand.com آی پسند , uromnews.ir اروم‌نیوز , rozanehonline.com روزنه , fa.alalam.ir العالم , lemonpress.ir لمون پرس , resalat-news.com روزنامه رسالت , ebrat.ir عبرت , nasle-farda.ir روزنامه نسل فردا , emrouzin.com امروزین , tebyan.net تبیان , 1dar1.com یک در یک , shana.ir شانا , pamnews.ir پام , shafaqna.com شفقنا , naftnews.net نفت , varzesh3.com ورزش سه , yjc.ir باشگاه خبرنگاران , emrouziha.com امروزیها , gooyait.com گویا آی تی , khordadnews.ir خرداد نیوز , khabaronline.ir خبر آنلاین , zibakalam.com زیباکلام , bultannews.com بولتن نیوز , eshraf.ir اشراف ,



وبگردی
اعتراف تكان دهنده رييس مجمع تشخيص مصلحت!
اعتراف تكان دهنده رييس مجمع تشخيص مصلحت! - اگر مردم نیازمند باشند، نان شب نداشته باشند، نتوانند بچه‌هایشان را به مدرسه بفرستند و خانه‌ای برای زندگی نداشته باشند، معنایش همان حدیث امام علی (ع) است که فرمود: نزدیک است که فقر به کفر بیانجامد. همان طور که الان هم می‌شنویم که عده‌ای به دلیل نیازهای شدید اقتصادی‌شان دست از مذهب برداشته‌اند.
لاله، شهلا و سومین زن...
لاله، شهلا و سومین زن... - جنس و طبقه و خاستگاه و روح این زنان کاملا متفاوت است و به بهانه آن می توان پرسید آیا مردها عاشق جسم یک زن می شوند اما زن ها عاشق روح و درون یک مرد؟
فیلم درگیری در نشست خبری مسعود کیمیایی
فیلم درگیری در نشست خبری مسعود کیمیایی - نشست خبری جنجالی فیلم قاتل اهلی / درگیری لفظی کیمیایی و لشگری قوچانی / عصبانیت علی علایی و درگیری لفظی با لشگری قوچانی / کیمیایی: چه اشکالی دارد در مورد حزب اللهی ها فیلم بسازم؟ / کیمیایی: آقای قوچانی شما در حدی نیستی که در مورد تدوین فیلم اظهار نظر کنی
گفتگوی جنجالی علی معلم و صادق زیباکلام
گفتگوی جنجالی علی معلم و صادق زیباکلام - صادق زیباکلام هم همفکر مسعود فراستی شد.
داچیای رومانی با نام رنو دو برابر قیمت جهانی
داچیای رومانی با نام رنو دو برابر قیمت جهانی - در کشور ما علاقه‌مندان به دنیای خودرو بسیار زیاد هستند و همین امر سبب شده تا اخبار مربوط به تازه واردان این صنعت به دقت مورد پیگیری قرار بگیرد.
 تصويری دیده نشده از آيت الله هاشمی
تصويری دیده نشده از آيت الله هاشمی - انتخاب - این تصویر مربوط به سفر آیت الله هاشمی به شمال است
عکسی دیده نشده از آخرین جشن تولد آیت‌الله هاشمی
عکسی دیده نشده از آخرین جشن تولد آیت‌الله هاشمی - به گزارش جماران، عکسی مربوط به جشن تولد 82 سالگی آیت الله هاشمی رفسنجانی(ره) در کنار همسرش عفت مرعشی در شبکه های اجتماعی منتشر شده است.
    پربازدیدها