سه شنبه ۶ مرداد ۱۳۹۴ / Tuesday, 28 July, 2015

نظامی عروضی

ابوالحسن احمدبن عمربن على سمرقندى معروف به نظامى عروضى از شاعران و نويسندگان قرن ششم هجرى است. ذکر حال او را عوفى به اختصار تمام آورده و از اشعار او چند بيت که لطفى از آنها مشهود نيست نقل کرده است. نظامى با آنکه از مقام بلند خود در شعر سخن مى‌گويد، او را مهارتى چنانکه بايد در شعر نبود و يا اگر در اين فن استاد مطلع بود، از ذوق خداداد بهره‌اى وافر نداشت و حال آنکه در نثر استادى بزرگ است و چه در نثر مصنوع و آراسته و چه در نثر مرسل فصيح و شيوا يد بيضا مى‌نمايد و کتاب چهار مقالهٔ او با آنکه اشتباهات تاريخى بسيار در آن ديده مى‌شود، از جملهٔ بدايع آثار پارسى و از بهترين نمونه‌هاى کتب منثور اين زبان است. نظامى عروضى علاوه بر ادب که در آن متبحر بود، در طب و نجوم نيز مهارت داشت.
وى در خدمت ملوک غورى آن شنسب به‌سر مى‌برده و چنانکه خود تصريح کرده است سال‌ها به مدح آن پادشاهان اختصاص داشته و کتاب خود را به‌نام ابوالحسن حسام‌الدين على‌بن فخرالدين مسعود برادرزادهٔ ملک شمس‌الدين محمدبن فخرالدين مسعود پادشاه معروف غورى نوشته است.
از احوال نظامى عروضى اطلاع کافى در دست نيست. گويا در اواخر قرن پنجم هجرى در سمرقند ولادت يافته و مدتى از جوانى خود را در مولد خويش سمرقند به کسب علوم مشغول بوده است. سپس بين سال‌هاى ۵۰۴ و ۵۰۶ هـ به خراسان رفت زيرا در سال ۵۰۴ هـ در سمرقند از دهقان ابورجا اطلاعاتى دربارهٔ رودکى کسب کرد و در سال ۵۰۶ هـ در بلخ به خدمت عمر خيام رسيد و در سال ۵۱۰ هـ در طروق طوس خدمت معزى را درک کرد و شعر خود را بر او عرضه داشت و در همين اوان گويا به خدمت آل شنسب اختصاص يافت و بعد از اين تاريخ نيز گاه به خراسان سفر مى‌کرد.
اثر بسيار مشهور او کتاب 'چهارمقاله' است. اين کتاب که اسم اصلى آن مجمع‌النوادر است مشتمل است بر چهار مقاله در بيان شرايط چهار طبقه از ندماى سلاطين يعنى دبيران و شاعران و منجمان و طبيبان. نويسنده در مقدمهٔ هر مقاله با انشائى مزين و مصنوع شرايط و در بايست‌هاى هريک از اين فنون و مقدماتى را که براى اثبات هريک از نظرهاى خود به آوردن حکايت يا حکايت‌هائى مبادرت مى‌جويد که راجع است به احوال و اختصاصات رجال بزرگى که در آن فن مشهور و مرزوق بوده و در خدمت سلاطين جاه و مرتبت داشته‌اند. به‌همين علت چهار مقاله علاوه بر آنکه جنبهٔ يک کتاب انتقادى متقن دربارهٔ هريک از چهار فن مذکور و اصحاب آنها دارد، داراى اهميت بسيار زياد ديگرى نيز در تاريخ ادب پارسى است و آن احتواء بر اطلاعات ذى‌قيمت تاريخى بسيار است که در کتب ديگر پارسى کمتر مى‌توان يافت.
همين امور باعث شده است که چهار مقاله از قديم باز شهرت و اهميت حاصل کند و نقل‌هائى از آن در کتبى مانند تاريخ طبرستان ابن اسفنديار و تاريخ گزيده و تذکرهٔ دولتشاه و امثال آن صورت گيرد.
تأليف کتاب مجمع‌النوادر يا چهار مقاله بايد در حدود سال ۵۵۱-۵۵۲ صورت گرفته باشد چه هنگام تأليف آن سلطان سنجر (م ۵۵۲) در حيات بوده و ضمناً نويسنده از جملهٔ کتب مهمى که بايد مورد مراجعهٔ دبيران قرار گيرد مقامات حميدى را که به سال ۵۵۱ تأليف شده است نام مى‌برد. اين کتاب به اسم ابوالحسن حسام‌الدين على از شاهزادگان غورى نوشته شده و تاکنون چندبار به طبع رسيده است.
شيوهٔ انشاء نظامى عروضى در ادب فارسى قابل توجه بسيار است. وى اگرچه در آغاز ابواب چهارگانهٔ کتاب خود انشائى نسبة مصنوع دارد، ليکن در ديگر مواضع کتاب خود کمتر به صنايع متوجه مى‌شود و گاه اسجاعى به‌کار مى‌برد اما کلام او در همهٔ موارد جزيل و استوار و خالى از زوايد و در نهايت اتقان و فصاحت است. عروضى در ابتداى کتاب شرحى مختصر در اصول حکمت و اقسام موجودات علوى و سفلى و کيفيت حدوث حيوانات و انسان و احوال نفسانى او و اثبات نبوت و لزوم نائب براى نبي، يعنى پادشاه، آورده است.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
شهرستان کاشان , محوله عربی , تعویق سفر , پاسندی , شهر اسوان , شلوخوف , عرب جاهلی , فرهاد رهبر , شود , ایده , گر گرفتگی , کفش قرمز , دادگاه های کیفری , دیداردی میستورا , آلوچه ماهی , سرویس های جاسوسی آمریکا , قایق , اریایی نژاد , امرو , استحکام ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / بیماریهای غدد، تناسلی و پستان , بانک اطلاعاتی کتاب / Blackwell's undergroud clinical vignettes: Internal medicine , بانک اطلاعاتی کتاب / اصلاح گیاهان زراعی , بانک اطلاعاتی کتاب / جهانی‌شدن و پیامدهای آن برای ایران , بانک اطلاعاتی کتاب / 1000 نکته طبقه‌بندی شده در ریاضیات سال اول و سال دوم دبیرستان: علوم تجربی ـ ریاضی‌فیزیک ـ علوم انسان , بانک اطلاعاتی کتاب / Development in Islam , بانک اطلاعاتی کتاب / تمرین کار ریاضی پنجم دبستان شامل: مفاهیم اصلی دروس - نمونه‌ی سوالات متنوع، نمونه‌ی سوالات امتحان ... , فرهنگی و هنری / سینما / نقد فیلم / الکساندرا مادر انسان , بانک اطلاعاتی کتاب / حدیث کساء: با ترجمه فارسی , بانک اطلاعاتی کتاب / Specialized language of computer & IT , بانک اطلاعاتی کتاب / رهبری امام علی (ع) در قرآن و سنت : ترجمه المراجعات , بهداشت و درمان / علوم پزشکی / کادر پزشکی ـ پرستاران / میزان دقت در پرستاران شب کار , بانک اطلاعاتی کتاب / معارف اسلامی 1 , بانک اطلاعاتی کتاب / آموزش‌های برایان تریسی: وقت طلاست: استفاده از مدیریت زمان در زندگی شخصی و حرفه‌ای , بانک اطلاعاتی کتاب / معارف اسلامی (1) , سیاسی / جهان / کشورها / امپراتوری سایه طالبان در پاکستان , بانک اطلاعاتی کتاب / مجموعه‌ 8000 سئوالی کنکور کاردانی به کارشناسی گرافیک (ارتباط تصویری) شامل دروس: اصول گرافیک (2400 تست طبقه‌بندی شده و 990 نکته‌ی مهم) ... , بانک اطلاعاتی کتاب / راهنمای استفاده از iphone , بانک اطلاعاتی کتاب / قصه‌های شیرین جهان: جلدهای 1 تا 10 , دین و اندیشه / دین و مذهب / زن در اسلام / زن در آینه تاریخ و قرآن ,



موگرینی با مانتو و روسری - فدریکا موگرینی مسئول سیاست خارجه اتحادیه اروپا امروز با محمد جواد ظریف وزیرامورخارجه کشورمان دیدار و گفتگو کرد.
فریادهای کوچک زاده به خاطر متن توافق / صوت - دو هفته است مجلس رسیدگی به توافق نهایی را به تعویق انداخته تا ترجمه مطلوب به دست نمایندگان برسد. باید پرسید چه کسی تضمین می‌کند این ترجمه مطلوب است؟ مردم بدانید مجلس تا امروز با برخورد سلطنت‌مآبانه‌ای که رهبر معظم انقلاب هم صریحا آن را منع کردند،
آگهی کنسرت استاد در برج میلاد: قدقد قدا کن! - یک روزنامه با درج چند آگهی طنز، به حواشی این روزهای یک خواننده جوان واکنش نشان داد.( احمدرضا کاظمی. قانون )
مستندات جهانگیری از تخلفات 294 میلیارد دلاری احمدی نژاد - روز گذشته وکیل احمدی نژاد اعلام کرد که از جهانگیری معاون اول رییس جمهور شکایت کرده است. خبری که بلافاصله انعکاس رسانه ای گسترده و پاسخ دفتر جهانگیری را به همراه داشت.
دندانپزشک پیام صادقیان ! / تصاویر اینستاگرامی - پیام صادقیان با انتشار این عکس از خانم دکتر دندانپزشک برای درست کردن دندان هایش تشکر کرده است. محسن افشانی هم در کلینیک دندانپزشکی در کنار خانم دکتر و دستیارانش سلفی گرفته است.
بدون هیچ صحبتی فقط تماشا کنید - بدون هیچ صحبتی فقط تماشا کنید
هجوم عکس سلفی با پزرعروس در تهران - شروع برنامه ماه عسل 94 با اجرای علیخانی که به دلیل موضوع دور از انتظاری که به آن برنامه اختصاص داده بود؛ حسابی مخاطبان را دلسرد کرد و در ادامه هم، این دلسردی با حضورمهمانی با شغل پزری عروس! در این برنامه، تکمیل شد.
عکسی جدید از بهادر زمانی در گریم حضرت عباس (ع) - بهادر زمانی در گریم حضرت عباس (ع) در نمایی از فیلم رستاخیز در کنار تهیه کننده این مجموعه. احتمالا بهادر حالا که دیده فیلمشان قرار نیست اکران بشود روی به منتشر کردن عکس های آن در شبکه های اجتماعی و فضای مجازی آورده است تا در آن محیطِ پر مخاطب برجسته و دیده شوند.
تصاویر نشست عوامل سریال پایتخت - نشست صمیمانه عوامل سریال پایتخت با اصحاب رسانه
سلفی با جسد دانشجویان ایرانی ! / تصاویر - عکاسی و سلفی گرفتن در کلاس‌های تشریح پزشکی و انتشار آن در فضای مجازی، پدیده‌ای است که این روزها در حال فراگیر شدن است؛ پدیده‌ای که شاید در هیچ کجای دنیا مانند کشور ما به این صورت دیده نشود.
گفتگو با تازه عروس سینمای ایران در شب ازدواجش - گلاره عباسی بازیگر سینما و تلویزیون به خانه بخت رفت.
الناز حبیبی در فروشگاه شاهرخ استخری / تصاویر - عکس جدید سحر قریشی، بهاره کیان افشار، لیندا کیانی، شهرزاد عبدالمجید، کوروش تهامی در روز تولد همسرش، عکس یادگاری نفیسه روشن با کودکان افغان و تصاویر تتلو در ناو جنگی و ...
صحنه نادر شکار شیرها وسط جاده / تصاویر - در این گزارش تصویری که در دو روز اخیر منتشر شده و میلیون‌ها کاربر آن را تماشا کرده‌اند شاهد شکار دو شیر نر در وسط جاده‌ای در آفریقای جنوبی که در برابر چشمان حیرت زده دهها توریست رخ داد، خواهیم بود.
سلفی همسر شهرام محمودی / تصاویر اینستاگرامی - علی لهراسبی، مهدی ماهانی و کامبیز دیرباز چند روز مانده به تعطیلات به پیشواز تفریحات تابستانی در ترکیه رفته اند. سلفی فرزاد حسنی با نیما کرمی، علیرضا جاوید نیا، مژده لواسانی، ژیلا صادقی و صبا راد در حاشیه مراسم یادبود زنده یاد مهران دوستی.
فیلم/ توضیحات مجری زن درباره روزه‌خواری در آنتن زنده - صبا راد مجری برنامه «به خانه بر‌می‌گردیم» که در برنامه زنده تلویزیون به طور ناخواسته مزه غذایی را چشید، توضیحاتی در این خصوص ارائه کرد.
جنجال کلیپ هسته‌ای «تتلو» / ویدئو - تصاویر حرفه‌ای و قاب‌های هوشمندانه و کارگردانی درستی که در یک کلیپ با مضمون انرژی هسته‌ای دیده می‌شود، هم به لحاظ ساختار و هم از نگاه مضمون اتفاق خوبی محسوب می‌شود، اما اینکه کلیپ انرژی هسته‌ای را چه کسی خوانده بسیار جالب است!
رونمایی از فاجعه ملی در یک مسابقه تلویزیونی / فیلم - مسابقه تلویزیونی «ثانیه ها» که از شبکه دوم سیما پخش می شود، سطح پایین اطلاعات عمومی و سرانه مطالعه در کشور را به نمایش گذاشت. هر یک از شرکت کنندگان در این مسابقه، نماینده هزاران نفر از افراد جامعه هستند که اطلاعات عمومی آنها در حد یک دانش آموز سال دوم ابتدایی است.
عکس جدید از مهناز افشار و دخترش / عکس - بعد از ازدواج پر سر و صدای مهناز افشار با یاسین رامین پسر محمدعلی رامین معاون مطبوعاتی دولت احمدی‌نژاد، این زوج جوان وارد ماجراجویی جدیدی شده‌اند.
مهران غفوریان و همسر در تعطیلات. - مارال فرجاد، نگین صدق گویا، سیاوش خیرابی و امین زندگانی در پشت صحنه سریال جدیدشان. رز رضوی در یک جشنواره خیریه در شیراز. امیر مهدی کیا و ساغر عزیزی در نمایی از سریال معمای شاه در نقش محمدرضا شاه و فرح پهلوی.
در جستجوی همسر برای کاپیتان معروف ! - مجله ایده آل عکس کاپیتان تیم ملی والیبال را با تیتر «در جست و جوی همسر برای کاپیتان معروف» کار کرده است.
پربازدیدها
غیبت نیکخواه بهرامی و حدادی برابر ایتالیا - تیم ملی بسکتبال ایران در غیاب حامد حدادی و صمد نیکخواه بهرامی دقایقی دیگر در رقابت های اطلس اسپورت به مصاف ایتالیا...
ادعای وزیر خزانه داری آمریکا: اگر مجموعه تحریم های قدرتمند بین المللی و آمریکا نبود، ایران به پای میز مذاکره نمی‌آمد - جک لو وزیر خزانه داری آمریکا در جلسه استماع کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا گفت: تحریم‌ها باعث شد حاکمان ایران هزینه تخطی از قانون بین المللی را لمس کنند، دسترسی آنها به بازارهای جهانی قطع کرد و اقتصادشان را فلج کرد.
وزیر انرژی آمریکا: برجام مانع دستیابی ایران به سلاح هسته ای می شود - ارنست مونیز خطاب به اعضای کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا گفت: برجام مانع دستیابی ایران به سلاح هسته ای می شود و تدابیر راستی آزمایی قوی فراهم می کند که به ما زمان کافی می دهد اگر ایران از شروط تخطی کرد، به آن پاسخ دهد و هیچ یک از گزینه های روی میز ما را حذف نمی کند.
روحانی: ایران به عهد خود پایبند است/ موگرینی: اتحادیه اروپا برای گشودن فصل تازه روابط با ایران مصمم است - رییس جمهوری در دیدار نماینده عالی اتحادیه اروپا در سیاست خارجی، توافق وین را «نمایش قدرت دیپلماسی برای حل اختلافات و مشکلات بین‌المللی» دانست و گفت: تعه...
موگرینی: توافق هسته‌ای آغازگر فصلی جدید در روابط ایران و جهان است - گروه سیاسی: مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا گفت که توافق هسته‌ای ایران و گروه 1+5 ضربه محکمی به داعش است.
باراک اوباما: اسلام به معنای صلح است - گروه بین الملل: رییس‌جمهور آمریکا در سخنرانی در اتحادیه آفریقا با بیان اینکه صدها میلیون مسلمان در آفریقا می‌دانند که اسلام به معنای ...
چرا سیل همه جا را برد ؟! - رحمانی فضلی این بار درباره شیوه اطلاع رسانی سیل اخیر به انتقاد از رسانه ملی پرداخت.
ملاقات وزیر امور خارجه با آقای خاص - وزیر امور خارجه فرانسه در صفحه شخصی خود از علاقه به ملاقات با خوزه مورینیو سرمربی چلسی خبر داد.
جان کری: این توافق،به نفع همه است - جان کری، ارنست مونیز و جک لو وزرای خارجه، انرژی و خزانه داری آمریکا از ساعاتی پیش برای دفاع از توافق برجام در کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا حضور یافتند.
پرورش و ذبح شرعی حیوان حرام گوشت با مجوز محیط زیست! - باورش سخت است اما تجارت شومی که در برخی کشورها رایج است و از جمله سبوعیت های بشر به ظاهر مدرن شناخته می‌شود، به کشورمان راه یافته و عجیب اینکه مجریانش مدعی هستند که مجوزهای لازم برای آن را دریافت کرده‌اند؛ حتی مجوز شرعی این کار را؛ مجوز شرعی ذبح روباه برای پوست کندنش که قرار است شامل پرورش دیگر حیوانات هم بشود!