شنبه ۸ فروردین ۱۳۹۴ / Saturday, 28 March, 2015

سعدالدین وراوینی

سعدالدين وراوينى از نويسندگان بليغ و تواناى پارسى و دومين مترجم کتاب مرزبان‌نامه از زبان طبري (۱) به زبان پارسى است که از جملهٔ آثار مهم نثر مصنوع فارسى و بر روش کليله و دمنه در ذکر قصص و امثال و حکم فراهم شده و مطالب آن از زبان وحوش و طيور و ديو و پرى و آدمى بيان شده است.
(۱) . مرزبان‌نامه به زبان طبرى ابداع و تصنيف اسپهبد مرزبان‌‌بن رستم بن‌شروين از ملوک آل‌باوند طبرستان است. وى اين کتاب را در اواخر قرن چهارم نوشت و اکنون آن متن اصلى طبرى در دست نيست.
از اين کتاب دو ترجمه در دست است. نخست از محمدبن غازى ملطيوى منسوب به شهر ملطيه (ملاطيه) از بلاد آسياى صغير که چندى دبير سليمانشاه‌بن قلج ارسلان (۵۸۸-۶۰۰ هـ) از سلاجقهٔ روم بود و ترجمهٔ خود را به سال ۵۹۸ به پايان برده و روضةالعقول ناميده است. دوم ترجمه‌اى که سعدالدين وراوينى از منشيان اواخر قرن ششم و اوايل قرن هفتم، چند سال بعد از مترجم نخستين و بدون اطلاع از کار او، ترتيب داده و به پيروى از اسم اصلى آن عنوان 'مرزبان‌نامه' بدان داده است.
از احوال وراوينى اطلاعى در دست نيست و تنها از مقدمه و خاتمهٔ مرزبان‌نامه مستفاد مى‌شود که او از ملازمان خواجه ربيب‌الدين هارون وزير اتابک ازبک‌بن محمد (۶۰۷-۶۲۲ هـ) اتابک آذربايجان بود. اين ربيب‌الدين بعد از استيلاى سلطان جلال‌الدين خوارزمشاه بر اتابک ازبک از کار وزارت کناره گرفت و بنابر آنچه از قول محمدبن احمد نسوى در کتاب 'سيرة جلال‌الدين منکبرني' برمى‌آيد تا حدود سال ۶۲۴ در قيد حيات بود. وى مردى فاضل و فضل‌دوست بود و بنابر اشارهٔ وراوينى کتابخانهٔ معتبرى حاوى انواع کتب در تبريز ايجاد کرده بود. وراوينى مرزبان‌نامه را به‌نام اين وزير دانش‌دوست درآورده و چون ملازم او بوده است بنابراين مدتى در تبريز مى‌زيسته و مولد او هم بنا بر حدس شفر در مجلد دوم از قطعات منتخبهٔ فارسي، همان 'وراوي' است که ياقوت در معجم‌البلدان آن را شهرکى بر يک منزلى اهر دانسته است.
تاريخ ترجمهٔ مرزبان‌نامه و تهذيب آن به‌دست وراوينى کاملاً معلوم نيست ولى مسلماً بين سال‌هاى ۶۰۷-۶۲۲ هـ اتفاق افتاده است زيرا او در آخرين باب از کتاب خود نام ازبک‌بن محمدبن ايلدگز و وزير او ربيب‌الدين را آورده است و چون اتابک ازبک از ۶۰۷ تا ۶۲۲ سلطنت کرده پس تاريخ ترجمهٔ مرزبان‌نامه در همين سنين بوده است، و از آنجا که وراوينى بنابر تصريح خود هنگام تهذيب مرزبان‌نامه در 'ايام‌البيض کهولت' بود بنابراين بايد ولادت او در اواسط قرن ششم اتفاق افتاده باشد.
مرزبان‌نامهٔ وراوينى در نه باب، يک مقدمه، و يک ذيل است و چنانکه از مقايسهٔ آن با روضةالعقول برمى‌آيد بعضى از حکايات و ابواب اصلى کتاب در اين ترجمه حذف شده است. وراوينى خود نيز بدين معنى اشاره کرده آنجا که گفته است: 'زواياى آن همه بگرديدم و خباياى اسرار آن به‌نظر استبصار تمام بديدم و طلسم ترکيب آن از هم فرو گشادم و از حاصل همه ملخصى ساختم، باقى انداختم' .
سعدالدين وراوينى در ديباچهٔ مرزبان‌نامه شمه‌اى از مطالعات خود را در متون ادبى مشهور خاصه منشآت مترسلين معروف قرن ششم بيان مى‌کند و مى‌گويد که قسمتى از کتاب خود را در مدتى که در مدرسهٔ نظاميهٔ اصفهان به‌سر مى‌برده است، ترتيب داده و چون آن مدت که در اصفهان مى‌زيسته از شورش و فترات عراق سخن مى‌گويد، ناگزير نظر او به انقلاباتى است که از دورهٔ سلطنت طغرل‌بن ارسلان سلجوقى و تاخت و تازهاى سپاهيان خوارزم و اختلافات سران سلجوقى در عراق و نظاير اين احوال تا قسمتى از دورهٔ فرمانروائى سلطان محمد خوارزمشاه جريان داشته و موجب ويرانى‌ها و نابسامانى‌ها شده بود. بعد از اين وقايع وراوينى به آذربايجان بازگشت و در کنف حمايت ربيب‌الدين به‌سر مى‌برد و در همين اوقات آسايش بود که به انديشهٔ اتمام مرزبان‌نامه افتاد و ديباچهٔ آن را به‌نام وزير دانشمند مذکور آراست و در ذيل کتاب نيز ذکر او و دارالکتبى را که در جامع تبريز ترتيب داده بود تجديد کرد.
مرزبان‌نامهٔ وراوينى از جملهٔ شاهکارهاى بلامنازع ادب فارسى در نثر مصنوع مزين است و مى‌توان آن را سرآمد همهٔ آنها تا اوايل قرن هفتم دانست. بسيارى از موارد مرزبان‌نامه از حد نثر مصنوع متداول گشته و صورت شعرى دل‌انگيز يافته است. کلام وراوينى در اين‌گونه موارد شامل تشبيهات و اوصافى است که پيش از آن تنها در شعر ديده مى‌شد و نويسندگان خود را از ايراد آن معانى در نثر مستغنى مى‌دانستند، ليکن او با مهارتى عجيب توانسته است آن معانى را بى‌آنکه موجب ملال خواننده شود در تضاعيف کلام بگنجاند و با ذکر قصص و امثال درآميزد. در پاره‌اى از موارد هم سخن وى با کمال ايجاز همراه است و بى‌آنکه نوسنده را به ايراد صنايع توجه باشد از آن موارد مى‌گذرد. ايراد امثال و شواهد و اشعار پارسى و تازى از استادان بزرگ نيز در کتاب به اندازهٔ کافى صورت پذيرفته و در اين موارد وراوينى مسلماً به روش کليله و دمنهٔ بهرامشاهى نظر داشته است.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
بسیج طلاب , روش کلاهبرداری از دختران , گزینه های روی میز , استعمال , وکیل , کهف , بازار عطر , قرارداد گازی , غذاخوری , رسول خوروش , بيرجند , خنجر , آکریکا , شیل نفت , خارخسک , ماهی سیاه کوچولو , مردی که اسب شد , چاشنی , اسنقلال , باشگاه استقلال ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / کتاب کودک 2: ویژه‌ی نوآموزان مراکز پیش‌دبستانی , اقتصاد و بازرگانی / بازاریابی / نام‌تجاری / فقدان نام‌های تجاری فراگیر، چالش امروز شرکت‌های آسیائی , بانک اطلاعاتی کتاب / منتخب مفاتیح‌الجنان: با علامت وقف , بانک اطلاعاتی کتاب / بی‌پرده با آفتاب , بانک اطلاعاتی کتاب / قدرت ما زنان: خردمندی‌ها و راهبردهای موفق‌ترین زنان جهان: از مجموعه رموز موفقیت , بانک اطلاعاتی کتاب / جلوه حق: بحثی پیرامون 'صوفیگری' در گذشته و حال , سیاسی / تاریخ سیاسی / ایران / تبعیدو مرگ رضا شاه , بانک اطلاعاتی کتاب / مصباح "3": آموزش تکمیلی قرآن کریم "کتاب کار سال سوم دوره‌ی راهنمائی تحصیلی" , بانک اطلاعاتی کتاب / آشتی تمدنها: راهبردی برای صلح جهانی در قرن بیست و یکم , بانک اطلاعاتی کتاب / پروژه‌های کاربردی FLASH و Dreamweaver MX , علم و زندگی / ابزار و وسایل / ابزار و وسایل ـ هنری / عود , هنر / هنرهای تصویری و نمایشی / سینما / نگاهی به «پستچی سه بار در نمی زند» ساخته حسن فتحی , بانک اطلاعاتی کتاب / قلاب‌بافی مژده , بانک اطلاعاتی کتاب / پرسشهای چهارگزینه‌ای ریاضیات (4) , بانک اطلاعاتی کتاب / استراتژی‌ها و برنامه‌های پیشگیری از خودکشی با تمرکز بر نوجوانان و جوانان , بانک اطلاعاتی کتاب / مجموعه‌ی طبقه‌بندی شده‌ی فیزیک (3) سال سوم ریاضی کنکورهای سراسری و آزاد (سال‌های 57 تا 86) همراه با پاسخ تشریحی , اقتصاد و بازرگانی / حمل و نقل / حمل و نقل ریلی / چالش‌های بغرنج خصوصی‌سازی ریلی , بانک اطلاعاتی کتاب / مشاعره: 343 بیت شعر در مدح و ستایش حضرت مهدی (عج) , فرهنگی و هنری / صنایع‌دستی / سایر / آموزش اوریگامی : ساخت مدل مولکول DNA , بانک اطلاعاتی کتاب / Sahovski Informator = Shakhmatnyi Informator = Chess Informator , فرهنگ و جامعه / ادیان و مذاهب / ائمه‌اطهار و اولیاءالله / منتظران , فرهنگ و جامعه / ادبیات و شعر / معرفی کتاب / نوعی لبخند , نشریات و مطبوعات / پزشکی / ماهنامه دنیای سلامت / دنیای سلامت ـ سال پنجم، شماره ۴۶، تیر ۱۳۸۸ , بانک اطلاعاتی کتاب / سنت‌های اجتماهی - الاهی در قرآن , بانک اطلاعاتی کتاب / کتاب اول: بانک اطلاعات شهری , بهداشت و درمان / تغذیه و سلامتی / تغذیه در بیماریها / تغذیه‌ صحیح‌ در درمان‌ سرماخوردگی‌ موثر است , بانک اطلاعاتی کتاب / له بابه‌ت شیوه‌کانی بانگه وازو راگه یاندنه‌وه , بانک اطلاعاتی کتاب / دست نامه کولیک اسب , بانک اطلاعاتی کتاب / مجموعه طبقه‌بندی شده شیمی 3: کنکورهای سراسری و آزادهمراه با تست‌های سال 79 با پاسخ تشریحی , بانک اطلاعاتی کتاب / نتایج آمارگیری از فعالیتهای ساختمانی بخش خصوصی در نقاط روستایی کشور سال 1379 ,



وبگردی
خاطرات آقای همساده از انتخاب یک الگو - آقای همساده از بچگی هر کسی رو به عنوان الگو اتتخاب کرده، طرف پوکیده، نابود شده...
فیلم/ طنزنامه مرد خوش‌خنده ایران - این مرد در دوران مادها خزانه‌دار بوده، در دوران هخامنشیان مدیریت داخلی کاخ تخت جمشید را عهده‌دار شده و مدیریت وی از علل سقوط هخامنشیان بوده است. او پس از سال‌ها غیبت دوباره در دوره معاصر مدیر شده تا مدیری برای تمام حکومت‌ها نام بگیرد!
فرخنده زنده زنده سوزانده شد / تصاویر - گروهی از مردم افغانستان در کابل پایتخت این کشور یک زن را به شدت مورد ضرب و شتم قرار داده و کُشتند. مقامات امنیتی در کابل با تأیید این خبر اعلام کردند که مردان خشمگین در مرکز شهر، یک زن را که گفته شده قرآن را به آتش کشیده کشتند.
پاسخ فرزاد حسنی به افشاگری آزاده نامداری - بر فرض محال اگر این ادعاهای کذب صحت هم داشت، آیا این روش درستی برای بیان آنهاست؟ ریختن آبروی دیگران و حتی خانواده خود به چه قیمتی؟ به قیمت پخش تصویرمان از تلویزیون؟! انسان ها را از روشی که برای رسیدن به هدفشان انتخاب می کنند بشناسید...
ضرب و شتم آزاده نامداری و افشاگری بی‌سابقه - آزاده نامداری با به اشتراک گذاشتن عکسی تلخ و دردناک از آثار شدید ضرب و شتم روی صورت و چشم خود، از اتفاقاتی غیرقابل باور مربوط به زندگی گذشته اش . آقای حسنی چهل تا فایل صوتی دست من داری که مدت هاست حتی خودم گوشش ندادم.
شایعه رابطه احسان علیخانی و آزاده نامداری! / تصاویر اینستاگرام - توضیحات آزاده نامداری درباره یک شایعه - امروز آقای علیخانی چون صفحه‌ای دراینستاگرام ندارن ازمن خواستن توضیحی به هوادارانشون ودوستای خوب خودم بدم.
دختر گلفروش تجریش پدیده جدید شبکه‌های اجتماعی - دختر گلفروش میدان تجریش. این همه چیزی بود که از پدیده این روزهای شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها می‌دانستیم و البته چند عکس که از او منتشر شده بود. دختری که با ظاهری خاص توجهات را به خود جلب کرده بود.
شبکه‌های اجتماعی با ما چه کرده‌اند / فیلم - شبکه‌های اجتماعی چگونه ما را منزوی کرده‌اند. آیا شما هم ساعت‌های زیادی را صرف شبکه‌های اجتماعی و دنیای مجازی میکنید حتما این ویدیو را نگاه کنید.
پربازدیدها
گفتگویی دوستانه با الهه احمدی بانوی تیراندازی ایران - احمدی از موفق ترین ورزشکاران کاروان اعزامی ایران به بازی های گوانگ ژو بود و در دومین مرحله از رقابت های جام جهانی...
نارنجی پوشان سایپا همچنان در میانه جدول - تیم سایپا در فصل چهاردهم لیگ برتر فوتبال شروع خوبی نداشتند اما در ادامه لیگ با چند پیروزی خوب موفق شدند در میانه...
افزایش 38 درصدی صدور گواهینامه صدور 5 میلیون و 500 هزار گواهینامه - رئیس پلیس مرکز صدور گواهینامه پلیس راهور ناجا از رشد 38 درصدی گواهینامه خبر داد.
همسرم مرتب از من ماشین مدل بالاتر می‌خواهد - مرد جوان وقتی دید که همسرش از وی یک ماشین شاسی بلند می خواهد تصمیم به جدایی گرفت.
صداقت، شعار سال «علیرضا رئیسیان» - «علیرضا رئیسیان» گفت: شفافیت و صداقت بهترین شعاری است که می‌تواند در سینما باشد.
شهرت نباید مرا از خودم بگیرد/ شهرت با وجود زیبایی بسیار خطرناک است - «غزل صارمی» بازیگر سینما و تلویزیون گفت: من همیشه از خدا می‌خواهم شهرت، قدرت و ثروت من را از خودم نگیرند و همیشه...
تهیه نقشه آلودگی منابع آب خام شهر تهران تا خرداد ۹۴ - رئیس ستاد محیط زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران از تهیه نقشه آلودگی منابع آب خام شهر تهران تا ابتدای خرداد ۹۴ خبر داد.
واگذاری ۳۸ هزار واحد مسکونی به مددجویان/ ایجاد ۳۳هزار و ۸۳۰ شغل - واگذاری ۳۸ هزار واحد مسکونی، ایجاد ۳۳ هزار و ۸۳۰ شغل، رشد ۳۰ درصدی مشارکتهای مردمی، تامین وسایل کمک توانبخشی معلولان و... از جمله برنامه های سازمان بهزیستی در سال ۹۳ بوده است.
سه چراغ قرمز برای وزنه‌برداری در سال 93 - مثبت شدن 4 تست دوپینگ، کسب نتیجه کمتر از حد انتظار در بازیهای آسیایی و لغو سریالی اعزام تیمهای پایه از جمله اتفاقاتی بودند که باعث شدند وزنه‌برداری روز های پر افت و خیزی در سال 93 داشته باشد.
پایان سومین روز مذاکرات ایران و آمریکا - وزیران خارجه ایران و آمریکا جمعه شب برای پنجمین بار طی دو روز گذشته با یکدیگر دیدار کردند.


Copyright © 2008 - 2015 vista.ir. All Rights Reserved