جمعه ۱۲ تیر ۱۳۹۴ / Friday, 3 July, 2015

سعدالدین وراوینی

سعدالدين وراوينى از نويسندگان بليغ و تواناى پارسى و دومين مترجم کتاب مرزبان‌نامه از زبان طبري (۱) به زبان پارسى است که از جملهٔ آثار مهم نثر مصنوع فارسى و بر روش کليله و دمنه در ذکر قصص و امثال و حکم فراهم شده و مطالب آن از زبان وحوش و طيور و ديو و پرى و آدمى بيان شده است.
(۱) . مرزبان‌نامه به زبان طبرى ابداع و تصنيف اسپهبد مرزبان‌‌بن رستم بن‌شروين از ملوک آل‌باوند طبرستان است. وى اين کتاب را در اواخر قرن چهارم نوشت و اکنون آن متن اصلى طبرى در دست نيست.
از اين کتاب دو ترجمه در دست است. نخست از محمدبن غازى ملطيوى منسوب به شهر ملطيه (ملاطيه) از بلاد آسياى صغير که چندى دبير سليمانشاه‌بن قلج ارسلان (۵۸۸-۶۰۰ هـ) از سلاجقهٔ روم بود و ترجمهٔ خود را به سال ۵۹۸ به پايان برده و روضةالعقول ناميده است. دوم ترجمه‌اى که سعدالدين وراوينى از منشيان اواخر قرن ششم و اوايل قرن هفتم، چند سال بعد از مترجم نخستين و بدون اطلاع از کار او، ترتيب داده و به پيروى از اسم اصلى آن عنوان 'مرزبان‌نامه' بدان داده است.
از احوال وراوينى اطلاعى در دست نيست و تنها از مقدمه و خاتمهٔ مرزبان‌نامه مستفاد مى‌شود که او از ملازمان خواجه ربيب‌الدين هارون وزير اتابک ازبک‌بن محمد (۶۰۷-۶۲۲ هـ) اتابک آذربايجان بود. اين ربيب‌الدين بعد از استيلاى سلطان جلال‌الدين خوارزمشاه بر اتابک ازبک از کار وزارت کناره گرفت و بنابر آنچه از قول محمدبن احمد نسوى در کتاب 'سيرة جلال‌الدين منکبرني' برمى‌آيد تا حدود سال ۶۲۴ در قيد حيات بود. وى مردى فاضل و فضل‌دوست بود و بنابر اشارهٔ وراوينى کتابخانهٔ معتبرى حاوى انواع کتب در تبريز ايجاد کرده بود. وراوينى مرزبان‌نامه را به‌نام اين وزير دانش‌دوست درآورده و چون ملازم او بوده است بنابراين مدتى در تبريز مى‌زيسته و مولد او هم بنا بر حدس شفر در مجلد دوم از قطعات منتخبهٔ فارسي، همان 'وراوي' است که ياقوت در معجم‌البلدان آن را شهرکى بر يک منزلى اهر دانسته است.
تاريخ ترجمهٔ مرزبان‌نامه و تهذيب آن به‌دست وراوينى کاملاً معلوم نيست ولى مسلماً بين سال‌هاى ۶۰۷-۶۲۲ هـ اتفاق افتاده است زيرا او در آخرين باب از کتاب خود نام ازبک‌بن محمدبن ايلدگز و وزير او ربيب‌الدين را آورده است و چون اتابک ازبک از ۶۰۷ تا ۶۲۲ سلطنت کرده پس تاريخ ترجمهٔ مرزبان‌نامه در همين سنين بوده است، و از آنجا که وراوينى بنابر تصريح خود هنگام تهذيب مرزبان‌نامه در 'ايام‌البيض کهولت' بود بنابراين بايد ولادت او در اواسط قرن ششم اتفاق افتاده باشد.
مرزبان‌نامهٔ وراوينى در نه باب، يک مقدمه، و يک ذيل است و چنانکه از مقايسهٔ آن با روضةالعقول برمى‌آيد بعضى از حکايات و ابواب اصلى کتاب در اين ترجمه حذف شده است. وراوينى خود نيز بدين معنى اشاره کرده آنجا که گفته است: 'زواياى آن همه بگرديدم و خباياى اسرار آن به‌نظر استبصار تمام بديدم و طلسم ترکيب آن از هم فرو گشادم و از حاصل همه ملخصى ساختم، باقى انداختم' .
سعدالدين وراوينى در ديباچهٔ مرزبان‌نامه شمه‌اى از مطالعات خود را در متون ادبى مشهور خاصه منشآت مترسلين معروف قرن ششم بيان مى‌کند و مى‌گويد که قسمتى از کتاب خود را در مدتى که در مدرسهٔ نظاميهٔ اصفهان به‌سر مى‌برده است، ترتيب داده و چون آن مدت که در اصفهان مى‌زيسته از شورش و فترات عراق سخن مى‌گويد، ناگزير نظر او به انقلاباتى است که از دورهٔ سلطنت طغرل‌بن ارسلان سلجوقى و تاخت و تازهاى سپاهيان خوارزم و اختلافات سران سلجوقى در عراق و نظاير اين احوال تا قسمتى از دورهٔ فرمانروائى سلطان محمد خوارزمشاه جريان داشته و موجب ويرانى‌ها و نابسامانى‌ها شده بود. بعد از اين وقايع وراوينى به آذربايجان بازگشت و در کنف حمايت ربيب‌الدين به‌سر مى‌برد و در همين اوقات آسايش بود که به انديشهٔ اتمام مرزبان‌نامه افتاد و ديباچهٔ آن را به‌نام وزير دانشمند مذکور آراست و در ذيل کتاب نيز ذکر او و دارالکتبى را که در جامع تبريز ترتيب داده بود تجديد کرد.
مرزبان‌نامهٔ وراوينى از جملهٔ شاهکارهاى بلامنازع ادب فارسى در نثر مصنوع مزين است و مى‌توان آن را سرآمد همهٔ آنها تا اوايل قرن هفتم دانست. بسيارى از موارد مرزبان‌نامه از حد نثر مصنوع متداول گشته و صورت شعرى دل‌انگيز يافته است. کلام وراوينى در اين‌گونه موارد شامل تشبيهات و اوصافى است که پيش از آن تنها در شعر ديده مى‌شد و نويسندگان خود را از ايراد آن معانى در نثر مستغنى مى‌دانستند، ليکن او با مهارتى عجيب توانسته است آن معانى را بى‌آنکه موجب ملال خواننده شود در تضاعيف کلام بگنجاند و با ذکر قصص و امثال درآميزد. در پاره‌اى از موارد هم سخن وى با کمال ايجاز همراه است و بى‌آنکه نوسنده را به ايراد صنايع توجه باشد از آن موارد مى‌گذرد. ايراد امثال و شواهد و اشعار پارسى و تازى از استادان بزرگ نيز در کتاب به اندازهٔ کافى صورت پذيرفته و در اين موارد وراوينى مسلماً به روش کليله و دمنهٔ بهرامشاهى نظر داشته است.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
تقویت , مریدسازی , لپ‌تاپ‌ , شورای فقهی , اول بهمن , شاندیز , شورای ایران و آمریکا , شفق شمالی , ابرموشک , آرام‌ترین , بومی گرایی , مسئولان AFC , نماینده کازرون , پلیتیکو , خلبان ایمانیان , واتساپ , خواننده کلاسیک , چکاب , راس کل و بز , نیویورک سیتی , انتحابات , سبزه عید , دلبر , تاریک , شهرام چاقو , آی‌سی‌یو , نکات امنیتی , تجلی , آبشار , انسان و طبیعت , مستندنگاری , معادله , زهرا اسکندری , بازی ایرانی و رایانه ای , توان رزمی , عضو تیم هسته ای , پسندیده خواه , استعفای بلاتر , افشا , دوپاره , انوشیروان ارجنمد , عصر مفرغ , عید نوروز , مسلمان نشین , کروی , بنیانگذار کبیر , تیم ملی واترپلو ایران , لاغری شکمی , مالتی مدیا , Airplane mode , غراق , قرآن پژوهی , شکایت لاریجانی از احمدی نژاد , گرد وغبار , تخت , تفرقه , فعال , رئیس جمهور تونس , مهدی جعفری , پهپاد یسیر , دختر زندانی , فردین معصومی , منداب , وام 50 میلیونی , JJK , دکتر زنان , ملچیر , گرامیداشت وحید حسینی , قویم جیبی , بتن , پودر ژله , حضور زنان در ورزشگاهها , گروه آوازی , محسن نوروزی , خرید شارژ , دولت سابق , سین جیم اجتماعی , بریدنِ سر , کرسی های آزاد اندیشی , رنو مگان 2000 , اولی هینونن , دوروازه بان , واحد های تولیدی , دیجیتالی , بازی اکشن ایرانی , کارولینا , سندنهایی , منزل عروس , واقعیت جالب , شرایط ثبت نام , دستکیری , تاکسی فرسوده , نصری , خالصانه , رئیس جمهور , میرحبیبی , وقار کاشانی , روز نخست , ثبات اونس , بازی ملی ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / کانیها و سنگهای صنعتی , اجتماعی / حقوقی / حقوق خانواده / شروط ضمن عقد در ازدواج , بهداشت / دانستنی‌های پزشکی / اثرات آلودگی هوا بر انسان , بانک اطلاعاتی کتاب / فرهنگ معاصر عربی - فارسی , بانک اطلاعاتی کتاب / بهداشت جنسی , بانک اطلاعاتی کتاب / مجموعه پرسشها و پاسخهای تشریحی درس فیزیک 1 , بانک اطلاعاتی کتاب / رزم رستم و اسفندیار: تقابل آزادگی و اسارت و ستیز سرنوشت با اراده انسان (همراه با شرح ابیات و واژه‌های دشوار و برگردان منظوم به نثر) , فرهنگی و هنری / ادبیات و شعر / شخصیت‌ها ـ شاعران‌ / فردوسی بزرگ , فرهنگ و جامعه / ادبیات و شعر / داستان کوتاه / خواب مار , بانک اطلاعاتی کتاب / راز دعوت (آموزه‌هایی از قرآن و حدیث درباره تبلیغ) , بهداشت و درمان / توصیه های پزشکی / مشکلات ابزار درمانی سریع و کم عارضه/لیزردرمانی نه آئین نامه دارد،نه تعرفه و نه بیمه , بانک اطلاعاتی کتاب / ویراستاران با نویسندگان سخن می‌گویند , بانک اطلاعاتی کتاب / حضرت علی‌اصغر , بانک اطلاعاتی کتاب / الامام المهدی (ع) , بانک اطلاعاتی کتاب / ارتباط با خدا با ترجمه فارسی , علمی و آموزشی / علم و دانش / تحقیق و پژوهش / پاسخی به نوشته نگاهی به نیمه پر لیوان(۱) , بانک اطلاعاتی کتاب / هاشم المرقال , دین و اندیشه / دین و مذهب / شخصیت‌ها و بزرگان دین / شیخ ابوالحسن شعرانی , بانک اطلاعاتی کتاب / تاریخ آیین دادرسی جنایی , فرهنگی و هنری / رادیو و تلویزیون / نقد ـ معرفی / کلاه و خرگوش ,



ششمین جشن کانون کارگردانان - ششمین جشن کانون کارگردانان عصر چهارشنبه با حضور جمعی از کارگردانان ودست اندر کاران سینما در پردیس سینمایی ملت برگزار شد.
انتشار توبه نامه بهرام رادان پس از 100 ساعت سخت - بهرام رادان بازیگر سینمای ایران پس از گذشت چند روز از توئیتش که حمایت از قانونی شدن ازدواج همجنس‌بازان در آمریکا تعبیر شد، در نامه‌ای رسماً عذرخواهی کرد اما آنچه از اصل نامه جالب‌تر بود، مخاطب این نامه بود.
محسن کیایی و همسر / تصاویر - سام درخشانی چمدان‌ها را بسته و به همراه تازه عروسش راهی ماه عسل است. عکس جدید مهناز افشار و همسر و ...
حضور جنجالی پزر عروس در ماه‌عسل! / فیلم - برنامه ماه‌عسل امسال که با برنامه جنجالی اثبات عشق یک پسر به دختر آغاز شد، در قسمت یازدهم میزبان یک پزر عروس شد تا حاشیه‌ها کماکان دامن‌گیر این برنامه باشد.
هنرمندان و ورزشکاران در مراسم خیریه / تصاویر - لیلا بلوکات مراسم خیریه ای تشکیل داده بود که ستاره‌های مشهوری در این مراسم حضور داشتند. ستاره اول فوتبال ایران علی کریمی ، ستاره اول والیبال سعید معروف ستاره اول بسکتبال حامد حدادی و جمعی از اهالی فرهنگ و سینما مانند مهراب قاسمخانی ، پوریا پورسرخ ، پرستو صالحی ، فاطمه گودرزی و ... در این مراسم حضور داشتند.
نخستین مصاحبه همسر مهناز افشار / عکس - ...آقازاده بودن یک سری ویژگی‌ها، محدودیت‌ها و چارچوب‌ها دارد که به درست و غلط بودن آن کارى ندارم اما وقتی از آنها عبور کنى به تو می‌گویند "آقازاده خاص".
ورود همسر ظریف به محل مذاکرات / تصاویر - عکس های منتشر شده از محل برگزاری گفتگوها نشان می‌دهد همسر ظریف نیز همراه با گروه ایرانی وارد وین و هتل کوبورک محل برگزاری نشست ها شده است. حسین فریدون برادر رئیس‌جمهور و نماینده ویژه او در مذاکرات هسته‌ای و جان کری وزیر امور خارجه آمریکا نیز دقایقی پیش وارد هتل کوبورگ شدند.
شب پُر ستاره اکران خصوصی «عصر یخبندان» / فیلم - جدیدترین ساخته مصطفی کیایی این روزها با بازی بهرام رادان، مهتاب کرامتی، سحر دولتشاهی، آناهیتا نعمتی، فرهاد اصلانی و محسن کیایی اکران عمومی شده و پیش بینی می‌شود با استقبال بسیار زیادی روبرو شود.
لیلا اوتادی: من گرانقیمت‌ترین بازیگر زن شدم / فیلم - لیلا اوتادی بازیگر زن سینما و تلویزیون ایران مهمان ویژه برنامه ماه رمضان تی وی پلاس که در رستوران ژیلمو سعادت آباد تهران ضبط می شود، شد تا با او گفتگویی انجام بدهیم که شاید تا امروز در هیچ رسانه‌ای به زبان نیاورده بود.
تیپ جدید مهناز افشار و همسرش / عکس - محمد یاسین رامین، فرزند محمدعلی رامین، نظریه پرداز هلوکاست در دولت احمدی نژاد به همراه همسرش مهناز افشار
تنابنده و عطاران در مراسم اکران فیلم گینس / فیلم - محسن تنابنده و رضا عطاران دو ستاره محبوب و پرفروش این روزهای سینما و تلویزیون ایران که برای اکران عمومی فیلم گینس، اولین ساخته محسن تنابنده به سینما قدس میدان ولیعصر تهران آمده بودند، در میان استقبال شدید طرفدارانشان روبروی دوربین های تی وی پلاس نشستند.
اکران خصوصی فيلم عصر یخبندان / تصاویر - بازیگران این فیلم عبارتند از :مهتاب کرامتی، بهرام رادان، آنا نعمتی، سحر دولت شاهی، مینا ساداتی، محسن کیایی، بابک بهشاد، علی میلانی، پوریا رحیمی سام، صدف طاهریان، علی کوچکی، فرهاد اصلانی، ژاله صامتی و ... . نویسنده و کارگردان : مصطفی کیایی .
رونمایی مهران غفوریان از همسرش / تصاویر - جشن حافظ اولین جایی بود که مهران غفوریان همراه با همسرش در آن جا حاضر شد و به عبارت دیگر از همسر خود رونمایی کرد!
بازاری که داعش در آن زنان را می‌فروشد / فیلم - "نخاسة"؛ بازاری که داعش در آن زنان را می فروشد
نیوشا ضیغمی در فستیوال فیلم مسکو / تصاویر - نیوشا ضیغمی و همسرش در فستیوال فیلم مسکو شرکت کرده اند . نیوشا ضیغمی با فیلم «دریا و ماهی پرنده» به کارگردانی مهرداد غفارزاده را در این جشنواره شرکت کرده است.
پوشش متفاوت مهتاب كرامتی در شانگهای / تصاویر - در جشنواره شانگهای مهتاب کرامتی و مصطفی زمانی در یک فیلم مشترک به نام جامه درآن حضور دارند و به همین دلیل سفری به شانگهای کرده اند.
جشن زادروز رضا کیانیان / تصاویر - جشن زادروز رضا کیانیان بازیگر سینما تئاتر و تلویزیون عصر یکشنبه با حضور هنرمندان سینما برگزار شد.
الناز شاکردوست در مراسم اکران فیلم آتیش بازی - تصاویری از الناز شاکردوست و سایر هنرمندان را در مراسم اکران خصوصی فیلم آتیش بازی مشاهده می کنید.
دختران رپ‌خوان افغان / تصاویر - سوسن فیروز یکی از مطرح‌ترین دختران رپ‌خوان افغان است. ترانه‌های سوسن فیروز در شبکه‌های اجتماعی فارسی‌زبان بسیار به اشتراک گذاشته می‌شود. او در اکثر ترانه‌های خود به تبعیض جنسیتی اعتراض می‌کند.
الناز حبیبی در یک همایش ! / تصاویر اینستاگرامی - سلفی فقیهه خانم سلطانی در کنار همسر محترم. لیلا اوتادی سوار ماشین شاسی بلند خفنش. مهسا کامیابی افتخار گرفتن عکس یادگاری با علی دایی را پیدا کرده است.
پربازدیدها
شکست روسیه برابر شاگردان کواچ/ ایران همچنان امیدوار به صعود - تیم ملی والیبال ایران در دیدار مقابل روسیه به برتری رسید.
پیام یوتوبی ظریف به 1+5:هیچگاه این اندازه برای دستیابی به یک راه‌حل پایدار نزدیک نبوده‌ایم - وزیر امور خارجه ایران پیامی را خطاب به آمریکا و متحدان غربی آن در گفت‌وگوهای 1+5 از طریق یوتیوب منتشر کرد.
ایران برابر روسیه پیروز شد/ چشم انتظار دیدار لهستان و آمریکا - تیم ملی والیبال ایران در نخستین بازی خود برابر روسیه در هفته هشتم رقابتهای لیگ جهانی پیروز شد تا در صورت برتری۳ امتیازی آمریکا در خانه لهستان همچنان از شانس صعود به مرحله نهایی برخوردار باشد.
ویدیو: پیام ظریف درباره مذاکرات هسته‌ای + متن - وزیر امور خارجه ایران یک پیام ویدیویی به زبان انگلیسی درباره مذاکرات هسته‌ای منتشر کرده است. ادامه...
اهدای جام قهرمانی به تیم های برتر لیگ هم‌زمان با گرم کردن بازیکنان ایران و روسیه! - بین ست‌های دوم و سوم دیدار تیم‌های ملی والیبال ایران و روسیه مسئولان سازمان لیگ در اقدامی عجیب تصمیم گرفتند جام قهرمانی تیم های اول تا سوم را اهدا کنند.
پیام ویدیویی ظریف: ۱+۵ انتخاب کند: توافق یا تحریم! - برخی لجوجانه معتقدند که فشار اقتصادی و نظامی به تسلیم می انجامد. آنها فکر می کنند که می توانند کماکان به هزینه جان و مال دیگران، خیال پردازی های موهوم خود را دنبال نمایند.
حادثه هواپیمای ایرباس فاجعه بار بود اما فکر گذشته را نکنید! - ماجرای ناو وینسنس یک خطای فاجعه بار بود. دولت آمریکا نیز از خانواده ها این حادثه بابت این خطا عذرخواهی کرد! با این حال نکته مهم، عبور از گذشته برای ساختن آینده ای خوب است.
هیلاری کلینتون: برای اسرائیل بهتر از اوباما خواهم بود - نامزد حزب دمکرات در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا به اسرائیلی ها قول مساعد داد.
کار بسیار سختی در پیش داریم - جان کری گفت: باید عادلانه گفت که هر دو طرف بسیار سختکوش هستند و هدفمند کار را دنبال می کنند؛ آنها با یک نیت خوب تلاش دارند تا پیشرفت حاصل شود.
تشویق غلامی از سوی کواچ پس از اشتباه در سرویس/ ایران،‌ برنده ست دوم - تیم والیبال ایران در ست دوم دیدار برابر روسیه نیز پیروز شد.