جمعه ۱۳ شهریور ۱۳۹۴ / Friday, 4 September, 2015

سعدالدین وراوینی

سعدالدين وراوينى از نويسندگان بليغ و تواناى پارسى و دومين مترجم کتاب مرزبان‌نامه از زبان طبري (۱) به زبان پارسى است که از جملهٔ آثار مهم نثر مصنوع فارسى و بر روش کليله و دمنه در ذکر قصص و امثال و حکم فراهم شده و مطالب آن از زبان وحوش و طيور و ديو و پرى و آدمى بيان شده است.
(۱) . مرزبان‌نامه به زبان طبرى ابداع و تصنيف اسپهبد مرزبان‌‌بن رستم بن‌شروين از ملوک آل‌باوند طبرستان است. وى اين کتاب را در اواخر قرن چهارم نوشت و اکنون آن متن اصلى طبرى در دست نيست.
از اين کتاب دو ترجمه در دست است. نخست از محمدبن غازى ملطيوى منسوب به شهر ملطيه (ملاطيه) از بلاد آسياى صغير که چندى دبير سليمانشاه‌بن قلج ارسلان (۵۸۸-۶۰۰ هـ) از سلاجقهٔ روم بود و ترجمهٔ خود را به سال ۵۹۸ به پايان برده و روضةالعقول ناميده است. دوم ترجمه‌اى که سعدالدين وراوينى از منشيان اواخر قرن ششم و اوايل قرن هفتم، چند سال بعد از مترجم نخستين و بدون اطلاع از کار او، ترتيب داده و به پيروى از اسم اصلى آن عنوان 'مرزبان‌نامه' بدان داده است.
از احوال وراوينى اطلاعى در دست نيست و تنها از مقدمه و خاتمهٔ مرزبان‌نامه مستفاد مى‌شود که او از ملازمان خواجه ربيب‌الدين هارون وزير اتابک ازبک‌بن محمد (۶۰۷-۶۲۲ هـ) اتابک آذربايجان بود. اين ربيب‌الدين بعد از استيلاى سلطان جلال‌الدين خوارزمشاه بر اتابک ازبک از کار وزارت کناره گرفت و بنابر آنچه از قول محمدبن احمد نسوى در کتاب 'سيرة جلال‌الدين منکبرني' برمى‌آيد تا حدود سال ۶۲۴ در قيد حيات بود. وى مردى فاضل و فضل‌دوست بود و بنابر اشارهٔ وراوينى کتابخانهٔ معتبرى حاوى انواع کتب در تبريز ايجاد کرده بود. وراوينى مرزبان‌نامه را به‌نام اين وزير دانش‌دوست درآورده و چون ملازم او بوده است بنابراين مدتى در تبريز مى‌زيسته و مولد او هم بنا بر حدس شفر در مجلد دوم از قطعات منتخبهٔ فارسي، همان 'وراوي' است که ياقوت در معجم‌البلدان آن را شهرکى بر يک منزلى اهر دانسته است.
تاريخ ترجمهٔ مرزبان‌نامه و تهذيب آن به‌دست وراوينى کاملاً معلوم نيست ولى مسلماً بين سال‌هاى ۶۰۷-۶۲۲ هـ اتفاق افتاده است زيرا او در آخرين باب از کتاب خود نام ازبک‌بن محمدبن ايلدگز و وزير او ربيب‌الدين را آورده است و چون اتابک ازبک از ۶۰۷ تا ۶۲۲ سلطنت کرده پس تاريخ ترجمهٔ مرزبان‌نامه در همين سنين بوده است، و از آنجا که وراوينى بنابر تصريح خود هنگام تهذيب مرزبان‌نامه در 'ايام‌البيض کهولت' بود بنابراين بايد ولادت او در اواسط قرن ششم اتفاق افتاده باشد.
مرزبان‌نامهٔ وراوينى در نه باب، يک مقدمه، و يک ذيل است و چنانکه از مقايسهٔ آن با روضةالعقول برمى‌آيد بعضى از حکايات و ابواب اصلى کتاب در اين ترجمه حذف شده است. وراوينى خود نيز بدين معنى اشاره کرده آنجا که گفته است: 'زواياى آن همه بگرديدم و خباياى اسرار آن به‌نظر استبصار تمام بديدم و طلسم ترکيب آن از هم فرو گشادم و از حاصل همه ملخصى ساختم، باقى انداختم' .
سعدالدين وراوينى در ديباچهٔ مرزبان‌نامه شمه‌اى از مطالعات خود را در متون ادبى مشهور خاصه منشآت مترسلين معروف قرن ششم بيان مى‌کند و مى‌گويد که قسمتى از کتاب خود را در مدتى که در مدرسهٔ نظاميهٔ اصفهان به‌سر مى‌برده است، ترتيب داده و چون آن مدت که در اصفهان مى‌زيسته از شورش و فترات عراق سخن مى‌گويد، ناگزير نظر او به انقلاباتى است که از دورهٔ سلطنت طغرل‌بن ارسلان سلجوقى و تاخت و تازهاى سپاهيان خوارزم و اختلافات سران سلجوقى در عراق و نظاير اين احوال تا قسمتى از دورهٔ فرمانروائى سلطان محمد خوارزمشاه جريان داشته و موجب ويرانى‌ها و نابسامانى‌ها شده بود. بعد از اين وقايع وراوينى به آذربايجان بازگشت و در کنف حمايت ربيب‌الدين به‌سر مى‌برد و در همين اوقات آسايش بود که به انديشهٔ اتمام مرزبان‌نامه افتاد و ديباچهٔ آن را به‌نام وزير دانشمند مذکور آراست و در ذيل کتاب نيز ذکر او و دارالکتبى را که در جامع تبريز ترتيب داده بود تجديد کرد.
مرزبان‌نامهٔ وراوينى از جملهٔ شاهکارهاى بلامنازع ادب فارسى در نثر مصنوع مزين است و مى‌توان آن را سرآمد همهٔ آنها تا اوايل قرن هفتم دانست. بسيارى از موارد مرزبان‌نامه از حد نثر مصنوع متداول گشته و صورت شعرى دل‌انگيز يافته است. کلام وراوينى در اين‌گونه موارد شامل تشبيهات و اوصافى است که پيش از آن تنها در شعر ديده مى‌شد و نويسندگان خود را از ايراد آن معانى در نثر مستغنى مى‌دانستند، ليکن او با مهارتى عجيب توانسته است آن معانى را بى‌آنکه موجب ملال خواننده شود در تضاعيف کلام بگنجاند و با ذکر قصص و امثال درآميزد. در پاره‌اى از موارد هم سخن وى با کمال ايجاز همراه است و بى‌آنکه نوسنده را به ايراد صنايع توجه باشد از آن موارد مى‌گذرد. ايراد امثال و شواهد و اشعار پارسى و تازى از استادان بزرگ نيز در کتاب به اندازهٔ کافى صورت پذيرفته و در اين موارد وراوينى مسلماً به روش کليله و دمنهٔ بهرامشاهى نظر داشته است.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
مرتکبان , فخرالدینی , سی‌سی‌یو , فصل تولد , پویا نزهتی , مربی تیم پایه , شهرستان بهارستان , کارشناس معماری و شهرسازی , امريکای , شکم مصنوعی , سیاست مداران زن , درمان یرقان , دیدار ظریف با بشار اسد , محصولات اپل , بازیگر پیشکسوت , فریدون شهر , گالیور , هواپیمای بویینگ , تجهیزات رایانه ای , کنسول گری ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / تمرین بهتر: تمرینات کششی و تقویتی برای عضلات گردن و ناحیه کمربند شانه‌ای , بانک اطلاعاتی کتاب / خودآموز گام به گام علوم: سال سوم راهنمایی , بانک اطلاعاتی کتاب / مجموعه سوال‌های کنکور منحصرا زبان انگلیسی: قابل استفاده‌ی داوطلبان منحصرا زبان و کاردانی به کارشناسی کلیه‌ی رشته‌ها: شامل 23 دوره سوال با پاسخ تشریحی , بانک اطلاعاتی کتاب / محاسبات فنی 1 , اقتصاد و بازرگانی / صادرات و واردات / صادرات و واردات / شناسایی عوامل مؤثر بر موفقیت نمایشگاه‌های تخصصی بین‌المللی (صادراتی) , نشریات و مطبوعات / فنی و مهندسی / ماهنامه دنیای چاپ / دنیای چاپ ـ سال چهارم، شماره ۳۸، آذر ۱۳۸۶ , بانک اطلاعاتی کتاب / عصمه الحورائ زینب (ع) , بانک اطلاعاتی کتاب / راه سبز: احکام ویژه دختران دوره دبیرستان , بانک اطلاعاتی کتاب / راهنما و مرجع کامل حل مسائل حساب دیفرانسیل و انتگرال با هندسه تحلیلی (کتاب عام) , علم و زندگی / علوم انسانی / روابط عمومی و ارتباطات / کم‌رنگ‌شدن حوزه‌ی خصوصی , شخصیت‌ها / علمی / مبتکر و مخترع / ابوبکر ساعت‌ساز یزدی , بانک اطلاعاتی کتاب / کتاب مجموعه نکات ادبیات عمومی - روانشناسی - جغرافیا - فلسفه , بانک اطلاعاتی کتاب / عاشقش باش، ترکش نکن: 26 راه برای به دست آوردن آنچه در کار می‌خواهید , بانک اطلاعاتی کتاب / منتخب مفاتیح‌الجنان , بانک اطلاعاتی کتاب / حمید باکری به روایت همسر شهید , بانک اطلاعاتی کتاب / میر مهر (جلوه های محبت امام زمان (ع)) , فرهنگی و هنری / میراث‌فرهنگی و تاریخی / تاریخ / فریاد بی صدای دادخواهی بهرام در فضای سکه ای مسین , بانک اطلاعاتی گردشگری / کوچ , بانک اطلاعاتی فیلم / هی جو , بانک اطلاعاتی کتاب / Paper Shop Hold - Up ,



جهان در غم مرگ دردناک کودک سوری / تصاویر - آیلان کردی، کودک سه ساله سوری اهل کوبانی جهان را در غم و اندوه فرو برده است. آیلان به همراه والدین خود قصد مهاجرت به اروپا را داشت اما متاسفانه جسد وی در بدروم ترکیه از آب گرفته شد.
دستگیری رامبد جوان برای خرید مواد مخدر / دوربین مخفی - ماشین آقای رامبد جوان مجری برنامه خندوانه تو این دوربین مخفی به خاطر داشتن مواد مخدر توقیف میشود و ...
حضور یک معتاد کارتن خواب در نشست خبری - در خلال این برنامه یک معتاد بی سرپناه برای مواجه مستقیم با مسولان به استودیو شبکه خبر هدایت شد. وی اعلام کرد تاکنون ۵ بار به کمپ ترک اعتیاد رفته اما به دلیل نبود کار و انگیزه زندگی مجددا گرفتار اعتیاد شده است.
کشف ضدانقلاب جدید توسط آقای وزیر ! - این روزها وزیر صنعت و خودروسازان در حالی بر طبل توخالی گرانی خودرو می‌کوبند و ضد انقلاب را منشاء نارضایتی‌ها از قیمت و کیفیت خودروها عنوان می‌کنند که افراد زیادی به دلیل پایین بودن کیفیت خودروهای صفر برای خرید دست نگه داشته‌اند و همین مسئله باعث انباشت خودرو در پارکینگ‌های خودروسازان شده است.
گلزار و آمیتاباچام در روی جلد مجله / عکس - این روزها شایعاتی در مورد بازی محمد رضا گلزار هنرپیشه صاحب نام کشورمان در یک فیلم مشترک هندی ایرانی منتشر شده است که هنوز مشخص نیست که این طرح به کجا می انجامد.در همین حال محمد رضا گلزار در یک اقدام پیش دستانه عکسی منتشر کرده است که یکی از طرفدارانش ساخته و اورا کنار آمیتا باچان بر روی یک مجله ساختگی نشان می دهد....
«تعبیر وارونه یک رویا» و تحقیر سیستم اطلاعاتی ایران - برای چنین کارهایی باید هنرمندانی آستین بالا بزنند که شاید به رنگ ارغوان ها را ساخته اند! کسانی که این گفتمان را خوب فهم کرده اند؛ به اجزای آن مسلط هستند و دغدغه های آن را درک می کنند! با همه احترام به کارگردانانی که نبردهای اطلاعاتی را در حد بازی دزد و پلیس می دانند، بهتر است آنان همان دزد و پلیس ها را بسازند!
«لیلا» بدبخت‌تر از «ستایش» - «تنهایی لیلا» سریالی است که زن ایرانی را موجودی منفعل به تصویر می‌کشد. از صدر اسلام تا همین امروز زنان فعال در جامعه در کسوت‌های مختلف، عامل پویای جامعه اسلامی - ایرانی بوده‌اند.
مرحوم بیت‌الله عباسپور در مسابقات جهانی / فیلم - قهرمان پرورش اندام ایران شامگاه سه‌شنبه سوم شهریورماه 1394 و پس از ماه‌ها رنج ناشی از بیماری، در بیمارستان آتیه تهران درگذشت. این ویدئو، فیگورهای عباسپور را در مسابقات پروش اندام IFBB 2012 نمایش می‌دهد.
خاطرات تکان دهنده احمدی مقدم از دستورات احمدی نژاد - احمدی نژاد گفت: «بروید رئیس دولت اصلاحات و بقیه را دستگیر کنید و شر همه را کم کنید» ، گفتم: «مرد حسابی! چه می‌گویی؟ می‌روی می‌گویی خس و خاشاک و آت و آشغال، و حالا می‌گویی بگیرید ببرید و تمام»؟
باز کردن قفل پژو ساخت ایران در یک ثانیه / فیلم - ویدئویی که توسط منبعی ناشناس در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده، یک مرد را نشان می‌دهد که با استفاده از پیچ‌گشتی و چاقو، درها و صندوق‌عقب محصولات پژو ساخت ایران را به راحتی و در عرض مدت یک ثانیه باز می‌کند. دوباره قفل هم میکند !
آقازاده معاون احمدی نژاد در استخر! / عکس - عکس سلفی کیان علی آبادی فرزند محمد علی آبادی از حلقه اول احمدی نژاد
استفاده از زنان در تبلیغات خودروهای ایرانی / تصاویر - این روزها که در شبکه های اجتماعی و رسانه ها صحبت از عدم خرید خودرو به خصوص خودروی صفر است، برخی تصاویر نیز گوشی به گوشی می شود که تبلیغ خودروی ایران خودرو است.
گفت و گو با سه مادر معتاد به شیشه در حاشیه بزرگراه - مرجان مادر دو تا سه قلو است که با تمام استعدادهای عجیب و غریبش ته یک بن بست دست و پا می زند. نسرین که همین چند وقت پیش برای ترک اعتیاد به کمپ رفت اما نتوانست دوام بیاورد.
اولین عکس منتشر شده از گلاره عباسی و همسرش - گلاره عباسی بتازگی ازدواج کرده است. در مراسم رونمایی از نخستین فیلم نرگس آبیار برای اولین بار گلاره عباسی به همراه همسرش در انظار ظاهر شد.
گزارش تصویری از اکران فیلم نرگس آبیار - مراسم رونمايى از فيلم " اشيا از آنچه در آينه مى بينيد به شما نزديكترند" به كارگردانى نرگس آبيار با حضور عوامل فيلم و جمعى از هنرمندان در موزه سينما برگزار شد.
جنجال پوشش بازیگران زن تئاتر پینوکیا / تصاویر - نمایشی که از 15 مرداد اجرایش درسالن ناظرزاده تماشاخانه ایرانشهر آغاز شده بود، پس از سه روز اجرا توقیف شد. در این نمایش بازیگرانی چون پرستو گلستانی، محمد صادق ملک (ملکی )، محمد نادری، بهروز پناهده، پوریا رحیمی سام، شهره سلطانی به ایفای نقش پرداختند.
گزارشی از ایران که در اسراعیل پخش شد / فیلم - کانال ۱۰ تلویزیون رژیم صهیونیستی که در خاک فلسطین اشغالی پخش می‌شود به تازگی مستندی با عنوان «نگاهی از داخل ایران» را در اختیار مخاطبان خود قرار داده است.
رونمایی از عطر لیلا اوتادی ! / تصاویر - پيشنهادشون براى توليد عطر به نام من براى طرفداران عزيزم رو پذيرفتم، اينكه پيش توليد و توليد عطرها با دو رايحه كاملا متفاوت و ديزاين جذاب يكسال بطول انجاميد،حساسيت من براى هرچه بهتر شدن عطرها و دقت نظر و جلسات متمادى با شركت بود،
فقیهه سلطانی و رویا نونهالی / تصاویر اینستاگرامی - سلفی جالب محسن یگانه با هوادارانش در خیابان، یک سورپرایز بی نظیر برای هواداران محسن که برای غیر هوادارانش چیزی جز ترافیک نداشت.
آقازاده به روایت آقازاده / تصاویر - عارف پوستین دوز ؛ فرزند نعمت ا.. پوستین دوز، مدیر عامل شرکت ملی مس ایران و مدیر عامل سابق گروه خودرو سازی سایپا اخیرا در صفحه شخصی خود عکسهای جالب و متنوعی از خود را منتشر کرده است.
پربازدیدها
اتفاق جدید در «مجادله پولی» بانک مرکزی و صندوق توسعه ملی/آیا رئیس‌جمهور ورود می‌کند؟ - معاون ارزی بانک مرکزی پاسخ انتقاد مدیر عامل صندوق توسعه ملی را داده است. آیا با توجه به اینکه هنوز ولی‌الله سیف در قامت رئیس کل بانک مرکزی موضعی در این خصوص نگرفته، حسن روحانی بنابر نامه‌ای که از صفدر حسینی دریافت کرده وارد ماجرا خواهد شد؟
شرکت‌های نفتی آمریکایی باواسطه به ایران می‌آیند؟ - توافق تاریخی ایران و 1+5 که اعلام‌شد، پای بسیاری از مقام‌های خارجی نیز به تهران باز شد. مسئولان ارشدی که از از اروپا و آسیا خود را به اتاق‌های جلسات با مقام‌های ایرانی می‌رساندند تا برای حضور و سرمایه‌گذاری در پروژه های صنعت نفت ایران اعلام آمادگی کرده‌ و برای خود سهمی از بازار وسیع پساتحریم رزرو کنند؛...
اعلام آثار پویانمایی‏ بخش بین‏‌الملل جشنواره فیلم‌های نوجوانان - اسامی ۷ اثر پویانمایی، پذیرفته شده در بخش مسابقه سینمای بین‏‌الملل جشنواره فیلم‌های نوجوانان اعلام شد.
رکورد سرعت برداشت از گنج مشترک نفتی مربوط به کدام دوره است+ جداول - ایران برداشت از بزرگ‌ترین میدان گازی جهان یعنی پارس جنوبی را یک دهه با تاخیر نسبت به رقیب قطری آغاز کرد؛ زمانی که مدیران اقتصادی در ایران به دنبال توسعه پر حرف و حدیث صنعت خودرو بودند، قطری‌ها قراردادهای بزرگی برای برداشت از پارس جنوبی با غول‌های بزرگ نفتی جهان منعقد می‌کردند.
زلزله 5.7 ریشتری استان اردبیل را لرزاند / مردم به خیابان ها ریختند - زلزله 5.7 ریشتری که کانون آن شهر قبله (qabala)جمهوری آذربایجان بود، استان اردبیل به ویژه شهرستان های هم مرز با جمهوری آذربایجان را لرزاند.
آرشیو صداوسیما ۲۰۰ هزار حلقه نگاتیو تاریخی ارزشمند دارد/ شبکه مستند اولین میزبان آثار ارتقایافته - مدیرکل آرشیو صداوسیما اعلام کرد شبکه مستند اولین میزبان آثار ارتقا یافته و با کیفیت خواهد بود.
ضوابط استفاده از مربیان پیش‌دبستانی در دوره ابتدایی و متوسطه - رئیس مرکز برنامه‌ریزی و منابع انسانی آموزش‌ و پرورش گفت:‌ مربیان پیش‌دبستانی با توجه به رشته تحصیلی و نیازهای آموزش‌ و پرورش در دوره‌های مختلف تحصیلی مانند ابتدایی یا متوسطه به کار گرفته می‌شوند و احتمال استفاده از آنها در شهر تهران نزدیک به صفر است.
کاشانی: هیچ تعاملی بین تیم امید و بزرگسالان وجود ندارد - مدیر تیم فوتبال امید ایران گفت: میان تیم‌های ملی بزرگسالان و امید هیچ تعاملی وجود ندارد.
«مادر، مادر، مادر» بعد از «تنهایی لیلا» - کارگردان «اسب سفید پادشاه» پس از سریال «تنهایی لیلا» به سراغ فیلمی با موضوع مادران شهدای دوران دفاع مقدس رفته و قرار است که داستان آنها را روایت کند.
نعمت‌زاده از روحانی تذکر گرفت - دستیار ارشد رئیس جمهور گفت: دکتر روحانی در خصوص اظهارات اخیر وزیر صنعت ، معدن و تجارت درباره تحریم کنندگان خرید خودروهای صفر کیلومتر داخلی به وی تذکر داده است.