دوشنبه ۱ آبان ۱۳۹۶ / Monday, 23 October, 2017

هاتف


سيداحمد هاتف نسباً از سادات حسينى است. اصل خاندان او چنان که از تذکره نگارستان دارا و تذکره محمدشاهى برمى‌آيد از اهل اردوباد آذربايجان بوده که در زمان پادشاهان صفوى از آن ديار به اصفهان هجرت کرده و در اين شهر متوطن گرديده‌اند.
تولد هاتف در نيمه اول قرن دوازدهم به شهر اصفهان اتفاق افتاده و در آن شهر به تحصيل رياضى و حکمت و طب پرداخته و گويا در اين فنون از محضر ميرزا محمدنصير اصفهانى استفاده کرد و در شعر نيز مشتاق را راهنما و استاد خود اختيار نموده و در حلقهٔ درس ميرزا محمدنصير و مشتاق با صباحى و آذر و صهبا دوستى و رفاقت تمام پيدا کرده و رشته اين صفا و وداد نيز بين شاگردان مزبور و استادان ايشان از طرفى و بين صباحى و آذر و صهبا و هاتف از طرفى ديگر جز به مقراض اجل انقطاع نپذيرفت چنان که هاتف تا آخر عمر با ميرزا محمدنصير که در عهد کريم‌خان زند مقيم شيراز بود مکاتبه و مشاعره مى‌کرد و پس از مرگ مشتاق به همراهى آذر و صهبا ديوان استاد خود را جمع آورد و در اواسط عمر به مصاحبت آذر و صباحى که در کار ملاکين و صاحب ضياع و عقار بود به وطن دوست شقيق خود صباحى رفت و اين سه يار جانى به موافقت يکديگر در آن شهر معزز مى‌زيستند. از ماده تاريخ هـ در ديوان هاتف ديده مى‌شود چنين برمى‌آيد که اين شاعر قسمت آخر عمر خود را در اصفهان و کاشان و قم به‌سر مى‌برده و غالباً بين اين سه شهر در رفت‌وآمد و سفر بود. چنانکه در ۱۱۸۴ در قم سر مى‌کرده در ۱۱۸۷ در اصفهان و در ۱۱۹۵ و ۱۱۹۶ کاشان بوده و مرثيه دوست قديم خود آذر را که به تاريخ ۱۱۹۵ فوت کرده در کاشان گفته و آخر عمر را به قم آمده و در اواخر سال ۱۱۹۸ در آن شهر مرحوم خاک سپرده شده است.
سيد احمد هاتف به قولى در ابتداى عمر در اصفهان به علافى سر مى‌کرده سيدى کريم و خليق بوده و مشرب عرفانى داشته است. بيش از اين از او اطلاعى به‌دست نيست.
سيد محمد سحاب، پسر هاتف از شعراى عهد فتحعليشاه و از شاعران مخصوص آن پادشاه است، تذکره‌اى به اسم رشحات سحاب به‌نام فتحعليشاه شروع کرد ولى به اتمام نرسيد، ديوان او قريب ۵۰۰۰ بيت و سال فوت او ۱۲۲۳ هجرى است.
   اشعار هاتف
از سيداحمد هاتف که به گفته معاصرين خود و ساير ارباب تذکره فارسى هر دو شعر مى‌گفته ديوان کوچکى در دست است قريب به دو هزار ترجيع‌بند و غزل و قصيده و مقطعات و رباعيات همه به فارسي. از اشعار نگارنده تاکنون هيچ نديده‌ام و اگرچه صاحب آتشکده او را در نظم تازى ثالث اعشى و جرير مى‌داند ولى يقين است که هاتف بيش از قليل مقدارى عربى سروده بوده که آن هم شايد به‌علت عدم اعتناى مردم زياد معمول نشده است.*
* پيوسته در جستجوى اشعار و قصايد عربى هاتف بودم تا در اين اواخر خبر يافتم که در تذکره نگارستان دارا تأليف خان دنبلى ضبط و نسخه تذکره هم در کتابخانه استاد فاضل آقاى سعيد نفيسى موجود است. پس با شوق تمام کتاب دريافت و آن قصايد و قطعات عربى بى‌نظير را (که مى‌توان گفت از زمان هاتف تاکنون کمتر کسى به اين پايه و مايه است) استنساخ کردم. 'وحيد دستگردى' .
قصايد هاتف که به تقليد اساتيد قصيده‌سراى قديم سروده شده روان و محکم است و خالى از مضامين لطيف نيست و از آنها يکى در مدح 'هدايت خان' حکمران معروف گيلان است که معلوم مى‌شود هاتف با او ارتباطى داشته و اين هدايت خان پسر 'حاجى جمال' است که در سال ۱۱۶۳ يعنى در دوره فترت بعد از نادرشاه در گيلان اقتدارى به‌هم رسانيد و به معيت 'حاجى شفيع' اين ولايت را تحت استيلاى خود آورد و در رشت مقيم شد.
در سال ۱۱۶۵ موقعى‌که محمد حسن‌خان قاجار از مازندران به گيلان آمد آقا جمال را به حکومت گيلان باقى گذاشت و خواهر او را به زوجيت گرفت و در سال ۱۱۶۶ آقا جمال به مکه رفت و در غياب او بين محمد حسن‌خان و کريم‌خان و آزادخان افغان بر سر تصرف گيلان کشمکش‌ها شد و آزادخان بالاخره در ۱۱۶۸ بر گيلان استيلاء يافت. در اثناى اين مخاصمات حاجى جمال از مکه به گيلان برگشت ولى در ۱۱۶۸ به قتل رسيد. چهار ماه بعد از قتل حاجى جمال محمد حسن‌خان قاجار به گيلان آمده قاتلين حاجى جمال را که از خوانين محلى بودند کشت و هدايت‌خان پسر خردسال او را به حکومت گيلان منصوب نمود. هدايت‌خان اگر چه مدتى مطيع اوامر نظر على‌خان زند دست‌نشاندهٔ کريم‌خان بود ولى از ۱۱۷۵ به بعد مستقل شده و تا سال ۱۲۰۰ در گيلان استقلال داشت. در اين سال لشکريان آقا محمدخان قاجار در جزيرهٔ انزلى او را به قتل رساندند و گيلان را مسخر خود ساختند.
   غزليات هاتف
غزليات هاتف بيشتر تقليد شيخ و خواجه است و غالب آنها لطيف و حاوى مضامين عاشقانه دلکش است و حق اين است که بعضى از ابيات هاتف را به آسانى نمى‌توان از ابيات شيخ و خواجه مشخص کرد.
شاهکار جاويد هاتف پنج بند ترجيع او است که او را در ميان شعراى فارسى‌زبان بلکه در تمام جهان صاحب اسم و رسم و اعتبار شايانى کرده و اين ترجيع‌بند عارفانه هم از جهت اسلوب کلام و صحت ترکيب الفاظ و هم از لحاظ معانى لطيف نظر عموم ارباب ذوق را جلب کرده و هاتف را از عموم شعراى هم عصرش مشهورتر نموده است.
ديوان هاتف در ايران اول بار به سال ۱۳۱۷ هجرى قمرى با چاپ سوم قطع کوچک در طهران به طبع رسيده (در ۱۲۱ صفحه) و بار دوم در ۱۳۰۷ هجرى شمسى چاپى سربى از آن در ۸۸ صفحه منتشر شده که نسبت اول بسيار مغلوط است با مقدمه‌اى به قلم آقاى رشيد ياسمي.
بعضى از غزليات هاتف را ژوانن مستشرق فرانسوى و بعضى ديگر را به فرانسه ترجمه کرده و در مجله انجمن آسيائى پاريس به سال ۱۸۲۷ و ۱۸۵۶ منتشر ساخته‌اند و يکى از مستشرقين انگليسى نيز در کتابى که به‌نام 'يک فارسي' در سال ۱۸۵۱ ميلادى انتشار داده بعضى از غزليات هاتف را به انگليسى برگردانده است.
ترجيع‌بند معروف هاتف را مستشرق معروف فرانسوى نيکلاقنسول در ازمير به سال ۱۸۹۷ به فرانسه ترجمه کرده و در طى رساله‌اى که به‌عنوان شراب در اصطلاح شعراى فارسى زبان انتشار داده گنجانده است.
سلمان عسکراوف از ادباى باکو نيز به سال ۱۲۳۱ هجرى قمرى رساله‌اى به ترکى در ۲۳ صفحه در شرح حال هاتف و ترجيع‌بند او نوشته با شرحى از لغات مشکلهٔ آن به ترکى.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
آبی های خوزستان , وجوه , آسیب‌های شخصیتی , خادمان نشر , سازمان تیم های ملی , پشت‌بام‌تهران , تور جهانی قطر , آرمان , حکم دوپینگ فوتسال , هییت کشتی , کیاسری , چهارصدمیلیون , کالج ترافورد , نوسان محدود دلار , مرکز پاسخگویی به شبهات و سوالات دینی , حقوق زمین , حزب سبز اتریش , تغییرچهره برای اخاذی از دوست فضای مجازی , محمد بخشنده , رونمایی بسته حمایتی , امیر هلاکویی , تاثیبر بر قلب , گران ترین بنزین , فرهنگسازی بهداشت , اسارت ایرانی , اعتکاف , تقویت ارزش های فرهنگی , کودکان اوتیسم , همکاری مردمی , هادی مقیمی , رییس پلیس آگاهی تهران بزرگ , کمیته حقیقت یاب , لوله گستر اسفراین , کارگاه ملی , 18 شهریور , میزبانی هند از اقدامات جهانی مبارزه با تروریسم هسته‌ای , صندلی کودک در ماشین , مهدی ولی پور , بخشش مریم , فریز شده , نگهداری راز , آتش سوزی مدرسه , ادعا , شب نشینی , شوری هماهنگی , ناارامی , سیل در شمال انگلیس , همپای اونس , افزایش هزینه های حمل نفت قطر , مهدی خسرونژاد ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / مرآه العقول فی شرح اخبار آل‌الرسول , بهداشت / بهداشت روانی / اضطراب / اضطراب و رابطه آن با خودکشی , دین و اندیشه / اخلاق / اخلاق با انسان‌ها / حیا و عفت , هنر / موسیقی / تو خودشی، همونی... , اقتصاد و بازرگانی / بانک و بیمه / بانک مرکزی / چوب حراج به بیت‌المال , بانک اطلاعاتی کتاب / مردم فقیر , سیاسی / علوم سیاسی / حقوق مدنی و سیاسی ـ اتباع خارجی / اولویت خون بر خاک در تعیین تابعیت ایران , علم و زندگی / علوم انسانی / حقوق / پاسخ به سؤالات حقوقی , بانک اطلاعاتی کتاب / انگار آتشی و مرا سر کشیده‌ای 'مجموعه شعر' , بانک اطلاعاتی کتاب / فرهنگ داروها به زبان ساده: راهنمای استفاده از داروهای در دسترس خانواده , بهداشت و درمان / علوم پزشکی / شبكه درمانی / درمان لیزری ضایعات عروقی , بانک اطلاعاتی کتاب / برگزیده مرصادالعباد: گزینش و گزارش , بانک اطلاعاتی کتاب / معاد , بانک اطلاعاتی کتاب / Psychology for language teachers: a social constructivist approach , بانک اطلاعاتی کتاب / قبله‌گاه عاشقان: راهنمای زائر و معرفی حرم مطهر رضوی , اقتصاد و بازرگانی / صنایع معادن و فلزات / مس / افزایش تقاضای مس در بازارهای جهانی عامل اصلی رشد ۶ درصدی اقتصاد شیلی , شخصیت‌ها / فرهنگی و هنری / موسیقی / استاد زیتون , بهداشت / تغذیه / خواص‌میوه‌ها و صیفی‌جات / انگور ایران , بانک اطلاعاتی کتاب / مهدی (عج)، ده انقلاب در یک انقلاب , بانک اطلاعاتی کتاب / میقات عشق: سفرنامه منظوم حج ,

برخی منابع مهم خبری
puyesh.net پویش , rouydad24.ir رویداد 24 , arw.ir دیده بان حیوانات , vanews.ir وانیوز , tala.ir طلا , newsrahemardom.ir روزنامه راه مردم , salamatnews.com سلامت , sowt.ir صنعت و توسعه , iana.ir ایانا , kanoonnews.ir کانون پرورش فکری , ساخت و ساز , navad.net روزنامه نود , poolnews.ir پول نیوز , persianmags.com پرشین مگز , mehrnews.com خبرگزاری مهر , icana.ir خانه ملت , irna.ir خبرگزاری جمهوری اسلامی , barsam.ir برسام , baharnews.ir بهارنیوز , sharghdaily.ir روزنامه شرق , epe.ir اقتصاد پنهان , nasserhejazi.name مستند حجازی , telna.ir تلنا , literature.journals.modares.ac.ir نقد ادبی , khabarnew.ir خبرنو , 598.ir 598 , pcparsi.com پی سی پارسی , tamashagar.net تماشاگر , bushehrnews.com بوشهرنیوز , harfeno.com حرف نو ,



ساخت سرد خانه  ◊  09111142935
وبگردی
ایران 10 برابر فرانسه، کارخانه خودرو دارد !
ایران 10 برابر فرانسه، کارخانه خودرو دارد ! - پتروشیمی ایران تنها با یارانه و تسهیلات بسیار ارزان‌قیمت و رانتی که می‌گیرد، توانسته است سودآور باشد.
خودرو ساز شوید من حمایت میکنم (یعنی تضمین فروش داخلی هر محصولی به سه برابر قیمت با ایشان)
خودرو ساز شوید من حمایت میکنم (یعنی تضمین فروش داخلی هر محصولی به سه برابر قیمت با ایشان) - وزیر صنعت، معدن و تجارت در نشست بخش خصوصی با وی گفت: آیا فقط ایران خودرو و سایپا برای خودرو‌سازی ایران خلق شده‌اند و خودرو ساز دیگری نمیتواند در ایران فعالیت کند.
اظهارات جنجالی و درگیری فیزیکی بقایی با ماموران پس از دادگاهش!
اظهارات جنجالی و درگیری فیزیکی بقایی با ماموران پس از دادگاهش! - دادگاه دوم حمید بقایی،معاون اجرایی محمود احمدی نژاد بسیار جنجالی شد... / ویدیو از آپارات
همسر جهانگیری در ضیافت ناهار همسر اردوغان در کشتی!
همسر جهانگیری در ضیافت ناهار همسر اردوغان در کشتی! - همسر اسحاق جهانگیری و دیگر مقامات اجلاس دی-۸ در ضیافت ناهار همسر اردوغان را می‌بینید.
محسن افشانی باز هم جنجال آفرید.
محسن افشانی باز هم جنجال آفرید. - بتازگی فیلمی در استوری اینستاگرام خانم لنی برلین lennyberlin خواننده و دی جی اوکراینی منتشر شده که عجیب بود. حضور آقای محسن افشانی بازیگر کشورمان در کنسرت این خواننده و حضور در کنار این خانم آن هم با ظاهری نامتعارف جای سوال و تعجب دارد.
ظلمِ برخی مقامات، جمهوری اسلامی را با خود خواهد برد!
ظلمِ برخی مقامات، جمهوری اسلامی را با خود خواهد برد! - این روزها مردم حس می کنند سفره ای از پول و امکانات پهن شده و هر کسی بی توجه به کار و تلاشش و صرفا با نزدیکی به صاحبان قدرت پای آن نشسته اند و می خورند و می برند! باور کنیم ظلم و ستم اینان، همه ما را به زودی با خود خواهد برد. این روزها برخی مقامات در چشمان مردم زل می زنند و رانت دهی و رانت خواری را طبیعی و عادی جلوه می دهند و حتی طلبکار مردم هم می شوند.
میرشکاک: اختلاس مقدس شده است
میرشکاک: اختلاس مقدس شده است - خشت خام / نوبت سی و چهارم / گفتگوی حسین دهباشی با یوسفعلی میرشکاک / ویدیو از آپارات
فیلم | شخصی که کنار ترامپ ایستاده بدل ملانیاست
فیلم | شخصی که کنار ترامپ ایستاده بدل ملانیاست - فیلم - کاربران شبکه های اجتماعی با انتشار این ویدئو شایعه کرده اند فردی که کنار دونالد ترامپ ایستاده، ملانیا نیست و بدل او است.
رفتار نامناسب قرائتی در یک برنامه زنده
رفتار نامناسب قرائتی در یک برنامه زنده - سن و سال كه بالا برود حوصله آدم كمتر مي شود. در پخش مستقيم هم اقتضائات و شرايطي است كه آقاي قرائتي به آن عادت ندارد. در همين ويدئو هم ايشان مي گويد دوربين را نگه داريد! يعني كاملا واضح است كه ايشان تصور مي كرده در يك برنامه ضبطي سخنراني مي كند!
حمله خانم نماینده با پایه میکروفن به معاون استاندار
حمله خانم نماینده با پایه میکروفن به معاون استاندار - هاجر چنارانی نماینده نیشابور سخنرانی معاون استاندار خراسان رضوی را بخاطر استفاده سهوی از کلمه خراسان غربی در سخنرانی گذشته به هم زد.
"اسیدپاشی اصفهان" هم‌چنان "معما"
"اسیدپاشی اصفهان" هم‌چنان "معما" - این اظهارات رییس پلیس آگاهی مسیر عجیب خود را ادامه داد تا به اینجا رسید که توپ عدم دستگیری اسیدپاش را به زمین رسانه‌ها انداخت. او گفت: "این در شرایطی بود که این فرد در شرایط زمانی آن موقع به‌دنبال حساسیت بالایی که در رسانه‌ها و جامعه ایجاد شد، در نیمه راه، از ادامه مسیرش منصرف شد."
حاشیه های مراسم ختم داود احمدی‌نژاد
حاشیه های مراسم ختم داود احمدی‌نژاد - مراسم ترحیم مرحوم داود احمدی‌نژاد برادر رئیس جمهور سابق کشورمان عصر دیروز در مسجد امام خمینی(ره) شهرک شهید محلاتی برگزار شد.
دختر شطرنج‌باز ایرانی به تیم ملی آمریکا پیوست
دختر شطرنج‌باز ایرانی به تیم ملی آمریکا پیوست - دختر شطرنج‌باز ایرانی که به دلیل حضور بدون حجاب در رقابت‌های بین‌المللی از تیم ایران اخراج شد، به تیم ملی آمریکا پیوست.
میلیاردر ایرانی بار دیگر خودرویBMW خود را به آتش کشید
میلیاردر ایرانی بار دیگر خودرویBMW خود را به آتش کشید - فیلم / آقا این ماشینو بفروش یک پراید بخر راحت شو.
ازدواج قربانی اسید پاشی اصفهان
ازدواج قربانی اسید پاشی اصفهان - مرضیه ابراهیمی در جریان اسیدپاشی یکی از قرنیه‌هایش را از دست داد و بدنش نیز به‌ شدت آسیب دید و یک قسمت از سرش سوراخ شد.
مشاهده زندگی جدید خانم رهنما فعلآ بلامانع است / عکس
مشاهده زندگی جدید خانم رهنما فعلآ بلامانع است / عکس - عقد «بهاره رهنما» و همسرش در حرم امام رضا (ع)
تصاویر ازدواج مجدد بهاره رهنما
تصاویر ازدواج مجدد بهاره رهنما - بهاره رهنما که بیشتر کارهای او با مضمون ظنز و کمدی است . روز شنیه 4 شهریور با امیر خسرو عباسی ازدواج کرد.
حرکات عجیب احمدی  نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان!
حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان! - حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات حمید بقایی از دوران زندان کوتاه مدتش
    پربازدیدها