چهارشنبه ۱۴ مرداد ۱۳۹۴ / Wednesday, 5 August, 2015

فضاهای معماری بازار

  حجره
دکان يا حجره مهم‌ترين و در عين حال ساده‌ترين و کوچک‌ترين عنصر و فضاى بازار است. تعدادى حجره به‌صورت خطى در دو سوى معبر تشکيل يک راسته بازار را مى‌دهند.
حجره‌ها در طبقه همکف نقش مغازه و عرضهٔ کالا را داشته و حجره‌هاى واقع در طبقهٔ فوقانى در بازارهاى دو طبقه، محل دفتر کار و فضاى ادارى و در برخى مواقع به‌عنوان کارگاه استفاده مى‌شده است. برخى حجره‌ها به تنهائى نقش کارگاه و در عين حال عرضهٔ کالا را ايفاء مى‌کردند.
در برخى حجره‌ها فضائى به نام صندوقخانه در انتهاء حجره از فضاى اصلى جدا مى‌شده است.
  کاروانسرا
مهم‌ترين فضاى معمارى در بازارها، کاروانسرا است. کاروانسرا فضائى درون‌گرا با حياط مرکزى بودند که حجره‌هائى در چهار سوى آن در يک يا دو طبقه قرار داشت. در برخى کاروانسراها فضاهائى خدماتى از جلمه انبار در طبقه زير همکف داشتند.
در کارونسرا حجره‌هاى طبقه همکف بيشتر جنبهٔ تجارى يا کارگاهى داشته و حجره‌هاى طبقه فوقانى جنبه ادارى و دفترى و گاه‌ کارگاهى داشته است.
کاروانسراها شهرى، محل عرضهٔ کالا بوده و برخى کاروانسراها که به مرکز شهر و مسجد جامعه نزديک بودند، معتبرتر و جايگاه بازرگانان ثروتمند بودند. اما کاروانسراهاى نزديک دروازهٔ شهرها مخصوص عرضهٔ کالاهاى ارزان قيمت بودند.
در کاروانسراهاى برون شهرى، فضاى وسيعى مخصوص اصطبل بوده که در پشت حجره‌ها ساخته مى‌شده و مخصوص اقامت موقت کاروان‌ها بوده است.
در شهرهاى بزرگ حجره‌هائى در يک پا چند کاروانسرا مخصوص اقامت مسافران بوده است. به‌دليل سهولت رفت وآمد در کاروانسراهاى بزرگ، بيش از يک در داشتند. اينگونه کاروانسراها رونق بيشترى داشتند.
  تيمچه
تيمچه به معنى کاروانسراى کوچک بوده است. در دوره‌هاى معاصر به‌ کاروانسراها يا سراهاى کوچک و سرپوشيده گفته مى‌شود. فضاى تيمچه‌ها نسبت به کاروانسراها از لحاظ اقتصادى گرانتر بوده و براى عرضه اجناس ارزان قيمت استفاده نمى‌شده است. از جمله تيمچه‌ها مى‌توان به سرا و تيمچهٔ امير در تبريز، سرا و تيمچهٔ حاج‌رضا در قزوين، تيمچه نو در کاشان، تيمچه مظفريه در تبريز اشاره کرد.
  قيصريه
قيصريه به فضائى گفته مى‌شده که از لحاظ خصوصيات معمارى به يک راستهٔ فرعى، دالان يا تيمچه و در مواردى به يک سرا شبيه بوده است. و غالباً به عرضهٔ کالاهاى گرانبها و منسوجات عالى اختصاص داشته است. در اصفهان نمونه‌هائى از اين نوع قيصريه‌ها وجود داشته است.
  فضاهاى خدماتى
در هر بازار دائمى و اصلى، شمارى فضاى خدماتى مانند آب انبار، اصطبل، انبار و مانند آن وجود داشته است. تعداد اين فضاها، موقعيت آنها در امتداد بازار به خصوصيات بازار بستگى داشته است.
  فضاهاى عمومى
فضاهاى عمومى شهر بيشتر در کنار راستهٔ اصلى بازار ساخته مى‌شد، زيرا بازارهاى اصلى شهر مهم‌ترين راه ارتباطى و عمومى شهر محسوب مى‌شوند.
مهم‌ترين بخش و عنصر اصلى يک بازار راستهٔ اصلى آن است، بادکان‌هاى واقع در دو سوى آن، که در شهرهاى بزرگ دو يا چند راستهٔ اصلى به‌صورت متوازى يا متقاطع پديد مى‌آمد.
در شهرهاى بزرگ و متوسط، افزودن بر راستهٔ اصلى، تعدادى راستهٔ فرعى به‌صورت موازى يا عمود بر راستهٔ اصلى پديد مى‌آمد که تعداد آن به رونق اقتصادى هر شهر بستگى داشت. معمولاً هر راسته فرعى به يک پيشه و صنف اختصاص مى‌يافت و کالاى خاصى در آن عرضه مى‌شد.
بازارهاى بزرگ داراى تعدادى دالان است که به شکل يک فضاى ارتباطى به شکل کوچه يا راسته‌اى کوچک مى‌باشند که در دو سوى آن تعدادى حجره قرار دارد.
محل تقاطع دو راستهٔ اصلى و مهم بازار را چهار سوق مى‌نامند. چهار سوى بزرگ بازار اصفهان و چهار سوى بزرگ بازار تهران، چهار سوى بزرگ بازار کرمان و چهار سوى بازار بخارا از نمونه‌هاى خوب باقيمانده به‌شمار مى‌آيند.
در کنار يا امتداد برخى بازارهاى مهم شهرى، يک ميدان وجود داشته است. سبزه ميدان در کنار بخشى از بازار تهران بود. همين‌طور ميدان گنجعليخان در کنار بازار کرمان، سبزه ميدان و ميدان امام (نقش‌جهان) اصفهان در کنار بازار بزرگ اصفهان نمونه‌هاى اين ميدان‌ها به‌شمار مى‌روند.
فضاى ارتباطى به شکل يک ميدانچه که از چهار يا سه طرف محصور و داراى فضاى ساخته شده است را جلوخان مى‌گويند. جلوخان به‌عنوان يک فضاى ورودى و محل تجمع استفاده مى‌شده است. جلوخان مسجد امام (شاه) در بازار تهران، جلوخان‌هاى مسجد‌النبى در بازار قزوين و جلوخان سر در قيصريه در بازار اصفهان از نمونه‌هاى باقيماندهٔ جلوخان‌هاى بازار به‌شمار مى‌آيند.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
آتیه بهار , دعای روز شانزدهم رمضان , انتشارات پیام آزادی , آواز پرجبرئیل , آمال مردم , فلوت , عقاب آسیا , موزه جرم , ماموریت تهران , جلسه هیات دولت , توافقنامه مرزی , زلزل , یوسفی راد , ریشه ای , اسکوبورد , SL500 , سوری لند , پزشک قلابی , مراسم عزاداری , پنل های خورشیدی ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / دنیای حیوانات , بانک اطلاعاتی کتاب / تحولات سیاسی و اجتماعی ایران در دوران پهلوی , بانک اطلاعاتی کتاب / طراحی سازه‌های هیدرولیکی کانالها , بانک اطلاعاتی کتاب / آشنایی قطعه گم شده با دایره بزرگ , علمی و آموزشی / صنایع / سوخت‌ و انرژی / نقش انرژی‌های نو در معماری ساختمان , بانک اطلاعاتی کتاب / بیداری دل , بهداشت و درمان / بیماریها / بیماری‌ها و مشکلات خونی / واکسن، اولین راهبرد , بانک اطلاعاتی کتاب / نور هندسی , بانک اطلاعاتی کتاب / آموزش خط نستعلیق , بانک اطلاعاتی کتاب / کتاب مجموعه نکات رسم فنی عمومی , سیاسی / ایران / روابط با کشورها ـ آمریکا / اعلام رسمی گشایش دفتر حافظ منافع آمریکا تا یک‌ ماه آینده , بانک اطلاعاتی کتاب / In other words , بانک اطلاعاتی کتاب / جمعیت و تنظیم خانواده , بانک اطلاعاتی فیلم / اینوک آردن - ENOCH ARDEN , اجتماعی / زنان / زنان و سیاست / زنان و سیاست در ترکیه , بانک اطلاعاتی کتاب / آشتی با حرفه‌وفن دوم راهنمایی , ورزشی / دیگر ورزشها / ورزشهای آبی / ورزش آبی چیست ؟ , بانک اطلاعاتی کتاب / مجموعه پاسخ‌های تشریحی به پرسش‌های تفکیکی آزمونهای پذیرش ...: داخلی 1: قلب, تنفس, غدد, روماتولوژی , بانک اطلاعاتی کتاب / از نجران تا مدینه: 90 داستان از مباهله پیامبر (ع) با مسیحیان نجران , ورزشی / فوتبال / فوتبال جزیره در سالی که گذشت ,



حقوق مرتضوی ماهیانه ۷ میلیون و ۵۹۰ هزار تومان - وکیل سازمان تأمین اجتماعی گفت: آقای مرتضوی تا آخرین روزی که در تامین اجتماعی بوده، ماهیانه ۷ میلیون و ۵۹۰ هزار تومان حقوق دریافت کرده است.
محسن یگانه با هواداران در خیابان / تصاویر اینستاگرامی - سلفی جالب محسن یگانه با هوادارانش در خیابان، یک سورپرایز بی نظیر برای هواداران محسن که برای غیر هوادارانش چیزی جز ترافیک نداشت.
آقازاده به روایت آقازاده / تصاویر - عارف پوستین دوز ؛ فرزند نعمت ا.. پوستین دوز، مدیر عامل شرکت ملی مس ایران و مدیر عامل سابق گروه خودرو سازی سایپا اخیرا در صفحه شخصی خود عکسهای جالب و متنوعی از خود را منتشر کرده است.
فیلم / جنجالی‌ترین اظهارات روحانی - در فیلم پیش رو گوشه‌هایی از جنجالی‌ترین اظهارات وی از زمان مناظره‌های انتخاباتی تا امروز را مشاهده می‌کنید.
فیلم/ لحظه بلعیدن خدمه توسط موتور هواپیما - هواپیمایی قاتل از کار درآمد و خدمه پرواز را به شکل فجیعی به قتل رساند.
گفتگو با واسطه‌گران ازدواج ! - در جامعه ما مرد هر چه که باشد؛ دختر برایش پیدا می‌شود، ولی دختر اگر کوچک‌ترین مشکلی داشته باشد، نمی‌تواند ازدواج کند. الان هم پسرها به نوعی معتقدند که دختر برایشان فراوان است و در هر خانه‌ای را که بزنیم، کلی دختر دم بخت برایمان نشسته است.
دندانپزشک پیام صادقیان ! / تصاویر اینستاگرامی - پیام صادقیان با انتشار این عکس از خانم دکتر دندانپزشک برای درست کردن دندان هایش تشکر کرده است. محسن افشانی هم در کلینیک دندانپزشکی در کنار خانم دکتر و دستیارانش سلفی گرفته است.
بدون هیچ صحبتی فقط تماشا کنید - بدون هیچ صحبتی فقط تماشا کنید
هجوم عکس سلفی با پزرعروس در تهران - شروع برنامه ماه عسل 94 با اجرای علیخانی که به دلیل موضوع دور از انتظاری که به آن برنامه اختصاص داده بود؛ حسابی مخاطبان را دلسرد کرد و در ادامه هم، این دلسردی با حضورمهمانی با شغل پزری عروس! در این برنامه، تکمیل شد.
عکسی جدید از بهادر زمانی در گریم حضرت عباس (ع) - بهادر زمانی در گریم حضرت عباس (ع) در نمایی از فیلم رستاخیز در کنار تهیه کننده این مجموعه. احتمالا بهادر حالا که دیده فیلمشان قرار نیست اکران بشود روی به منتشر کردن عکس های آن در شبکه های اجتماعی و فضای مجازی آورده است تا در آن محیطِ پر مخاطب برجسته و دیده شوند.
تصاویر نشست عوامل سریال پایتخت - نشست صمیمانه عوامل سریال پایتخت با اصحاب رسانه
سلفی با جسد دانشجویان ایرانی ! / تصاویر - عکاسی و سلفی گرفتن در کلاس‌های تشریح پزشکی و انتشار آن در فضای مجازی، پدیده‌ای است که این روزها در حال فراگیر شدن است؛ پدیده‌ای که شاید در هیچ کجای دنیا مانند کشور ما به این صورت دیده نشود.
گفتگو با تازه عروس سینمای ایران در شب ازدواجش - گلاره عباسی بازیگر سینما و تلویزیون به خانه بخت رفت.
الناز حبیبی در فروشگاه شاهرخ استخری / تصاویر - عکس جدید سحر قریشی، بهاره کیان افشار، لیندا کیانی، شهرزاد عبدالمجید، کوروش تهامی در روز تولد همسرش، عکس یادگاری نفیسه روشن با کودکان افغان و تصاویر تتلو در ناو جنگی و ...
صحنه نادر شکار شیرها وسط جاده / تصاویر - در این گزارش تصویری که در دو روز اخیر منتشر شده و میلیون‌ها کاربر آن را تماشا کرده‌اند شاهد شکار دو شیر نر در وسط جاده‌ای در آفریقای جنوبی که در برابر چشمان حیرت زده دهها توریست رخ داد، خواهیم بود.
سلفی همسر شهرام محمودی / تصاویر اینستاگرامی - علی لهراسبی، مهدی ماهانی و کامبیز دیرباز چند روز مانده به تعطیلات به پیشواز تفریحات تابستانی در ترکیه رفته اند. سلفی فرزاد حسنی با نیما کرمی، علیرضا جاوید نیا، مژده لواسانی، ژیلا صادقی و صبا راد در حاشیه مراسم یادبود زنده یاد مهران دوستی.
فیلم/ توضیحات مجری زن درباره روزه‌خواری در آنتن زنده - صبا راد مجری برنامه «به خانه بر‌می‌گردیم» که در برنامه زنده تلویزیون به طور ناخواسته مزه غذایی را چشید، توضیحاتی در این خصوص ارائه کرد.
جنجال کلیپ هسته‌ای «تتلو» / ویدئو - تصاویر حرفه‌ای و قاب‌های هوشمندانه و کارگردانی درستی که در یک کلیپ با مضمون انرژی هسته‌ای دیده می‌شود، هم به لحاظ ساختار و هم از نگاه مضمون اتفاق خوبی محسوب می‌شود، اما اینکه کلیپ انرژی هسته‌ای را چه کسی خوانده بسیار جالب است!
رونمایی از فاجعه ملی در یک مسابقه تلویزیونی / فیلم - مسابقه تلویزیونی «ثانیه ها» که از شبکه دوم سیما پخش می شود، سطح پایین اطلاعات عمومی و سرانه مطالعه در کشور را به نمایش گذاشت. هر یک از شرکت کنندگان در این مسابقه، نماینده هزاران نفر از افراد جامعه هستند که اطلاعات عمومی آنها در حد یک دانش آموز سال دوم ابتدایی است.
عکس جدید از مهناز افشار و دخترش / عکس - بعد از ازدواج پر سر و صدای مهناز افشار با یاسین رامین پسر محمدعلی رامین معاون مطبوعاتی دولت احمدی‌نژاد، این زوج جوان وارد ماجراجویی جدیدی شده‌اند.
پربازدیدها
تولید نسخه جدید داروی سرطان پستان به کمک باکتری‌ها/ تولید نانوبادی‌های ضدسرطان - رییس پژوهشکده سرطان پستان جهاد دانشگاهی از موفقیت محققان پژوهشکده در تولید نسخه جدید داروی ضدسرطان «هرسپتین» به صورت آنتی‌بادی هوشمند ضد سرطان به روش باکتریایی و تولید نانوبادی‌های ضدسرطان خبر داد.
اظهارات علی مطهری درباره اولین جلسه دادگاه حادثه شیراز - نماینده مردم تهران با اشاره به برگزاری اولین جلسه دادگاه حادثه شیراز ابراز امیدواری کرد که در رسیدگی قضایی به این پرونده به اتهام آمران و دستوردهندگان حمله به وی و مسوولانی که در جلوگیری از این حادثه کوتاهی کرده اند نیز رسیدگی شود.
ایران و ایتالیا فراتر ازسطح عادی تجارت خواهند کرد - گروه سیاسی: محمد جواد ظریف تاکید کرد: دو کشور ایران و ایتالیا باید فراتر ازسطح عادی تجارت؛ برای روابط اقتصادی متوازن، درازمدت و دربرگیرنده ...
بازگشایی پرونده جنجالی فروش ساختمان گاندی/ ابهامات همچنان باقیست! - پس از گذشت دو سال از علنی شدن اختلاف رئیس و نایب رئیس وقت کمیته ملی المپیک در رابطه با فروش ساختمان گاندی، پرونده جنجالی آن بازگشایی شده و این نشان می‎دهد ابهامات در مورد این پرونده هچنان باقی است.
فضای جامعه، مدارس و افکار نسل جوان باید متحول شود - "اما مدرنیزه شدن آموزش و پرورش تنها این موضوع نیست. فضای جامعه و مدارس و همچنین فضای افکار نسل جوان باید متحول شود و امروز در شرایطی هستیم که باید جها...
برانکو: مربی نتیجه‌گرایی هستم/ از کجا شنیدید طارمی را دوست ندارم؟! - سرمربی تیم فوتبال پرسپولیس گفت: من مربی نتیجه گرایی هستم چرا که به هر حال در فوتبال نتیجه از هر چیزی مهم‌تر است.
روحانی: می‌توانیم با نون و قلم در برابر قدرت‌های جهان بایستیم - گروه سیاسی: رییس‌جمهور کشورمان با اشاره به توافق موقت ژنو، اظهار کرد: توافق ژنو به این معنا بود که می‌توانیم زیر ...
جای مسی بودم،دیگر برای آرژانتین بازی نمیکردم - جرارد مارتینو، سرمربی تیم ملی آرژانتین، اعلام کرد اگر به جای لیونل مسی بود، دیگر برای آلبی ‏سلسته به میدان نمی رفت.‏
از بین نامجو مطلق و خانجانی یک نفر مسافر برزیل می‌شود - از بین محمد نامجو مطلق و صابر خانجانی یک کشتی‌گیر به عنوان نماینده وزن ۵۵ کیلوگرم کشتی آزاد جوانان، مسافر مسابقات جهانی برزیل خواهد شد.
تقابل پسران آبی با قلعه‌نویی و حضور پرسپولیس در گرما/ دربی اصفهان و تبریز - در هفته دوم لیگ برتر فوتبال شاهد دو دربی در اصفهان و تبریز هستیم و استقلال هم در تهران میزبان شاگردان امیر قلعه‌نویی است و پرسپولیس هم در اهواز میهمان استقلال خوزستان است.