جمعه ۸ خرداد ۱۳۹۴ / Friday, 29 May, 2015

فضاهای معماری بازار

  حجره
دکان يا حجره مهم‌ترين و در عين حال ساده‌ترين و کوچک‌ترين عنصر و فضاى بازار است. تعدادى حجره به‌صورت خطى در دو سوى معبر تشکيل يک راسته بازار را مى‌دهند.
حجره‌ها در طبقه همکف نقش مغازه و عرضهٔ کالا را داشته و حجره‌هاى واقع در طبقهٔ فوقانى در بازارهاى دو طبقه، محل دفتر کار و فضاى ادارى و در برخى مواقع به‌عنوان کارگاه استفاده مى‌شده است. برخى حجره‌ها به تنهائى نقش کارگاه و در عين حال عرضهٔ کالا را ايفاء مى‌کردند.
در برخى حجره‌ها فضائى به نام صندوقخانه در انتهاء حجره از فضاى اصلى جدا مى‌شده است.
  کاروانسرا
مهم‌ترين فضاى معمارى در بازارها، کاروانسرا است. کاروانسرا فضائى درون‌گرا با حياط مرکزى بودند که حجره‌هائى در چهار سوى آن در يک يا دو طبقه قرار داشت. در برخى کاروانسراها فضاهائى خدماتى از جلمه انبار در طبقه زير همکف داشتند.
در کارونسرا حجره‌هاى طبقه همکف بيشتر جنبهٔ تجارى يا کارگاهى داشته و حجره‌هاى طبقه فوقانى جنبه ادارى و دفترى و گاه‌ کارگاهى داشته است.
کاروانسراها شهرى، محل عرضهٔ کالا بوده و برخى کاروانسراها که به مرکز شهر و مسجد جامعه نزديک بودند، معتبرتر و جايگاه بازرگانان ثروتمند بودند. اما کاروانسراهاى نزديک دروازهٔ شهرها مخصوص عرضهٔ کالاهاى ارزان قيمت بودند.
در کاروانسراهاى برون شهرى، فضاى وسيعى مخصوص اصطبل بوده که در پشت حجره‌ها ساخته مى‌شده و مخصوص اقامت موقت کاروان‌ها بوده است.
در شهرهاى بزرگ حجره‌هائى در يک پا چند کاروانسرا مخصوص اقامت مسافران بوده است. به‌دليل سهولت رفت وآمد در کاروانسراهاى بزرگ، بيش از يک در داشتند. اينگونه کاروانسراها رونق بيشترى داشتند.
  تيمچه
تيمچه به معنى کاروانسراى کوچک بوده است. در دوره‌هاى معاصر به‌ کاروانسراها يا سراهاى کوچک و سرپوشيده گفته مى‌شود. فضاى تيمچه‌ها نسبت به کاروانسراها از لحاظ اقتصادى گرانتر بوده و براى عرضه اجناس ارزان قيمت استفاده نمى‌شده است. از جمله تيمچه‌ها مى‌توان به سرا و تيمچهٔ امير در تبريز، سرا و تيمچهٔ حاج‌رضا در قزوين، تيمچه نو در کاشان، تيمچه مظفريه در تبريز اشاره کرد.
  قيصريه
قيصريه به فضائى گفته مى‌شده که از لحاظ خصوصيات معمارى به يک راستهٔ فرعى، دالان يا تيمچه و در مواردى به يک سرا شبيه بوده است. و غالباً به عرضهٔ کالاهاى گرانبها و منسوجات عالى اختصاص داشته است. در اصفهان نمونه‌هائى از اين نوع قيصريه‌ها وجود داشته است.
  فضاهاى خدماتى
در هر بازار دائمى و اصلى، شمارى فضاى خدماتى مانند آب انبار، اصطبل، انبار و مانند آن وجود داشته است. تعداد اين فضاها، موقعيت آنها در امتداد بازار به خصوصيات بازار بستگى داشته است.
  فضاهاى عمومى
فضاهاى عمومى شهر بيشتر در کنار راستهٔ اصلى بازار ساخته مى‌شد، زيرا بازارهاى اصلى شهر مهم‌ترين راه ارتباطى و عمومى شهر محسوب مى‌شوند.
مهم‌ترين بخش و عنصر اصلى يک بازار راستهٔ اصلى آن است، بادکان‌هاى واقع در دو سوى آن، که در شهرهاى بزرگ دو يا چند راستهٔ اصلى به‌صورت متوازى يا متقاطع پديد مى‌آمد.
در شهرهاى بزرگ و متوسط، افزودن بر راستهٔ اصلى، تعدادى راستهٔ فرعى به‌صورت موازى يا عمود بر راستهٔ اصلى پديد مى‌آمد که تعداد آن به رونق اقتصادى هر شهر بستگى داشت. معمولاً هر راسته فرعى به يک پيشه و صنف اختصاص مى‌يافت و کالاى خاصى در آن عرضه مى‌شد.
بازارهاى بزرگ داراى تعدادى دالان است که به شکل يک فضاى ارتباطى به شکل کوچه يا راسته‌اى کوچک مى‌باشند که در دو سوى آن تعدادى حجره قرار دارد.
محل تقاطع دو راستهٔ اصلى و مهم بازار را چهار سوق مى‌نامند. چهار سوى بزرگ بازار اصفهان و چهار سوى بزرگ بازار تهران، چهار سوى بزرگ بازار کرمان و چهار سوى بازار بخارا از نمونه‌هاى خوب باقيمانده به‌شمار مى‌آيند.
در کنار يا امتداد برخى بازارهاى مهم شهرى، يک ميدان وجود داشته است. سبزه ميدان در کنار بخشى از بازار تهران بود. همين‌طور ميدان گنجعليخان در کنار بازار کرمان، سبزه ميدان و ميدان امام (نقش‌جهان) اصفهان در کنار بازار بزرگ اصفهان نمونه‌هاى اين ميدان‌ها به‌شمار مى‌روند.
فضاى ارتباطى به شکل يک ميدانچه که از چهار يا سه طرف محصور و داراى فضاى ساخته شده است را جلوخان مى‌گويند. جلوخان به‌عنوان يک فضاى ورودى و محل تجمع استفاده مى‌شده است. جلوخان مسجد امام (شاه) در بازار تهران، جلوخان‌هاى مسجد‌النبى در بازار قزوين و جلوخان سر در قيصريه در بازار اصفهان از نمونه‌هاى باقيماندهٔ جلوخان‌هاى بازار به‌شمار مى‌آيند.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
مقامات آمریکایی , کلان شهرها , ژابی , مقام های دولتی , استدارد , دوجنسه , دزدی گوشت , جامعه در یایی , دشام , ژاله آموزگار , افزایش دستمزد , آکورا TLX , نگار جواهریان , نگارش توافق , دريچه , شبکه سراسری , سل سپت , مداخله , اسکپیر , کاغذ الکترونیک ,

مقالات پربیننده امروز
اقتصاد و بازرگانی / اقتصاد نظری / نظام‌‌ها و نظریه‌های اقتصادی / بیماری هلندی , بانک اطلاعاتی کتاب / تفسیر نور , بانک اطلاعاتی کتاب / مدیر مدرسه , بانک اطلاعاتی کتاب / مقدمه‌ای بر مبانی برنامه‌ریزی شهری , بانک اطلاعاتی کتاب / راهنمای مشاغل: ویژه‌ی معلمان, مشاوران و دانش‌آموزان راهنمایی و متوسطه , بانک اطلاعاتی کتاب / پیوند خانه و مدرسه , علوم انسانی / ارتباطات / رسانه ـ فناوری اطلاعات / عصر ارتباطات یا موج چهارم , بانک اطلاعاتی فیلم / مردی شبیه باران , بهداشت و درمان / بیماریها / بیماری‌های استخوان و مفاصل / ناباروری در زنان , بانک اطلاعاتی کتاب / شالیزه , بانک اطلاعاتی کتاب / آزادی و تاریخ "تاملاتی در دیالکتیک هگل" , بانک اطلاعاتی کتاب / بودجه: بودجه‌ریزی دولتی در ایران , بانک اطلاعاتی کتاب / جلوه‌های نجات , بانک اطلاعاتی کتاب / انسان, طبیعت و معماری: روستا , بانک اطلاعاتی کتاب / البرهان السدید فی الاجتهاد و التقلید: رشحات دروسنا خارج الفقه , بانک اطلاعاتی کتاب / علوم اول راهنمایی , بانک اطلاعاتی کتاب / آلاچیق , بانک اطلاعاتی کتاب / اداره کتابخانه , بانک اطلاعاتی کتاب / مجموعه آموزشی از خانه تا مدرسه: علوم سال دوم راهنمایی , بانک اطلاعاتی کتاب / Start With English: Workbook ,



این دندانپزشکان دهن آمریکا را سرویس میکنند - روز گذشته گروهی از مخالفان مذاکرات هسته‌ای (موسوم به دلواپسان) در مشهد تجمع کردند که مهرداد بذرپاش (رئیس گروه مشاوران ...
دختر مهناز افشار متولد شد / عکس - مهناز افشار بازیگر سینمای ایران چند روز پس از تولد دخترش عکسی از او را در صفحه اینستاگرامش منتشر کرده است.
تبِ عکس یادگاری با جمشید مشایخی / تصاویر - این روزها تبِ عکس یادگاری با جمشید مشایخی خیلی داغ شده است. همینطور عکس با عزت الله انتظامی و محمدعلی کشاورز. کلاً درجه این تب با گذر سن این عزیزان رابطه مستقیم دارد.
فیلم زنده سوزاندن ‎مسلمانان آفریقای مرکزی +18 - جنایت زنده سوزاندن انسانهای بی گناه در سکوت سردمداران حقوق بشر و بی‌توجهی خود انسانها به یکدیگر هنوز ادامه دارد . این ویدئو به جنایت مسیحیان آفریقای مرکزی در حق مسلمانان این کشور نسبت داده شده است.
هویت فیلمبردار فاش شد ! / تصاویر - اقدام جالب و منحصر به فرد این نماینده ، گرچه باعث افشای دقیق اتفاقات در روز حادثه شد، اما احتمالاً پس از این باعث خواهد شد برخی در شلوغی های مجلس، مواظب زبان و بیان خود باشند، چرا که ممکن است حتی دور از دسترس خبرنگاران، نماینده ای در حال فیلمبرداری از ماجرا باشد.
تصاویر مراسم اختتامیه جشنواره کن - مراسم اعطای جوایز شصت و هشتمین دوره جشنواره فیلم کن با اعطای جایزه نخل طلای این دوره به فیلم «دیپان» ساخته «ژاک ائودیار» کارگردان معروف فرانسوی برگزار شد.
شوک سلفی مادر و دختری هانیه غلامی / تصاویر - سلفی مهران غفوریان، امین زندگانی و همسرش در ردیف اول یک کنسرت. لادن مستوفی و هنگامه قاضیانی. حضور علی اوجی هم که اتفاقی طبیعی است. عکسی دیدنی از سید احمد خمینی. مهتاب کرامتی در اختتامیه جشن عکاسان سینمای ایران
اینجا واس ماس تیتر یک «گاردین»! / عکس - رجمه ساده این عبارت انگلیسی که خلاصه صحبت های این مقام مسئول صهیونیستی است دقیقا دیالوگ معروف جواد رضویان در سریال در حاشیه است: « اینجا واس ماس، اینجا کل‌ش واس ماس»
حجامت / گزارش تصویری - پزشکان اعتقاد دارند حجامت نقش مهمی در پیشگیری از بیماری ها، مخصوصا بیماری های مزمن و مرتبط با سبک زندگی دارد. از دیرباز هدف اصلی در حجامت ارتقای سلامتی جسمی و روحی بوده است.
ویدیو: مشاجره لفظی کوچک زاده و ظریف در مجلس - جلسه غیر علنی مجلس با حضور محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه و سید عباس عراقچی عضو ارشد تیم مذاکره کننده هسته‌ای امروز صبح به ریاست علی لاریجانی برگزار شد. ظریف و عراقچی آخرین روند مذاکرات ایران با 1+5 را در جلسه غیر علنی امروز مجلس برای نمایندگان تشریح کردند.اما پس از پایان سخنان ظریف و زمانی که وی قصد ترک مجلس را داشت برای لحظاتی صحن علنی با مشاجره کوچک زاده با ظریف به تشنج کشیده شد.
تصاویر دار زدن یک نطامی ایرانی! توسط داعش - این جنایت هولناک درحالی صورت گرفته که یک سایت معتبر مصر اعلام کرد که نظامی اعدام شده، یک سرباز ایرانی بوده که در گروه الحشد الشعبی (نیروهای بسیج مردمی) در فلوجه می‌جنگیده است!
ورود خاندان هاشمی به انتخابات مجلس / عکس - مشی پدران و رفتار دختران اگرچه با علم به این تفاوت‌ها نمی‌توان عملکرد 3 زن را در یک راستا ارزیابی کرد اما مشترکات آنها قابل توجه است که از مهم‌ترین آن می‌توان به نحوه مواجهه پدران با نگاه ایده‌آلیستی دختران اشاره کرد.
گلشیفته فراهانی در فرش قرمز جشنواره کن 2015 - گلشیفته فراهانی با فیلم سینمایی "دو دوست" به کارگردانی لویی گرل بازیگر و کارگردان فرانسوی در پنجاه و چهارمین دوره "هفته بین‌المللی منتقدان کن" شرکت کرده است. گزارش تصویری از گلشیفته فراهانی را ببینید.
خواهران اسکندری؛ لاله، سارا، ستاره / تصاویر - گریم متفاوت لیلا حاتمی که به سختی قابل تشخیص است، هنر دست استاد عبدالله اسکندری. و امیرمحمد زند و سارا منجزی پور در ارگ کریم خان زند.
این آزاده نامداری نیست کتیه ! / عکس - آزاده نامداری در واکنش به انتشار عکس گریمش در فیلم «نسیم» نوشت: این یه درد دله، باهمه کسایی که دوسشون دارم، من آزاده نامداری‌ام. چادریم، بخاطر اعتقادم، بخاطر قلبم. این عکس من نیستم، کتیه، تو فیلم جناب شهبازی، میخوام درکم کنید.
رایزنی هسته‌ای در منزل صالحی / عکس - عراقچی در صفحه شخصی‌اش در اینستاگرام با انتشار عکسی از این دیدار نوشت : عيادت كاري! استفاده از فرصت عيادت از استاد عزيز جناب آقاي دكتر صالحي براي پيگيري مباحث مذاكرات.
تصاویری از خودسوزی دختر دانشجو در شیراز! - ﺑﺮﺧﯽ ﺷﻨﯿﺪﻩ‌ﻫﺎ ﺣﺎﮐﯽ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺍﺳﺖ ﯾﮏ ﺭﺍﺑﻄﻪ ﻋﺸﻘﯽ ﻭ ﻋﺎﻃﻔﯽ ﻧﺎﻓﺮﺟﺎﻡ ﻋﻠﺖ ﺍﯾﻦ ﮐﺎﺭ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺁﺧﺮﯾﻦ ﺗﻤﺎﺱ ﺗﻠﻔﻨﯽ ﺩﺍﻧﺸﺠﻮ ﺑﺎ‌‌ ﻫﻤﺎﻥ ﻓﺮﺩ ﻣﻮﺭﺩﻧﻈﺮ ﺑﺮﻗﺮﺍﺭ ﺷﺪﻩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﺣﺎﺿﺮ ﺍﯾﻦ ﻓﺮﺩ ﺩﺭ ﺑﺎﺯﺩﺍﺷﺖ ﺑﻪ ﺳﺮ ﻣﯽ‌ﺑﺮﺩ.
فقیهه سلطانی پای سفره عقد / تصاویر - سلفی جدید آزاده نامداری با شال و مانتوی جدید در پشت فرمان که به لطف خدا همه چیز سر جایش است و خیلی خندان و بشاش و خوب بنظر میرسد. فقیهه سلطانی و همسر فوتبالیست پای سفره عقد.
وقتی امین حیایی ادای رامبد جوان رو درمیآره... - در برنامه خندوانه اتفاق افتاد.
همسرم بهترین انتخاب برای من بود / تصویر - گروه هنری-رسانه‌ها: از روزهایی که نخستین آلبوم رسمی رضا صادقی در بازار موسیقی کشور منتشر شد، زمان زیادی می گذرد. اتفاق ها و فراز ...
پربازدیدها
بلاتر برای پنجمین بار رئیس فیفا شد - بعد از اینکه بلاتر در دور اول رقابت انتخاباتی 7 رای کم آورد پرنس علی از ادامه رقابت انصراف داد تا بلاتر رئیس فیفا شود.
شاهزاده اردنی از دور دوم انصراف داد/مجمع فیفا به تداوم دیکتاتوری بلاتر رای داد - شاهزاده اردنی از دور دوم انصراف داد/مجمع فیفا به تداوم دیکتاتوری بلاتر رای داد انتخابات ریاست فیفا به دور دوم کشید. هیچ یک از دو کاندیدا نتوانستند رای لازم را بیاورند. سپ بلاتر برای انتخاب در یک مرحله ، 6 رای کم آورد و حالا پروسه رای گیری از نو آغاز می شود. تصویر کفاشیان در لحظه رای دادن به بلاتر! رجزخوانی بلاتر و شاهزاده علی در سالن فیفا! لحظه به لحظه از داغ ترین انتخابات فیفا/صهیونیست ها دوباره فلسطینی ها را فریب دادند
بن علی کناره‌گیری کرد/ بلاتر دوباره رئیس فیفا ماند - بلاتر پس از کناره‌گیری بن علی از ادامه حضور در دور دوم انتخابات فیفا، به مدت 4 سال دیگر و برای پنجمین بار در مسند قدرت ریاست فیفا باقی ماند.
انتخابات ریاست فیفا به دور دوم رسید - انتخابات ریاست فدراسیون بین‌المللی فوتبال به دور دوم کشیده شد.
دادستانی سوئیس: احتمال بازجویی از سپ بلاتر / انگلیس: بلاتر رئیس فیفا شود، در جام جهانی شرکت نخواهیم کرد / بلاتر: شاید اگر اسم روسیه و قطر برای جام جهانی درنیامده بود، مشکلات امروز را نداشتیم - سپ بلاتر رئیس فدراسیون جهانی فوتبال (فیفا) روز جمعه گفت بحران ناشی از تحقیقات درباره فساد مالی در این نهاد بین المللی از تصمیم این سازمان برای واگذاری میزبانی بازی های جام جهانی به دو کشور روسیه و قطر منشا می گیرد.
داستان دردناک دختر 16 ساله که ازخانه فرار کرد و به قبرستان پناه برد/ آگهی برای یافتن همدم/ 5 شبی که دعا رد نمی‌شود - در باشگاه شبانه امشب اعترافات داستان دردناک دختر 16 ساله ای را بخوانید که ازخانه فرار کرد و به قبرستان پناه برد و...
آمریکا کوبا را از فهرست حامیان تروریسم دولتی خارج کرد - آمریکا به طور رسمی کوبا را از فهرست کشورهای حامی تروریسم خارج کرد.
دولت یازدهم در حوزه مسکن و شهرسازی موفق بوده است/ خرید یک اتاق با تسهیلات 80 میلیونی - دولت یازدهم در حوزه مسکن و شهرسازی موفق بوده است/ خرید یک اتاق با تسهیلات 80 میلیونی منتقدان تسهیلات مسکن از کفاف ندادن آن برای خرید یک انباری یا یک اتاق در تهران گفتند در حالی که موافقان این طرح بر این باورند که تسهیلات مسکن با توجه به قیمت آن مناسب بوده و اثر منفی بر تورم خواهد داشت.
کامران شرفشاهی: ادبیات ما به نوعی گرفتار هرج و مرج شده است - ادبیات ما در حال حاضر به نوعی گرفتار هرج و مرج شده و کسانی با اندیشه های ناصواب و به طمع سوداهای حقیری وارد این عرصه شده اند.
برانکو دلیل حضورش در تمرین تیم ملی فوتبال را اعلام کرد - سرمربی پیشین تیم ملی فوتبال که پس از سالها مجددا در تمرین این تیم حضور پیدا کرده بود ضمن اعلام دلیل حضورش در تمرین تیم تحت سرمربیگری کی‌روش، برنامه باشگاه پرسپولیس برای جذب بازیکنان را اعلام کرد.