پنج شنبه ۳۰ دی ۱۳۹۵ / Thursday, 19 January, 2017

باباطاهر همدانی


نام اين عارف ربانى در همه مأخذ ايرانى و خارجى باباطاهر ذکر شده است. اين شاعرِ دَر دو بيتى‌هايش خود با روشنى بر اين نام و نشانى تأکيد مى‌کند.
مو از روز ازل 'طاهر' بزادم ازين رو نام باباطاهر ستم
باباطاهر از شعراى نامى و مشايخ بزرگ طريقت در اوايل قرن پنجم يعنى دوران بارورى دانش معرفت در ايران مى‌باشد. ولادتش در همدان مى‌بايست در اوايل قرن چهارم هجرى باشد. بعضى از محققين هم تولدش، را با استفاده از حساب حروف ابجد از اين دو بيتى استخراج کرده‌اند و سال تولدش را ۳۲۶ دانسته‌اند.
من آن بحرم که در ظرف آمد ستم من آن نقطه که در حرف آمد ستم
سر الفى الف قدى برآيو الف قدم که در الف آمد ستم
از نام پدر و گذشتگان او اطلاع درستى در دست نيست و آنانکه پدرش را فريدون دانسته‌اند بنابه نوشتهٔ مرحوم سعيد نفيسى در جلدِ اول کتاب تاريخ نظم و نثر در زبان فارسى درست نيست زيرا او خود شاعرى بود از گُردان فارس که خود داراى دو بيتى‌هائى است. در نزديکى خاکدان باشکوه و بى‌پيرايه‌اش که ساختمانى ساده دارد گورى به‌نامِ فاطمه لارى مى‌باشد که گروهى آن را دايه‌اش دانسته‌اند و گروهى ديگر آن را معشوقه و خواهرش ذکر کرده‌اند. درباره سال مرگش نجم‌الدين ابوبکر راوندى در کتاب راحةالصدور که در سال ۵۹۹ براى سلجوق‌شاه ابوالفتح کيخسرو نوشته است اينگونه به معرفى باباطاهر پرداخته است: شنيدم که چون سلطان طغرل‌بک به همدان آمد از اولياء سه پير بودند، باباطاهر و باباجعفر و شيخ‌حمشاد. کوهکى است بر در همدان آن را خضر خوانند بر آنجا ايستاده بودند، نظر سلطان بر ايشان آمد کوکبهٔ لشکر بداشت و پياده شد و با وزير ابونصر اسکندرى پيش ايشان آمد و دست‌هايشان ببوسيد باباطاهر پاره‌اى شيفته‌گونه بودي، او را گفت اى ترک با خلق خدا چه خواهى کرد. سلطان گفت آنچ تو فرمائى باباطاهر گفت آن کن که خدا مى‌فرمايد..... سلطان بگريست و گفت چنين کنم بابا دستش بستد و گفت از من پذيرفتى سلطان گفت آرى باباسَرِا بريقى شکسته که سال‌ها از آن وضو کرده بود در انگشت داشت بيرون کرد و در انگشت سلطان کرد و گفت مملکت عالم چنين در دست تو کردم بر عدل باش او با توجه به اينکه سلطان سلجوقى طغرل در سال ۴۴۷ هجرى به همدان رفته بود نمى‌توان بر آن تکيه کرد و يا اينکه سال تولدش با آنکه اشاره شد درست نيست زيرا عمر باباطاهر ۱۲۲ سال مى‌شود که به‌نظر بسيار بعيد است. استاد فرزانه دکتر ذبيح‌الله صفا به استناد گفتهٔ هدايت در مجمع‌الفصحا سال مرگش را ۴۱۰ هجرى ذکر کرده است که با توجه به سال تولدش درست به‌نظر مى‌رسد.
اينک براى گذشتن از هاله‌هاى مبهمى که زندگى او را چون ديگر بزرگان دربر گرفته، بهتر است زادگاه و نحوهٔ زندگيش را از زبان خود شاعر بشنويم که به اين دو بيتى‌ها بسنده مى‌شود.
من اسپيده بازم همدانى که لانه دارم اندر کُه نهانى
به بال خود پرم کوهان به کوهان به چنگ خود کنم نججير بانى
- و يا اين دو بيتى ديگر:
بشم به الوند دامان مونشانم دامن از هر دو گيتى‌‌ها وشانم
نشانم نوله و مويم به زارى بى که بلبل هنى اول نشانم
   زبان باباطاهر
زبان باباطاهر عارف بزرگ اوايل قرن پنجم ساده و بى‌پيرايه است، هم در کلمات قصارش که به زبان شيوا و روان عربى است و تسلط او را به اين زبان به خوبى آشکار مى‌کند هم در دو بيتى‌هايش براى زنده نگه‌داشتن زبان مادرى است. باباطاهر دو بيتى‌هايش را به لهجه‌اى سروده که نشان دهندهٔ زبان پهلوى است و بى‌گمان محبوبيت و شهرت باباطاهر مرهون توجهى است که به اين زبان و اين کشور داشت و با نهايت سادگى با آهنگ دل‌نشين، روح ايرانى را تسلى بخشيده است. از طرفى به‌کار گرفتن وزن روان بحر هزج مسدس محذوف، ديگر دليل گويائى است که براى جاودانه ساختن زبان و لهجه مردمى که در گوشه‌اى از اين مرز و بوم به زندگى ساده‌اى مشغول بودند تلاش کرد و به‌طورى که امروزه کم‌تر ايرانى را مى‌توان ديد که حداقل يکى يا دو تا از ابيات باباطاهر همدانى را از حفظ نداشته باشد و در هنگام غم و اندوه و شادى و سرور آن را زمزمه نکند.
دو بيتى‌هاى باباطاهر از عمق جانش‌ مايه گرفته است و چنان با آتش عشق حقايق آميخته است که هر خواننده را هر قدر هم دردناک باشد تسلى مى‌دهد. دو بيتى‌هايش از عمق روح مردمى اندوه‌ رسيده و شکست خورده و آزاده متفکر گوئى سرچشمه گرفته است که در شهرت اين عارف شيفته جان در سراسر ايران و جهان طنين‌انداز است. در دو بيتى‌هاى باباطاهر تازگى و لطافت گلبرگ‌هاى باران و احساسات پاک او از مظاهر زندگى چنان نفهته است که هر خواننده‌اى را مدت‌ها به خود مشغول مى‌دارد و به همين مناسبت براى دريافت اخلاق و روش زندگانى باباطاهر بايد از سادگى که در زبانش جارى است مدد گرفت از ترانه‌هاى زيبائى که آرامش و قدرت به خواننده مى‌بخشد. همين قدرت کلام باباطاهر است در روح مَردُم اثر جاودانه‌اى نهاده است.
همين امر خود يکى ديگر از دلايلى است بر توانائى فکر و انديشه اين بزرگ‌مرد تاريخ و زبان و ادب فارسى که در جاودانه ساختن زبان و ادبيات ما به‌کار گرفته زيرا باباطاهر با زبان ساده توده محروم صحبت مى‌کند باباطاهر زبان گويائى از عشق و محبت است و زبانى است که دردهاى مردم اين سرزمين را بيان مى‌کند و با مهربانى و سادگى بر زخم‌هاى نهفتهٔ روح اين مردم التيام مى‌بخشد. به زبان مَردُمى که مى‌خواهند حرف بزنند و زبان ادبى را نمى‌دانند و قادر به درک انديشه تواناى فردوسى که در تراژدى‌هايش آفريده نيستند و با منوچهرى و سعدى و حافظ فقط آشنائى اسمى دارند و باباطاهر با زبان ساده بيان موسيقى آرام خداشناسى را به آنان مى‌آموزد و اينگونه مى‌نوازد:
شب تاريک و سنگستان و مومست قدح از دست مو افتاد و بشکست
نگه دارنده‌اش نيکو نگه داشت و گرنه صد قدح نفتاده بشکست
بدون شک صاحب چنين کلامى نمى‌تواند از دانش فلسفه دور باشد و، همين دو بيتى کافى است تا همه افسانه‌هاى بى‌اساس را که دربارهٔ اين عارف سوخته جان و اين انسان آگاه خردمند بر سر زبان‌ها است به توبه فراموشى سپارَد و مَردُم اين کشور بزرگانى همچون باباطاهر را چنان ببينند که او مى‌انديشيد يعنى آنگونه که به فکر نجات جامعه از اسارت فقر و جهل بود.
اگر دستم رسد به چرخ گردون ازو پرسم که اين چون است و آن چون
يکى را داده‌اى صد گونه نعمت يکى را قرص جو آلوده در خون
اين شدت علاقه و اشتياقى که مَردم اين سرزمين به دو بيتى‌هاى باباطاهر همدانى ابراز داشته‌اند دليلى روشن و گويا دربر دارد که کم‌کم آن لهجه اصلى پهلوى و يا فهيلوى يا لرى در اثر کثرت استعمال اشعار به زبان روان فارسى درى تبديل شده است.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
پسران آفتاب , تسلیحات داعش , پرینتر سه بعدی , باکنک , گفتگوی اوباما و اولاند , دارایی بانکی , ولخرج ترین رئیس جمهور , مناطق تروریستی , سالن ناظرزاده , پایش هوا , شستشوی گوگل , جایگاه زن در اندیشه امام خمینی , برداشت پرتغال , عفونت‌های ادراری , گزارش نماینده , رزق وروزی , سینما حوزه هنری , مخفیگاه تروریست ها , کاهش بی سابقه بهای نفت , نجات اسرا , جیک جیلنهال , 450 میلیون تومان , اعلام اسمی , محمدرضا تابش , کاراته، , نوروفیدبک , مهندس قلابی , پردیس تئاتر خاوران , هبوط بر خطوط , حبابی , جواهیر سوکای , دزد , تولیدکنندگان لباس فوتبال , شخصیت حقوقی , پادشاهی عربستان , ستاره گلزن , آلتین نصری , دستگاه واقعیت مجازی , دستگاهای دولتی , توافق هسته ای و فلسطین , امام رضازاهدان , شناخته , جده , میکروسکوپ , روزنامه نگار مصری , فوتبالیتوره , بانکداری سایه , رزمی کاران قمی , احمد عابدزاده , دعوت به تیم آلمان ,

مقالات پربیننده امروز
ورزشی / فوتبال / لیگ ها / دربی ۶۳ از دریچه انتقام , بهداشت / کودکان / بیماریهای کودکان / سرفه Cough , کامپیوتر و فناوری‌اطلاعات / بازی و سرگرمی / بازیهای رایانه ای / مقایسه Prince of Persian with God of War , بانک اطلاعاتی کتاب / آموزش هندسه تحلیلی و جبر خطی دوره پیش‌دانشگاهی نظام جدید , بانک اطلاعاتی کتاب / Oxford elementary learners dictionary , بانک اطلاعاتی کتاب / راهنمای تدابیر بالینی در عفونت‌های آمیزشی , بانک اطلاعاتی کتاب / کلیات شمس تبریزی: بر اساس تصحیح و طبع شادروان بدیع‌الزمان فروزانفر , بانک اطلاعاتی کتاب / الفوائد الصمدیه , بانک اطلاعاتی کتاب / جمرات در گذشته و حال , بانک اطلاعاتی کتاب / جک و لوبیای سحرآمیز , بانک اطلاعاتی کتاب / شیمی 3: رشته‌های علوم تجربی و ریاضی فیزیک شامل: بررسی مفاهیم کتاب درسی, پرسش‌ها و تمرین‌های گوناگون, , علمی و آموزشی / کشاورزی و شیلات / پرورش ماهی / پرورش کپور ماهیان چینی در قفس و در آب شیرین , بانک اطلاعاتی کتاب / Introduction to business law in Iran , بانک اطلاعاتی کتاب / درمان اضطراب همراه با آبشار آرامش , شخصیت‌ها / مذهبی / عارف / سیدنورالدین شاه نعمت‌الله ولی کوه بنانی کرمانی , بانک اطلاعاتی کتاب / عشق حسینی , بانک اطلاعاتی کتاب / موسوعه الامام المهدی: تاریخ مابعد الظهور , بهداشت / ورزشکاران / تمرینات ورزشی نوجوانان / کشش عضلات پشت ساق پا , فرهنگی و هنری / میراث‌فرهنگی و تاریخی / آثار تاریخی / مسجد شیخ لطف الله , بانک اطلاعاتی کتاب / قرآن مجید ,

برخی منابع مهم خبری
tejaratnews.com تجارت نیوز , taghrib.ir مجمع جهانی تقریب , nimrooznews.com نیمروز , faternews.ir فاطر , otaghpress.com اتاق‌پرس , edunews.ir آموزش , unp.ir اخبار دانشگاهی , zamandaily.ir روزنامه زمان , cinemapress.ir سینما پرس , qeshmdaily.com قشم , iccim.ir اتاق بازرگانی , ghasednews.ir قاصد , irdiplomatic.com ایران دیپلماتیک , journals.ut.ac.ir نشریات دانشگاه تهران , biznews.ir کسب و کار , energynewcomes.com تازههای انرژی , roydadnews.ir رویداد , hamshahrilinks.org روزنامه همشهری , aftaberey.com آفتاب ری , asriran.com عصرایران , nasle-farda.ir روزنامه نسل فردا , hemayatonline.ir روزنامه حمایت , isunews.ir خبرنامه صادق , shafaf.ir شفاف , boursenews.ir بورس نیوز , asemanweekly.com آسمان , bazarkhabar.ir بازارخبر , gsm.ir جی اس ام , iraneconomist.com ایران اکونومیست , armandaily.ir روزنامه آرمان ,



كلينيک آريتمی دكتر طاووسي  ◊  ٠٢١٨٨٨٥٠٤١٤
وبگردی
مکالمه آمریکایی ها زمانی که با گشت ایرانی روبرو میشوند!
مکالمه آمریکایی ها زمانی که با گشت ایرانی روبرو میشوند! - مکالمه اعضای نیروی دریایی آمریکا زمانیکه با نیروهای ایران در خلیج فارس مواجه می شوند/ ایرانی ها در محدوده خودشون گشت میزنند.
واکنش مردم به خرید هواپیما
واکنش مردم به خرید هواپیما - واکنش مردم به خرید هواپیما و فرسودگی ناوگان هوایی کشور
کچلی از زبان مهران غفوریان در خندوانه
کچلی از زبان مهران غفوریان در خندوانه - استندآپ کمدی بسیار خنده دار مهران غفوریان درباره کچل ها و نکاتی که به آن ها توصیه می شود.
عکسی دیده نشده از آخرین جشن تولد آیت‌الله هاشمی
عکسی دیده نشده از آخرین جشن تولد آیت‌الله هاشمی - به گزارش جماران، عکسی مربوط به جشن تولد 82 سالگی آیت الله هاشمی رفسنجانی(ره) در کنار همسرش عفت مرعشی در شبکه های اجتماعی منتشر شده است.
آیت‌الله هاشمی در استخر مجموعه سعدآباد سکته کرد
آیت‌الله هاشمی در استخر مجموعه سعدآباد سکته کرد - محافظین ایشان متوجه می‌شوند که تاخیری پیش آمده وقتی مراجعه کردند دیدند آن اتفاقی که نباید رخ داده است
صحبتهای فاطمه هاشمی برسر جنازه پدر
صحبتهای فاطمه هاشمی برسر جنازه پدر - صحبت های فاطمه هاشمی با سرلشگر فیروز آبادی، بالاسر جنازه آیت الله هاشمی ، پدر من فتنه نبود... ضد فتنه بود / ویدیو از آپارات
همسر هاشمی در اولین صبحانه بدون او
همسر هاشمی در اولین صبحانه بدون او - عفت مرعشی همسر آیت الله هاشمی به رسم ٥٨ سال زندگی مشترک، امروز نیز هنگام صبحانه یاد او را گرامی داشت.
گفتگوی آزاده نامداری با نیکی کریمی
گفتگوی آزاده نامداری با نیکی کریمی - آبان | نیکی کریمی: نمی توانستم با بازیگری حرفم را بزنم.
سونیا بیطوشی ملکه زیبایی ایران در سال 2017 !
سونیا بیطوشی ملکه زیبایی ایران در سال 2017 ! - سونیا بیطوشی طراح مد و لباس که به عنوان دختر شایسته ایران در مراسم ملکه زیبایی 2016 شرکت کرده بود قصد دارد در مسابقات ملکه زیبایی 2017 نیز حضور داشته باشد.
روی چه کسی «سیاه» است؛ گور خواب ها یا...؟
روی چه کسی «سیاه» است؛ گور خواب ها یا...؟ - ما که با نام و نشان می نویسیم، چراغ مان در این خانه می سوزد. دلمان با این نظام است و تن مان می لرزد از سست شدن باور مردم. سقف این خانه بریزد روی سر همه مان می ریزد.
فیلم/ چالش مانکن دولت تدبیر و امید
فیلم/ چالش مانکن دولت تدبیر و امید - کلیپ چالش مانکن دولت تدبیر و امید با حضور وزرای کابینه روحانی آماده نمایش شد.
مونا برزویی ، شاعر شادمهر عقیلی و ابی
مونا برزویی ، شاعر شادمهر عقیلی و ابی - برنامه آزاده نامداری در آپارات
مادر و دختر باورنکردنی در سینمای ایران! + عکس
مادر و دختر باورنکردنی در سینمای ایران! + عکس - مادر و دختری که هیچ کس باورش نمی شود با هم رابطه ای داشته باشند اما باید گفت که لادن سلیمانی مادر هانیه غلامی می باشد که هر دو بازیگران سینما و تلویزیون هستند.
پربازدیدها