جمعه ۲۸ دی ۱۳۹۷ / Friday, 18 January, 2019

كاروان‌سرای چهارسوق، كرمان


  كاروان‌سراها، استان كرمان
کاروان‌سراهاى ايران از جمله بناهاى با ارزش معمارى سنتى اين ديار محسوب مى‌شوند که از روزگارهاى دور به يادگار مانده‌اند.
کاروان‌سراهاى شهر کرمان و ساير شهرهاى استان به دلايل تجارى، اقتصادى، سياسى، مذهبى و غيره بوجود آمده‌اند. هدف از ايجاد کاروان‌سراها توقف و اتراق موقت به منظور پيدا کردن آمادگى براى ادامهٔ مسير يا بارگيرى و باراندازى و داد و ستد بوده است.
مالکيت کاروان‌سراهاى استان به شکل دولتى، خصوصى و موقوفه بوده است. مانند کاروان‌سراى وکيل کرمان از گروه کاروان‌سراهاى دولتى، کاروان‌سراى زردشتيان از گروه کاروان‌سراهاى خصوصى و کاروان‌سراهاى هنود و گنجعلى‌خان در زمرهٔ کاروان‌سراهاى موقوفه مى‌باشند.
  كاروان‌سراها، استان اصفهان
از جمله يادگارهاى پرارزش معمارى ايران، کاروان‌سراها هستند که از روزگاران کهن به دلايل اقتصادى، ‌ جغرافيايى و مذهبى بنياد گرديده‌‌اند، و در ادوار مختلف به تدريج توسعه و گسترش يافته‌‌اند. عملکردهاى گوناگونى که کاروان‌سراها در گذشته برعهده داشته‌اند، سبب شده نام‌هايى مانند کاربات، رباط، ساباط، خان و ... در فرهنگ لغات به آن‌ها داده شود که در اصل، وظايف مشابهى مانند کاروان‌سراها داشته‌اند؛ ولى از نظر خصوصيات معمارى هر يک داراى ويژگى‌هاى متفاوت بوده‌‌اند.
با توجه به کاربرد، ‌ توسعه و گسترش کاروان‌سراها در ايران، مى‌‌‌توان علل پيدايش کاروان‌سراها را نياز اساسى و حمايت از کاروانيان دانست. بنابراين ساخت بناهاى مشابهى که با نام‌هاى مختلف احداث گرديده‌اند، به احتمال زياد به همين منظور و هدف بوده است.
بر طبق منابع تاريخى، بنياد کاروان‌سراها در ايران از زمان هخامنشى آغاز شد و در دورهٔ اشکانيان و ساسانيان نيز ادامه يافت. در دورهٔ‌ اسلامى، تحولات چشمگيرى در احداث کاروان‌سراها به وجود آمد. در ارتباط با مسائل اقتصادى، مذهبى و نظامى، احداث اين‌گونه بناها وارد مرحلهٔ جديدى شد و شکل تازه‌اى به خود گرفت.
در زمان ايلخانيان فعاليت معمارى، ‌ توسعهٔ راه‌ها و رونق تجارت و اقتصاد مرهون زحمات و تلاش فراوان خواجه رشيد‌الدين فضل‌اللّه در ايجاد کاروان‌سراها در مسير راه‌ها و شهرها است. بيش‌تر کاروان‌سراهايى که در حال حاضر ويرانه‌هاى آن‌ها در نقاط مختلف کشور باقى مانده است، در زمان او ساخته شده‌اند.
عصر طلايى و شکوفايى احداث کاروان‌سراهاى زيبا، از زمان سلسله صفوى آغاز شد. رونق تجارت داخلى و خارجى و اهميت دادن به راه‌ها و شهرهاى زيارتى، باعث شد که بنياد کاروان‌سراها و معمارى و تزئينات آن تحولات جديدى را آغاز نمايد. بسيارى از جهانگردان و نمايندگان سياسى که در زمان صفوى به ايران مسافرت کردند، توصيف جالبى از کاروان‌سراهاى آن دوره در سفرنامه‌هاى خود ثبت کرده‌اند. «شاردن» فرانسوى دربارهٔ‌ اصفهان و کاروان‌سراهاى آن مى‌‌نويسد : «در اصفهان ۱۶۲ مسجد، ۴۸ مدرسه، ۱۰۸۲ کاروان‌سرا و ۲۷۲ حمام وجود دارد».
   كاروان‌سراها (رباط‌ها)، استان يزد
يزد از روزگاران قديم از مراکز مهم تجارت ايران بوده و به طور معمول، همواره گروهى از بازرگانان شهرهاى ديگر نيز در اين شهر زندگى مى‌کرده‌اند. همين موقعيت تجارى باعث شد که کاروان‌سراهاى متعددى در منطقه احداث شوند و برخى از آن‌ها در حال حاضر نيز ديده مى‌شوند.
در استان يزد سه نوع کاروان‌سرا وجود دارد:
- کاروان‌سراهاى تاجرنشين يا سرا که جزئى از بافت بازار است و يک فضاى تجارى محسوب مى‌شود. مثل کاروان‌سراى على آقاى شيرازى و کاروان‌سراى سادات در بازار پنجه علي.
- کاروان‌سراهاى درون شهرى که به عنوان فضاهاى اقامتى در محله‌‌هاى مسکونى مجاور بازار واقع شده و بيشتر مورد استفادهٔ ساکنان آبادى‌هاى اطراف قرار مى‌گرفته‌اند، مانند کاروان‌سراى بافقى‌ها، کاروان‌سراى ده بالايى‌ها، کاروان‌سراى بُندَر‌آبادى‌ها، کاروان‌سراى مُشير و کاروان‌سراى اميرچخماق.
- کاروان‌سراهاى بين شهرى مثل کاروان‌سراى خرگوشى در جادهٔ قديم يزد - اصفهان، کاروان‌سراى خرانق در جادهٔ يزد - خراسان، کاروان‌سراى دهشير در جادهٔ يزد - شيراز و رباط زين‌‌الدين در جادهٔ يزد - کرمان و رباط ميبد در جاده قديم يزد - تهران.
   كاروان‌سراهاى شهر دامغان، دامغان (صفويان)
در بازارى سرپوشيده که به همان وضع سابق باقى مانده است، دو کاروان‌سراى آجرى وجود دارد:
- کاروان‌سراى نو که مشتمل بر دالان و محوطه مربع شکل وسيعى است که دورتادور آن اتاق‌ها و حجره‌هاى تجارى قرار دارد. يک دستگاه کارخانه پنبه‌پاک‌کنى نيز قبل از جنگ بين‌المللى اول در آن کار گذاشته شده که اکنون مخروبه است.
- کاروان‌سراى کهنه که در دالان ورودى آن حجره‌هاى تجارى قرار دارد و در محوطه آن بارها و مال‌التجاره را مى‌گذاشتند.
قبل از انقلاب روسيه، فعاليت تجارى زيادى در اين دو کاروان‌سرا وجود داشت ولى اکنون از اين همه، نشانى نيست.
   كاروان‌سراهاى عهد ساسانى، فيروزآباد (ساسانيان)
در سه کيلومترى جنوب آتشکدهٔ‌ ساسانى در فيروزآباد، کاروان‌سرايى وجود دارد که احتمالاً متعلق به عهد ساسانى است.
اين کاروان‌سرا، نمونهٔ واقعى جايگاه سکونت انسان را در مشرق زمين نشان مى‌دهد. کاروان‌سرا مشتمل بر صحن بزرگ است که در اطراف آن، اتاق‌ها واقع شد‌‌ه‌اند. اتاق‌ها به سبک عهد ساسانى ساخته شده‌اند و سه طرف آن‌ها بسته است و يک طرف ديگر به صحن کاروان‌سرا باز مى‌شود. نقشهٔ کاروان‌سرا به صورت مربعى است که هر ضلع آن ۳۲ متر است و فقط يک در از جانب شرق به بيرون دارد.
سه کاروان‌سراى ديگر نيز بر سر راه فيروزآباد به خليج‌فارس وجود دارد.
  كاروان‌سراى پنبه، قزوين (قاجاريان)
اين کاروان‌سرا، سراى کوچکى است در جانب شرقى ميدان سعادت (ميدان مال‌فروش‌ها) که به خيابان اصلى هم راه دارد. در گذشته، اين کاروان‌سرا محل کسب چند تن از بازرگانان بود و هم اکنون محل بارفروشى است.
  كاروان‌سراى جمال‌آباد، روستاى جمال آباد، ميانه
اين بنا در دامنهٔ روستاى جمال‌آباد، در ۳۵ کيلومترى شهرستان ميانه واقع شده و از کاروان‌سراهايى است که شاه‌عباس در طول را‌ه‌ها مى‌ساخت.
  كاروان‌سراى چهارسوق، كرمان
اين کاروان‌سرا در انتهاى بازار سراجى قبل از چهار سوق گنجعلى‌خان واقع شده است.
اين کاروان‌‌سرا دو در ورودى دارد که يکى به بازار سراجى و ديگرى به بازار قلعه باز مى‌شود. درهاى حجره‌هاى آن چهار لنگه و چوبى بوده‌اند، که متأسفانه با گذشت زمان، به درهاى فلزى تبديل شده‌اند. اين کاروان‌سرا دو طبقه است. دو راستهٔ کوچک نيز در ضلع جنوبى و شرقى آن وجود دارد که سقفى بلند دارند.
  كاروان‌سراى حاج آقا على، كرمان
اين کاروان‌سرا رو به روى مسجد چهلستون و نبش خيابان شريعتى قرار دارد. تعداد حجره‌هاى آن ۳۸ باب است که در اثر تخريب شديد نياز فراوان به بازسازى دارد.
  كاروان‌سراى حاج مهدى، كرمان
اين کاروان‌سرا رو به روى کاروان‌سراى هندوها و در جوار کاروان‌سراى چهارسوق واقع شده و بيش از يک قرن قدمت دارد. اين کاروان‌سرا در ابتدا به دست زردشتى‌ها تأسيس و اداره مى‌شد و هنوز هم تعدادى از تجار يهودى و زردشتى حجره‌هايى در آن دارند.
  كاروان‌سراى ده‌نمك، گرمسار (صفويان)
اين کاروان‌سرا در ۴۰ کيلومترى شرق گرمسار قرار دارد و از نوع چهار ايوانى است. تاريخ احداث آن مربوط به زمان صفويه است. سردر ورودى با دو گوشوارهٔ دو طبقه به شکل ذوزنقه است که در ضلع جنوبى کاروان‌سرا قرار دارد. در چهار گوشهٔ حياط، مدخل ورودى قرار دارد که به اصطبل‌هاى چهارگانهٔ کاروان‌سرا ختم مى‌شود. در پشت هر ايوان، ‌ اتاقى مستطيل شکل قرار دارد که ارتباط بين اصطبل‌هاى چهارگانه را قطع مى‌کند. کاروان‌سراى ده‌نمک پس از مرمت و تعمير اساسى قرار است در آينده به زائرسراى حضرت رضا (ع)‌ تبديل شود.
  كاروان‌سراى سرچم، روستاى سرچم، زنجان
کاروان‌سراى سرچم يکى از کاروان‌سراهاى مهم مسير تجارى رى به آذربايجان در قرن هشتم هجرى قمرى بوده است. اين کاروان‌سرا که طبق نوشتهٔ کتيبهٔ سردرِ آن، رباط نام دارد، ‌ در سال ۷۴۳ هجرى قمرى در دورهٔ ايلخانى، در روستاى سرچم در ۸۰ کيلومترى محور زنجان - ميانه در ساحل رودخانهٔ زنجان‌چاى و مشرف به جادهٔ قديم تبريز احداث شده است. بررسى آثار و بقاياى اين کاروان‌سرا نشان مى‌دهد که طرح آن از نوع کاروان‌سراهاى چهارايوانى بوده و شامل صحن مرکزى و حجره‌هاى شاه‌نشين بوده است.
در چهار گوشهٔ اين کاروان‌سرا حداقل چهار برج تعبيه شده بوده است که امروزه همهٔ بخش‌هاى ساختمان کاروان‌سرا، به استثناى درِ ورودى، ويران و به تلى از خاک تبديل شده است. درِ ورودى آن مشتمل بر دو برج آجرى در طرفين، و يک دروازه با پوشش قوس جناغى که با سنگ سياه تزئين شده است، مى‌باشد. بالاى دروازه، کتيبهٔ بسيار زيبايى که حکايت از احداث آن در زمان ابوسعيد ايلخان در تاريخ ۷۳۳ هجرى قمرى دارد، کار گذاشته شده است. تزئينات لچکى‌ها، کاربندى‌ها و بند‌کشى درِ ورودى ناقص و نيمه‌تمام باقى مانده است.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
بیمه دندانپزشکی , مدارس غیردولتی , توافق تجاری , امور منابع آب , کروستوف زانوسی , اعتراض ترکمن ها , محلات حاشیه ای , داش آغوز , پرچین , باباخانلو ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / سیره اداری امام علی (ع) در دوران خلافت , بانک اطلاعاتی کتاب / 60 نوع سوپ و خوراک , بانک اطلاعاتی کتاب / تجارب الامم , بانک اطلاعاتی کتاب / کلید نصب ویندوز , اقتصاد و بازرگانی , نیرو و انرژی , برق / راههای پیشگیری از سرقت مس و جلوگیری از تخریب سرمایه های ملی , بانک اطلاعاتی کتاب / مشهورترین نویسندگان و شاعران , بانک اطلاعاتی کتاب / می‌می‌نی دیگه بیکاره دوست و رفیق نداره , بانک اطلاعاتی کتاب / داستانهایی از خوبان عالم , بانک اطلاعاتی کتاب / پدر، عشق و پسر , بانک اطلاعاتی کتاب / مبادی العربیه: فی الصرف و النحو ,

برخی منابع مهم خبری
shafaqna.com شفقنا , tebyan.net تبیان , khorasannews.com روزنامه خراسان , banifilm.ir روزنامه بانی فیلم , eghtesadnews.com اقتصادنیوز , jahanesanat.ir روزنامه جهان صنعت , roozannews.ir روزنامه روزان , eghtesadonline.com اقتصاد آنلاین , donya-e-eqtesad.com دنیای اقتصاد , rasad.org رصد ,



وبگردی
کی‌روش: بعد از پیام رهبر انقلاب، وزارت ورزش علیه من شد
کی‌روش: بعد از پیام رهبر انقلاب، وزارت ورزش علیه من شد - سرمربی تیم ملی فوتبال ایران با اشاره به پیام تشکر رهبر انقلاب بعد از جام جهانی، گفت: بعد از آن پیام، وزارت ورزش کاملاً علیه من شد. خواسته وزیر ورزش این بود که نمی‌خواهد کی‌روش اینجا باشد، هیچوقت از بازیکنان و تیم ملی حمایت نشد و تمام برنامه آماده‌سازی ما لطمه خورد.
دوربین مخفی ساختمان لواسان داماد شمخانی و فاطمه حسینی
دوربین مخفی ساختمان لواسان داماد شمخانی و فاطمه حسینی - همه چیز درباره ساخت و ساز فاطمه حسینی، داماد شمخانی و داماد صفدرحسینی | سر کشیدن دوربین مخفی شهرداد به ساختمان های آقازاده ها در لواسان! | پخش اختصاصی از صفحه آپارات آوانت
ماجرای دختربازی اسلامی از زبان رحیم پورازغدی
ماجرای دختربازی اسلامی از زبان رحیم پورازغدی - رحیم پورازغدی در مراسمی که با موضوع فجای مجازی بود،گفت: دختر خانم چادری یک عکس آنچنانی از خودش گذاشته و نوشته زن نباید قربانی نگاه شهوت مردانه بشه، بعد پسره زیر پستش نوشته"ما رایت الا جمیلا"
شبکه سه - میثاقی  و ماجرای عبور از فردوسی‌پور
شبکه سه - میثاقی و ماجرای عبور از فردوسی‌پور - در گذشته برنامه‌های پخش زنده فوتبال روی بازی متمرکز بود اما میثاقی در این برنامه بخش‌های مهمی از حواشی و سوژه‌ها را مورد توجه قرار می‌دهد که دست برنامه «نود» را خالی می‌کند.
بدون تعارف و بدون محتوی / این دو در تلویزیون واقعا چه میکنند !
بدون تعارف و بدون محتوی / این دو در تلویزیون واقعا چه میکنند ! - بدون تعارف با سواره ای که از حال پیاده ها خبر دارد
ما به نمایندگی از امام زمان (عج) و به نمایندگی از خدا در امور مردم دخالت می کنیم.
ما به نمایندگی از امام زمان (عج) و به نمایندگی از خدا در امور مردم دخالت می کنیم. - رئیس کل دادگستری خراسان رضوی: ما در نظام جمهوری اسلامی به نمایندگی از امام زمان (عج) و به نمایندگی از خدا در امور مردم دخالت می کنیم. اگر فردی در زمان طاغوت در زندان بود، حبسش از مجازات اخروی او کم نمی کرد اما امروز اگر این تحمل کیفر یا قصاص و شلاق و دیگر احکام توسط حکام اسلامی و شرعی انجام می شوند یکی از آثار اخروی آن برای محکومان این است که این مجازات در آخرت از آنها برداشته می شود
جزئیاتی از منشا بوی بد تهران / فیلم
جزئیاتی از منشا بوی بد تهران / فیلم - بعد از فروکش کردن گازها، به حفاری ادامه دادیم و به یک مخزن بزرگ و استثنایی رسیدیم که بسیار عظیم تر از آنی بود که تصور می کردیم برای جایی مثل پلاسکو ساخته شود. برآورد ما از ابعاد این انبار فاضلاب این است که بین 400 الی 500 متر مکعب وسعت دارد و گازهای محبوس شده در این انبار در چندین دهه برای انتشار بوی بد در محدوده بزرگی از تهران کفایت می کند.
کلیپ جنجالی مهدی یراحی در باره جنگ / پاره سنگ
کلیپ جنجالی مهدی یراحی در باره جنگ / پاره سنگ - مهدی یراحی، خواننده ای که اخیرا موزیک ویدئوی جدید و اعتراضی خود با نام «پاره سنگ» را منتشر کرده است، از طرف برخی رسانه ها و مجید فروغی، مدیر روابط عمومی هنری مورد انتقاد قرار گرفته و شایعه هایی درباره ممنوع الفعالیت شدن یراحی به دلیل این ویدئو کلیپ و همچنین پوشیدن لباس کارگران گروه ملی در حمایت از مردم اهواز در کنسرت 6 دی ماه خود مطرح شده است. یراحی از جمله خواننده هایی است که همیشه نسبت به اتفاقات…
اهمیت فیلم صحنه دار و مرگ 10 انسان !
اهمیت فیلم صحنه دار و مرگ 10 انسان ! - گویا تلخی پخش فیلم صحنه دار، بیش از مرگ ۱۰ نفر است. درست همانطور که مسئله حجاب برای خیلی‎ها مهم تر از معیشت مردم است.
آقازاده شورای عالی انقلاب فرهنگی !
آقازاده شورای عالی انقلاب فرهنگی ! - انقلاب فرهنگی از این بالاتر که فرزند عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در آمریکا تابعیت بگیرد و از آنجا برای ایرانیان سبک زندگی تدریس بکند؟
رقص گروهی دختران دانشگاه الزهرا در حضور آقایان!
رقص گروهی دختران دانشگاه الزهرا در حضور آقایان! - ویدئویی عجیب از حرکات موزون گروهی دختران در دانشگاه الزهرا درحالی در فضای مجازی در حال انتشار است که مردان نیز در این مراسم حضور دارند!
تیپ پسر الهام و فاطمه رجبی در آلمان!
تیپ پسر الهام و فاطمه رجبی در آلمان! - «شباهت عجیب علی الهام استاد هوا فضا در دانشگاهی در آلمان به غلامحسین الهام معاون رئیس جمهور سابق!
حاشیه تازه برای سید احمد خمینی / تصویر
حاشیه تازه برای سید احمد خمینی / تصویر - سید احمد خمینی، نتیجه امام خمینی که چند هفته پیش با ازدواجش خبرساز شده بود، بار دیگر با انتشار عکسی از او و همسرش در حین سوارکاری حساسیت نسبت به خود را برانگیخته است و باعث تحریک مخاطبان و کاربران در فضای مجازی شده است.
شهردار سابق سلامت و مشغول زندگی جدید است !
شهردار سابق سلامت و مشغول زندگی جدید است ! - پس از اولین گفت وگوی رسمی میترا استاد (نجفی) و تایید ازدواجش با محمدعلی نجفی، حالا شهردار سابق، در نخستین واکنش به جنجال ها، عکس تازه ای از خود و میترا استاد در اینستاگرامش منتشر کرده است.