پنج شنبه ۳۱ خرداد ۱۳۹۷ / Thursday, 21 June, 2018

كاروان‌سرای چهارسوق، كرمان


  كاروان‌سراها، استان كرمان
کاروان‌سراهاى ايران از جمله بناهاى با ارزش معمارى سنتى اين ديار محسوب مى‌شوند که از روزگارهاى دور به يادگار مانده‌اند.
کاروان‌سراهاى شهر کرمان و ساير شهرهاى استان به دلايل تجارى، اقتصادى، سياسى، مذهبى و غيره بوجود آمده‌اند. هدف از ايجاد کاروان‌سراها توقف و اتراق موقت به منظور پيدا کردن آمادگى براى ادامهٔ مسير يا بارگيرى و باراندازى و داد و ستد بوده است.
مالکيت کاروان‌سراهاى استان به شکل دولتى، خصوصى و موقوفه بوده است. مانند کاروان‌سراى وکيل کرمان از گروه کاروان‌سراهاى دولتى، کاروان‌سراى زردشتيان از گروه کاروان‌سراهاى خصوصى و کاروان‌سراهاى هنود و گنجعلى‌خان در زمرهٔ کاروان‌سراهاى موقوفه مى‌باشند.
  كاروان‌سراها، استان اصفهان
از جمله يادگارهاى پرارزش معمارى ايران، کاروان‌سراها هستند که از روزگاران کهن به دلايل اقتصادى، ‌ جغرافيايى و مذهبى بنياد گرديده‌‌اند، و در ادوار مختلف به تدريج توسعه و گسترش يافته‌‌اند. عملکردهاى گوناگونى که کاروان‌سراها در گذشته برعهده داشته‌اند، سبب شده نام‌هايى مانند کاربات، رباط، ساباط، خان و ... در فرهنگ لغات به آن‌ها داده شود که در اصل، وظايف مشابهى مانند کاروان‌سراها داشته‌اند؛ ولى از نظر خصوصيات معمارى هر يک داراى ويژگى‌هاى متفاوت بوده‌‌اند.
با توجه به کاربرد، ‌ توسعه و گسترش کاروان‌سراها در ايران، مى‌‌‌توان علل پيدايش کاروان‌سراها را نياز اساسى و حمايت از کاروانيان دانست. بنابراين ساخت بناهاى مشابهى که با نام‌هاى مختلف احداث گرديده‌اند، به احتمال زياد به همين منظور و هدف بوده است.
بر طبق منابع تاريخى، بنياد کاروان‌سراها در ايران از زمان هخامنشى آغاز شد و در دورهٔ اشکانيان و ساسانيان نيز ادامه يافت. در دورهٔ‌ اسلامى، تحولات چشمگيرى در احداث کاروان‌سراها به وجود آمد. در ارتباط با مسائل اقتصادى، مذهبى و نظامى، احداث اين‌گونه بناها وارد مرحلهٔ جديدى شد و شکل تازه‌اى به خود گرفت.
در زمان ايلخانيان فعاليت معمارى، ‌ توسعهٔ راه‌ها و رونق تجارت و اقتصاد مرهون زحمات و تلاش فراوان خواجه رشيد‌الدين فضل‌اللّه در ايجاد کاروان‌سراها در مسير راه‌ها و شهرها است. بيش‌تر کاروان‌سراهايى که در حال حاضر ويرانه‌هاى آن‌ها در نقاط مختلف کشور باقى مانده است، در زمان او ساخته شده‌اند.
عصر طلايى و شکوفايى احداث کاروان‌سراهاى زيبا، از زمان سلسله صفوى آغاز شد. رونق تجارت داخلى و خارجى و اهميت دادن به راه‌ها و شهرهاى زيارتى، باعث شد که بنياد کاروان‌سراها و معمارى و تزئينات آن تحولات جديدى را آغاز نمايد. بسيارى از جهانگردان و نمايندگان سياسى که در زمان صفوى به ايران مسافرت کردند، توصيف جالبى از کاروان‌سراهاى آن دوره در سفرنامه‌هاى خود ثبت کرده‌اند. «شاردن» فرانسوى دربارهٔ‌ اصفهان و کاروان‌سراهاى آن مى‌‌نويسد : «در اصفهان ۱۶۲ مسجد، ۴۸ مدرسه، ۱۰۸۲ کاروان‌سرا و ۲۷۲ حمام وجود دارد».
   كاروان‌سراها (رباط‌ها)، استان يزد
يزد از روزگاران قديم از مراکز مهم تجارت ايران بوده و به طور معمول، همواره گروهى از بازرگانان شهرهاى ديگر نيز در اين شهر زندگى مى‌کرده‌اند. همين موقعيت تجارى باعث شد که کاروان‌سراهاى متعددى در منطقه احداث شوند و برخى از آن‌ها در حال حاضر نيز ديده مى‌شوند.
در استان يزد سه نوع کاروان‌سرا وجود دارد:
- کاروان‌سراهاى تاجرنشين يا سرا که جزئى از بافت بازار است و يک فضاى تجارى محسوب مى‌شود. مثل کاروان‌سراى على آقاى شيرازى و کاروان‌سراى سادات در بازار پنجه علي.
- کاروان‌سراهاى درون شهرى که به عنوان فضاهاى اقامتى در محله‌‌هاى مسکونى مجاور بازار واقع شده و بيشتر مورد استفادهٔ ساکنان آبادى‌هاى اطراف قرار مى‌گرفته‌اند، مانند کاروان‌سراى بافقى‌ها، کاروان‌سراى ده بالايى‌ها، کاروان‌سراى بُندَر‌آبادى‌ها، کاروان‌سراى مُشير و کاروان‌سراى اميرچخماق.
- کاروان‌سراهاى بين شهرى مثل کاروان‌سراى خرگوشى در جادهٔ قديم يزد - اصفهان، کاروان‌سراى خرانق در جادهٔ يزد - خراسان، کاروان‌سراى دهشير در جادهٔ يزد - شيراز و رباط زين‌‌الدين در جادهٔ يزد - کرمان و رباط ميبد در جاده قديم يزد - تهران.
   كاروان‌سراهاى شهر دامغان، دامغان (صفويان)
در بازارى سرپوشيده که به همان وضع سابق باقى مانده است، دو کاروان‌سراى آجرى وجود دارد:
- کاروان‌سراى نو که مشتمل بر دالان و محوطه مربع شکل وسيعى است که دورتادور آن اتاق‌ها و حجره‌هاى تجارى قرار دارد. يک دستگاه کارخانه پنبه‌پاک‌کنى نيز قبل از جنگ بين‌المللى اول در آن کار گذاشته شده که اکنون مخروبه است.
- کاروان‌سراى کهنه که در دالان ورودى آن حجره‌هاى تجارى قرار دارد و در محوطه آن بارها و مال‌التجاره را مى‌گذاشتند.
قبل از انقلاب روسيه، فعاليت تجارى زيادى در اين دو کاروان‌سرا وجود داشت ولى اکنون از اين همه، نشانى نيست.
   كاروان‌سراهاى عهد ساسانى، فيروزآباد (ساسانيان)
در سه کيلومترى جنوب آتشکدهٔ‌ ساسانى در فيروزآباد، کاروان‌سرايى وجود دارد که احتمالاً متعلق به عهد ساسانى است.
اين کاروان‌سرا، نمونهٔ واقعى جايگاه سکونت انسان را در مشرق زمين نشان مى‌دهد. کاروان‌سرا مشتمل بر صحن بزرگ است که در اطراف آن، اتاق‌ها واقع شد‌‌ه‌اند. اتاق‌ها به سبک عهد ساسانى ساخته شده‌اند و سه طرف آن‌ها بسته است و يک طرف ديگر به صحن کاروان‌سرا باز مى‌شود. نقشهٔ کاروان‌سرا به صورت مربعى است که هر ضلع آن ۳۲ متر است و فقط يک در از جانب شرق به بيرون دارد.
سه کاروان‌سراى ديگر نيز بر سر راه فيروزآباد به خليج‌فارس وجود دارد.
  كاروان‌سراى پنبه، قزوين (قاجاريان)
اين کاروان‌سرا، سراى کوچکى است در جانب شرقى ميدان سعادت (ميدان مال‌فروش‌ها) که به خيابان اصلى هم راه دارد. در گذشته، اين کاروان‌سرا محل کسب چند تن از بازرگانان بود و هم اکنون محل بارفروشى است.
  كاروان‌سراى جمال‌آباد، روستاى جمال آباد، ميانه
اين بنا در دامنهٔ روستاى جمال‌آباد، در ۳۵ کيلومترى شهرستان ميانه واقع شده و از کاروان‌سراهايى است که شاه‌عباس در طول را‌ه‌ها مى‌ساخت.
  كاروان‌سراى چهارسوق، كرمان
اين کاروان‌سرا در انتهاى بازار سراجى قبل از چهار سوق گنجعلى‌خان واقع شده است.
اين کاروان‌‌سرا دو در ورودى دارد که يکى به بازار سراجى و ديگرى به بازار قلعه باز مى‌شود. درهاى حجره‌هاى آن چهار لنگه و چوبى بوده‌اند، که متأسفانه با گذشت زمان، به درهاى فلزى تبديل شده‌اند. اين کاروان‌سرا دو طبقه است. دو راستهٔ کوچک نيز در ضلع جنوبى و شرقى آن وجود دارد که سقفى بلند دارند.
  كاروان‌سراى حاج آقا على، كرمان
اين کاروان‌سرا رو به روى مسجد چهلستون و نبش خيابان شريعتى قرار دارد. تعداد حجره‌هاى آن ۳۸ باب است که در اثر تخريب شديد نياز فراوان به بازسازى دارد.
  كاروان‌سراى حاج مهدى، كرمان
اين کاروان‌سرا رو به روى کاروان‌سراى هندوها و در جوار کاروان‌سراى چهارسوق واقع شده و بيش از يک قرن قدمت دارد. اين کاروان‌سرا در ابتدا به دست زردشتى‌ها تأسيس و اداره مى‌شد و هنوز هم تعدادى از تجار يهودى و زردشتى حجره‌هايى در آن دارند.
  كاروان‌سراى ده‌نمك، گرمسار (صفويان)
اين کاروان‌سرا در ۴۰ کيلومترى شرق گرمسار قرار دارد و از نوع چهار ايوانى است. تاريخ احداث آن مربوط به زمان صفويه است. سردر ورودى با دو گوشوارهٔ دو طبقه به شکل ذوزنقه است که در ضلع جنوبى کاروان‌سرا قرار دارد. در چهار گوشهٔ حياط، مدخل ورودى قرار دارد که به اصطبل‌هاى چهارگانهٔ کاروان‌سرا ختم مى‌شود. در پشت هر ايوان، ‌ اتاقى مستطيل شکل قرار دارد که ارتباط بين اصطبل‌هاى چهارگانه را قطع مى‌کند. کاروان‌سراى ده‌نمک پس از مرمت و تعمير اساسى قرار است در آينده به زائرسراى حضرت رضا (ع)‌ تبديل شود.
  كاروان‌سراى سرچم، روستاى سرچم، زنجان
کاروان‌سراى سرچم يکى از کاروان‌سراهاى مهم مسير تجارى رى به آذربايجان در قرن هشتم هجرى قمرى بوده است. اين کاروان‌سرا که طبق نوشتهٔ کتيبهٔ سردرِ آن، رباط نام دارد، ‌ در سال ۷۴۳ هجرى قمرى در دورهٔ ايلخانى، در روستاى سرچم در ۸۰ کيلومترى محور زنجان - ميانه در ساحل رودخانهٔ زنجان‌چاى و مشرف به جادهٔ قديم تبريز احداث شده است. بررسى آثار و بقاياى اين کاروان‌سرا نشان مى‌دهد که طرح آن از نوع کاروان‌سراهاى چهارايوانى بوده و شامل صحن مرکزى و حجره‌هاى شاه‌نشين بوده است.
در چهار گوشهٔ اين کاروان‌سرا حداقل چهار برج تعبيه شده بوده است که امروزه همهٔ بخش‌هاى ساختمان کاروان‌سرا، به استثناى درِ ورودى، ويران و به تلى از خاک تبديل شده است. درِ ورودى آن مشتمل بر دو برج آجرى در طرفين، و يک دروازه با پوشش قوس جناغى که با سنگ سياه تزئين شده است، مى‌باشد. بالاى دروازه، کتيبهٔ بسيار زيبايى که حکايت از احداث آن در زمان ابوسعيد ايلخان در تاريخ ۷۳۳ هجرى قمرى دارد، کار گذاشته شده است. تزئينات لچکى‌ها، کاربندى‌ها و بند‌کشى درِ ورودى ناقص و نيمه‌تمام باقى مانده است.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
تیاتر , افتتاح مدرسه مقاوم سازی وینسار , معروف بسطامی , اجلاس وزرای , موزه عکاسخانه شهر , محفل شعر , زیاده فروشی , ماریو گومس , معاونت فنی و عمرانی شهرداری تهران , در چین ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / حماسه حسینی نهضت خمینی: ویژه‌نامه تحلیلی دومین همایش تجلیل از فجرآفرینان عاشورایی: 29 بهمن 1385 , فرهنگ و جامعه , ادبیات و شعر , شعر / نخل علی , بانک اطلاعاتی کتاب / از میکده تا ماتمکده اعتیاد: بررسی ابعاد فقهی ـ اجتماعی اعتیاد , بانک اطلاعاتی کتاب / نکته به نکته و خط به خط کتاب درسی تاریخ، جغرافیا و تعلیمات اجتماعی سوم راهنمایی , بانک اطلاعاتی کتاب / موجز فی اصول الدین: المرسل ـ الرسول ـ الرساله , بانک اطلاعاتی کتاب / اصول بازاریابی , سایر , د ـ ذ , دذ ـ ی / دی هیدروارگوتامین (فرو نشاننده سر درد عروقی) , بانک اطلاعاتی گردشگری / امام‌زاده سلطان محمد عابد ، کاخک ، گناباد , شخصیت‌ها , سیاسی , سیاسی / خالد مشعل (۱۹۵۶-) , دین و اندیشه , دین و مذهب , ایدئولوژی / ادیان خود نوعی ایدئولوژی‌اند ,

برخی منابع مهم خبری
jahaneghtesad.com روزنامه جهان اقتصاد , namehnews.ir نامه نیوز , shahrsakhtafzar.com شهر ‌سخت افزار , armanshargh.ir آرمان شرق , baharnews.ir بهارنیوز , armandaily.ir روزنامه آرمان , iusnews.ir خبرنامه دانشجویان , bartarinha.ir برترینها , tasnimnews.com خبرگزاری تسنیم , e-estekhdam.com ای استخدام ,



وبگردی
فیلم |  بالاخره کار بانک‌ها ربا هست یا نیست؟ | ۴۰سال است تکلیفمان را با ربا معلوم نکرده‌ایم
فیلم | بالاخره کار بانک‌ها ربا هست یا نیست؟ | ۴۰سال است تکلیفمان را با ربا معلوم نکرده‌ایم - فیلم - دکتر حمید ابوطالبی مشاور سیاسی رئیس جمهور در کافه خبر با انتقاد از اینکه در 40 سال گذشته بسیاری از مسایل مهم را تعیین تکلیف نکرده ایم می گوید: این گونه جامعه دچار سردرگمی و به سمت گناه یا بزهکاری و یا توافق بر سر گناه سوق پیدا می کند. صحبت های او را در ویدئوی زیر ببینید و بشنوید.
(ویدئو) رفع ممنوعیت صدای جواد یساری پس از ۴۰ سال
(ویدئو) رفع ممنوعیت صدای جواد یساری پس از ۴۰ سال - جواد یساری پس از ۴۰ سال با خواندن در فیلم «دشمن زن» دوباره به عرصه هنر بازگشت.این گزارش توسط تماشا تهیه و منتشر شده است. منبع
(ویدئو) پرواز تماشاگران ایرانی از سن پترزبورگ به کازان
(ویدئو) پرواز تماشاگران ایرانی از سن پترزبورگ به کازان - به گزارش ورزش سه، هواداران تیم ملی ایران در جام جهانی روسیه برای حمایت از تیم کشورمان مقابل اسپانیا به شهر کازان رسیدند.
سرلشگر فیروزآبادی و ویلای 10هزار متری لواسان !
سرلشگر فیروزآبادی و ویلای 10هزار متری لواسان ! - لازم است ذکر شود جنبش عدالتخواه دانشجویی در صورت ادامه تعلل دستگاه‌های مربوطه در تخلیه ملک بیت‌المال، حق اقدامات انقلابی را برای اجبار فرد نامبرده به تخلیه ویلای لواسان، برای خود محفوظ می‌داند.
ماجرای تجاوز به 41 دختر از زبان امام جمعه ایرانشهر
ماجرای تجاوز به 41 دختر از زبان امام جمعه ایرانشهر - امام جمعه اهل سنت ایرانشهر : در ماه رمضان به ۴۱ دختر تجاوز شده که از این میان فقط ۳ دختر شکایت کرده اند.
ویدئو / لطفاً در این مکان اعتراض کنید!
ویدئو / لطفاً در این مکان اعتراض کنید! - بر این اساس، ورزشگاه‌های دستگردی، تختی، معتمدی، آزادی، شیرودی، بوستان‌های گفت‌وگو، طالقانی، ولایت، پردیسان، هنرمندان، پارک شهر و ضلع شمالی ساختمان مجلس شورای اسلامی به عنوان محل‌های مناسب تجمع در تهران تعیین شده‌اند و از این پس معترضان می‌توانند در این محل‌ها تجمع کنند.
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی
انتشار عکس دلخراش حمید بقایی - مشاور رسانه‌ای احمدی نژاد دیشب با انتشار عکسی دلخراش از وضعیت جسمی «حمید بقایی» از بازگشت این مجرم پرونده‌ی مالی آن دولت به زندان اوین خبر داد.
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد!
سبک عجیب شوی لباس در عربستان حاشیه ساز شد! - در پی برگزاری نمایش مد لباس زنان به سبکی عجیب در عربستان، سر و صدای بسیاری در رسانه ها به راه افتاد. ماجرا از این قرار بود که لباسها بدون مانکن و مانند اشباح در حال پرواز با استفاده از پهباد نمایش داده شدند.
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی
ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» به نام ولایتی - علی اکبر ولایتی، مرد 37 شغله ای که به جز حوزه دیپلماسی، سالیانیست که کارشناس ادبی، فرهنگی، تاریخی، عرفانی و ... تلویزیون نیز هست، و هر سال دهها جلد کتاب به نام او منتشر می شود. همه ی این سوابق معششع یک سو و چرخش مادام سیاسی او در حوزه های مختلف، در سوی دیگر، کار را به جایی رسانیده که ولایتی را با ابداع مکتب «سیاست ورزی چرخشی» نیز می شناسند! ولایتی در تازه ترین تغییر مواضع خود این بار برجام را که روزگاری…
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده
صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده - در این ویدئو صحبت های تکان دهنده مادر یکی از دانش آموزان تجاوز شده توسط معلم مدرسه را مشاهده می کنید.
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی
افشاگری پوری بنایی درباره واقعیتی تلخ از ناصر ملک‌مطیعی - پوری بنایی به عیادت پناهی رفت و دیدارش با مرحوم ناصر ملک‌مطیعی پس از پخش نشدن برنامه‌هایش از تلویزیون تعریف کرد.
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران!
(ویدئو) آزار جنسی گروهی دانش آموزان در مدرسه‌ای در غرب تهران! - ماجرای تکان دهنده اذیت و آزار گروهی دانش آموزان یک دبیرستان پسرانه در غرب تهران وارد فصل تازه‌ای شد.
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد!
آزاده نامداری هم گزارشگر فوتبال شد! - در ادامه حضور چهره های شناخته شده در کمپین "خانم گزارشگر"، این بار آزاده نامداری مجری تلویزیون تلویزیون اقدام به گزارش فوتبال کرد. او برای این کار بازی خاطره انگیز ایران - استرالیا در مقدماتی جام جهانی 98 فرانسه را انتخاب کرده است که گزارش ضعیف او با انتقادات فراوانی مواجه شده است، تا حدی که وبسایت مربوط به این کمپین ویدئوی گزارش این او را از سایت حذف کرد.
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی
عکسی عجیب و جنجالی از سید ابراهیم رئیسی - عکسی از حضور سید ابراهیم رئیسی در مراسمی ویژه منتشر شده است که گفته می شود متعلق به کنفرانس افق نو در مشهد بوده است. در این عکس حرکات عجیب خانمی با لباس های قرمز، چفیه بر گردن و پرچم در دست در مقابل ابراهیم رییسی به چشم می خورد که توجه کاربران بسیاری را در شبکه های اجتماعی جلب کرده است!