دوشنبه ۲۵ تیر ۱۳۹۷ / Monday, 16 July, 2018

فهرستی از علوم عقلی


   علوم رياضى و هيئت و نجوم
علوم رياضى و هيئت و نجوم در ايران قرن چهارم و پنجم به نهايت اعتلاء خود رسيد چنانکه اين دوره را بايد از ادوار بسيار مهم پيشرفت علوم رياضى در تاريخ عمومى علوم دانست. غير از حکمائى که نام برده‌ايم و بعضى از آنان به وجهى در علوم رياضى صاحب مقام هستند، در اين دوره چندين رياضيدان بزرگ که از آنان آثار متعددى بازمانده است، مى‌زيستند که بعضى از آنان عبارتند از: ابوالوفاء بوزجانى نيشابورى (۳۲۸-۳۸۷ هـ.)؛ ابوجعفر خازن خراسانى (وفات در فاصلهٔ ۳۴۹-۳۶۰ هـ.)؛ ابوسهل و يجن بن‌رستم کوهى طبري؛ ابوسعيد احمدبن محمدبن عبدالجليل سگزى (م ۴۱۴ هـ.)؛ ابوالحسين عبدالرحمن بن عمر صوفى رازى (۲۹۱-۳۷۶ هـ.) استاد عضدالدوله در علوم رياضى و مؤلف کتاب مشهور صورالکواکب که ترجمهٔ فارسى آن موجود است و به‌طبع رسيده؛ کوشياربن لبان گيلي؛ ابوالعباس سرخسى (م ۳۴۶ هـ.) و ابوريحان محمدبن احمد بيرونى خوارزمى متفکر و عالم عاليمقدار که شرح حالش را جداگانه خواهيم آورد.
   علم طب
در علم طب نام‌آورترين مؤلفان تمدن اسلامى از دوران قرن ۴ و نيمه قرن ۵ برخاسته و همهٔ آنان ايرانى بوده‌اند. اولين و بزرگترين آنان محمدبن زکرياى رازى (م ۳۱۳ هـ.) است که شرح حال و آثارش را به‌زودى خواهيم ديد. دومين رکن از ارکان اربعهٔ طب اسلامى يعنى (کتاب‌الحاوي) از اين استاد است و تمام آن به لاتينى ترجمه شده بود و اکنون ۲۵ جزء آن بدان زبان در دست است.
پزشک بزرگ ديگر اين عهد ابومنصور حسن‌بن نوح بخارى صاحب کتاب غنى و مُنى است. گويند که او استاد ابوعلى‌سينا در پزشکى بود.
ديگر على‌بن عباس مجوسى اهوازى طبيب عضدالدوله فناخسرو ديلمى است. وى شاگرد پزشک بزرگ ايرانى ابوماهر موسى بن‌ سيار قمى بود. وفاتش به‌سال ۳۸۴ اتفاق افتاد و چون بر دين زرتشتى بود او را مجوسى مى‌گفتند. کتاب مشهورش 'کامل‌الصناعة' است که به 'الطب‌الملکي' و 'کناش عضدي' هم معروف است و چند بار به طبع رسيده و ترجمهٔ لايتى آن را نيز چند بار طبع کرده‌اند. اين کتاب که سومين رکن از ارکان اربعهٔ طب اسلامى است، پيش از قانون کاملترين کتاب در فن طب شناخته شده و بعد از تأليف آن هم هيچ‌گاه از اهميت نيفتاده است.
دوست و معاصر ابن‌سينا ابوسهل عيسى بن يحيى مسيحى جرجانى از نصرانيان گرگان بود و مدتى با ابن‌سينا در دربار آل مأمون خوارزم مى‌زيست و عاقبت از بيم محمود غزنوى همراه دوست خود از آنجا گريخت و به سال ۴۰۳ هـ. در بيابان ميان خوارزم و گرگان جان داد. کتاب مشهور و مهمش 'المأته فى‌ صناعةالطيبه' نام دارد.
بزرگترين پزشک اين دوران ابوعلى سينا است که ترجمهٔ حالش را جداگانه خواهيم ديد. کتاب القانون او که چهارمين رکن از ارکان اربعهٔ طب اسلامى است شهرت عالمگير دارد، و متن عربى و ترجمهٔ لاتين آن بارها به‌طبع رسيده است.
   علم کيميا
علم کيمياست که بهترين آثار را در اين فن محمدبن زکرياى رازى نوشت؛ و اثر معروف ديگر موسوم است به 'عين‌الصنعة و عون‌الصناعة' که اصل عربى و ترجمهٔ فارسى و ترجمهٔ انگليسى آن به‌طبع رسيده است. مؤلف اين کتاب يک دانشمند خوارزمى است به‌نام محمدبن عبدالملک صالحي.
   علم جغرافيا
در علم جغرافيا قديمى‌ترين کتاب دوره قرن چهارم و در قرن پنجم از ابوزيد بلخى دانشمند مشهور است که پيش ازين نام او را چندبار ديده‌ايد. اثر ابوزيد در جغرافيا 'صورالاقاليم' نام داشت و اگرچه اصل عربى آن مفقود است ولى ترجمهٔ قسمتى از آن به‌‌فارسى چند سال پيش به‌دست آمده که اخيراً به‌طبع رسيده است. اثر معروف ديگر از همين عهد در جغرافيا کتاب 'مسالک‌الممالک' است به‌عربى از ابواسحق ابراهيم بن محمدفارسى اصطخري. الاصطخرى در تأليف خود به کتاب صورالاقاليم ابوزيد بلخى نظر داشت.
يک کتاب فارسى معروف از اين دوره در جغرافيا داريم به‌نام 'حدودالعالم من‌المشرق الى‌المغرب' که به‌سبب اشتمال بر اطلاعات ذى‌قيمت راجع به‌ خراسان و ماوراءالنهر و ترکستان ارزش بسيار دارد. اين کتاب تاکنون چند بار به‌طبع رسيده و دربارهٔ آن تحقيقات سودمندى به‌دست 'بارتولد' و 'مينورسکي' که هر دو از محققان روسى بوده‌اند انجام گرفت. کتاب بسيار معتبر ديگرى در اين علم از همين عهد داريم به‌نام ماللهند از ابوريحان بيرونى که در ذيل احوال او در آن باب سخن خواهيم گفت. دو کتاب معروف ديگر از همين دوره در جغرافيا داريم که مؤلفان آنها ايرانى نيستند ولى به‌سبب اشتمال بر اطلاعات بسيار سودمند دربارهٔ ايران از مراجع مهم در باب ايرانشناسى شمرده مى‌شوند. از اين دو يکى صورةالارض است از ابن‌حوقل بغدادى معاصر منصور بن‌نوح سامانى (۳۵۰-۳۶۶) و ديگر 'احسن‌التقاسيم فى معرفةالاقاليم' از شمس‌الدين ابوعبدالله المقدسي.
   ساير علوم
قرن ۴ و نيمه قرن ۵ دانش‌هاى ديگر نيز مورد توجه بود از آن‌جمله است داروشناسى (= الصيدنه يا الصيدلة). در اين فن کتاب مشهور ابوريحان به‌همين نام (يعنى الصيدنه) به‌‌عربى و کتاب ابومنصور موفق‌بن على هروى به پارسى موسوم به 'الابنية عن حقايق‌الادوية' معروفترين آثار اين عهد شمرده مى‌شوند.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
لوریس چکناواریان , طوفان خاک , چای سفید , چینی‌ها , ماکولا , گلنوش سبقت اللهی , مگس سفید , احسان دلاویز , نسیم چرخی , جوزپه برگومی ,

مقالات پربیننده امروز
نشریات و مطبوعات , اقتصادی , ماهنامه کار آفرین / کار آفرین ـ شمارهٔ ۵۳، آبان ۱۳۸۶ , بانک اطلاعاتی کتاب / ابرها و ... قصه‌ی مادربزرگ , بانک اطلاعاتی کتاب / آلیس در سرزمین عجایب , بانک اطلاعاتی کتاب / جامعه‌شناسی ارتباطات , بانک اطلاعاتی کتاب / استخوان‌بندی و حرکت , بانک اطلاعاتی کتاب / کنکور کارشناسی ارشد ایستایی و فن ساختمان: ویژه رشته مدیریت پروژه و ساخت: قابل استفاده رشته معماری , بانک اطلاعاتی کتاب / بررسی هفت‌ها , فرهنگ و جامعه , ادیان و مذاهب , احادیث / توجه به مستضعفان , بانک اطلاعاتی کتاب / انگیزه دروغگویی در کودکان و نوجوانان و چگونگی برخورد با آن , بانک اطلاعاتی کتاب / ارتباط با خدا: ادعیه و زیارات با ترجمه فارسی و خط درشت و خوانا ,

برخی منابع مهم خبری
taraznews.com تراز نیوز , fanousnews.com فانوس نیوز , cinemapress.ir سینما پرس , rooyeshnews.com رویش , icana.ir خانه ملت , ilna.ir ایلنا , asriran.com عصرایران , siasatrooz.ir سیاست روز , vaghayedaily.ir روزنامه وقایع اتفاقیه , musicema.com موسیقی ما ,



وبگردی
کدام پسر روحانی سه تابعیتی است؟
کدام پسر روحانی سه تابعیتی است؟ - سرنوشت فرزند بزرگ حسن روحانی از جمله مواردی است که در سال‌های گذشته بارها مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفته است. پیش از برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۹۲ نیز یکی از وب‌سایت‌های اصولگرا مدعی بود که او به دنبال “شکست عشقی” دست به “خودکشی” زده است. بنا به ادعای برخی از رسانه‌های اصو‌لگرا، فرزند روحانی با کلت کمری پدر خودکشی کرد.
فیلم منزل محمود خاوری درکانادا
فیلم منزل محمود خاوری درکانادا - کاربران شبکه های اجتماعی فیلمی را منتشر کرده اند که گفته می شود مربوط به خانه مجلل محمود خاوری در کانادا است. صحت و سقم این قضیه هنوز تایید نشده است.
چرا آیت‌الله جنتی اینگونه فکر می‌کند؟
چرا آیت‌الله جنتی اینگونه فکر می‌کند؟ - احزاب و شخصیت‌ها - زندگی ساده آیت‌الله جنتی گرچه از ویژگی‌های مثبت شخصیت وی است اما نوع نگاهش به عرصه سیاسی و مصداق‌یابی های وی درخصوص افراد انقلابی انتقادهای زیادی را متوجه او می‌کند.
مائده هژبری و امیرحسین مقصودلو در استانبول
مائده هژبری و امیرحسین مقصودلو در استانبول - امیرحسین مقصودلو (تتلو) با انتشار عکسی از خودش و مائده هژبری، دختر نوجوانی که پس از اعتراف تلویزیونی اش معروف شد، از کنسرت مشترک در استانبول خبر داد.
واکنش فغانی به انتشار تصاویردست دادنش با داور زن برزیلی:کوچکترین اهمیتی برایم ندارد!
واکنش فغانی به انتشار تصاویردست دادنش با داور زن برزیلی:کوچکترین اهمیتی برایم ندارد! - تصاویر با شما سخن می گویند؛ تصاویری بی روتوش با سخنانی بی روتوش‌تر؛ می‌خواهیم با بخش خبری «فوتونیوز»، مقامات با شما بی روتوش و رودررو سخن بگویند. از این پس، عصرگاه هر روز با «فوتو نیوز» تابناک، حرف و سخن مقامات داخلی و خارجی را به عکس بی روتوش‌شان الصاق می‌کنیم، تا بهتر بدانیم چه کسی حرف زده و از چه سخن گفته است. کوتاه و مختصر؛ به احترام وقت شما و فرصتی که برای دانستن می‌گذارید.
اول مرگ بر ربا بعد مرگ برآمریکا
اول مرگ بر ربا بعد مرگ برآمریکا - صحبت های تامل برانگیز آیت الله رودباری درمورد ربا در کشور
مرد رو‌به‌روی مائده هژبری کیست؟
مرد رو‌به‌روی مائده هژبری کیست؟ - دختر بازداشت شده در بخشی از مصاحبه توضیح می‌دهد که صبح دستگیر شده و خانواده‌اش در جریان این موضوع قرار گرفته‌اند و این ادعا نشان می‌دهد تهیه فیلم اعترافات به فاصله یک صبح تا عصر انجام شده که خود نشان‌دهنده این است که برای متهم هنوز دادگاهی تشکیل نشده و جرمی به اثبات نرسیده ‌است.
فیلم | رامبد: دهنتو ببند، فرح‌بخش: دهنتو گِل بگیر!
فیلم | رامبد: دهنتو ببند، فرح‌بخش: دهنتو گِل بگیر! - پس از آنکه فیلم تازه محمدحسین فرح‌بخش در سالن‌های سینمای شهر تهران اکران نشد. احمدی مدیر سینماشهر که از قضا تهیه کننده برنامه خندوانه نیز هست و سوله مدیریت بحران شهر تهران در دوره تهیه کنندگی او به «خندوانه» اختصاص یافت، مانع از این اکران شده بود و همین مسئله واکنش فرح بخش را به دنبال داشت و او را رانت‌‎‌خوار خواند و پای رامبد جوان را به میان کشید.
شاخ‌های اینستاگرامی که نمی‌شناختیم
شاخ‌های اینستاگرامی که نمی‌شناختیم - یکی از دختران که به شدت مورد توجه قرار گرفته است مائده نام دارد. او از چهره‌های شناخته شده اینستاگرام است که ویدئو‌هایی از رقص هایش را در صفحه خود منتشر کرده است. او متولد سال 1380 است. به گفته خودش حدود 600هزار فالوئر دارد. او حالا با قرار وثیقه آزاد است.
تصادف سردار آزمون با پورشه اش (عکس)
تصادف سردار آزمون با پورشه اش (عکس) - سردار آزمون نیمه شب گذشته و در نزدیکی‌های صبح امروز با خودوری پورشه شخصی خود در محور نکا بهشهر پس از عبور از روستای کمیشان با تصادف زنجیره‌ای مواجه شد که در این حادثه خودروهای زیادی خسارت دیدند
فیلم | سرگذشت گنده‌لات تهران تا لحظه جان‌دادن در زندان (۱۴+)
فیلم | سرگذشت گنده‌لات تهران تا لحظه جان‌دادن در زندان (۱۴+) - فیلم - گزارشی کامل و کوتاه از سرگذشت وحید مرادی گنده‌لات تهران تا لحظه جان‌دادن در زندان را در ویدئوی زیر ببینید.
شوخی «عطاران» با «مدیری» در اکران فیلم هزارپا
شوخی «عطاران» با «مدیری» در اکران فیلم هزارپا - مراسم اکران خصوصی فیلم هزارپا با حضور هنرمندان و بازیگران این فیلم سینمایی شب گذشته 9 تیر 1397 در برج میلاد برگزار شد.
قصور تاریخی دولت
قصور تاریخی دولت - چه باید کرد؟ پرسشی که نوبخت پرسیده است، اما شاید به دنبال پاسخ آن نباشد. در شرایط کنونی دولت و حامیان اصلی آن در مظان این اتهام تاریخ قرار خواهند گرفت که چرا به دنبال طرح و پاسخ مهم‌ترین سوال شرایط بحرانی کنونی نرفتند.
تصاویر/ لمس "آزادی" در ورزشگاه آزادی
تصاویر/ لمس "آزادی" در ورزشگاه آزادی - مردم تهران برای اولین بار و برای تماشای مسابقه‌ی فوتبال ایران و اسپانیا در جام جهانی ۲۰۱۸ بهمراه خانواده‌های خود به ورزشگاه صدهزار نفری آزادی رفتند