یکشنبه ۲۸ آبان ۱۳۹۶ / Sunday, 19 November, 2017

قیود و حروف زاید


   حذف افعال
حذف فعل به قرينه از قرن ششم معمول بوده، ليکن رسم جارى آن بوده است که فعل را در جملهٔ نخستين اثبات کنند و در ديگر جمله‌ها حذف، و سعدى هم بر اين سُنّت جارى رفته است، مگر گاهى فعل را در جملهٔ اول حذف کرده است، مثال: 'گفتم گل اين بُستان را چنانکه دانى بقائي، و عهد گلستان را وفائى نباشد' (ص ۸، طبع فروغي) مثال ديگر: 'ترا در مودّت اين منظور علتي، و بناى محبّت بر زلّتى نيست' (ص ۱۲۸، طبع فروغي).
و گاه مصدرى را از فعلى مرکب بدون هيچ قرينه حذف کرده است، مثال: 'آزردن دوستان جهل است، و کفارت يمين سهل، و خلاف راه صواب است ... ذوالفقار على در نيام و زبان سعدى در کام' (ص ۷، طبع فروغي) يعنى در نيام بودن و در کام بودن.
باز جاى ديگر گويد: 'سالار دزدان را برو رحمت آمد و جامع باز فرمود و قبا پوستينى برو مزيد کرد و درمى چند (ص ۱۱۹، طبع فروغي) که به‌جاى 'باز فرمود دادن' باز فرمود آورده است و اين جمله از معجزات ايجازهاى زيباى سعدى است.
گاه به خلاف طرز معمول خود چهار الى پنج فعل را به قرينه حذف کرده است چنانکه مى‌فرمايد: 'يکى را دل از دست برفته بود و به ترک جان گفته و مطمح نظرش جائى خطرناک، و مظنهٔ هلاک، نه لقمه‌اى که متصور شدى که به کام آيد يا مرغى که به دام افتد' (ص ۱۳۴، طبع فروغي). در اين جمله‌ها فعل (بود) بعد از 'گفته - خطرناک - هلاک - لقمه‌اى - مرغي' حذف شده است و نيز 'متصور شدي' بعد از 'مرغي' به قرينهٔ جملهٔ پيشين حذف گرديده است، گاهى در مقام وصف که جملهٔ حال باشد فعل حذف مى‌شود: 'قاضى در اين حالت، که يکى از متعلقان درآمد' (ص ۱۴۲،طبع فروغي) به همين سبب است که ربط خبرى يا ضماير خبرى ديگر بعد از صيغه‌هاى وصفى حذف مى‌شوند، مثل: 'ديدمش زن خواسته، و فرزندان خاسته و بيخ نشاطش بريده، و گل هوس پژمريده' (ص ۱۵۰، طبع فروغي).
و گاه صيغهٔ متکلم وحده را در پايان جمله به قرينهٔ مفرد غايب حذف کرده است: 'دريغ آمدم که ديدهٔ قاصد به جمال تو روشن گردد و من محروم' (ص ۱۲۸، طبع فروغي)، يعني: محروم گردم، به قرينهٔ: روشن گردد.
و گاه در غير مورد عطف به قوّت فصاحت. تنها از لحاظ ايجاز، علامت مفعول و فعل هر دو را حذف کرده است: 'پادشاهى پسرى را به اديبى داد و گفت اين فرزند تست تربيتش همچنان کن که يکى از فرزندان خويش' (ص ۱۵۹،طبع فروغي)، يعنى تربيتش کن همچنان که يکى از فرزندان خويش را تربيت کنى و گاه بدون قرينه از کثرت وضوح: 'گفتى که خردهٔ مينا بر خاکش ريخته، و عِقد ثريّا از تاکش آويخته' (ص ۸،طبع فروغي) که علامت ربط خبرى يعنى 'است' در هر دو يکسان حذف شده است.
گاه در جمله‌هاى غيرمتعاطفه مانند شرط و جزا يا تشبيه و مانند آن فعل را حذف نمى‌کند، مثال: 'هرکرا زر در ترازوستدر بازوست و آنکه بر دينار دست رس ندارد در همهٔ دنياکس ندارد' (ص ۱۴۲،طبع فروغي) مثال ديگر: 'فى‌الجمله تا شبى خلوتى ميسر شد و هم در آن شب شحنه را خبر شد' (ص ۱۴۲،طبع فروغي).
تکرار افعال به طرز قديم در آن روزگار مرسوم نبوده است و در گلستان هم نيست و از عجايب آنکه در جمله‌هاى متعاطفه حذف ضمير يا افراد فعل در صيغه‌هاى متکلم وحده و مع‌الغير و جمع چنانکه در نثر فنى قرن ششم و هفتم ديديم در گلستان نيست و نمى‌دانيم از تصرف کاتبان است يا از سليقهٔ خود سعدى است؟ و ما شق ثانى را راجح مى‌شماريم. صيغه‌هاى قديم که با ياى مجهول در جمله‌هاى مطيعى از شرطى و تمنائى و يا در افعال استمرارى و ماضى‌هاى مشکوک و فعل‌هاى مربوط به گزاردن رؤيا معمول بوده است در گلستان نيز به وفور آمده است و همچنين فعل ناقص 'استي-نيستي' در موارد انشائى هم چند بار استعمال شده است، مثال: در افعال مربوط به خواب: 'گفت ترا خوابى ديده‌ام خيرباد، گفت چه ديدي؟ گفت چنان ديدمى که ترا آواز خوش بُوَدْ' (ص ۱۲۰،طبع فروغي) مثال ديگر در افعال استمراري: 'هر بيدقى که براندى به دفع آن بکوشيدمى و هر شاهى که بخواندى به فرزين بپوشيدمي' (ص ۱۷۲،طبع فروغي) مثال در افعال ناقص و مطيعي: 'لايق قدر من آنست که بازاغى به ديوار باغى بر، خرامان همى رفتمي' (ص ۱۳۲،طبع فروغي) مثال در شرطى و فعل ناقص:
سود دريا نيک بودى گر نبودى بيم موج
صحبت گل خوش بدى گر نيستى تشويش خار
(طبع فروغى، صفحه ۱۲۸)
   قيود و حروف زايد
   قيد ظرف و قيد استعلاء
قيد ظرف و قيد استعلاء: مانند قدما 'اندر' و 'در' و 'بر' را بعد از اسم‌هاى مضاف به باء اضافه که شيوهٔ متقدمان است مکرر آورده است، در صورتى‌که اين شيوه در ميان معاصران او چنانکه ديديم متروک شده بود، مثال: 'بارى به مجلس سلطان در طعام نخوردي' (طبع فروغي، ص ۵۸)، 'اگر مصلحت بينى به شهر اندر براى تو مقامى بسازم' (طبع فروغي، ص ۷۶)، 'يکى را از بزرگان به محفلى اندر همى ستودند' (طبع فروغي، ص ۵۸).
به دريا در منافع بى‌شمار است
وگر خواهى سلامت بر کنارست
بس نامور به زير زمين دفن کرده‌اند
کز هستيش بروى زمين بر نشان نماند
   راء زايد
سعدى اين حرف را به چندين حالت و به حد وفور و بيشتر از همهٔ نويسندگان استعمال کرده است، و نيز تفاوتى با استعمال ديگران دارد که اسم قبل از آن را بر جمله مقدم مى‌سازد.
- علامت مفعول مطلق:
ابلهى را ديدم - پارسائى را ديدم - يکى را از بزرگان به محفلى اندر همى ستودند - عابدى را پادشاهى طلب کرد، و غيره.
- علامت تخصيص مطلق:
عالمى معتبر را مناظره افتاد با يکى از ملاحده بازرگانى را هزار درم خسارت افتاد زاهد را اين سخن قبول نيامد و روى برتافت.
- علامت اضافهٔ مطلق:
ملک را حسن تدبير فقيه و تقرير جواب او موافق رأى آمد (يعنى حسن تدبير و جواب فقيه موافق رأى ملک آمد) و يا: 'سلطان را در ازين سخن به هم برآمد' يعنى دل سلطان.
- تخصيص در حال فاعلى:
درويشى را شنيدم که بغارى در نشسته بود خواجه‌اى را بنده‌اى بود يکى را از ملوک فارس انگشترى گرانمايه بود يکى را از وزراء پسرى بود.
- تخصيص در حال مفعولى:
پادشاهى را حکايت کنند که بکشتن بيگناهى فرمان داد گدائى را هول حکايت کنند پيرمردى را گفتند چرا زن نکنى يکى را از دوستان گفتم که ...
- به معنى 'براى' :
و اين هم‌نوعى از قيد تخصيص است، مثال: يکى از وزيران گفتش پاس خاط ملک را روا باشد که چند روزى به شهر اندر آئي' (طبع فروغي، ص ۷۶)، يعنى براى پاس خاطر ملک روا باشد که ... و اين حرف يعنى 'راي' در اصل زبان پهلوى تنها در همين مورد براى قيد تخصيص استعمال مى‌شده است.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
مدافع بارسلونا , یاب , کشتی گراپلینگ , تیم تنیس روی میز معلولان اعزامی به بازیهای پاراآسیایی جوانان امارات , دانش‌آموزان ربوده شده , انفولانزا , سرخ کردن , گانسو , پیوند سیاه , مددجوی امداد , منشورملل متحد , فرودگاه‌ تماماَ خورشیدی , توضیحات , عدل , ارتش امریکا , معاون اول رییس‌جمهور , زیارت‌نامه , قزمانده ارتش لبنان , علی بهنام فر , کنسرت , آخرنهفته بارانی , حالات درونی , بی حسی از نخاع , طرح ابتکارات سبز کشاورزی , احمد چپلی , کینه امارات , دیدار با مراجع عظام , پسر و دختر , ریاست دوره‌ای , کمبود دارویی , نخلستان , دانش آموزان چیبوک , تحریک مداوم پوست , احزاب میانه رو , دیدار نیم فصل , شیرجنگ , کشف محموله غیر بهداشتی , دانش آموز گیلانی , مجتمع سیتی سنتر , آمادگی نیروی مسلح , قیمت سیم کارت , قطع آب روستای دهریز , روند برگزاری انتخابات , سانسور نشده , شگرگزاری , عفونت لثه , دنیز هشتبران , جواد لاریجانی , شایان کریمی , شب خاطره ,

مقالات پربیننده امروز
بهداشت / تغذیه / تغذیه و سلامتی / سوپ مرغ علائم سرماخوردگی را کاهش می دهد , بانک اطلاعاتی کتاب / مدارهای الکتریکی: کنکور کاردانی پیوسته فنی حرفه‌ای ـ کاردانش برای رشته‌های: الکترونیک و الکتروتکنیک , علمی و آموزشی / محیط زیست / کوه‌ها / شیشاپانگما , دین و اندیشه / دین و مذهب / عبادت ـ نماز / نماز فارسی , کامپیوتر و فناوری‌اطلاعات / تلفن همراه / پیام کوتاه / باز هم، فرهنگ سازی با زور! , بانک اطلاعاتی کتاب / اصول برخورد بالینی با زخم‌ها و سوختگی‌ها , بانک اطلاعاتی کتاب / آشنایی با کشورهای مجری نظام مالیات بر ارزش افزوده , اقتصاد و بازرگانی / اقتصاد بین الملل / سیر نزولی اقتصاد در کره‌جنوبی , بانک اطلاعاتی کتاب / پورتال، اعتبار نهان = Web portal, recondite credit , بانک اطلاعاتی کتاب / قوانین و مقررات مربوط به شهر و شهرداری: شوراهای اسلامی کشور - قوانین شهرداری - اصناف - اماکن عمومی - نوسازی و عمران شهری - اراضی و املاک - نظام مهندسی , بانک اطلاعاتی کتاب / بی زحمت بزن تو گوش تیمورخان‌! , بانک اطلاعاتی کتاب / زن در اندیشه اسلامی , فرهنگی و هنری / هنرهای نمایشی / نمایشنامه / نگاهی به نمایشنامه‌های ناصر ایرانی , بانک اطلاعاتی کتاب / کلیات تعبیر خواب محمدبن‌سیرین و حضرت دانیال (ع) و امام جعفر صادق (ع) , علم و زندگی / ابزار و وسایل / معرفی خودرو / Hyundai Sonata ۲۰۰۹ type ۱۰ , بانک اطلاعاتی کتاب / برق و مکانیک , بانک اطلاعاتی کتاب / عرفان و منطق , علمی و آموزشی / زمین‌شناسی / حوادث طبیعی / آبخیزداری ،جلوگیری ازبحران سیل , فرهنگی و هنری / هنر / علوم و هنر ـ فن‌آوری / تکنولوژی الکترونیکی در اختیار هنر , بانک اطلاعاتی کتاب / قرآن کریم ,

برخی منابع مهم خبری
tejaratnews.com تجارت نیوز , ibna.ir خبرگزاری کتاب ایران , smtnews.ir روزنامه صمت , resalat-news.com روزنامه رسالت , hemayatonline.ir روزنامه حمایت , 90tv.ir نود , entekhab.ir انتخاب , farsnews.ir خبرگزاری فارس , armandaily.ir روزنامه آرمان , javanonline.ir جوان آنلاین , eranico.com ارانیکو , Http: روزنو , aftabnews.ir آفتاب نیوز , alodoctor.ir الو دکتر , niksalehi.com نیک صالحی , e-estekhdam.com ای استخدام , jahaneghtesad.com روزنامه جهان اقتصاد , 55online.ir 55 آنلاین , fartaknews.ir فرتاک نیوز , mizanonline.ir خبرگزاری میزان , kojaro.com کجارو , otaghkhabar24.ir اتاق خبر 24 , eghtesadnews.com اقتصادنیوز , tasnimnews.com خبرگزاری تسنیم , esteghlaljavan.ir روزنامه استقلال جوان , modeonline.ir مدآنلاین , ictpress.ir آی سی تی , yjc.ir باشگاه خبرنگاران , shafaf.ir شفاف , tafahomnews.com روزنامه تفاهم ,



وبگردی
فیلم | حجاب ورزشی نایکی یکی از ٢۵ اختراع مهم سال
فیلم | حجاب ورزشی نایکی یکی از ٢۵ اختراع مهم سال - فیلم - «مسابقه دادن با حجاب سخت است، اگر جنس لباس سنگین باشد باعث عرق کردن زیادی می شود؛ اگر زیادی سبک باشد ممکن است در طول مسابقه حجاب از سر بیفتد و اگر اشتباه بسته شود حس می کنید در حال خفه شدن هستید»... این ها اظهارات منال رستوم دونده مصری است که در فیس بوک گروه "ناجی حجاب" را راه اندازی کرده و نزدیک به نیم میلیون دنبال کننده دارد. او با طراحی های حجاب کمپانی نایک در مسابقات شرکت کرده است و این…
گریه مجری حین روایت دردناک جواد خیابانی از زلزله
گریه مجری حین روایت دردناک جواد خیابانی از زلزله - جواد خیابانی این روزها برای کمک به مصدومان حادثه زلزله کرمانشاه، در مناطق زلزله زده حضور دارد و در گفتگویی تلفنی با شبکه ورزش، در حالی که اشک می ریخت، یکی از خاطرات دردناک این حادثه را بازگو کرد. مجری برنامه نیز پس از شنیدن خاطره، با صدای بلند شروع به اشک ریختن کرد.
چه کسی مسئول عدم سرعت عمل در زلزله کرمانشاه است؟
چه کسی مسئول عدم سرعت عمل در زلزله کرمانشاه است؟ - با بغض می‌توان بحران را رفع و رجوع کرد؟ / قهرمانی که زلزله از مردم ایران گرفت؛ از دیگر ویدیوهای این بسته خبری است. «تابناک پلاس»، شنبه تا پنجشنبه به استثنای تعطیلات رسمی، پس از ساعت ۲۰:‌۰۰ برای مشاهده مخاطبان در «تابناک»‌ منتشر می‌شود.
مدیریت بحران به سبک وزیر کشور
مدیریت بحران به سبک وزیر کشور - در میان تلاش مسئولان دولتی برای امدادرسانی بهینه به زلزله زدگان استان کرمانشاه، انتشار فیلمی از تشکیل ستاد مدیریت ‏بحران در قلب مناطق بحران زده با حضور دو وزیر، اقدامات دولت را تحت تاثیر قرار داده است.‏
ویدیو اتفاقات عجیب هفته
ویدیو اتفاقات عجیب هفته - ویدیوهای دستگیری سارق خودرو سردار رادان! / ویدیو انفجار خانه خانواده فلسطینی؛ از دیگر ویدیوهای این بسته خبری است. «تابناک پلاس»، شنبه تا پنجشنبه به استثنای تعطیلات رسمی، پس از ساعت ۲۰:‌۰۰ برای مشاهده مخاطبان در «تابناک»‌ منتشر می‌شود.
فیلم | توضیحات مهناز افشار درباره ماجرای واردات شیرخشک‌های فاسد توسط همسرش
فیلم | توضیحات مهناز افشار درباره ماجرای واردات شیرخشک‌های فاسد توسط همسرش - فیلم - مهناز افشار در نشستی با خبرنگاران درباره ماجرای واردات شیرخشک‌های فاسد از سوی همسرش گفت: من از شما درباره این موضوع پیگیرترم. صحبت های این بازیگر را در ویدئوی زیر بشنوید.
تصویری از ستونهای مسکن مهر
تصویری از ستونهای مسکن مهر - تصویری عجیب از ستون های مسکن مهر پس از زلزله را مشاهده می کنید. این تصویر صبح امروز پس از عملیات آوار برداری منتشر شد.
تحصن حمید بقایی در حرم شاه عبدالعظیم
تحصن حمید بقایی در حرم شاه عبدالعظیم - حمید بقایی، علی اکبر جوانفکر و حبیب الله جزء خراسانی در اطلاعیه ای اعلام کردند: امروز به سنت آشنای بست نشینی، به آستان مقدس حضرت عبدالعظیم الحسنی (ع) پناه می بریم!
فیلم تلخ از لحظه خودکشی مرد آبادانی
فیلم تلخ از لحظه خودکشی مرد آبادانی - مرد آبادانی در اقدامی هولناک خودش را زیر خودروی سمند انداخت و به زندگی اش پایان داد.
رسوایی مهندسی ساختمان در ایران
رسوایی مهندسی ساختمان در ایران - عجیب است که در این کشور، یک اجاق گاز یا یک لامپ کم مصرف چند هزار تومانی، گارانتی دارد و سازنده اش تا زمان مشخصی، در برابر آنچه ساخته و فروخته، مسؤول است ولی نه سازندگان و نه مهندسان ناظری که ساختمان های گرانقیمت می سازند و به مردم می فروشند، هیچ مسؤولیتی ندارند، حتی اگر آنچه ساخته اند بر سر مردم فرو بریزد.
مسکن‌مهر در اولین آزمون
مسکن‌مهر در اولین آزمون - واحدهای مسکونی مهر با ساکنانشان بی مهری کردند و به شکل گسترده ای در زلزله کرمانشاه، سرپل ذهاب،قصر شیرین و ایلام و ... تخریب شدند،این در حالی است که قدیمی ترین مسکن مهر در ایران هنوز 10 ساله نشده است.
فیلم تمرینات بدنسازی بهنوش طباطبایی
فیلم تمرینات بدنسازی بهنوش طباطبایی - بهنوش طباطبایی با انتشار این ویدیو در صفحه شخصی خود نوشت: یک هفته پر انرژى با تمرینات آمادگى جسمانى هر روزه
قشر متوسط - ازدواج سفید / قش پائین - تجاوز
قشر متوسط - ازدواج سفید / قش پائین - تجاوز - الان این ازدواج سفید بحرانی است که قشر متوسط دارد ایجاد می‌کند، بعد از آن ازدواج‌های ساندویچی است، یعنی رابطه جنسی ساندویچی. در ازدواج سفید طرفین چندمدت با هم هستند اما اگر قرار شد رابطه ... سر خیابان انجام شود، چه کسی می‌خواهد آن‌ها را بگیرد؟ چند نفر را می‌خواهند بگیرند؟ چند نفر را می‌خواهند اعدام کنند؟
تهران 1396 / تن فروشی در 10 سالگی برای 5 هزار تومان
تهران 1396 / تن فروشی در 10 سالگی برای 5 هزار تومان - فاطمه در 8 سالگی برای مدتی هر روز به بهانه بستنی و... به کارگاه چوب بری کشیده می‌شد و آنجا مورد تجاوز قرار می‌گرفت.
فیلم دو دختر اصفهانی لحظاتی قبل از خودکشی
فیلم دو دختر اصفهانی لحظاتی قبل از خودکشی - فیلم خودکشی دختر اصفهانی (جدید) | دو دختر اصفهانی در فیلمی که پیش از خودکشی ضبط کرده اند، با خوشحالی به سمت مرگ می شتابند. لحظاتی که آنها نزدیکان شان را خطاب قرار می دهند و خودشان را آرام و آهسته می رسانند به بلندترین ارتفاعی که برای خودکشی به ذهنشان آمده یعنی پل شهید چمران اصفهان و در این مسیر هیچ عاملی، هیچ دلیلی نیست که دست دلشان را بگیرد و پشیمان شان کند برای رفتن.
مجری : مسی شما را بعنوان نماینده ایران ! تحویل نگرفت
مجری : مسی شما را بعنوان نماینده ایران ! تحویل نگرفت - توضیحات رضا پرستش درمورد دیدار ناموفق با مسی! / ویدیو از آپارات
قهر مهدی فخیم زاده در برنامه زنده / رفتار عجیب مجری
قهر مهدی فخیم زاده در برنامه زنده / رفتار عجیب مجری - مهدی فخیم زاده مهمان شب گذشته مهمان برنامه زنده «سینما دو» بود که بعد از ارتباط تلفنی با لاله اسکندری و معطلی در استودیو، بعد از پخش آیتمی، بدون خداحافظی برنامه را ترک کرد. ویدیو از آپارات
در منزل بقایی ۷۰۳ سکه تمام بهار آزادی، ۱۸۴۲ نیم‌سکه، مبلغ ۲۱ میلیارد ریال وجه نقد ...
در منزل بقایی ۷۰۳ سکه تمام بهار آزادی، ۱۸۴۲ نیم‌سکه، مبلغ ۲۱ میلیارد ریال وجه نقد ... - زمانی که آقای بقایی در سازمان میراث فرهنگی مسئولیت داشتند چندین شرکت با نام‌های توسعه فناوری اطلاعات، میراث آریا، بهار سرزمین من، تور گردشگری ایران، کانون جهانگردی اتومبیلرانی ایران تأسیس کردند...
فیلم / مالباختگان ایران خودرو
فیلم / مالباختگان ایران خودرو - اعتراض جمعی از مالباختگان نمایندگی ایران‌ خودرو مقابل ساختمان اصلی وزارت صنعت امروز در حالی برای چندمین بار ادامه یافت که شرکت خودروساز با این ادعا که سهامدار نمایندگی، شرکت دیگری است، مسئولیت ماجرا را نمی‌پذیرد.
پربازدیدها