ویستا مرجع مهمترین عناوین خبری / شنبه ۱ شهریور ۱۳۹۳ / Saturday, 23 August, 2014 /

هرم سنی جمعیت

   هرم سنى جمعيت
ساخت يا ترکيب سنى جمعيت (population composition) به‌صورت توزيع سنى و به تفکيک جنس، به‌وسيلهٔ 'هرم سنى' (age pyramid) نشان داده مى‌شود. به‌عبارت ديگر، براى نمايش هندسى توزيع جمعيت برحسب سن و جنس از هرم سنى استفاده مى‌شود و آن نمودارى است که دو محور عمودى و افقى دارد. محور عمودى نمايندهٔ سن از صفر تا حداکثر و محور افقى نشان دهندهٔ تعداد افراد هر سن يا گروه سنى مى‌باشد. معمولاً زنان در طرف راست و مردان در طرف چپ هرم نشان مى‌شوند.
در هرم سنى، طبقه‌بندى سنين جمعيت را به‌صورت يک سال يا گروه سنى پنج ساله انجام مى‌دهند و در هر صورت يک طبقه از افراد را به‌صورت مستطيل افقى ترسيم مى‌کنند که طول آن تعداد افراد يک سن يا گروه سنى و عرض آن سنين پنج ساله را نشان مى‌دهد. هر سن يا گروه سنى پله‌اى را در هرم مى‌سازد و هر چه از نظر سنى بالاتر برويم، به‌دليل مرگ و مهاجرت، از تعداد افراد کاسته مى‌شود و نمودار رفته رفته شکل يک هرم پلکانى را به خود مى‌گيرد و نامگذارى آن نيز به همين دليل است.
بهترين هرم سنى هرمى است که براساس سال کشيده شود و مناسب‌ترين بعدى که براى ترسيم هرم‌هاى سنى پذيرفته شده، اين است که بين قاعده و ارتفاع آن يک رابطهٔ منطقى وجود داشته باشد، يعنى طول محور عمودى برابر دوسوم طول محور افقى باشد. در هر حال هرم سنى را مى‌توان با تعداد مطلق افراد در هر سنى ترسيم کرد و يا با درصد آنها. نوع دوم، از لحاظ مقايسهٔ هرم‌ها اهميت بيشترى دارد.
هرم سنى از يک‌سو تاريخ جمعيت را نشان مى‌دهد، يعنى منعکس کنندهٔ رويدادهاى اجتماعى و اقتصادى خاصى است که در گذشته‌هاى تاريخى جامعه اتفاق افتاده و بر ترکيب جمعيتى کشور مؤثر واقع شده‌اند، و از سوى ديگر تغييرات ساخت جمعيت را در اثر تولد و مرگ و مهاجرت نمايان مى‌سازد، يعنى نمودار وضع جمعيت در يک لحظهٔ معين است.
گذشته از آن، هرم سنى جمعيت منعکس کنندهٔ شرايط و بحران‌هاى اقتصادى و جنگ‌ها و انقلابات است و اپيدمى‌هاى ادوارى اثر خود را بر آن باقى مى‌گذارند.
  انواع هرم سنى
هرم سنى جمعيت با توجه به نوع جمعيت‌ها، بر سه گونه است:
۱. هرم سنى ثابت: به جمعيتى مربوط است که در اثر تولد و مرگ و مهاجرت (درون‌کوچى و برون‌کوچي) تغييرات داخلى و خارجى نداشته باشد. اين جمعيت هرمى خواهد داشت که هر پلهٔ آن با پلهٔ پيش از خود فقط به نسبت توسعهٔ آن سن تفاوت دارد.
۲. هرم سنى کاهنده: جمعيتى را مى‌نماياند که کاهش پيدا مى‌کند.
۳. هرم سنى فزاينده: به جمعيتى مربوط است که رو به افزايش مى‌رود.
ساخت سنى جمعيت در کشورهاى جهان يکسان نيست. مثلاً در کشورهاى جهان سوم سن بخش عمده‌اى از جمعيت کمتر از ۱۵ سال، بخش کمى کوچک‌تر بين ۱۵ تا ۴۵ سال و بخش کوچکى از آن بيش از ۴۵ سال است (تودارو، ۱۳۶۴؛ ۷).
هرم سنى جمعيت در کشورهاى صنعتى پيشرفته که داراى جمعيتى پير هستند با هرم سنى جمعيت در کشورهاى توسعه يابنده که جمعيتى جوان دارند متفاوت است. در جمعيت‌هاى جوان پايه‌هاى هرم پهن‌تر و رأس آن باريک‌تر است، در حالى‌که پايهٔ هرم جمعيت‌هاى سالخورده باريک‌تر و رأس آن وسيع‌تر و تقريباً استوانه‌اى شکل است.
   جوانى جمعيت
مبحثى که در ساختار سنى جمعيت مهم است و در هرم سنى جمعيت نيز منعکس مى‌شود، جوانى و سالخوردگى جمعيت است. اصطلاح 'جمعيت جوان' نشان دهندهٔ ساخت سنى خاصى است که در آن بيش از دوپنجم جمعيت زير ۱۵ سال قرار دارد.
%40 ∑ p ≤ ∑ P 0 - 14
نسبت جمعيت زير ۱۵ سال به کل جميعت را نسبت 'جوانى جمعيت' مى‌نامند. به اين ترتيب، هنگامى که اهميت نسبى افراد زير ۱۵ سال در يک جمعيت افزايش يابد، از جوانى جمعيت سخن به ميان مى‌آيد.
سنجش نسبت جوانى جمعيت را به‌وسيلهٔ 'تست ورتهايم' (Wertheim test) يا آزمون ۴۰ درصد انجام مى‌دهند. ورتهايم، جامعه‌شناس و جمعيت‌شناس هلندي، پس از مطالعات خود در اندونزى و مقايسهٔ آن با ساير کشورها، به اين نتيجه رسيد که در جمعيت کشورهاى توسعه نيافته نسبت افراد کمتر از ۱۵ سال به کل جمعيت حدود ۴۰ درصد و يا بيشتر از آن است. ورتهايم اين پديده را مبناى يک سلسله فرضيه قرارداد و بدينسان آزمون ۴۰ درصد (تست ورتهايم) به‌وجود آمد. به‌ موجب اين تست، اولاً هر کشورى که لااقل ۴۰ درصد افراد آن کمتر از ۱۵ سال داشته باشند جزو کشورهاى توسعه نيافتهٔ اقتصادى محسوب مى‌شود، ثانياً ميان ميزان مواليد و مرگ کودکان و جمعيت کمتر از ۱۵ سال اين کشورها با ميزان افزايش طبيعى آنها رابطه‌اى نزديک وجود دارد (بهنام، ۱۳۴۸؛ ۵۲).
مطالعات جمعيتى نشان مى‌دهد در حالى‌که نسبت جوانى جمعيت در کشورهاى جهان سوم بيشتر از ۴۰ درصد (۴۰ تا ۴۷ درصد) است، اين رقم در کشورهاى صنعتى پيشرفته حدود ۲۵ درصد و حتى کمتر از آن (۲۰ تا ۲۵ درصد) مى‌باشد (جوان، ۱۳۶۵؛ ۳۱۲ و گزيده ۵۰، ۱۳۶۵؛ ۱۴).
   سالخوردگى جمعيت
'سالخوردگى جمعيت' مقياس ديگرى است که به‌وسيلهٔ آن مى‌توان به درجهٔ رشد و توسعهٔ جامعه و عقب‌ماندگى يا توسعه يافتگى آن پى برد. اگرچه براى سالخوردگى جمعيت، برعکس جوانى آن، ملاک و معيار دقيقى تعيين نشده، اما آمارهاى جمعيتى حاکى از آن است که نسبت افراد بالاتر از ۶۵ سال در کل جمعيت براى کشورهاى در حال توسعه بسيار پائين و حداکثر ۵ درصد (۱ تا ۵ درصد) است، در حالى‌که اين رقم براى کشورهاى پيشرفتهٔ صنعتى تا ۱۶ درصد (۱۰ تا ۱۶ درصد) هم مى‌رسد. از اين‌رو گفته مى‌شود که جوانى جمعيت از خصايص کشورهاى در حال توسعه و سالخوردگى جمعيت از ويژگى‌هاى جمعيت در کشورهاى صنعتى است. هنگامى که اهميت نسبى سالخوردگان در يک جمعيت افزايش يابد، از سالخوردگى جمعيت سخن به ميان مى‌آيد. با توجه به نسبت‌هاى سالخوردگى جمعيت در جهان امروز، مى‌توان گفت که 'جمعيت سالخورده' جمعيتى است که در آن نسبت جمعيت بالاى ۶۵ سال به کل جمعيت بيش از ۱۰ درصد باشد.
نکته‌اى که در مسئلهٔ سالخوردگى مهم است، اينکه اولاً اصطلاح سالخوردگى جمعيت را نبايد با روند پير شدن فردى جمعيت اشتباه کرد، ثانياً بين سالخوردگى جمعيت که پديده‌اى است جمعيتى و سالخوردگى انفرادى که مرحله‌اى است از زندگي، فرق گذاشت. پيرى فردى بيشتر از طول عمر انسان متأثر است که در نتيجهٔ بهبود شرايط زندگى و پيشرفت دانش پزشکى حاصل مى‌شود (اماني، ۱۳۵۴؛ ۲۹).


همچنین مشاهده کنید


همچنین سایر کاربران این صفحات را هم دیده‌اند
خانه و خانواده    گل و گیاه   
سینما    سینمای کمدی در ایران   
دارو و درمان    درمان    بیماریهای شایع (اپیدمیولوژی)    اپیدمیولوژی و کنترل بیماری های شایع ایران    اپیدمیولوژی و کنترل بیماری های غیرقابل انتقال    بیماری های گوارشی    بیماری های التهابی روده    کولیت اولسروز   
کشاورزی جنگلداری و شیلات    محصول    محصولات دام و طیور - چهارپایان    نشخوار كنند گان ـ شتر    بررسی وضعیت اجتماعی و اقتصادی وآ ماری    برسی وضعیت اجتماعی واماری   
شعر و ادب    عطار    دیوان اشعار    غزلیات   
صنعت توریسم    فهرست موضوعی و تشریحی جاذبه های ایران    جاذبه های طبیعی    چشمه ها   
تعلیم و تربیت    خانواده و مسائل کودکان    نارسائی و معلولیت کودکان    انواع معلولیت و نارسائی کودکان   
بازار و بازاریابی    بازرگانی خارجی    صادرات    راهنمای صادرات    راهنمای صادرات - خدمات   
شعر و ادب    صائب تبریزی    گزیده اشعار    ابیات برگزیده   
بازار و بازاریابی    مناطق آزاد و ویژه اقتصادی    مناطق آزاد و ویژه اقتصادی ایران    مناطق ویژه اقتصادی ایران    منطقه ویژه اقتصادی شهید رجائی    راهنمای منطقه ویژه اقتصادی شهید رجائی    سایر مراکز خدماتی   


کلمات در حال جستجو
اراک    عراق    داعش    هارف    تحریم    آمریکا    مطهری    روحانی    استیضاح    مکارم    دولت    پرواز    تهران    مشهد    ماجرا    پنتاگون    دفاعی    امریکا    لاریجانی    نامه   




منتقدانم دوسال طاقت بیاورند/ خیال کی‌روش را راحت کردیم/ وقتی رفتم قدرم را می‌فهمند! - رئیس فدراسیون فوتبال که این روزها خبرهایی مبنی بر اعمال فشار برخی برای برکناری‌اش مطرح شده است از منتقدان خود خواست دو سال دیگر طاقت بیاورند تا زمان مجمع برسد و آن وقت ...
نسخه نمایش خانگی «چ» با 6 زیرنویس می آید/ نمایش سکانس های حذف شده - مدیر پروژه سینمایی «چ» درباره دلیل تاخیر در عرضه نسخه ویژه نمایش خانگی این فیلم سینمایی گفت: به دلیل تفاوت نسخه نمایش خانگی «چ» با سایر فیلم های نمایش خانگی مانند داشتن ...
بهای مسکن با وام دولت افزایش خواهد یافت - دولت باید به گونه‌ای برنامه‌ریزی کند که تولید مسکن به هر طریق ممکن بالا برود؛ بنابراین، باید طرحی داده شود که عرضه و تقاضای مسکن متعادل شود، زیرا در غیر این صورت مشکلاتی در بازار مسکن ایجاد می‌شود و التهاب در بازار افزایش می‌یابد.
مصر با ارسال کمک‌های ایران به غزه موافقت کرد/ محموله 100 تنی در راه قاهره - یک منبع آگاه در وزارت امور خارجه خبر داد که دولت مصر با ارسال کمکهای دارویی و غذایی ایران به غزه موافقت کرده است.
عزم مسئولین در تقویت جبهه فرهنگی باشد/ سلاح دشمن فتنه انگیزی است - مشهد-خبرگزاری مهر:امام جمعه مشهد مقدس گفت: رهبری فرهنگ را مهم تر از اقتصاد می دانند و در حالیکه با توجه به نامگذاری سال به عنوان اقتصاد و فرهنگ باید عزم مسئولین در تقویت ...
علل رأی نیاوردن هاشمی رفسنجانی در سال 84/ تصمیم اولیه کاندیدای معترض88 که اجرا نشد - علیرضا محجوب میهمان این هفته برنامه شناسنامه بود و در این برنامه به دلایل رای نیاوردن ناطق نوری در سال 76 و هاشمی رفسنجانی در سال 84 از دیدگاه خود پرداخت و نکاتی درباره ...
آیا باید نشست و منتظر بود که تمام بار فرهنگی کشور بر دوش رهبری باشد؟ - رئیس مرکزپژوهش‌های علوم انسانی - اسلامی صدرا با بان اینکه در مقام عمل به مدیریت فرهنگی کشور نقدهایی وارد است گفت: آیا باید نشست و منتظر بود که تمام بار فرهنگی کشور بر ...
تکفیر متقابل داعش و مفتی اعظم سعودی - داعش حتی فکر می‌کند که وهابیت نیز از راه اصیل سلفی‌گری منحرف شده است و به همین دلیل داعش، قوانین مذهبی و شرعی در عربستان سعودی را غیرشرعی می‌داند. در مقابل شیخ عبدالعزیز آل‌الشیخ مفتی اعظم عربستان در اظهارات خود در دو دهه پیش، داعش و القاعده را کافر دانست و از همه مسلمانان خواست برای جنگ با این دکترین‌های افراطی متحد شوند.
مسئولان فقط ادعای حمایت از سینمای دفاع مقدس را دارند - کمال تبریزی معتقدست با وجود ادعای فراوان مسئولان و نهادهای مرتبط هیچکدام به صورت واقعی از ساخت فیلم‌های مربوط به دفاع مقدس حمایت نمی‌کنند.
بهره مندی روستاهای بالای 20 خانوار تا پایان امسال از تلفن ثابت/ ایجاد 30 هزار فرصت شغلی در کشور - سنندج-خبرگزاری مهر: وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات گفت: تمامی روستاهای بالای 20 خانوار تا پایان امسال مجهز به تلفن ثابت می شوند.
مدیریت کردن بر هنرمندان هنر می‌خواهد/ ساماندهی موسیقی از فضای مجازی تا تلفن‌های همراه - مدیر دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با تبیین وضعیتی که این مرکز را تحویل گرفته است و کارهایی که در مدت 6 ماه مسئولیتش انجام داده بر این نکته تاکید کرد که مدیریت ...
دایی باید وزیر ورزش شود نه سرمربی پرسپولیس/ مربی سالاری در باشگاه حاکم است - پیشکسوت باشگاه پرسپولیس با انتقاد از نتایجی که این تیم در چهار هفته ابتدایی لیگ برتر کسب کرده است، کادر فنی را مقصر این نتایج معرفی کرد و گفت: به نظرم باید دایی فصل قبل ...
تقدیر ویژه مسجدجامعی از سازندگان «شهرموشها2» / رئیس شورای شهر تهران در کنار کپل - سینما - احمد مسجدجامعی رئیس شورای شهر تهران از کارگردان و تهیه کنندگان «شهر موشها 2» برای ایجاد فضای نشاط و سرگرمی در جامعه تقدیر کرد.
زمزمه‌های اتحاد گروه‌های محلی سوری با ارتش علیه تکفیری‌ها - هر چند این روزها بخش عمده بحث درباره تروریست های تکفیری و به ویژه گروه «داعش» بر فعالیت های این گروه در عراق متمرکز شده، اما سوریه نیز به عنوان محل اولیه سر بر آوردن این گروه، شاهد تحولات مهمی در این زمینه است. در این میان، خشونت های شدید و بی سابقه تکفیری ها، شماری از گروه های مخالف سوری را به سمت همکاری با ارتش سوق داده است.
ارتش یمن به منظور مقابله با تظاهرکنندگان در پایتخت مستقر شد - تظاهرات مردم یمن در اعتراض به دولت کنونی و ناتوانی آن در اداره کشور و بروز اختلالات امنیتی و اقتصادی و سیاسی، پنجشنبه نیز برای چهارمین روز متوالی ادامه یافت و حوثی‌ها و مخالفان مردمی، به دولت تا امروز جمعه مهلت دادند که مطالبات آنها را برآورده کند.
سایه جراحان پرآوازه بالای سر پزشکان کم درآمد/ درآمدهای میلیاردی تا چند صد هزارتومانی  - وقتی صحبت از پزشک می شود، افکارمان سمت و سوی کسانی می رود که هیچ دغدغه مالی ندارند. در حالی که کمتر از یک درصد پزشکان که البته اکثریت آنها جراح هستند، درآمدهای چند صد ...
سخنان خواندنی وزیر کشور/ مگر ساپورت دراین شش ماه مد شده که از من مسئولیت می خواهند؟ - احزاب و شخصیت‌ها - عبدالرضا رحمانی فضلی وزیر کشور گفت: تخریب کنندگان دولت یا تابع رویکرد سیاسی بوده و یا افرادی بی اطلاع هستند.
سید مهدی شجاعی در برج میلاد داستان می‌خواند - ادبیات - در دومین شب از چهارمین دوره شب‌های داستان برج میلاد، سیدمهدی شجاعی، منیژه آرمین و جواد عاطفه داستان‌خوانی خواهند کرد.
مسعود کیمیایی میهمان هفت می‌شود - تلویزیون - مسعود کیمیایی کارگردان سینمای ایران میهمان این هفته برنامه سینمایی «هفت» است که اط شبکخ سه سیما روی آنتن می رود.
کودکان با سینما قهر نکرده‌اند/ قصه‌های کهن را فیلم کنیم - رئیس انجمن منتقدان و نویسندگان سینمای ایران معتقد است در سینمای ایران فیلم غیرجذاب می‌سازیم و بعد می‌گوییم کودکان با سینما قهر هستند، درحالی که آنها با سینما قهر ...
12 هزار تروریست از 50 کشور از جمله آمریکا در سوریه حضور دارند - سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در اظهاراتی اقرار کرد که از زمان آغاز بحران سوریه، 12 هزار تروریست از 50 کشور جهان از جمله آمریکا برای جنگ با دولت سوریه به این کشور عربی ...
تازه های گالری های تهران در آخرین جمعه مردادماه - آخرین جمعه مردادماه تابستان 93، گالری های تهران نمایشگاه های تازه ای را در شاخه های مختلف هنرهای تجسمی شامل نقاشی، عکس و طراحی میزبانی می کنند.
جامعه امروز ما به کدام ویژگی رئیس مکتب شیعه نیاز دارد؟ / توصیه های امام صادق (ع) برای رابطه با خدا - دین و اندیشه - پرونده خبرآنلاین برای شهادت ششمین امام، توسعه دهنده علم و فرهنگ شیعه با مطالبی درباره شناخت رئیس مکتب تشیع، کتاب ها و چند روایت ناب از رفتار و زندگی ایشان.
دوین جانسون بالاخره «شزم» می‌گوید - دوین جانسون سرانجام به فیلم «شزم» پیوست با این حال هنوز مشخص نیست که او چه نقشی در این فیلم بازی خواهد کرد.
فیلم: به تماشای «شبکه» سیدنی لومت بنشینید - داستان فیلم در تشکیلات یک شبکه تلویزیونی روایت میشه و در درجه اول به تاثیرات تلویزیون بر جامعه میپردازد و کمی هم به نقد نظام سرمایه داری آمریکا. لومت معتقد است تلویزیون یا به طور کلی رسانه ها ابزاری هستند در دست قدرت ها برای تربیت جامعه آنطوری که خودشان می‌خواهند.
سناریوهایی برای نرفتن رئیس‌جمهور به جلسه استیضاح فرجی‌دانا - بعید است که وزیر بعدی بتواند به این اصلاح‌طلبان نزدیک‌تر از فرجی دانا باشد. به این ترتیب روحانی بدون دادن هیچ هزینه‌ای، سهم کمتر و کمتری از دولت خود به اصلاح‌طلبان داده است. برخی از مخالفان اصلاح‌طلبان این روزها به کنایه به انها می‌گویند که شما از عطاالله مهاجرانی به علی جنتی، از عبدالله نوری به رحمانی فضلی و از مصطفی معین به فرجی دانا رسیده‌اید و در چنین شرایطی نمی‌توانید احساس پیشرفت و موفقیت کنید.
سوءبرداشت شده/ به مدیران قبلی وزارت نفت اهانتی نکردم - وزیر نفت در تشریح عملکرد یک ساله وزارتخانه‌اش با دفاع از خود بیان کرد: در خصوص پرونده بابک زنجانی گفته بودم که هشت هزار میلیارد تومان نمی‌تواند کار یک شخص باشد و احتمالا افراد دیگری هم در این کار دخیل بوده‌اند. اما سوء برداشت‌هایی صورت گرفته است. من در اینجا تصریح می‌کنم به هیچ شخصی به خصوص مدیران بالادستی نفتی و مدیران قبلی وزارت نفت اهانت نکردم.
دولت در یک سال گذشته فعالیت‌های خوبی انجام داده است - دبیر کل جامعه انجمن‌های اسلامی اصناف و بازار اعتقاد دارد که ارزیابی عملکرد دولت در یک سال گذشته کار مشکلی است، اما در زمینه های مختلف فعالیت‌های خوبی انجام شده است.
آمادگی ایران برای صادرات محصولات فناورانه به ترکمنستان - معاون علمی و فناوری رییس جمهور در ملاقات با مقامات عالی ترکمنستان از آمادگی جمهوری اسلامی ایران برای ارائه دستاوردهای کشور در حوزه علم و فناوری و صادرات محصولات فناورانه به ترکمنستان خبر داد.
تبلیغات تلویزیونی اخلاق غیر اسلامی را ترویج می‌دهند/ تأثیرات منفی بر کودکان - یک پژوهشگر حوزه معارف و علوم اجتماعی از تاثیر تبلیغات در ترویج بخل، کینه و دریغ کردن از دیگری در کودکان سخن گفت و متذکر شد پیامدهای تبلیغات بتدریج جامعه را دچار نوعی ...


بیشترین بازدیدها - سرویس خبر
Copyright © 2008 - 2014 vista.ir. All Rights Reserved