شنبه ۱۲ تیر ۱۳۹۵ / Saturday, 2 July, 2016

هرم سنی جمعیت


   هرم سنى جمعيت
ساخت يا ترکيب سنى جمعيت (population composition) به‌صورت توزيع سنى و به تفکيک جنس، به‌وسيلهٔ 'هرم سنى' (age pyramid) نشان داده مى‌شود. به‌عبارت ديگر، براى نمايش هندسى توزيع جمعيت برحسب سن و جنس از هرم سنى استفاده مى‌شود و آن نمودارى است که دو محور عمودى و افقى دارد. محور عمودى نمايندهٔ سن از صفر تا حداکثر و محور افقى نشان دهندهٔ تعداد افراد هر سن يا گروه سنى مى‌باشد. معمولاً زنان در طرف راست و مردان در طرف چپ هرم نشان مى‌شوند.
در هرم سنى، طبقه‌بندى سنين جمعيت را به‌صورت يک سال يا گروه سنى پنج ساله انجام مى‌دهند و در هر صورت يک طبقه از افراد را به‌صورت مستطيل افقى ترسيم مى‌کنند که طول آن تعداد افراد يک سن يا گروه سنى و عرض آن سنين پنج ساله را نشان مى‌دهد. هر سن يا گروه سنى پله‌اى را در هرم مى‌سازد و هر چه از نظر سنى بالاتر برويم، به‌دليل مرگ و مهاجرت، از تعداد افراد کاسته مى‌شود و نمودار رفته رفته شکل يک هرم پلکانى را به خود مى‌گيرد و نامگذارى آن نيز به همين دليل است.
بهترين هرم سنى هرمى است که براساس سال کشيده شود و مناسب‌ترين بعدى که براى ترسيم هرم‌هاى سنى پذيرفته شده، اين است که بين قاعده و ارتفاع آن يک رابطهٔ منطقى وجود داشته باشد، يعنى طول محور عمودى برابر دوسوم طول محور افقى باشد. در هر حال هرم سنى را مى‌توان با تعداد مطلق افراد در هر سنى ترسيم کرد و يا با درصد آنها. نوع دوم، از لحاظ مقايسهٔ هرم‌ها اهميت بيشترى دارد.
هرم سنى از يک‌سو تاريخ جمعيت را نشان مى‌دهد، يعنى منعکس کنندهٔ رويدادهاى اجتماعى و اقتصادى خاصى است که در گذشته‌هاى تاريخى جامعه اتفاق افتاده و بر ترکيب جمعيتى کشور مؤثر واقع شده‌اند، و از سوى ديگر تغييرات ساخت جمعيت را در اثر تولد و مرگ و مهاجرت نمايان مى‌سازد، يعنى نمودار وضع جمعيت در يک لحظهٔ معين است.
گذشته از آن، هرم سنى جمعيت منعکس کنندهٔ شرايط و بحران‌هاى اقتصادى و جنگ‌ها و انقلابات است و اپيدمى‌هاى ادوارى اثر خود را بر آن باقى مى‌گذارند.
  انواع هرم سنى
هرم سنى جمعيت با توجه به نوع جمعيت‌ها، بر سه گونه است:
۱. هرم سنى ثابت: به جمعيتى مربوط است که در اثر تولد و مرگ و مهاجرت (درون‌کوچى و برون‌کوچي) تغييرات داخلى و خارجى نداشته باشد. اين جمعيت هرمى خواهد داشت که هر پلهٔ آن با پلهٔ پيش از خود فقط به نسبت توسعهٔ آن سن تفاوت دارد.
۲. هرم سنى کاهنده: جمعيتى را مى‌نماياند که کاهش پيدا مى‌کند.
۳. هرم سنى فزاينده: به جمعيتى مربوط است که رو به افزايش مى‌رود.
ساخت سنى جمعيت در کشورهاى جهان يکسان نيست. مثلاً در کشورهاى جهان سوم سن بخش عمده‌اى از جمعيت کمتر از ۱۵ سال، بخش کمى کوچک‌تر بين ۱۵ تا ۴۵ سال و بخش کوچکى از آن بيش از ۴۵ سال است (تودارو، ۱۳۶۴؛ ۷).
هرم سنى جمعيت در کشورهاى صنعتى پيشرفته که داراى جمعيتى پير هستند با هرم سنى جمعيت در کشورهاى توسعه يابنده که جمعيتى جوان دارند متفاوت است. در جمعيت‌هاى جوان پايه‌هاى هرم پهن‌تر و رأس آن باريک‌تر است، در حالى‌که پايهٔ هرم جمعيت‌هاى سالخورده باريک‌تر و رأس آن وسيع‌تر و تقريباً استوانه‌اى شکل است.
   جوانى جمعيت
مبحثى که در ساختار سنى جمعيت مهم است و در هرم سنى جمعيت نيز منعکس مى‌شود، جوانى و سالخوردگى جمعيت است. اصطلاح 'جمعيت جوان' نشان دهندهٔ ساخت سنى خاصى است که در آن بيش از دوپنجم جمعيت زير ۱۵ سال قرار دارد.
%40 ∑ p ≤ ∑ P 0 - 14
نسبت جمعيت زير ۱۵ سال به کل جميعت را نسبت 'جوانى جمعيت' مى‌نامند. به اين ترتيب، هنگامى که اهميت نسبى افراد زير ۱۵ سال در يک جمعيت افزايش يابد، از جوانى جمعيت سخن به ميان مى‌آيد.
سنجش نسبت جوانى جمعيت را به‌وسيلهٔ 'تست ورتهايم' (Wertheim test) يا آزمون ۴۰ درصد انجام مى‌دهند. ورتهايم، جامعه‌شناس و جمعيت‌شناس هلندي، پس از مطالعات خود در اندونزى و مقايسهٔ آن با ساير کشورها، به اين نتيجه رسيد که در جمعيت کشورهاى توسعه نيافته نسبت افراد کمتر از ۱۵ سال به کل جمعيت حدود ۴۰ درصد و يا بيشتر از آن است. ورتهايم اين پديده را مبناى يک سلسله فرضيه قرارداد و بدينسان آزمون ۴۰ درصد (تست ورتهايم) به‌وجود آمد. به‌ موجب اين تست، اولاً هر کشورى که لااقل ۴۰ درصد افراد آن کمتر از ۱۵ سال داشته باشند جزو کشورهاى توسعه نيافتهٔ اقتصادى محسوب مى‌شود، ثانياً ميان ميزان مواليد و مرگ کودکان و جمعيت کمتر از ۱۵ سال اين کشورها با ميزان افزايش طبيعى آنها رابطه‌اى نزديک وجود دارد (بهنام، ۱۳۴۸؛ ۵۲).
مطالعات جمعيتى نشان مى‌دهد در حالى‌که نسبت جوانى جمعيت در کشورهاى جهان سوم بيشتر از ۴۰ درصد (۴۰ تا ۴۷ درصد) است، اين رقم در کشورهاى صنعتى پيشرفته حدود ۲۵ درصد و حتى کمتر از آن (۲۰ تا ۲۵ درصد) مى‌باشد (جوان، ۱۳۶۵؛ ۳۱۲ و گزيده ۵۰، ۱۳۶۵؛ ۱۴).
   سالخوردگى جمعيت
'سالخوردگى جمعيت' مقياس ديگرى است که به‌وسيلهٔ آن مى‌توان به درجهٔ رشد و توسعهٔ جامعه و عقب‌ماندگى يا توسعه يافتگى آن پى برد. اگرچه براى سالخوردگى جمعيت، برعکس جوانى آن، ملاک و معيار دقيقى تعيين نشده، اما آمارهاى جمعيتى حاکى از آن است که نسبت افراد بالاتر از ۶۵ سال در کل جمعيت براى کشورهاى در حال توسعه بسيار پائين و حداکثر ۵ درصد (۱ تا ۵ درصد) است، در حالى‌که اين رقم براى کشورهاى پيشرفتهٔ صنعتى تا ۱۶ درصد (۱۰ تا ۱۶ درصد) هم مى‌رسد. از اين‌رو گفته مى‌شود که جوانى جمعيت از خصايص کشورهاى در حال توسعه و سالخوردگى جمعيت از ويژگى‌هاى جمعيت در کشورهاى صنعتى است. هنگامى که اهميت نسبى سالخوردگان در يک جمعيت افزايش يابد، از سالخوردگى جمعيت سخن به ميان مى‌آيد. با توجه به نسبت‌هاى سالخوردگى جمعيت در جهان امروز، مى‌توان گفت که 'جمعيت سالخورده' جمعيتى است که در آن نسبت جمعيت بالاى ۶۵ سال به کل جمعيت بيش از ۱۰ درصد باشد.
نکته‌اى که در مسئلهٔ سالخوردگى مهم است، اينکه اولاً اصطلاح سالخوردگى جمعيت را نبايد با روند پير شدن فردى جمعيت اشتباه کرد، ثانياً بين سالخوردگى جمعيت که پديده‌اى است جمعيتى و سالخوردگى انفرادى که مرحله‌اى است از زندگي، فرق گذاشت. پيرى فردى بيشتر از طول عمر انسان متأثر است که در نتيجهٔ بهبود شرايط زندگى و پيشرفت دانش پزشکى حاصل مى‌شود (اماني، ۱۳۵۴؛ ۲۹).
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
آبیاری های نوین , محدوده‌ی طرح ترافیک , متن برجام , ترمینال مسافربری غرب , سرپرست مدیریت شهرداری , نظامی اسرائیلی , پیشکسوت فوتبال , مزاکرات هسته ای , حافظه های فلش , شاهرخ بیانی , دنبال کنندگان اینستاگرام , نماینده مردم قم در مجلس , طرح بزرگداشت , توفان قدرتمند , عامل تروریستی , morteza pashaei , شهردابری , متخصصان ایرانی , جت‌های جنگنده ارتش سوریه , هتل های یخی , 400نوعروس , هزاران یمنی , باب‌الحوائج , میستورا , زایمان , خودروی انتحاری , پایان قهر , کنفرانس سران اسلامی , جبهه‌پایداری , نخست وزیر اوکراین , نامزدهای جشنواره فیلم فجر , قران کریم , هله هوله کم کالری , بدنه اقتصادی , هفتادمین سالگرد , گزارش PMD , نابودی فرماندهان داعش , best , انتخابات AFC , توافقنامه ترجیحی , ایستگاه‌های سنجش , جلولا , شهروند لبنانی , اخبار مهم هفته , هزینه نرم افزار در ایران , فاصله نسل , مسابقات قران , مکالمات صادره بین الملل , مدفوع نهنگ , مال باختگان ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / گنجینه پرسش‌های طلایی زبان و معارف پیش‌دانشگاهی , بانک اطلاعاتی کتاب / رقص اژدها , بانک اطلاعاتی کتاب / English Grammar In Use: A Self - Study Reference And Practice ... , بانک اطلاعاتی کتاب / شاعر صبح: پژوهشی در شعر خاقانی شروانی , علم و زندگی / علوم انسانی / سیاسی / جریان شکل گیری یک نهاد مردمی انجمن ایالتی آذربایجان , بانک اطلاعاتی کتاب / افسانه گل خندان , بانک اطلاعاتی کتاب / طراحان آموزش مفاهیم ریاضی پیش‌دانشگاهی (ریاضی فیزیک) , بانک اطلاعاتی کتاب / از تو و عشق: دفتر دوبیتی (79 ـ 80) , بانک اطلاعاتی کتاب / کتاب آخر آیندگان: پزشکی - غیرپزشکی تجربی: کنکورهای دانشگاه آزاد 76 و 77 و 78 و 79 , بانک اطلاعاتی کتاب / خلاصه مباحث مکانیک سیالات , شخصیت‌ها / فرهنگی و هنری / شاعر / علی‌اصغر قره‌گزلو , بانک اطلاعاتی کتاب / سخن شیرین پارسی: برگزیده‌ی متون شعر و نثر گذشته و معاصر، روش نگارش و پژوهش علمی، سخنوری و ... , بانک اطلاعاتی کتاب / روان‌شناسی کودکان استثنایی (رشته روان‌شناسی) , بانک اطلاعاتی کتاب / روزهای کاتالونیا (روزنگارهای سفر اسپانیا) , بانک اطلاعاتی کتاب / کتاب کوچک دکتر علی شریعتی , بانک اطلاعاتی کتاب / حل مسائل جبر خطی هافمن , بانک اطلاعاتی کتاب / بانک سوالات مسابقات علمی چهارم دبستان , بانک اطلاعاتی کتاب / چرا زمین گرد است , بهداشت / دانستنی‌های پزشکی / بیماریها / سل بیماری مشترک انسان و دام , بانک اطلاعاتی کتاب / آزمون 3 پیش‌دانشگاهی تجربی: پاسخ ,

برخی منابع مهم خبری
dana.ir دانا , shahidnews.com شهیدنیوز , kurdtoday.ir کردتودی , 2daylink.com تودی لینک , javanemrooz.com جوان امروز , tehrooz.com تهران امروز , literature.journals.modares.ac.ir نقد ادبی , shariyan.com شریان , azadinews.ir آزادی , hamrahannews.ir همراهان , noet.ir سازمان سنجش , otaghkhabar24.ir اتاق خبر 24 , khordadnews.ir خرداد نیوز , tajrobehmag.com تجربه , esfahanemrooz.ir اصفهان امروز , faradeed.ir فرادید , elpress.ir ائل پرس , cinemakhabar.ir سینما خبر , jomhouriat.ir جمهوریت , peymane.ir پیمانه , banifilm.ir بانی فیلم , tarashe.com تراشه , telna.ir تلنا , jamaran.ir جماران , rasekhoon.net راسخون , iranvij.ir ایران ویج , tct.ir شرکت مخابرات , peykekhabar.com پیک خبر , mobna.com موبنا , darshahr.ir در شهر ,



وبگردی
افطار رییس جمهور با اصحاب فرهنگ و هنر - ضیافت افطار رییس جمهور با اصحاب فرهنگ و هنر در سالن اجلاس برگزار شد.
سایت نزدیک به محسن رضایی، تغییر سرلشکر فیروزآبادی را «برکناری» خواند - انتصاب سرلشکر پاسدار باقری به ریاست کل ستاد نیروهای مسلح کشور، آنهم در لیالی قدر ماه مبارک رمضان را می توان واجد نوعی فوریت در کار دانست. هرچند این انتصاب و قبل از آن برکناری آقای فیروز آبادی قطعا ابعاد مختلفی داشته و دارد اما نگارنده می خواهد این مساله را مولفه ای بنام قاطعیت رهبری بسنجد.
ویدیوی سخنان تکان دهنده ناطق نوری - تصاویر تراژیک از قاره سبز: وقتی اروپایی‌ها به جان هم افتادند / سرنوشت پروژه تسلیح تروریست ها در سوریه / ویدیوی تخریبی که مشاور رئیس جمهور تاکید میکند انجامش «شهامت می‌خواهد»؛ از دیگر ویدیوهای این بسته خبری است.
چند ایرانی مثل «کیارستمی» می‌توانند به فرانسه فرار کنند؟! - هنرمندی که سیستم درمانی کشور نابودش کرد. آنچه بر سر کیارستمی آمد، یک تلنگر جدی برای سیستم به شدت مدعی و معیوب درمان کشور بود که سالیانه چند هزار میلیارد تومان از بودجه عمومی کشور به آن اختصاص می‌یابد. امیدواریم این هنرمند تاوان اعتماد به این سیستم درمان را پرداخت نکند.
ناگفته‌های تکان دهنده از اتوبوس سربازان کشته شده - به گفته دکتر حریرچی این اتوبوس سه بار مواد مخدر، سیگار و میوه قاچاق کرده و مسافران غیرمجاز زیادی را جاسازی کرده بود.
شلوار عجیب این بازیگر سوژه شد! - سیاوش خیرابی بازیگر مجموعه های روتین تلویزیونی در مراسمی اکران خصوصی یک فیلم سینمایی با ظاهری عجیب ظاهر شد.
کشته شدن دختر جوان توسط پدر در خوی / فیلم - پدر بی رحمی با شلیک گلوله فرزند دخترش را در انتهای بلوار ولیعصر، نرسیده به میدان ولایت فقیه خوی به قتل رساند. به گفته شاهدان عینی در این تیراندازی فرزند دختر خانواده در دم کشته شده است. علت این جنایت هنوز مشخص نشده و کارشناسان پلیس آگاهی در حال بررسی صحنه جرم هستند.
گاف باورنکردنی در برنامه ماه عسل / تصاویر - اشتباه صورت گرفته در برنامه چند شب قبل ماه عسل، موجی از انتقادها در فضای مجازی را در پی داشته و واکنش ها به این گاف علمی همچنان ادامه دارد.
فیلم/ گاف تاریخی صدای آمریکا در پخش زنده - اتاق فرمان شبکه صدای آمریکا به جای پخش زنده برنامه شباهنگ، 18 دقیقه داخل استودیو را به اشتباه برای بینندگان پخش می‌کند.
فیلم جنجالی جشن دانش آموزی دختران یزدی - در جشن پایان سال دانش آموزان دختر در یکی از مدرسه های استان یزد، در اقدامی جنجالی و قابل تأمل، مجری مراسم دانش آموزان را به پرتاب چادرهای خود به هوا فرا خواند.
تازه ترین دستپخت «ماه عسل» برای بینندگان روزه دار - کار به جایی رسید که اشک این مادر خشکید و پس از سی و چند سال دوری از فرزند، نتوانست در دیدار با گمشده ی پیدا شده اش، بگرید و به راحتی ابراز احساسات کند!
گلشیفته مدل تبلیغات یک بانک آلمانی / عکس - گلشیفته فراهانی مدل تبلیغات یک بانک آلمانی شد.
جنجال برسر لباس نفیسه روشن در اینستاگرام / تصاویر - بیش از هزاروپانصد اظهار نظر و بیش از بیست‏‌هزارکلمه متن! نه، اشتباه نکنید، این آمار مربوط به بحث و بررسی یکی از مهم‏ترین مسائل سیاسی و اجتماعی کشور مثلاً تصویب برجام و مناقشات هسته‏‌ای نیست! این دو عدد، فقط مربوط به کامنت‏‌هایی می‏شود که مخاطبان صفحه اینستاگرام نفیسه روشن، بازیگر تلویزیون، درباره یک پست او در این شبکه اجتماعی به اشتراک گذاشته‏‌اند
تصویر خالکوبی بر دست ترانه علیدوستی - نشان فمنیستی بر ساعد دست ترانه علیدوستی
ترانه علیدوستی در جشنواره کن 2016 / فیلم - سرانجام انتظارها برای ایرانی ها به پایان رسید و در آخرین روز جشنواره کن 2016 فیلم فروشنده اصغر فرهادی اکران شد. این فیلم که با استقبال و نقد های بسیار مثبت منتقدان همراه شده است, جزء شانس های اول دریافت جایزه نخل طلا می باشد.
سحر دولتشاهی؛ بالابلند و آراسته در «کن» - شصت‌ونهمین دوره جشنواره فیلم کن در حال برگزاری است، اما امروز برای ما ایرانی‌ها، این جشنواره لطف دیگری داشته است. امروز چهارشنبه بیست‌ونهم اردی‌بهشت‌ماه و ساعتی پیش، عوامل فیلم «وارونگی» روی فرش قرمز رفتند تا یکی از نمایندگان سینمای ایران در جشنواره کن امسال باشند. «وارونگی» در بخش نوعی نگاه این جشنواره شرکت کرده است.
مهمانی خاص محمدرضا گلزار، جردن را بند آورد! / ویدیو - مهمانی خاص محمدرضا گلزار، جردن را بند آورد؛ دخترهایی که با دیدن گلزار اشک هایشان سرازیر شد؛ پیرزنی که مهمان ویژه افتتاحیه رستوران آقای سوپراستار بود.
تصاویر/ گلشیفته فراهانی در جشنواره کن 2016 - گلشیفته فراهانی بازیگر ایرانی - فرانسوی در جشنواره کن فرانسه حاضر شد. فیلم «پترسن» به کارگردانی «جیم جارموش» و با بازی این بازیگر در جشنواره امسال به نمایش درمی آید. عکس ها: رویترز - یورونیوز
اعترافات مدل معروف در برابر دادستان تهران / فیلم - الهام.ع، که در برنامه علیخانی به پزر عروس معروف شده بود پس از حضور در جلسه دادستان عمومی و انقلاب تهران با قضات دادسرای جرائم رایانه‌ای به ماجرای جذب خود به این فعالیت پرداخت.
رفتار سخیف فرزاد حسنی در یک کپی تلویزیونی دیگر - فرزاد حسنی که به تازگی دوران ممنوع التصویری‌اش در رسانه ملی به پایان رسیده است؛ رفتار تاسف باری را در برنامه اکسیر به نمایش گذاشت.
پربازدیدها