چهارشنبه ۶ خرداد ۱۳۹۴ / Wednesday, 27 May, 2015

هرم سنی جمعیت

   هرم سنى جمعيت
ساخت يا ترکيب سنى جمعيت (population composition) به‌صورت توزيع سنى و به تفکيک جنس، به‌وسيلهٔ 'هرم سنى' (age pyramid) نشان داده مى‌شود. به‌عبارت ديگر، براى نمايش هندسى توزيع جمعيت برحسب سن و جنس از هرم سنى استفاده مى‌شود و آن نمودارى است که دو محور عمودى و افقى دارد. محور عمودى نمايندهٔ سن از صفر تا حداکثر و محور افقى نشان دهندهٔ تعداد افراد هر سن يا گروه سنى مى‌باشد. معمولاً زنان در طرف راست و مردان در طرف چپ هرم نشان مى‌شوند.
در هرم سنى، طبقه‌بندى سنين جمعيت را به‌صورت يک سال يا گروه سنى پنج ساله انجام مى‌دهند و در هر صورت يک طبقه از افراد را به‌صورت مستطيل افقى ترسيم مى‌کنند که طول آن تعداد افراد يک سن يا گروه سنى و عرض آن سنين پنج ساله را نشان مى‌دهد. هر سن يا گروه سنى پله‌اى را در هرم مى‌سازد و هر چه از نظر سنى بالاتر برويم، به‌دليل مرگ و مهاجرت، از تعداد افراد کاسته مى‌شود و نمودار رفته رفته شکل يک هرم پلکانى را به خود مى‌گيرد و نامگذارى آن نيز به همين دليل است.
بهترين هرم سنى هرمى است که براساس سال کشيده شود و مناسب‌ترين بعدى که براى ترسيم هرم‌هاى سنى پذيرفته شده، اين است که بين قاعده و ارتفاع آن يک رابطهٔ منطقى وجود داشته باشد، يعنى طول محور عمودى برابر دوسوم طول محور افقى باشد. در هر حال هرم سنى را مى‌توان با تعداد مطلق افراد در هر سنى ترسيم کرد و يا با درصد آنها. نوع دوم، از لحاظ مقايسهٔ هرم‌ها اهميت بيشترى دارد.
هرم سنى از يک‌سو تاريخ جمعيت را نشان مى‌دهد، يعنى منعکس کنندهٔ رويدادهاى اجتماعى و اقتصادى خاصى است که در گذشته‌هاى تاريخى جامعه اتفاق افتاده و بر ترکيب جمعيتى کشور مؤثر واقع شده‌اند، و از سوى ديگر تغييرات ساخت جمعيت را در اثر تولد و مرگ و مهاجرت نمايان مى‌سازد، يعنى نمودار وضع جمعيت در يک لحظهٔ معين است.
گذشته از آن، هرم سنى جمعيت منعکس کنندهٔ شرايط و بحران‌هاى اقتصادى و جنگ‌ها و انقلابات است و اپيدمى‌هاى ادوارى اثر خود را بر آن باقى مى‌گذارند.
  انواع هرم سنى
هرم سنى جمعيت با توجه به نوع جمعيت‌ها، بر سه گونه است:
۱. هرم سنى ثابت: به جمعيتى مربوط است که در اثر تولد و مرگ و مهاجرت (درون‌کوچى و برون‌کوچي) تغييرات داخلى و خارجى نداشته باشد. اين جمعيت هرمى خواهد داشت که هر پلهٔ آن با پلهٔ پيش از خود فقط به نسبت توسعهٔ آن سن تفاوت دارد.
۲. هرم سنى کاهنده: جمعيتى را مى‌نماياند که کاهش پيدا مى‌کند.
۳. هرم سنى فزاينده: به جمعيتى مربوط است که رو به افزايش مى‌رود.
ساخت سنى جمعيت در کشورهاى جهان يکسان نيست. مثلاً در کشورهاى جهان سوم سن بخش عمده‌اى از جمعيت کمتر از ۱۵ سال، بخش کمى کوچک‌تر بين ۱۵ تا ۴۵ سال و بخش کوچکى از آن بيش از ۴۵ سال است (تودارو، ۱۳۶۴؛ ۷).
هرم سنى جمعيت در کشورهاى صنعتى پيشرفته که داراى جمعيتى پير هستند با هرم سنى جمعيت در کشورهاى توسعه يابنده که جمعيتى جوان دارند متفاوت است. در جمعيت‌هاى جوان پايه‌هاى هرم پهن‌تر و رأس آن باريک‌تر است، در حالى‌که پايهٔ هرم جمعيت‌هاى سالخورده باريک‌تر و رأس آن وسيع‌تر و تقريباً استوانه‌اى شکل است.
   جوانى جمعيت
مبحثى که در ساختار سنى جمعيت مهم است و در هرم سنى جمعيت نيز منعکس مى‌شود، جوانى و سالخوردگى جمعيت است. اصطلاح 'جمعيت جوان' نشان دهندهٔ ساخت سنى خاصى است که در آن بيش از دوپنجم جمعيت زير ۱۵ سال قرار دارد.
%40 ∑ p ≤ ∑ P 0 - 14
نسبت جمعيت زير ۱۵ سال به کل جميعت را نسبت 'جوانى جمعيت' مى‌نامند. به اين ترتيب، هنگامى که اهميت نسبى افراد زير ۱۵ سال در يک جمعيت افزايش يابد، از جوانى جمعيت سخن به ميان مى‌آيد.
سنجش نسبت جوانى جمعيت را به‌وسيلهٔ 'تست ورتهايم' (Wertheim test) يا آزمون ۴۰ درصد انجام مى‌دهند. ورتهايم، جامعه‌شناس و جمعيت‌شناس هلندي، پس از مطالعات خود در اندونزى و مقايسهٔ آن با ساير کشورها، به اين نتيجه رسيد که در جمعيت کشورهاى توسعه نيافته نسبت افراد کمتر از ۱۵ سال به کل جمعيت حدود ۴۰ درصد و يا بيشتر از آن است. ورتهايم اين پديده را مبناى يک سلسله فرضيه قرارداد و بدينسان آزمون ۴۰ درصد (تست ورتهايم) به‌وجود آمد. به‌ موجب اين تست، اولاً هر کشورى که لااقل ۴۰ درصد افراد آن کمتر از ۱۵ سال داشته باشند جزو کشورهاى توسعه نيافتهٔ اقتصادى محسوب مى‌شود، ثانياً ميان ميزان مواليد و مرگ کودکان و جمعيت کمتر از ۱۵ سال اين کشورها با ميزان افزايش طبيعى آنها رابطه‌اى نزديک وجود دارد (بهنام، ۱۳۴۸؛ ۵۲).
مطالعات جمعيتى نشان مى‌دهد در حالى‌که نسبت جوانى جمعيت در کشورهاى جهان سوم بيشتر از ۴۰ درصد (۴۰ تا ۴۷ درصد) است، اين رقم در کشورهاى صنعتى پيشرفته حدود ۲۵ درصد و حتى کمتر از آن (۲۰ تا ۲۵ درصد) مى‌باشد (جوان، ۱۳۶۵؛ ۳۱۲ و گزيده ۵۰، ۱۳۶۵؛ ۱۴).
   سالخوردگى جمعيت
'سالخوردگى جمعيت' مقياس ديگرى است که به‌وسيلهٔ آن مى‌توان به درجهٔ رشد و توسعهٔ جامعه و عقب‌ماندگى يا توسعه يافتگى آن پى برد. اگرچه براى سالخوردگى جمعيت، برعکس جوانى آن، ملاک و معيار دقيقى تعيين نشده، اما آمارهاى جمعيتى حاکى از آن است که نسبت افراد بالاتر از ۶۵ سال در کل جمعيت براى کشورهاى در حال توسعه بسيار پائين و حداکثر ۵ درصد (۱ تا ۵ درصد) است، در حالى‌که اين رقم براى کشورهاى پيشرفتهٔ صنعتى تا ۱۶ درصد (۱۰ تا ۱۶ درصد) هم مى‌رسد. از اين‌رو گفته مى‌شود که جوانى جمعيت از خصايص کشورهاى در حال توسعه و سالخوردگى جمعيت از ويژگى‌هاى جمعيت در کشورهاى صنعتى است. هنگامى که اهميت نسبى سالخوردگان در يک جمعيت افزايش يابد، از سالخوردگى جمعيت سخن به ميان مى‌آيد. با توجه به نسبت‌هاى سالخوردگى جمعيت در جهان امروز، مى‌توان گفت که 'جمعيت سالخورده' جمعيتى است که در آن نسبت جمعيت بالاى ۶۵ سال به کل جمعيت بيش از ۱۰ درصد باشد.
نکته‌اى که در مسئلهٔ سالخوردگى مهم است، اينکه اولاً اصطلاح سالخوردگى جمعيت را نبايد با روند پير شدن فردى جمعيت اشتباه کرد، ثانياً بين سالخوردگى جمعيت که پديده‌اى است جمعيتى و سالخوردگى انفرادى که مرحله‌اى است از زندگي، فرق گذاشت. پيرى فردى بيشتر از طول عمر انسان متأثر است که در نتيجهٔ بهبود شرايط زندگى و پيشرفت دانش پزشکى حاصل مى‌شود (اماني، ۱۳۵۴؛ ۲۹).
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
عاشیقی , اکرام‌الحق , بدنه خودروها , تاريخچه , نکات خانه داری , گلدیسان , معاون رئیس جمهور آمریکا , حجاب در آیات و روایات , محمدعلی نجفی , تفاله , شریعتداری , کامل الزیارت , نصب شبکه , شهدای دانشجوی , دیو شولتز , جام نیکولا پتروف , حیوانات شگفت انگیز , دانلود تلفن , تقی نوربخش , سردا آزمون ,

مقالات پربیننده امروز
علوم انسانی / مدیریت و خدمات اداری / مدیریت / معنا و وظایف مدیریت , بانک اطلاعاتی کتاب / افسانه‌های اوکراین , نشریات و مطبوعات / فرهنگی / دوماهنامه بخارا / بخارا ـ سال یازدهم، شماره ۶ (پیاپی ۶۷)، مهر و آبان ۱۳۸۷ , بانک اطلاعاتی کتاب / مروری بر علوم آزمایشگاهی بالینی , بانک اطلاعاتی کتاب / شعر و نقاشی ایرانی, حمایت از هنر در ایران: شاهکارهایی از هنر نقاشی قرن دهم ه.ق , اقتصاد و بازرگانی / صنایع خودروسازی / مروری بر سیاستگذاری صنعت خودرو در اقتصادهای نوظهور , اقتصاد و بازرگانی / بازاریابی / تبلیغات / سر نخ گمشده تبلیغات , بانک اطلاعاتی کتاب / آیه‌های زندگی: الی الهدی: نهمین مرحله طرح سراسری حفظ و درک مفاهیم 93 موضوع قرآنی درباره خداشناسی , بانک اطلاعاتی کتاب / New parade 2: workbook , علوم انسانی / ارتباطات / خبرگزاری‌ها / خبرگزاری شینهوا , نشریات و مطبوعات / فرهنگی / دوهفته‌نامه روزهای زندگی / روزهای زندگی ـ سال پانزدهم، شمارهٔ ۳۱۸، آذر ۱۳۸۷ , علمی و آموزشی / صنایع / صنایع غذائی / آکریلامید , بانک اطلاعاتی کتاب / دنیای اسرارآمیز کودکان , بانک اطلاعاتی کتاب / فلسفه در اینترنت , نشریات و مطبوعات / پزشکی / مجله بیماریهای کودکان ایران / بیماری‌های کودکان ایران ـ سال نوزدهم، شماره ۱ (پیاپی ۶۷)، بهار ۱۳۸۸ , بانک اطلاعاتی کتاب / راهنمای دروس سال سوم راهنمایی: آشنایی کامل با مفاهیم و کلمه‌های دقیق و علمی کتاب، پاسخ به کلیه‌ی تمرین‌ها، فعالیت‌ها، کار در کلاس‌ها، پرسش‌ها و آزمایش , بانک اطلاعاتی کتاب / خودرهبری و مدیر یک دقیقه‌ای , بانک اطلاعاتی کتاب / سلامت کودکان، رضایت مادران , بانک اطلاعاتی کتاب / راهنمای تبدیل نمرات خام و کسلر کودکان به نمرات تراز شده , فرهنگ و جامعه / گاه‌شمار / گاه‌شمار تاریخ ـ شمسی / ۱۵ آذرماه ۱۳۵۸ ـ قتل خواهرزاده شاه به دست فدائیان اسلام در پاریس ,



هویت فیلمبردار فاش شد ! / تصاویر - اقدام جالب و منحصر به فرد این نماینده ، گرچه باعث افشای دقیق اتفاقات در روز حادثه شد، اما احتمالاً پس از این باعث خواهد شد برخی در شلوغی های مجلس، مواظب زبان و بیان خود باشند، چرا که ممکن است حتی دور از دسترس خبرنگاران، نماینده ای در حال فیلمبرداری از ماجرا باشد.
فیلم/ بازخوانی ماجرای سیتی سنتر اصفهان - در این حادثه تعدادی از خودروهای پارک شده در پارکینگ آسیب دیده که به دنبال ریزش آوار بر روی این خودروها بنزین برخی از آنها نشت کرده است.
بیماری استودیو بازی در رسانه ملی! - آدم حیران می‌ماند، این همه نشان دادن هنرپیشه‌ها، آن هم پی در پی و پرسیدن اینکه چه رنگی را دوست دارند و چه نقشی می‌پسندند و اگر خواننده‌اند، یک دهن آواز بخوانند و... چه فایده‌ای برای مردم دارد؟
تصاویر مراسم اختتامیه جشنواره کن - مراسم اعطای جوایز شصت و هشتمین دوره جشنواره فیلم کن با اعطای جایزه نخل طلای این دوره به فیلم «دیپان» ساخته «ژاک ائودیار» کارگردان معروف فرانسوی برگزار شد.
شوک سلفی مادر و دختری هانیه غلامی / تصاویر - سلفی مهران غفوریان، امین زندگانی و همسرش در ردیف اول یک کنسرت. لادن مستوفی و هنگامه قاضیانی. حضور علی اوجی هم که اتفاقی طبیعی است. عکسی دیدنی از سید احمد خمینی. مهتاب کرامتی در اختتامیه جشن عکاسان سینمای ایران
اینجا واس ماس تیتر یک «گاردین»! / عکس - رجمه ساده این عبارت انگلیسی که خلاصه صحبت های این مقام مسئول صهیونیستی است دقیقا دیالوگ معروف جواد رضویان در سریال در حاشیه است: « اینجا واس ماس، اینجا کل‌ش واس ماس»
حجامت / گزارش تصویری - پزشکان اعتقاد دارند حجامت نقش مهمی در پیشگیری از بیماری ها، مخصوصا بیماری های مزمن و مرتبط با سبک زندگی دارد. از دیرباز هدف اصلی در حجامت ارتقای سلامتی جسمی و روحی بوده است.
ویدیو: مشاجره لفظی کوچک زاده و ظریف در مجلس - جلسه غیر علنی مجلس با حضور محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه و سید عباس عراقچی عضو ارشد تیم مذاکره کننده هسته‌ای امروز صبح به ریاست علی لاریجانی برگزار شد. ظریف و عراقچی آخرین روند مذاکرات ایران با 1+5 را در جلسه غیر علنی امروز مجلس برای نمایندگان تشریح کردند.اما پس از پایان سخنان ظریف و زمانی که وی قصد ترک مجلس را داشت برای لحظاتی صحن علنی با مشاجره کوچک زاده با ظریف به تشنج کشیده شد.
ظریف در کنسرت موسیقی آهنگسازان ایرانی - اجرای ارکستر سمفونیک البرز شامگاه شنبه با حضور محمدجواد ظریف وزیرامور خارجه کشورمان در مرکز همایشهای بین المللی برج میلاد تهران برگزار شد.
تصاویر دار زدن یک نطامی ایرانی! توسط داعش - این جنایت هولناک درحالی صورت گرفته که یک سایت معتبر مصر اعلام کرد که نظامی اعدام شده، یک سرباز ایرانی بوده که در گروه الحشد الشعبی (نیروهای بسیج مردمی) در فلوجه می‌جنگیده است!
ورود خاندان هاشمی به انتخابات مجلس / عکس - مشی پدران و رفتار دختران اگرچه با علم به این تفاوت‌ها نمی‌توان عملکرد 3 زن را در یک راستا ارزیابی کرد اما مشترکات آنها قابل توجه است که از مهم‌ترین آن می‌توان به نحوه مواجهه پدران با نگاه ایده‌آلیستی دختران اشاره کرد.
گلشیفته فراهانی در فرش قرمز جشنواره کن 2015 - گلشیفته فراهانی با فیلم سینمایی "دو دوست" به کارگردانی لویی گرل بازیگر و کارگردان فرانسوی در پنجاه و چهارمین دوره "هفته بین‌المللی منتقدان کن" شرکت کرده است. گزارش تصویری از گلشیفته فراهانی را ببینید.
خواهران اسکندری؛ لاله، سارا، ستاره / تصاویر - گریم متفاوت لیلا حاتمی که به سختی قابل تشخیص است، هنر دست استاد عبدالله اسکندری. و امیرمحمد زند و سارا منجزی پور در ارگ کریم خان زند.
این آزاده نامداری نیست کتیه ! / عکس - آزاده نامداری در واکنش به انتشار عکس گریمش در فیلم «نسیم» نوشت: این یه درد دله، باهمه کسایی که دوسشون دارم، من آزاده نامداری‌ام. چادریم، بخاطر اعتقادم، بخاطر قلبم. این عکس من نیستم، کتیه، تو فیلم جناب شهبازی، میخوام درکم کنید.
رایزنی هسته‌ای در منزل صالحی / عکس - عراقچی در صفحه شخصی‌اش در اینستاگرام با انتشار عکسی از این دیدار نوشت : عيادت كاري! استفاده از فرصت عيادت از استاد عزيز جناب آقاي دكتر صالحي براي پيگيري مباحث مذاكرات.
تصاویری از خودسوزی دختر دانشجو در شیراز! - ﺑﺮﺧﯽ ﺷﻨﯿﺪﻩ‌ﻫﺎ ﺣﺎﮐﯽ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺍﺳﺖ ﯾﮏ ﺭﺍﺑﻄﻪ ﻋﺸﻘﯽ ﻭ ﻋﺎﻃﻔﯽ ﻧﺎﻓﺮﺟﺎﻡ ﻋﻠﺖ ﺍﯾﻦ ﮐﺎﺭ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺁﺧﺮﯾﻦ ﺗﻤﺎﺱ ﺗﻠﻔﻨﯽ ﺩﺍﻧﺸﺠﻮ ﺑﺎ‌‌ ﻫﻤﺎﻥ ﻓﺮﺩ ﻣﻮﺭﺩﻧﻈﺮ ﺑﺮﻗﺮﺍﺭ ﺷﺪﻩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﺣﺎﺿﺮ ﺍﯾﻦ ﻓﺮﺩ ﺩﺭ ﺑﺎﺯﺩﺍﺷﺖ ﺑﻪ ﺳﺮ ﻣﯽ‌ﺑﺮﺩ.
فقیهه سلطانی پای سفره عقد / تصاویر - سلفی جدید آزاده نامداری با شال و مانتوی جدید در پشت فرمان که به لطف خدا همه چیز سر جایش است و خیلی خندان و بشاش و خوب بنظر میرسد. فقیهه سلطانی و همسر فوتبالیست پای سفره عقد.
وقتی امین حیایی ادای رامبد جوان رو درمیآره... - در برنامه خندوانه اتفاق افتاد.
همسرم بهترین انتخاب برای من بود / تصویر - گروه هنری-رسانه‌ها: از روزهایی که نخستین آلبوم رسمی رضا صادقی در بازار موسیقی کشور منتشر شد، زمان زیادی می گذرد. اتفاق ها و فراز ...
تصاویر نوزادی که آیات قرآن بر بدنش نقش می بندد ! - هر چند صحت این گزارش قابل تایید نیست اما شبکه‌های خبری کلیپی از یک نوزاد روسی را منتشر کرده‌اند که روی بدن او هر جمعه آیات قرآنی نقش می‌بندد. مادر این نوزاد می‌گوید هر گاه این نوشته‌ها روی بدن فرزندم نقش می‌بندد دچار تب شدیدی می‌شود که پزشکان از پایین آوردن آن عاجز می‌مانند.
پربازدیدها
درخواست سینماگران از رضا میرکریمی - فرهاد توحیدی، سیروس الوند، همایون ارشادی و پرویز پورحسینی از جمله سینماگرانی هستند که درخواست امنیت شغلی و ایجاد همدلی از سوی مدیرعامل جدید خانه سینما را دارند.
آیا ثبات قیمت کالا ادامه خواهد داشت/ امید تولیدکنندگان به تدبیر دولت قفل‌گشا - با ابلاغیه معاون اول رییس جمهور مبنی بر اینکه هر گونه افزایش قیمت باید با هماهنگی دولت باشد؛ تنها یک فکر به ذهن همه خطور کرد و آن اینکه دولت تدبیر و امید به فکر حال مصرف‌کننده است و تصمیم دارد تا جایی که می‌تواند از آنان حمایت نماید.
هیچ دلیلی برای حذف بنزین یارانه ای و تک نرخی کردن قیمت پیدا نمی کنم! - اینکه دولت صبح از خواب بیدار شود و بگوید بنزین یارانه ای حذف خیلی قابل تحلیل نیست. در واقع من در این مورد زیاد فکر کردم اما دلیل اصلی این اقدام در این برهه زمانی را هنوز متوجه نشدم. معلوم نیست این سیاست جدید را دولت از کجا آورده است.
تورم تک نرخی در چه شرایطی محقق می‌شود؟/ مسیر سخت دولت برای مقابله با تورم - در حالی که از مهر ماه سال 92 تا فروردین سال جاری نرخ تورم در مسیر نزولی قرار گرفته بود و در دومین سال سال جاری روند کاهشی نرخ تورم پس از 20 ماه متوقف شد.
پایان تلخ در ریاض؛ الهلال 3 پرسپولیس0 - گروه ورزشی: پرسپولیس در دیدار برگشت مرحله یک‌هشتم نهایی لیگ قهرمانان آسیا با شکست 3 بر صفر برابر الهلال از این رقابت‌ها حذف شد.
افزایش قیمت‌ها مصوبه و الزام مجلس است - گروه اقتصادی: رییس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی با اعلام کسری 16 هزار میلیارد تومانی منابع هدفمندی از محل افزایش قیمت حامل‌های انرژی ...
صدا باید زمردی بی‌خط و خش باشد/فیلم‌ برای پرده سینما ساخته می شود - چنگیز جلیلوند: می‌توان صدا را به جواهری تشبیه کرد که هرچه خالص‌تر باشد از ارزش بیشتری برخوردار است و فیلم سینمایی...
تصویب نهایی قانون ارزش افزوده، موجب حمایت از تولیدکننده - رئیس کل اسبق سازمان امور مالیاتی گفت: اگر قانون ارزش افزوده و صندوق‌های هوشمند به تصویب نهایی برسد، مسیر تولیدکنندگان...
مردود شدن پایداری‌ها در امتحان وحدت/ مسیر اصولگرایان برای رسیدن به «مدینه فاضله وحدت» از شهرِ پایداری‌ها نمی‌گذرد - چه کسی می‌تواند به اصول گرایان تضمین دهد که در بزنگاه رقابت با اصلاح طلبان اعضای جبهه پایداری همچون انتخابات هیئت رئیسه بر اساس اجتهاد شخصی خود عمل نکنند؟ به نظر می‌رسد اجتهادهای شخصی این جریان بزرگ ترین معضل اصول گرایان برای رسیدن به وحدت باشد.
چرا مردم از زندگیشان راضی نیستند؟/ رتبه ایران در سطح رفاه اجتماعی در جهان چند است؟ - حتما در اطراف شما هستند کسانی که از زندگی خود احساس رضایت نمی کنند و هر وقت که پای صحبت شان می نشینید، فقط از در و دیوار می نالند. اینها به دنیا اخم می کنند و گاهی به آن تهمت هم می زنند!


Copyright © 2008 - 2015 vista.ir. All Rights Reserved