جمعه ۷ فروردین ۱۳۹۴ / Friday, 27 March, 2015

هرم سنی جمعیت

   هرم سنى جمعيت
ساخت يا ترکيب سنى جمعيت (population composition) به‌صورت توزيع سنى و به تفکيک جنس، به‌وسيلهٔ 'هرم سنى' (age pyramid) نشان داده مى‌شود. به‌عبارت ديگر، براى نمايش هندسى توزيع جمعيت برحسب سن و جنس از هرم سنى استفاده مى‌شود و آن نمودارى است که دو محور عمودى و افقى دارد. محور عمودى نمايندهٔ سن از صفر تا حداکثر و محور افقى نشان دهندهٔ تعداد افراد هر سن يا گروه سنى مى‌باشد. معمولاً زنان در طرف راست و مردان در طرف چپ هرم نشان مى‌شوند.
در هرم سنى، طبقه‌بندى سنين جمعيت را به‌صورت يک سال يا گروه سنى پنج ساله انجام مى‌دهند و در هر صورت يک طبقه از افراد را به‌صورت مستطيل افقى ترسيم مى‌کنند که طول آن تعداد افراد يک سن يا گروه سنى و عرض آن سنين پنج ساله را نشان مى‌دهد. هر سن يا گروه سنى پله‌اى را در هرم مى‌سازد و هر چه از نظر سنى بالاتر برويم، به‌دليل مرگ و مهاجرت، از تعداد افراد کاسته مى‌شود و نمودار رفته رفته شکل يک هرم پلکانى را به خود مى‌گيرد و نامگذارى آن نيز به همين دليل است.
بهترين هرم سنى هرمى است که براساس سال کشيده شود و مناسب‌ترين بعدى که براى ترسيم هرم‌هاى سنى پذيرفته شده، اين است که بين قاعده و ارتفاع آن يک رابطهٔ منطقى وجود داشته باشد، يعنى طول محور عمودى برابر دوسوم طول محور افقى باشد. در هر حال هرم سنى را مى‌توان با تعداد مطلق افراد در هر سنى ترسيم کرد و يا با درصد آنها. نوع دوم، از لحاظ مقايسهٔ هرم‌ها اهميت بيشترى دارد.
هرم سنى از يک‌سو تاريخ جمعيت را نشان مى‌دهد، يعنى منعکس کنندهٔ رويدادهاى اجتماعى و اقتصادى خاصى است که در گذشته‌هاى تاريخى جامعه اتفاق افتاده و بر ترکيب جمعيتى کشور مؤثر واقع شده‌اند، و از سوى ديگر تغييرات ساخت جمعيت را در اثر تولد و مرگ و مهاجرت نمايان مى‌سازد، يعنى نمودار وضع جمعيت در يک لحظهٔ معين است.
گذشته از آن، هرم سنى جمعيت منعکس کنندهٔ شرايط و بحران‌هاى اقتصادى و جنگ‌ها و انقلابات است و اپيدمى‌هاى ادوارى اثر خود را بر آن باقى مى‌گذارند.
  انواع هرم سنى
هرم سنى جمعيت با توجه به نوع جمعيت‌ها، بر سه گونه است:
۱. هرم سنى ثابت: به جمعيتى مربوط است که در اثر تولد و مرگ و مهاجرت (درون‌کوچى و برون‌کوچي) تغييرات داخلى و خارجى نداشته باشد. اين جمعيت هرمى خواهد داشت که هر پلهٔ آن با پلهٔ پيش از خود فقط به نسبت توسعهٔ آن سن تفاوت دارد.
۲. هرم سنى کاهنده: جمعيتى را مى‌نماياند که کاهش پيدا مى‌کند.
۳. هرم سنى فزاينده: به جمعيتى مربوط است که رو به افزايش مى‌رود.
ساخت سنى جمعيت در کشورهاى جهان يکسان نيست. مثلاً در کشورهاى جهان سوم سن بخش عمده‌اى از جمعيت کمتر از ۱۵ سال، بخش کمى کوچک‌تر بين ۱۵ تا ۴۵ سال و بخش کوچکى از آن بيش از ۴۵ سال است (تودارو، ۱۳۶۴؛ ۷).
هرم سنى جمعيت در کشورهاى صنعتى پيشرفته که داراى جمعيتى پير هستند با هرم سنى جمعيت در کشورهاى توسعه يابنده که جمعيتى جوان دارند متفاوت است. در جمعيت‌هاى جوان پايه‌هاى هرم پهن‌تر و رأس آن باريک‌تر است، در حالى‌که پايهٔ هرم جمعيت‌هاى سالخورده باريک‌تر و رأس آن وسيع‌تر و تقريباً استوانه‌اى شکل است.
   جوانى جمعيت
مبحثى که در ساختار سنى جمعيت مهم است و در هرم سنى جمعيت نيز منعکس مى‌شود، جوانى و سالخوردگى جمعيت است. اصطلاح 'جمعيت جوان' نشان دهندهٔ ساخت سنى خاصى است که در آن بيش از دوپنجم جمعيت زير ۱۵ سال قرار دارد.
%40 ∑ p ≤ ∑ P 0 - 14
نسبت جمعيت زير ۱۵ سال به کل جميعت را نسبت 'جوانى جمعيت' مى‌نامند. به اين ترتيب، هنگامى که اهميت نسبى افراد زير ۱۵ سال در يک جمعيت افزايش يابد، از جوانى جمعيت سخن به ميان مى‌آيد.
سنجش نسبت جوانى جمعيت را به‌وسيلهٔ 'تست ورتهايم' (Wertheim test) يا آزمون ۴۰ درصد انجام مى‌دهند. ورتهايم، جامعه‌شناس و جمعيت‌شناس هلندي، پس از مطالعات خود در اندونزى و مقايسهٔ آن با ساير کشورها، به اين نتيجه رسيد که در جمعيت کشورهاى توسعه نيافته نسبت افراد کمتر از ۱۵ سال به کل جمعيت حدود ۴۰ درصد و يا بيشتر از آن است. ورتهايم اين پديده را مبناى يک سلسله فرضيه قرارداد و بدينسان آزمون ۴۰ درصد (تست ورتهايم) به‌وجود آمد. به‌ موجب اين تست، اولاً هر کشورى که لااقل ۴۰ درصد افراد آن کمتر از ۱۵ سال داشته باشند جزو کشورهاى توسعه نيافتهٔ اقتصادى محسوب مى‌شود، ثانياً ميان ميزان مواليد و مرگ کودکان و جمعيت کمتر از ۱۵ سال اين کشورها با ميزان افزايش طبيعى آنها رابطه‌اى نزديک وجود دارد (بهنام، ۱۳۴۸؛ ۵۲).
مطالعات جمعيتى نشان مى‌دهد در حالى‌که نسبت جوانى جمعيت در کشورهاى جهان سوم بيشتر از ۴۰ درصد (۴۰ تا ۴۷ درصد) است، اين رقم در کشورهاى صنعتى پيشرفته حدود ۲۵ درصد و حتى کمتر از آن (۲۰ تا ۲۵ درصد) مى‌باشد (جوان، ۱۳۶۵؛ ۳۱۲ و گزيده ۵۰، ۱۳۶۵؛ ۱۴).
   سالخوردگى جمعيت
'سالخوردگى جمعيت' مقياس ديگرى است که به‌وسيلهٔ آن مى‌توان به درجهٔ رشد و توسعهٔ جامعه و عقب‌ماندگى يا توسعه يافتگى آن پى برد. اگرچه براى سالخوردگى جمعيت، برعکس جوانى آن، ملاک و معيار دقيقى تعيين نشده، اما آمارهاى جمعيتى حاکى از آن است که نسبت افراد بالاتر از ۶۵ سال در کل جمعيت براى کشورهاى در حال توسعه بسيار پائين و حداکثر ۵ درصد (۱ تا ۵ درصد) است، در حالى‌که اين رقم براى کشورهاى پيشرفتهٔ صنعتى تا ۱۶ درصد (۱۰ تا ۱۶ درصد) هم مى‌رسد. از اين‌رو گفته مى‌شود که جوانى جمعيت از خصايص کشورهاى در حال توسعه و سالخوردگى جمعيت از ويژگى‌هاى جمعيت در کشورهاى صنعتى است. هنگامى که اهميت نسبى سالخوردگان در يک جمعيت افزايش يابد، از سالخوردگى جمعيت سخن به ميان مى‌آيد. با توجه به نسبت‌هاى سالخوردگى جمعيت در جهان امروز، مى‌توان گفت که 'جمعيت سالخورده' جمعيتى است که در آن نسبت جمعيت بالاى ۶۵ سال به کل جمعيت بيش از ۱۰ درصد باشد.
نکته‌اى که در مسئلهٔ سالخوردگى مهم است، اينکه اولاً اصطلاح سالخوردگى جمعيت را نبايد با روند پير شدن فردى جمعيت اشتباه کرد، ثانياً بين سالخوردگى جمعيت که پديده‌اى است جمعيتى و سالخوردگى انفرادى که مرحله‌اى است از زندگي، فرق گذاشت. پيرى فردى بيشتر از طول عمر انسان متأثر است که در نتيجهٔ بهبود شرايط زندگى و پيشرفت دانش پزشکى حاصل مى‌شود (اماني، ۱۳۵۴؛ ۲۹).
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
پرش با نیزه , محمد باهنر , تغذیه ورزشی , عکس های پرتره , مجوزدار , دوتابعتی ها , 520 , 600 , اذرماه , قطارهای محلی , دزفول , مبالغ , گلدیسان , اوباما و نتانیاهو , داده کاوی , بلغارستان , کمیته علمی , سر مربی , ایدا پناهنده , ملک مطیعی ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / گنجینه پرسش‌های طلایی زبان و معارف پیش‌دانشگاهی (2) , بانک اطلاعاتی کتاب / راز غیبت , کامپیوتر و اینترنت / نرم‌افزار / ویروس / SULFNBK , بانک اطلاعاتی کتاب / سارکوپتس اسکابئی و گال , بانک اطلاعاتی کتاب / درمان آسان کمردرد , کامپیوتر و فناوری‌اطلاعات / اینترنت و شبکه / آسیب‌های اینترنت / معتادان اینترنتی همسران خوبی نیستند , بانک اطلاعاتی کتاب / المجانی النثریه للقراءه و الفهم و الترجمه , بانک اطلاعاتی کتاب / هفت دختران آرزو , هنر / کاردستی / عروسك سازی / مترسک سفالی , بانک اطلاعاتی کتاب / تهذیب الاحکام فی شرح المقنعه , دین و اندیشه / دین و مذهب / دین / دکتر سروش، حامی ما بود , فرهنگ و جامعه / گاه‌شمار / گاه‌شمار تاریخ ـ میلادی / ۲۴ فوریه ۱۳۰۴ میلادی ـ چنین نوشت ابن بطوطه , کامپیوتر و فناوری‌اطلاعات / تلفن همراه / معرفی‌ تلفن‌همراه / Samsung T۵۰۰ , بانک اطلاعاتی کتاب / داداش بی دندان , بانک اطلاعاتی کتاب / تاریخ اسلام: از پیدایش عرب تا پایان خلافت عثمان , کامپیوتر و فناوری‌اطلاعات / علوم کامپیوتر / کلیات / ساختمان و تاریخچه عصر دیجیتال , سیاسی / تاریخ سیاسی / جهان / جاسوسه‌ها، نگاهی به تاریخچه استفاده سازمانهای جاسوسی از زنان , بهداشت و درمان / بیماریها / بیماریهای مغز و اعصاب / بیماری لویی بادی چیست؟ , کامپیوتر و فناوری‌اطلاعات / اینترنت و شبکه / پرتالها / پورتال؛ دروازه آنلاین شهر اطلاعات , سیاسی / جهان / صهیونیسم / هژمونی رژیم صهیونیستی استراتژی آمریکا در خاورمیانه , بانک اطلاعاتی کتاب / ما برای تو هستیم , بانک اطلاعاتی کتاب / همیشه حق با مشتری است: نگرشی اجمالی بر اهمیت رضایت مشتری از دیدگاه مدیران سازمانهای تجاری امروز , بانک اطلاعاتی کتاب / پرسش‌های چهارگزینه‌ای استاندارد زبان عربی 2 (سال دوم دبیرستان - رشته‌ی تجربی و ریاضی) 'با پاسخ تشریحی' ... , بانک اطلاعاتی کتاب / صدای من کجاست ! , بانک اطلاعاتی کتاب / پیک آزمون: پیک هشتم 'علوم تجربی پیش‌دانشگاهی' , بانک اطلاعاتی کتاب / خلاصه روانپزشکی: علوم رفتاری ـ روانپزشکی بالینی , بانک اطلاعاتی کتاب / قرآن , بانک اطلاعاتی کتاب / مجموعه حرکات تنیس روی میز , بانک اطلاعاتی کتاب / مالی سویینی [نمایشنامه] , بانک اطلاعاتی کتاب / روش‌های جذب و متقاعد کردن دیگران ,



وبگردی
فرخنده زنده زنده سوزانده شد / تصاویر - گروهی از مردم افغانستان در کابل پایتخت این کشور یک زن را به شدت مورد ضرب و شتم قرار داده و کُشتند. مقامات امنیتی در کابل با تأیید این خبر اعلام کردند که مردان خشمگین در مرکز شهر، یک زن را که گفته شده قرآن را به آتش کشیده کشتند.
پاسخ فرزاد حسنی به افشاگری آزاده نامداری - بر فرض محال اگر این ادعاهای کذب صحت هم داشت، آیا این روش درستی برای بیان آنهاست؟ ریختن آبروی دیگران و حتی خانواده خود به چه قیمتی؟ به قیمت پخش تصویرمان از تلویزیون؟! انسان ها را از روشی که برای رسیدن به هدفشان انتخاب می کنند بشناسید...
ضرب و شتم آزاده نامداری و افشاگری بی‌سابقه - آزاده نامداری با به اشتراک گذاشتن عکسی تلخ و دردناک از آثار شدید ضرب و شتم روی صورت و چشم خود، از اتفاقاتی غیرقابل باور مربوط به زندگی گذشته اش . آقای حسنی چهل تا فایل صوتی دست من داری که مدت هاست حتی خودم گوشش ندادم.
شایعه رابطه احسان علیخانی و آزاده نامداری! / تصاویر اینستاگرام - توضیحات آزاده نامداری درباره یک شایعه - امروز آقای علیخانی چون صفحه‌ای دراینستاگرام ندارن ازمن خواستن توضیحی به هوادارانشون ودوستای خوب خودم بدم.
دختر گلفروش تجریش پدیده جدید شبکه‌های اجتماعی - دختر گلفروش میدان تجریش. این همه چیزی بود که از پدیده این روزهای شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها می‌دانستیم و البته چند عکس که از او منتشر شده بود. دختری که با ظاهری خاص توجهات را به خود جلب کرده بود.
شبکه‌های اجتماعی با ما چه کرده‌اند / فیلم - شبکه‌های اجتماعی چگونه ما را منزوی کرده‌اند. آیا شما هم ساعت‌های زیادی را صرف شبکه‌های اجتماعی و دنیای مجازی میکنید حتما این ویدیو را نگاه کنید.
پربازدیدها
دفتر موسیقی به وعده های خود عمل نکرد/ انتقاد از اعضای بدهکار - مدیرعامل خانه موسیقی با ارائه یک گزارش مشروح از عملکرد این نهاد صنفی در سال گذشته به بررسی وضعیت دفتر موسیقی وزارت ارشاد نیز پرداخت.
خاکپور: در نیمه اول تمرکز نداشتیم/ افغانستان تیم سوپرایز تورنمنت است - سرمربی تیم ملی فوتبال امید ایران گفت: در نیمه اول تمرکز نداشتیم.
وداع مرد نقاش با وطن/ اتفاقات حاشیه‌ساز سال ۹۳ در حوزه فرهنگ - وداع مرد نقاش با وطن/ اتفاقات حاشیه‌ساز سال ۹۳ در حوزه فرهنگ شاید جماعتی که پشت در گالری اثر صف کشیدند تا به تماشای نمایشگاه انفرادی آیدین آغداشلو بعد از چهل سال بنشینند فکر نمی‌کردند یکی از حاشیه‌های هنری سال ۹۳ باشند.
قلعه‌نویی: نفت را می‌بردیم مدعی اول قهرمانی بودیم/ سوال از من در مورد رفتن کی‌روش کارشناسی نیست - سرمربی تیم فوتبال استقلال گفت: به اعتقاد من اگر امتیاز بازی با نفت را از دست نمی‌دادیم مدعی اول قهرمانی در لیگ بودیم.
ایران با غلبه بر فلسطین صدرنشین شد/شاگردان خاکپور 6 امتیازی شدند - دیدار تیم ملی فوتبال امید ایران و فلسطین به پیروزی شاگردان خاکپور انجامید.
تساوی استقلال و سایپا در دیداری دوستانه - دیدار دوستانه استقلال وسایپا با تساوی یک بر یک به پایان رسید.
امیدهای ایران از سد فلسطین عبور کردند/ صدرنشینی شاگردان خاکپور - تیم فوتبال امید ایران که در دیدار نخست مرحله مقدماتی المپیک 2016 ریو برابر نپال به یک پیروزی پرگل دست پیدا کرده بود، در دومین دیدار برابر فلسطین به پیروزی رسید تا صدرنشین گروه سوم شود.
برج میلاد شنبه شب خاموش می‌شود - گروه جامعه: معاون آموزش و بهینه سازی مصرف انرژی سازمان بهره وری انرژی ایران با دعوت برای مشارکت در حرکت جهانی ساعت زمین از هموطنان ...
سریعترین وسایل نقلیه دست ساخته بشر - گروه فناوری: برای فرار از جاذبه زمین یک شی باید با سرعت 25000 مایل بر ساعت حرکت کند. از این رو کاوشگران سریعترین ...
بحرینی‌ها در حمایت از «یمن» و «شیخ سلمان» تظاهرات کردند+تصویر - تعداد زیادی از مردم بحرین دیروز و امروز در اعتراض به تجاوز عربستان به یمن و ادامه بازداشت دبیرکل الوفاق دست به تظاهرات زدند.


Copyright © 2008 - 2015 vista.ir. All Rights Reserved