چهارشنبه ۱۷ تیر ۱۳۹۴ / Wednesday, 8 July, 2015

هرم سنی جمعیت

   هرم سنى جمعيت
ساخت يا ترکيب سنى جمعيت (population composition) به‌صورت توزيع سنى و به تفکيک جنس، به‌وسيلهٔ 'هرم سنى' (age pyramid) نشان داده مى‌شود. به‌عبارت ديگر، براى نمايش هندسى توزيع جمعيت برحسب سن و جنس از هرم سنى استفاده مى‌شود و آن نمودارى است که دو محور عمودى و افقى دارد. محور عمودى نمايندهٔ سن از صفر تا حداکثر و محور افقى نشان دهندهٔ تعداد افراد هر سن يا گروه سنى مى‌باشد. معمولاً زنان در طرف راست و مردان در طرف چپ هرم نشان مى‌شوند.
در هرم سنى، طبقه‌بندى سنين جمعيت را به‌صورت يک سال يا گروه سنى پنج ساله انجام مى‌دهند و در هر صورت يک طبقه از افراد را به‌صورت مستطيل افقى ترسيم مى‌کنند که طول آن تعداد افراد يک سن يا گروه سنى و عرض آن سنين پنج ساله را نشان مى‌دهد. هر سن يا گروه سنى پله‌اى را در هرم مى‌سازد و هر چه از نظر سنى بالاتر برويم، به‌دليل مرگ و مهاجرت، از تعداد افراد کاسته مى‌شود و نمودار رفته رفته شکل يک هرم پلکانى را به خود مى‌گيرد و نامگذارى آن نيز به همين دليل است.
بهترين هرم سنى هرمى است که براساس سال کشيده شود و مناسب‌ترين بعدى که براى ترسيم هرم‌هاى سنى پذيرفته شده، اين است که بين قاعده و ارتفاع آن يک رابطهٔ منطقى وجود داشته باشد، يعنى طول محور عمودى برابر دوسوم طول محور افقى باشد. در هر حال هرم سنى را مى‌توان با تعداد مطلق افراد در هر سنى ترسيم کرد و يا با درصد آنها. نوع دوم، از لحاظ مقايسهٔ هرم‌ها اهميت بيشترى دارد.
هرم سنى از يک‌سو تاريخ جمعيت را نشان مى‌دهد، يعنى منعکس کنندهٔ رويدادهاى اجتماعى و اقتصادى خاصى است که در گذشته‌هاى تاريخى جامعه اتفاق افتاده و بر ترکيب جمعيتى کشور مؤثر واقع شده‌اند، و از سوى ديگر تغييرات ساخت جمعيت را در اثر تولد و مرگ و مهاجرت نمايان مى‌سازد، يعنى نمودار وضع جمعيت در يک لحظهٔ معين است.
گذشته از آن، هرم سنى جمعيت منعکس کنندهٔ شرايط و بحران‌هاى اقتصادى و جنگ‌ها و انقلابات است و اپيدمى‌هاى ادوارى اثر خود را بر آن باقى مى‌گذارند.
  انواع هرم سنى
هرم سنى جمعيت با توجه به نوع جمعيت‌ها، بر سه گونه است:
۱. هرم سنى ثابت: به جمعيتى مربوط است که در اثر تولد و مرگ و مهاجرت (درون‌کوچى و برون‌کوچي) تغييرات داخلى و خارجى نداشته باشد. اين جمعيت هرمى خواهد داشت که هر پلهٔ آن با پلهٔ پيش از خود فقط به نسبت توسعهٔ آن سن تفاوت دارد.
۲. هرم سنى کاهنده: جمعيتى را مى‌نماياند که کاهش پيدا مى‌کند.
۳. هرم سنى فزاينده: به جمعيتى مربوط است که رو به افزايش مى‌رود.
ساخت سنى جمعيت در کشورهاى جهان يکسان نيست. مثلاً در کشورهاى جهان سوم سن بخش عمده‌اى از جمعيت کمتر از ۱۵ سال، بخش کمى کوچک‌تر بين ۱۵ تا ۴۵ سال و بخش کوچکى از آن بيش از ۴۵ سال است (تودارو، ۱۳۶۴؛ ۷).
هرم سنى جمعيت در کشورهاى صنعتى پيشرفته که داراى جمعيتى پير هستند با هرم سنى جمعيت در کشورهاى توسعه يابنده که جمعيتى جوان دارند متفاوت است. در جمعيت‌هاى جوان پايه‌هاى هرم پهن‌تر و رأس آن باريک‌تر است، در حالى‌که پايهٔ هرم جمعيت‌هاى سالخورده باريک‌تر و رأس آن وسيع‌تر و تقريباً استوانه‌اى شکل است.
   جوانى جمعيت
مبحثى که در ساختار سنى جمعيت مهم است و در هرم سنى جمعيت نيز منعکس مى‌شود، جوانى و سالخوردگى جمعيت است. اصطلاح 'جمعيت جوان' نشان دهندهٔ ساخت سنى خاصى است که در آن بيش از دوپنجم جمعيت زير ۱۵ سال قرار دارد.
%40 ∑ p ≤ ∑ P 0 - 14
نسبت جمعيت زير ۱۵ سال به کل جميعت را نسبت 'جوانى جمعيت' مى‌نامند. به اين ترتيب، هنگامى که اهميت نسبى افراد زير ۱۵ سال در يک جمعيت افزايش يابد، از جوانى جمعيت سخن به ميان مى‌آيد.
سنجش نسبت جوانى جمعيت را به‌وسيلهٔ 'تست ورتهايم' (Wertheim test) يا آزمون ۴۰ درصد انجام مى‌دهند. ورتهايم، جامعه‌شناس و جمعيت‌شناس هلندي، پس از مطالعات خود در اندونزى و مقايسهٔ آن با ساير کشورها، به اين نتيجه رسيد که در جمعيت کشورهاى توسعه نيافته نسبت افراد کمتر از ۱۵ سال به کل جمعيت حدود ۴۰ درصد و يا بيشتر از آن است. ورتهايم اين پديده را مبناى يک سلسله فرضيه قرارداد و بدينسان آزمون ۴۰ درصد (تست ورتهايم) به‌وجود آمد. به‌ موجب اين تست، اولاً هر کشورى که لااقل ۴۰ درصد افراد آن کمتر از ۱۵ سال داشته باشند جزو کشورهاى توسعه نيافتهٔ اقتصادى محسوب مى‌شود، ثانياً ميان ميزان مواليد و مرگ کودکان و جمعيت کمتر از ۱۵ سال اين کشورها با ميزان افزايش طبيعى آنها رابطه‌اى نزديک وجود دارد (بهنام، ۱۳۴۸؛ ۵۲).
مطالعات جمعيتى نشان مى‌دهد در حالى‌که نسبت جوانى جمعيت در کشورهاى جهان سوم بيشتر از ۴۰ درصد (۴۰ تا ۴۷ درصد) است، اين رقم در کشورهاى صنعتى پيشرفته حدود ۲۵ درصد و حتى کمتر از آن (۲۰ تا ۲۵ درصد) مى‌باشد (جوان، ۱۳۶۵؛ ۳۱۲ و گزيده ۵۰، ۱۳۶۵؛ ۱۴).
   سالخوردگى جمعيت
'سالخوردگى جمعيت' مقياس ديگرى است که به‌وسيلهٔ آن مى‌توان به درجهٔ رشد و توسعهٔ جامعه و عقب‌ماندگى يا توسعه يافتگى آن پى برد. اگرچه براى سالخوردگى جمعيت، برعکس جوانى آن، ملاک و معيار دقيقى تعيين نشده، اما آمارهاى جمعيتى حاکى از آن است که نسبت افراد بالاتر از ۶۵ سال در کل جمعيت براى کشورهاى در حال توسعه بسيار پائين و حداکثر ۵ درصد (۱ تا ۵ درصد) است، در حالى‌که اين رقم براى کشورهاى پيشرفتهٔ صنعتى تا ۱۶ درصد (۱۰ تا ۱۶ درصد) هم مى‌رسد. از اين‌رو گفته مى‌شود که جوانى جمعيت از خصايص کشورهاى در حال توسعه و سالخوردگى جمعيت از ويژگى‌هاى جمعيت در کشورهاى صنعتى است. هنگامى که اهميت نسبى سالخوردگان در يک جمعيت افزايش يابد، از سالخوردگى جمعيت سخن به ميان مى‌آيد. با توجه به نسبت‌هاى سالخوردگى جمعيت در جهان امروز، مى‌توان گفت که 'جمعيت سالخورده' جمعيتى است که در آن نسبت جمعيت بالاى ۶۵ سال به کل جمعيت بيش از ۱۰ درصد باشد.
نکته‌اى که در مسئلهٔ سالخوردگى مهم است، اينکه اولاً اصطلاح سالخوردگى جمعيت را نبايد با روند پير شدن فردى جمعيت اشتباه کرد، ثانياً بين سالخوردگى جمعيت که پديده‌اى است جمعيتى و سالخوردگى انفرادى که مرحله‌اى است از زندگي، فرق گذاشت. پيرى فردى بيشتر از طول عمر انسان متأثر است که در نتيجهٔ بهبود شرايط زندگى و پيشرفت دانش پزشکى حاصل مى‌شود (اماني، ۱۳۵۴؛ ۲۹).
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
یادداشت های زن خانه دار , داریوش مصطفوی , طبل جادو , یک فیلم یک حقیقت , دام و طیور , شیرخوارگاه , پیام نتانیاهو , اعتباربخشی , جام جهانی هندبال , فابرگاس , عرض , وزارت اموزش و پرورش , از بین بردن خال , موازی کاری , قدرت های غربی , صخره ای , نارنگ , جایگاه آواز , تیم نهایی , مَم , خانواده ایرانی , وزیر بهداشت ب , آزادراه‌ها , فلاورجان , کیهان , محمد رضا فرجی , منطقه8 , سرباز افغانستان , دادستانی کل , تورهای , شهدای هفتم تیر , بیماری استخوانی , اقیانوسیه , زبان خارجی , شکر سفید , مراعات , عواقب , اتحادیه میوه و سبزی , اختلال کلیه , آزاد سازی قیمت , عرشیان , گروه پتروشیمی , میزآرایشی , توکسوپلاسما , ترومن , هدستی , انتخابات افغانستان , بازار تهران , فون , ضرغام پور , میلیونرهای عرب , تلویزیون آلمان , کوه توچال , کسب و کار فضای مجازی , میهن , جذب بهتر , بانک داری , دستگاه اطلاعات , منتخب جام جهانی , شاهزاده عربستانی , چاده , مسکرات , آنا لارسون , خشک یا تر , فیلم هیس , ولایتمداری , دیپلماسی لبخند , سگ کشی در کشورها , فریادکش , غکس , فولادچهارمحال , بانوی والیبالیست , القاء‌ , انجیر , ضبط خودرو , کیک کیوی و موز , ماسایی مارا , دفتع مقدس , کرسنتی ها , سعید زیبا کلام , داستانک , فضاپیمای توریستی , دفتر قبرستان , ترفندهای عکاسی , شهروندان تهرانی , البوم موسیقی , کیایی , جهانی 2015 , ساتیا نادلا , روز بصیرت , شهردار منطقه 5 , حساسیت پوستی , دلار رسمی , بازرسی هسته ای , تازه های فناوری , ترن , خانه تاریک , ده میلیون , جزیده سوماترا , بلغم ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / ماجراهای پدرو , فرهنگ و جامعه / گاه‌شمار / گاه‌شمار تاریخ ـ میلادی / ۲۴ نوامبر ۱۹۶۳ ـــ با قتل قاتل «جان اف کندی» معما پیچیده تر شد! , بانک اطلاعاتی کتاب / نفرین عشق , اجتماعی / خانه و خانواده / كودكان / اثر بازی های رایانه ای بر کودکان و نوجوانان , بانک اطلاعاتی کتاب / انگلیسی برای دانشجویان امور گمرکی , بانک اطلاعاتی کتاب / قیامت، روز بزرگ , موفقیت / کار / آرامش / بازگشت به عقب , بانک اطلاعاتی کتاب / بلایای طبیعی: زلزله، آتشفشان، طوفان، گردباد، سیل و خشکسالی , بانک اطلاعاتی کتاب / دانستنیهایی درباره اسبها , علمی و آموزشی / آموزش و پرورش / نظام آموزش و پرورش ـ کشورها / استراتژی کانادا در ارتباط با نوآوری مهارت و آموزش , بانک اطلاعاتی کتاب / رسم فنی عمومی: مجموعه خلاصه مطالب و تستهای طبقه‌بندی‌شده , بانک اطلاعاتی کتاب / مقدمه‌ای بر ارزشیابی کیفی آموخته‌های فراگیران (با تاکید بر سنجش عملکرد و ارزشیابی پرونده‌ای) , بانک اطلاعاتی کتاب / تحلیلی بر قانون نظام صنفی در راستای صنوف تولیدی و بررسی تجربه کشورهای مختلف در تفکیک صنوف تولیدی از صنایع کوچک , فرهنگ و جامعه / گاه‌شمار / گاه‌شمار تاریخ ـ میلادی / ۱۸ مرداد ۱۳۸۶ ــ ۹ اوت ــ خواست عمومی بشر» از دیدگاه مک کوین مورخ چپگرا , بانک اطلاعاتی کتاب / نوعی دیگر: شقایق‌ها , بانک اطلاعاتی کتاب / من الخلق الی الحق رحلات السالک فی اسفاره الاربعه , بانک اطلاعاتی کتاب / آثار نجم‌الدوله: سفرنامه دوم نجم‌الدوله به خوزستان به پیوست کتابچه دستورالعمل ناصرالدین شاه در خصوص سفر اول به خوزستان , بانک اطلاعاتی کتاب / دوره کامل مثنوی معنوی , بانک اطلاعاتی کتاب / علوم اجتماعی (جامعه‌شناسی نظام جهانی) دوره‌ی پیش‌دانشگاهی رشته‌ی علوم انسانی ... , بانک اطلاعاتی کتاب / پدر پولدار، پدر بی‌پول ,



در جستجوی همسر برای کاپیتان معروف ! - مجله ایده آل عکس کاپیتان تیم ملی والیبال را با تیتر «در جست و جوی همسر برای کاپیتان معروف» کار کرده است.
اولین bmw i8 سه میلیاردی در ایران چپ کرد / عکس - تقریبا 1 ماه پیش بود به ورود یک خودروی بی‌ ام‌ دبلیو bmw i8 به ایران اشاره شده بود. این خودرو که جزء پیشرفته ترین خودروهای دنیا می باشد, زمانی که وارد ایران شد به دلیل خاص و تک بودن در کشورمان, قیمتی در حدود 3 میلیارد تومان پیدا کرد!!
پست جنجالی آنا نعمتی، رعنا دختر اول پورعرب ! - آنا نعمتی مطلبی را در صفحه شخصی‌اش منتشر کرده است که باعث تعجب افراد بسیار زیادی از جمله طرفداران آنا نعمتی و ابوالفضل پورعرب شده است.
ابوعزرائیل در مشهد! / تصاویر - شنيده شده مبارز عراقی در مقابل داعش معروف "ابوعزراييل" در حرم رضوی بوده است. كه از تصاوير منتشر شده با استقبال گرم مردم هم مواجه شده است.
فیلم ضیافت لیلا بلوکات با حضور هنرمندان و ورزشکاران - لیلا بلوکات بازیگر خوش قلب سینما و تلویزیون ایران، در روزهای زیبای ماه رمضان، ضیافت باشکوهی را به نفع کودکان معلول بی سرپرست و مبتلا به بیماری سندرم دان برپا کرد و از ستاره های سرشناسی دعوت به عمل آورد تا با حضورشان باعث دلگرمی این بچه های نازنین شوند. علی کریمی، اکبر عبدی، سعید معروف، پوریا پولیلا بلوکات بازیگر خوش قلب سینما و تلویزیون ایران، در روزهای زیبای ماه رمضان، ضیافت باشکوهی را به نفع…
فیلم/ علیخانی : دستمزدم 45 میلیون تومان است. - احسان علیخانی مجری برنامه ماه عسل شب گذشته ضمن توضیح دباره شایعه دستمزد میلیاردی، درخصوص دعوت از میهمانان حاشیه‌ساز از مردم عذرخواهی کرد.
انتشار توبه نامه بهرام رادان پس از 100 ساعت سخت - بهرام رادان بازیگر سینمای ایران پس از گذشت چند روز از توئیتش که حمایت از قانونی شدن ازدواج همجنس‌بازان در آمریکا تعبیر شد، در نامه‌ای رسماً عذرخواهی کرد اما آنچه از اصل نامه جالب‌تر بود، مخاطب این نامه بود.
محسن کیایی و همسر / تصاویر - سام درخشانی چمدان‌ها را بسته و به همراه تازه عروسش راهی ماه عسل است. عکس جدید مهناز افشار و همسر و ...
حضور جنجالی پزر عروس در ماه‌عسل! / فیلم - برنامه ماه‌عسل امسال که با برنامه جنجالی اثبات عشق یک پسر به دختر آغاز شد، در قسمت یازدهم میزبان یک پزر عروس شد تا حاشیه‌ها کماکان دامن‌گیر این برنامه باشد.
نخستین مصاحبه همسر مهناز افشار / عکس - ...آقازاده بودن یک سری ویژگی‌ها، محدودیت‌ها و چارچوب‌ها دارد که به درست و غلط بودن آن کارى ندارم اما وقتی از آنها عبور کنى به تو می‌گویند "آقازاده خاص".
ورود همسر ظریف به محل مذاکرات / تصاویر - عکس های منتشر شده از محل برگزاری گفتگوها نشان می‌دهد همسر ظریف نیز همراه با گروه ایرانی وارد وین و هتل کوبورک محل برگزاری نشست ها شده است. حسین فریدون برادر رئیس‌جمهور و نماینده ویژه او در مذاکرات هسته‌ای و جان کری وزیر امور خارجه آمریکا نیز دقایقی پیش وارد هتل کوبورگ شدند.
شب پُر ستاره اکران خصوصی «عصر یخبندان» / فیلم - جدیدترین ساخته مصطفی کیایی این روزها با بازی بهرام رادان، مهتاب کرامتی، سحر دولتشاهی، آناهیتا نعمتی، فرهاد اصلانی و محسن کیایی اکران عمومی شده و پیش بینی می‌شود با استقبال بسیار زیادی روبرو شود.
لیلا اوتادی: من گرانقیمت‌ترین بازیگر زن شدم / فیلم - لیلا اوتادی بازیگر زن سینما و تلویزیون ایران مهمان ویژه برنامه ماه رمضان تی وی پلاس که در رستوران ژیلمو سعادت آباد تهران ضبط می شود، شد تا با او گفتگویی انجام بدهیم که شاید تا امروز در هیچ رسانه‌ای به زبان نیاورده بود.
تیپ جدید مهناز افشار و همسرش / عکس - محمد یاسین رامین، فرزند محمدعلی رامین، نظریه پرداز هلوکاست در دولت احمدی نژاد به همراه همسرش مهناز افشار
اکران خصوصی فيلم عصر یخبندان / تصاویر - بازیگران این فیلم عبارتند از :مهتاب کرامتی، بهرام رادان، آنا نعمتی، سحر دولت شاهی، مینا ساداتی، محسن کیایی، بابک بهشاد، علی میلانی، پوریا رحیمی سام، صدف طاهریان، علی کوچکی، فرهاد اصلانی، ژاله صامتی و ... . نویسنده و کارگردان : مصطفی کیایی .
رونمایی مهران غفوریان از همسرش / تصاویر - جشن حافظ اولین جایی بود که مهران غفوریان همراه با همسرش در آن جا حاضر شد و به عبارت دیگر از همسر خود رونمایی کرد!
بازاری که داعش در آن زنان را می‌فروشد / فیلم - "نخاسة"؛ بازاری که داعش در آن زنان را می فروشد
نیوشا ضیغمی در فستیوال فیلم مسکو / تصاویر - نیوشا ضیغمی و همسرش در فستیوال فیلم مسکو شرکت کرده اند . نیوشا ضیغمی با فیلم «دریا و ماهی پرنده» به کارگردانی مهرداد غفارزاده را در این جشنواره شرکت کرده است.
پوشش متفاوت مهتاب كرامتی در شانگهای / تصاویر - در جشنواره شانگهای مهتاب کرامتی و مصطفی زمانی در یک فیلم مشترک به نام جامه درآن حضور دارند و به همین دلیل سفری به شانگهای کرده اند.
الناز شاکردوست در مراسم اکران فیلم آتیش بازی - تصاویری از الناز شاکردوست و سایر هنرمندان را در مراسم اکران خصوصی فیلم آتیش بازی مشاهده می کنید.
پربازدیدها
مخالفت رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با افزایش تعرفه‌ها - رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه 90 درصد مردم در پرداخت هزینه های درمانی مشکل دارند، گفت:افزایش تعرفه برای گروه خاصی از جامعه پزشکی دید مردم را نسبت به این قشر خدشه دار می کند.
شانه خالی کردن بیمه‌ها با برچسب درمان زیبایی - رئیس انجمن پزشکی لیزری ایران گفت: به دلیل آنکه لیزر را جزو درمان‌های لوکس و زینتی می‌دانند، تحت پوشش بیمه قرار...
جهت‌دهی پروژه‌های تحقیقاتی راهکار افزایش بهره‌وری پژوهشی - مشاور بنیاد ملی نخبگان گفت: پروژه‌های تحقیقاتی اساسی نیاز جامعه و بازار عرضه و تقاضا است و یکی از راهکار‌های افزایش...
چرا سفر روحانی به روسیه مهم است/ پاسخ عباس ملکی به چرایی مخالفت چین با عضویت ایران در سازمان شانگهای - چرا سفر روحانی به روسیه مهم است/ پاسخ عباس ملکی به چرایی مخالفت چین با عضویت ایران در سازمان شانگهای عباس ملکی دیپلمات کهنه کار کشورمان معتقد است حتی اگر همه تحریم های غرب برداشته شود بازهم ایران نیاز دارد که عضویت در سازمان همکاری های شانگهای را پیگیری کند.
پایگاه های خدمات اجتماعی در مناطق حاشیه ای/۸۵۰ محله آسیب خیز - رئیس مرکز فوریت های اجتماعی سازمان بهزیستی، از افزایش تعداد پایگاه‎های خدمات اجتماعی در مناطق حاشیه نشین خبر داد و گفت: در حال حاضر ۱۵۰ مرکز در کشور فعال است.
شب قدر در کنار شهدای گمنام+تصاویر - مراسم احیا شب قدر با حضور دلدادگان شهدای دفاع مقدس در قطعه شهدای گمنام بهشت زهرا (س) برگزار شد.
یونان به ساختار اتحادیه پولی اروپا «نه» گفت، نه به «بسته نجات» تروئیکا - همه پرسی یونانی ها در روز یکشنبه فراتر از مکانیسمی برای اظهار سلایق و ترجیح رای دهندگان و یا تغییر مسیر سیاسی کشور بود. نتیجه این همه پرسی چارچوب کلی بحران یونان را به چالش کشانده است.
عراقچی: متن اصلی توافق تقریبا کامل است - هیچ ضرب‌الاجلی برای ما مقدس نیست. ما آمادگی داریم تا هر زمانی که لازم باشد برای ادامه مذاکرات در وین بمانیم حتی اگر مذاکرات روز به روز تمدید شود.
پیوستن حکمتیار به داعش،عاقبت‌خوبی ندارد - گروه بین‌الملل: حزب اسلامی به رهبری گلبدین حکمتیار حمایت خود را از گروه دولت اسلامی عراق و شام (داعش) در افغانستان ...
ضعف مدیریت، سبب بی‌تعصبی بازیکنان می‌شود - پیشکسوت تیم فوتبال پرسپولیس تهران گفت: ضعیف عمل کردن مدیریت باشگاه سبب می‌شود تا بازیکنان تیم‌ها دیگر، برای حضور...