ویستا مرجع مهمترین عناوین خبری / پنج شنبه ۹ مرداد ۱۳۹۳ / Thursday, 31 July, 2014

هرم سنی جمعیت

   هرم سنى جمعيت
ساخت يا ترکيب سنى جمعيت (population composition) به‌صورت توزيع سنى و به تفکيک جنس، به‌وسيلهٔ 'هرم سنى' (age pyramid) نشان داده مى‌شود. به‌عبارت ديگر، براى نمايش هندسى توزيع جمعيت برحسب سن و جنس از هرم سنى استفاده مى‌شود و آن نمودارى است که دو محور عمودى و افقى دارد. محور عمودى نمايندهٔ سن از صفر تا حداکثر و محور افقى نشان دهندهٔ تعداد افراد هر سن يا گروه سنى مى‌باشد. معمولاً زنان در طرف راست و مردان در طرف چپ هرم نشان مى‌شوند.
در هرم سنى، طبقه‌بندى سنين جمعيت را به‌صورت يک سال يا گروه سنى پنج ساله انجام مى‌دهند و در هر صورت يک طبقه از افراد را به‌صورت مستطيل افقى ترسيم مى‌کنند که طول آن تعداد افراد يک سن يا گروه سنى و عرض آن سنين پنج ساله را نشان مى‌دهد. هر سن يا گروه سنى پله‌اى را در هرم مى‌سازد و هر چه از نظر سنى بالاتر برويم، به‌دليل مرگ و مهاجرت، از تعداد افراد کاسته مى‌شود و نمودار رفته رفته شکل يک هرم پلکانى را به خود مى‌گيرد و نامگذارى آن نيز به همين دليل است.
بهترين هرم سنى هرمى است که براساس سال کشيده شود و مناسب‌ترين بعدى که براى ترسيم هرم‌هاى سنى پذيرفته شده، اين است که بين قاعده و ارتفاع آن يک رابطهٔ منطقى وجود داشته باشد، يعنى طول محور عمودى برابر دوسوم طول محور افقى باشد. در هر حال هرم سنى را مى‌توان با تعداد مطلق افراد در هر سنى ترسيم کرد و يا با درصد آنها. نوع دوم، از لحاظ مقايسهٔ هرم‌ها اهميت بيشترى دارد.
هرم سنى از يک‌سو تاريخ جمعيت را نشان مى‌دهد، يعنى منعکس کنندهٔ رويدادهاى اجتماعى و اقتصادى خاصى است که در گذشته‌هاى تاريخى جامعه اتفاق افتاده و بر ترکيب جمعيتى کشور مؤثر واقع شده‌اند، و از سوى ديگر تغييرات ساخت جمعيت را در اثر تولد و مرگ و مهاجرت نمايان مى‌سازد، يعنى نمودار وضع جمعيت در يک لحظهٔ معين است.
گذشته از آن، هرم سنى جمعيت منعکس کنندهٔ شرايط و بحران‌هاى اقتصادى و جنگ‌ها و انقلابات است و اپيدمى‌هاى ادوارى اثر خود را بر آن باقى مى‌گذارند.
  انواع هرم سنى
هرم سنى جمعيت با توجه به نوع جمعيت‌ها، بر سه گونه است:
۱. هرم سنى ثابت: به جمعيتى مربوط است که در اثر تولد و مرگ و مهاجرت (درون‌کوچى و برون‌کوچي) تغييرات داخلى و خارجى نداشته باشد. اين جمعيت هرمى خواهد داشت که هر پلهٔ آن با پلهٔ پيش از خود فقط به نسبت توسعهٔ آن سن تفاوت دارد.
۲. هرم سنى کاهنده: جمعيتى را مى‌نماياند که کاهش پيدا مى‌کند.
۳. هرم سنى فزاينده: به جمعيتى مربوط است که رو به افزايش مى‌رود.
ساخت سنى جمعيت در کشورهاى جهان يکسان نيست. مثلاً در کشورهاى جهان سوم سن بخش عمده‌اى از جمعيت کمتر از ۱۵ سال، بخش کمى کوچک‌تر بين ۱۵ تا ۴۵ سال و بخش کوچکى از آن بيش از ۴۵ سال است (تودارو، ۱۳۶۴؛ ۷).
هرم سنى جمعيت در کشورهاى صنعتى پيشرفته که داراى جمعيتى پير هستند با هرم سنى جمعيت در کشورهاى توسعه يابنده که جمعيتى جوان دارند متفاوت است. در جمعيت‌هاى جوان پايه‌هاى هرم پهن‌تر و رأس آن باريک‌تر است، در حالى‌که پايهٔ هرم جمعيت‌هاى سالخورده باريک‌تر و رأس آن وسيع‌تر و تقريباً استوانه‌اى شکل است.
   جوانى جمعيت
مبحثى که در ساختار سنى جمعيت مهم است و در هرم سنى جمعيت نيز منعکس مى‌شود، جوانى و سالخوردگى جمعيت است. اصطلاح 'جمعيت جوان' نشان دهندهٔ ساخت سنى خاصى است که در آن بيش از دوپنجم جمعيت زير ۱۵ سال قرار دارد.
%40 ∑ p ≤ ∑ P 0 - 14
نسبت جمعيت زير ۱۵ سال به کل جميعت را نسبت 'جوانى جمعيت' مى‌نامند. به اين ترتيب، هنگامى که اهميت نسبى افراد زير ۱۵ سال در يک جمعيت افزايش يابد، از جوانى جمعيت سخن به ميان مى‌آيد.
سنجش نسبت جوانى جمعيت را به‌وسيلهٔ 'تست ورتهايم' (Wertheim test) يا آزمون ۴۰ درصد انجام مى‌دهند. ورتهايم، جامعه‌شناس و جمعيت‌شناس هلندي، پس از مطالعات خود در اندونزى و مقايسهٔ آن با ساير کشورها، به اين نتيجه رسيد که در جمعيت کشورهاى توسعه نيافته نسبت افراد کمتر از ۱۵ سال به کل جمعيت حدود ۴۰ درصد و يا بيشتر از آن است. ورتهايم اين پديده را مبناى يک سلسله فرضيه قرارداد و بدينسان آزمون ۴۰ درصد (تست ورتهايم) به‌وجود آمد. به‌ موجب اين تست، اولاً هر کشورى که لااقل ۴۰ درصد افراد آن کمتر از ۱۵ سال داشته باشند جزو کشورهاى توسعه نيافتهٔ اقتصادى محسوب مى‌شود، ثانياً ميان ميزان مواليد و مرگ کودکان و جمعيت کمتر از ۱۵ سال اين کشورها با ميزان افزايش طبيعى آنها رابطه‌اى نزديک وجود دارد (بهنام، ۱۳۴۸؛ ۵۲).
مطالعات جمعيتى نشان مى‌دهد در حالى‌که نسبت جوانى جمعيت در کشورهاى جهان سوم بيشتر از ۴۰ درصد (۴۰ تا ۴۷ درصد) است، اين رقم در کشورهاى صنعتى پيشرفته حدود ۲۵ درصد و حتى کمتر از آن (۲۰ تا ۲۵ درصد) مى‌باشد (جوان، ۱۳۶۵؛ ۳۱۲ و گزيده ۵۰، ۱۳۶۵؛ ۱۴).
   سالخوردگى جمعيت
'سالخوردگى جمعيت' مقياس ديگرى است که به‌وسيلهٔ آن مى‌توان به درجهٔ رشد و توسعهٔ جامعه و عقب‌ماندگى يا توسعه يافتگى آن پى برد. اگرچه براى سالخوردگى جمعيت، برعکس جوانى آن، ملاک و معيار دقيقى تعيين نشده، اما آمارهاى جمعيتى حاکى از آن است که نسبت افراد بالاتر از ۶۵ سال در کل جمعيت براى کشورهاى در حال توسعه بسيار پائين و حداکثر ۵ درصد (۱ تا ۵ درصد) است، در حالى‌که اين رقم براى کشورهاى پيشرفتهٔ صنعتى تا ۱۶ درصد (۱۰ تا ۱۶ درصد) هم مى‌رسد. از اين‌رو گفته مى‌شود که جوانى جمعيت از خصايص کشورهاى در حال توسعه و سالخوردگى جمعيت از ويژگى‌هاى جمعيت در کشورهاى صنعتى است. هنگامى که اهميت نسبى سالخوردگان در يک جمعيت افزايش يابد، از سالخوردگى جمعيت سخن به ميان مى‌آيد. با توجه به نسبت‌هاى سالخوردگى جمعيت در جهان امروز، مى‌توان گفت که 'جمعيت سالخورده' جمعيتى است که در آن نسبت جمعيت بالاى ۶۵ سال به کل جمعيت بيش از ۱۰ درصد باشد.
نکته‌اى که در مسئلهٔ سالخوردگى مهم است، اينکه اولاً اصطلاح سالخوردگى جمعيت را نبايد با روند پير شدن فردى جمعيت اشتباه کرد، ثانياً بين سالخوردگى جمعيت که پديده‌اى است جمعيتى و سالخوردگى انفرادى که مرحله‌اى است از زندگي، فرق گذاشت. پيرى فردى بيشتر از طول عمر انسان متأثر است که در نتيجهٔ بهبود شرايط زندگى و پيشرفت دانش پزشکى حاصل مى‌شود (اماني، ۱۳۵۴؛ ۲۹).


همچنین مشاهده کنید


همچنین سایر کاربران این صفحات را هم دیده‌اند
خانه و خانواده    بهداشت خانواده    بهداشت مادر و کودک    نيمه دوم دوران حاملگى    هفتهٔ اول زايمان    پرستارى و مراقبت از زائو   
فرهنگ عامهٔ مردم ایران    بازی ها    انواع بازی ها به تفکیک استان    استان مازندران   
بهداشت و سلامت    سلامت    ژنتیک    کروموزوم ها    قوانین وراثت   
شعر و ادب    امیر خسرو دهلوی    گزیده اشعار    مثنویات   
ارتباطات    جامعه شناسی    انسان شناسی و مردم شناسی    اصول و روش ها در مردم شناسی    روش و تحقیق در مردم شناسی    روش های ثبت آثار و قایع    روش تهیه فیش   
شعر و ادب    مولوی    دیوان شمس    غزلیات   
ارتباطات    رسانه    رسانه های گروهی    رسانه های چاپی ـ کتاب    شیوه های مطالعه و یادگیری   
خانه و خانواده    گل و گیاه   
دارو و درمان    درمان    بیماریهای شایع (اپیدمیولوژی)    اپیدمیولوژی بیماری های عفونی    مخزن و منبع بیماری ها    مخازن عفونت انسانی    افراد حامل بیماری   
شعر و ادب    خاقانی    دیوان اشعار    غزلیات   


کلمات در حال جستجو
اوباما    امریکا    سلیمانی    توهم    خلع سلاح    عملیات    غزه    افخم    واکنش    اسرائیل    نتانیاهو    جاده    فیروزکوه    ترافیک   




خلاصه رسانه‌ها
خطر "علی کریمی" بالای سر دایی/ رقابتهای جذاب در تهران و اصفهان - خبرگزاری مهر - گروه ورزشی: هفته نخست لیگ چهاردهم جمعه درحالی با برگزاری 5 دیدار به پایان می‌رسد که رقابت پرسپولیس - نفت در ورزشگاه آزادی که رویارویی پرسپولیس با یک ...
به کما رفتن یک قهرمان و حال وخیم یک مربی/ جنجال فوتبالیست‌های جعلی! - خبرگزاری مهر - گروه ورزشی: به نسبت خیلی از هفته‌های گذشته این هفت روز ورزش با اتفاقات ناگوار و تاسف‌بار زیادی همراه بود مانند به کما رفتن یک فرنگی‌کار جوان، تایید جعلی ...
به وقتش جام خشم خود را بر سر صهیونیست‌ها خالی می‌کنیم - فرمانده سپاه قدس سپاه پاسداران جمهوری اسلامی ایران در پیامی با هشدار به رژیم‌صهیونیستی و متحدانش، بر تداوم حمایت ایران از مقاومت در فلسطین تاکید کرد و گفت خلع سلاح مقاومت در فلسطین خواب پریشانی است که تعبیر نمی‌شود.
وقت آن رسیده که دوربین تلفن همراه را به کمک جامعه بیاوریم! - وقتی می‌بینیم که من و شمای نوعی گاه حتی از نعمت دیدن این دست مشکلات محرومیم، توقع زیادی خواهد بود که همه چیز را در سایه کم کاری مسئولان ببینیم چراکه چه بپذیریم و چه در صدد رد آن برآییم، همین امثال ما هستیم که به مسئولیت می‌رسیم و ندیدنمان را به مجموعه های تحت امر سرایت می‌دهیم.
برای داعش، جنگ با حماس بر جنگ با اسرائیل اولویت دارد! - سلفی‌های فعال در غزه چندین بار با حماس درگیر شده‌اند ولی تاکنون نتوانسته‌اند جای پای قابل توجهی در غزه به دست آورند. چند گروه از این سلفی‌ها اخیرا ویدئوهای در حمایت از داعش منتشر کرده‌اند و در مقابل در جریان جنگ اخیر در غزه، تعدادی از اعضای داعش، پرچم فلسطین را به آتش کشیدند. چه دلایلی باعث می‌شود که برای داعش، جنگ با حماس بر جنگ با اسرائیل اولویت داشته باشد.
مراسم معارفه نکونام به دوشنبه هفته آینده موکول شد - مراسم معارفه کاپیتان تیم ملی ایران در پامپلونا به عنوان خرید جدید باشگاه اوساسونا که قرار بود امروز چهارشنبه برگزار شود به تاخیر افتاد.
۲۱ بازیکن «سرباز فراری» فعلاً از بازی در لیگ محرومند - سرانجام سازمان لیگ از چهره بازیکنان لیگ برتری که خدمت سربازی را انجام نداده‌اند پرده برداشت تا در فاصله ۲۴ ساعت مانده به آغاز لیگ چهاردهم تیم‌های فوتبال لیگ برتری از به‌همراه داشتن برخی ستاره‌های خود محروم باشند.
ارائه طرح دوفوریتی حمایت از مردم فلسطین، بعد از تعطیلات در مجلس - مجلس - گروهی از نمایندگان مجلس از طرح دو فوریتی خبر داده اند که هدفش کمک به انتفاضه مردم غزه است.
نعمت‌زاده اعلام کرد:آغاز تحقیق و تفحص از وزارت صنعت /بازنگری در مقررات صادرات و واردات - وزیر صنعت، معدن و تجارت گفت: طبق آخرین آمار در تیرماه نرخ تورم به 25 درصد رسید و این در حالی بود که در سال گذشته تورم بیش از 40 درصد بوده است.
حمایت از مظلومین یک اصل برای جامعه بشریت است - یک نماینده مجلس خبرگان رهبری با تاکید بر لزوم حمایت همه جانبه جامعه جهانی از مردم غزه و فلسطین گفت:‌ جوامع جهانی باید از مظلومان حمایت‌های مالی، سیاسی و اجتماعی و در اقتضای شرایط حمایت عملی کنند.
خودروی خورشیدی ایران بهترین تیم مسابقات جهانی آمریکا شد - خودروی خورشیدی "هاوین 2" دانشگاه آزاد اسلامی قزوین، در پایان مسابقات جهانی خودروهای خورشیدی در آمریکا، به عنوان بهترین تیم خارجی مسابقات انتخاب شد.
هشدار هواشناسی برای آبگرفتگی معابر - سازمان هواشناسی برای روزهای آینده افزایش ابر ، وزش باد و رگبار و رعدوبرق در نواحی شرق و جنوب سرق کشور را پیش‌بینی کرد.
اسرائیلی‌ها قصد تکرار سناریوی پایان جنگ با حزب‌الله را دارند - در شرایطی که برای اولین بار جنگ در غزه باعث شده است که در روزهای اخیر تعداد تلفات ارتش اسرائیل در سرزمین‌های اشغالی بیشتر از غزه شود و در شرایطی که طرح آتش‌بس کری و پیشنهادات مصر با بن‌بست مواجه شده است، وزارت خارجه اسرائیل دو سناریو برای پایان دادن به جنگ مشابه پایان جنگ با حزب‌الله در سال 2006 را پیشنهاد کرده است.
تحریف آشکار قرآن در امارات/اختراع سوره جدید در نماز عید فطر! - امام جماعت بزرگترین مسجد شیخ نشین امارات، در اقدامی عجیب و سئوال برانگیز، با تحریف آشکار قرآن کریم، سوره جدیدی را در نماز عید فطر اختراع کرد.
حرف‌های نکونام پشیزی برایم ارزش ندارد/ کار سختی برابر راه‌آهن دارم - سرمربی تیم فوتبال استقلال تهران اعلام کرد که حرف‌های جواد نکونام پشیزی برایش ارزش ندارد و گفت: ایشان زمانیکه در تیم بودند، استقلال خیلی خوب بود و قلعه‌نویی را عامل ...
محافلی در قدرت هستند که اطلاعات اقتصادی را بیرون می‌دهند - اینها کسانی هستند که مطمئنا با محافل قدرت ارتباط دارند. هم اکنون افرادی هستند که سرشاخه واسطه‌ها و دلال‌ها هستند؛ فرقی هم نمی‌کند که این رانت‌ها سیاسی باشد یا اقتصادی. افرادی هستند که پس از جنگ و از زمان دولت سازندگی برخی کارتل‌ها تشکیل شده‌اند.
چگونه تونل‌های راهبردی مقاومت، بلای جان صهیونیست‌ها شده است؟ - در حالی که بیش از سه هفته از آغاز تهاجم نیروهای صهیونیست به غزه می‌گذرد، تحولات مربوط به درگیری‌ها در این منطقه به گونه‌ای پیش رفته که بر خلاف انتظار مقامات ارشد رژیم اسرائیل بوده است. در این زمینه، برخی منابع اسرائیلی با انتشار گزارش‌های میدانی، نسبت به تغییر عرصه نبرد به داخل سرزمین‌های اشغالی هشدار داده‌اند.
چه دشمنی خطرناک تر از «گرد و غبار» سراغ دارید؟! - با وضعیتی که در تهران و البرز، دو استانی که حدود یک سوم جمعیت کشور را در خود جای داده‌اند، حاکم شده است، هر چه درباره منشا شناسی گرد و غبار یافته‌ایم را می‌توانیم دور بریزیم چراکه شواهد و قرائن حکایت از آن دارند که در این زمینه به خودکفایی رسیده‌ایم!
تمام آنچه درباره سهمیه‎های کنکور باید بدانید/ اختصاص تسهیلات به مناطق محروم و زلزله زده  - سهميه بندي در آزمون سراسري سال 1393 از طریق سازمان سنجش آموزش کشور اعلام شد و  داوطلبان لازم است برای انتخاب هر چه بهتر رشته های دانشگاهی خود از نحوه سهمیه بندی ها مطلع ...
مقام چهارم جهان برای ایران در المپیاد شیمی/ کسب یک طلا و سه نقره - تيم ملي المپياد شيمي جمهوري اسلامي ايران در چهل و ششمين المپياد جهاني شيمي توانست یک مدال طلا و سه مدال نقره بدست بیاورد و از نظر مدال در مقام چهارم این المپیاد ایستاد.
توجه به امنیت غذایی کارگران در کنار امنیت شغلی - سخنگوی کانون عالی انجمن‌های صنفی کارگران ایران توجه به امنیت غذایی کارگران در کنار حفظ امنیت شغلی آنان را مورد تاکید قرار داد.
دفتر «اسکای‌نیوز» هم هدف موشک اسرائیلی قرار گرفت - پس از مورد هدف قرار گرفتن دفاتر شبکه خبری «الجزیره» در نوار غزه، دفتر شبکه خبری «اسکای نیوز» نیز مورد هدف موشک های اسرائیلی قرار گرفت.
آخرین آمار فروش فیلم‌های روی پرده - با اکران فیلم‌های عید فطر، فروش گیشه‌های سینمای ایران از مرز دو میلیارد گذشت.
مجری ممنوع‌الکار تلویزیون در یک تئاتر - نمایش "هر کس با تنهایی‌اش" به نویسندگی دوریس لسینگ و کارگردانی سید مهدی احمدپناه از هفتم مرداد ماه در تالار حافظ به روی صحنه می‌رود.
داعش قدیمی‌ترین مناره عراق را با خاک یکسان کرد - گروه تروریستی داعش قدیمی‌ترین مناره عراق در موصل را با خاک یکسان کرد.
پنج مورد جالب که باید درباره لیگ چهاردهم فوتبال ایران بدانید - لیگ چهاردهم فوتبال ایران، در حالی فردا با بازی فولاد و تراکتورسازی آغاز می‌شود که تفاوت‌های فراوان و جالبی نسبت به دوره‌های قبلی‌اش در آن دیده می‌شود؛ از قانون سقف بودجه‌ای که سازمان لیگ برای تیم‌ها در نظر گرفته است تا فروش اینترنتی بلیت های لیگ برتر و حواشی دیگر.
مسئولان در حق فیلمی درباره امیرالمومنین بی عدالتی کردند/ ارتباط با وقایع سال 88 شایعه است - احمد گرشاسبی کارگردان فیلم «اینجا شهر دیگری است» که با موضوع ضربت خوردن حضرت علی (ع) اکرانی محدود شده است، از رفتارهای تبعیض آمیز مسئولان سینمایی کشور با این فیلم از ...
1255 شهید و7100 زخمی/شدیدترین درگیری رزمندگان مقاومت و نظامیان صهیونیستی - منابع فلسطینی ضمن اعلام جدیدترین آمار شهدا و مجروحان حملات ددمنشانه صهیونیستها، از درگیری های شدید میان رزمندگان مقاومت و نظامیان رژیم صهیونیستی در مناطق التفاح و ...
اعلام عملکرد تحقیقاتی دستگاه‌های اجرایی کشور/ عدم ثبت اطلاعات پژوهشی72 درصد دستگاه‎ها - بررسی آخرين وضعيت جمع آوري اطلاعات عملكرد تحقيقاتي دستگاههاي اجرايي و پژوهشي كشور نشان می دهد از مجموع 1870 دستگاه مشمول، 180 دستگاه ملی و 320 دستگاه استانی و در مجموع ...
فلسطین متعلق به فلسطینی ها است - وزیر خارجه ترکیه با تاکید بر ادامه تلاش های دیپلماتیک برای حل بحران غزه گفت فلسطین متعلق به فلسطینیان است.


بیشترین بازدیدها - سرویس خبر
Copyright © 2008 - 2014 vista.ir. All Rights Reserved