دوشنبه ۱۵ تیر ۱۳۹۴ / Monday, 6 July, 2015

انواع هرم سنی

   هرم سنى جمعيت
ساخت يا ترکيب سنى جمعيت (population composition) به‌صورت توزيع سنى و به تفکيک جنس، به‌وسيلهٔ 'هرم سنى' (age pyramid) نشان داده مى‌شود. به‌عبارت ديگر، براى نمايش هندسى توزيع جمعيت برحسب سن و جنس از هرم سنى استفاده مى‌شود و آن نمودارى است که دو محور عمودى و افقى دارد. محور عمودى نمايندهٔ سن از صفر تا حداکثر و محور افقى نشان دهندهٔ تعداد افراد هر سن يا گروه سنى مى‌باشد. معمولاً زنان در طرف راست و مردان در طرف چپ هرم نشان مى‌شوند.
در هرم سنى، طبقه‌بندى سنين جمعيت را به‌صورت يک سال يا گروه سنى پنج ساله انجام مى‌دهند و در هر صورت يک طبقه از افراد را به‌صورت مستطيل افقى ترسيم مى‌کنند که طول آن تعداد افراد يک سن يا گروه سنى و عرض آن سنين پنج ساله را نشان مى‌دهد. هر سن يا گروه سنى پله‌اى را در هرم مى‌سازد و هر چه از نظر سنى بالاتر برويم، به‌دليل مرگ و مهاجرت، از تعداد افراد کاسته مى‌شود و نمودار رفته رفته شکل يک هرم پلکانى را به خود مى‌گيرد و نامگذارى آن نيز به همين دليل است.
بهترين هرم سنى هرمى است که براساس سال کشيده شود و مناسب‌ترين بعدى که براى ترسيم هرم‌هاى سنى پذيرفته شده، اين است که بين قاعده و ارتفاع آن يک رابطهٔ منطقى وجود داشته باشد، يعنى طول محور عمودى برابر دوسوم طول محور افقى باشد. در هر حال هرم سنى را مى‌توان با تعداد مطلق افراد در هر سنى ترسيم کرد و يا با درصد آنها. نوع دوم، از لحاظ مقايسهٔ هرم‌ها اهميت بيشترى دارد.
هرم سنى از يک‌سو تاريخ جمعيت را نشان مى‌دهد، يعنى منعکس کنندهٔ رويدادهاى اجتماعى و اقتصادى خاصى است که در گذشته‌هاى تاريخى جامعه اتفاق افتاده و بر ترکيب جمعيتى کشور مؤثر واقع شده‌اند، و از سوى ديگر تغييرات ساخت جمعيت را در اثر تولد و مرگ و مهاجرت نمايان مى‌سازد، يعنى نمودار وضع جمعيت در يک لحظهٔ معين است.
گذشته از آن، هرم سنى جمعيت منعکس کنندهٔ شرايط و بحران‌هاى اقتصادى و جنگ‌ها و انقلابات است و اپيدمى‌هاى ادوارى اثر خود را بر آن باقى مى‌گذارند.
  انواع هرم سنى
هرم سنى جمعيت با توجه به نوع جمعيت‌ها، بر سه گونه است:
۱. هرم سنى ثابت: به جمعيتى مربوط است که در اثر تولد و مرگ و مهاجرت (درون‌کوچى و برون‌کوچي) تغييرات داخلى و خارجى نداشته باشد. اين جمعيت هرمى خواهد داشت که هر پلهٔ آن با پلهٔ پيش از خود فقط به نسبت توسعهٔ آن سن تفاوت دارد.
۲. هرم سنى کاهنده: جمعيتى را مى‌نماياند که کاهش پيدا مى‌کند.
۳. هرم سنى فزاينده: به جمعيتى مربوط است که رو به افزايش مى‌رود.
ساخت سنى جمعيت در کشورهاى جهان يکسان نيست. مثلاً در کشورهاى جهان سوم سن بخش عمده‌اى از جمعيت کمتر از ۱۵ سال، بخش کمى کوچک‌تر بين ۱۵ تا ۴۵ سال و بخش کوچکى از آن بيش از ۴۵ سال است (تودارو، ۱۳۶۴؛ ۷).
هرم سنى جمعيت در کشورهاى صنعتى پيشرفته که داراى جمعيتى پير هستند با هرم سنى جمعيت در کشورهاى توسعه يابنده که جمعيتى جوان دارند متفاوت است. در جمعيت‌هاى جوان پايه‌هاى هرم پهن‌تر و رأس آن باريک‌تر است، در حالى‌که پايهٔ هرم جمعيت‌هاى سالخورده باريک‌تر و رأس آن وسيع‌تر و تقريباً استوانه‌اى شکل است.
   جوانى جمعيت
مبحثى که در ساختار سنى جمعيت مهم است و در هرم سنى جمعيت نيز منعکس مى‌شود، جوانى و سالخوردگى جمعيت است. اصطلاح 'جمعيت جوان' نشان دهندهٔ ساخت سنى خاصى است که در آن بيش از دوپنجم جمعيت زير ۱۵ سال قرار دارد.
%40 ∑ p ≤ ∑ P 0 - 14
نسبت جمعيت زير ۱۵ سال به کل جميعت را نسبت 'جوانى جمعيت' مى‌نامند. به اين ترتيب، هنگامى که اهميت نسبى افراد زير ۱۵ سال در يک جمعيت افزايش يابد، از جوانى جمعيت سخن به ميان مى‌آيد.
سنجش نسبت جوانى جمعيت را به‌وسيلهٔ 'تست ورتهايم' (Wertheim test) يا آزمون ۴۰ درصد انجام مى‌دهند. ورتهايم، جامعه‌شناس و جمعيت‌شناس هلندي، پس از مطالعات خود در اندونزى و مقايسهٔ آن با ساير کشورها، به اين نتيجه رسيد که در جمعيت کشورهاى توسعه نيافته نسبت افراد کمتر از ۱۵ سال به کل جمعيت حدود ۴۰ درصد و يا بيشتر از آن است. ورتهايم اين پديده را مبناى يک سلسله فرضيه قرارداد و بدينسان آزمون ۴۰ درصد (تست ورتهايم) به‌وجود آمد. به‌ موجب اين تست، اولاً هر کشورى که لااقل ۴۰ درصد افراد آن کمتر از ۱۵ سال داشته باشند جزو کشورهاى توسعه نيافتهٔ اقتصادى محسوب مى‌شود، ثانياً ميان ميزان مواليد و مرگ کودکان و جمعيت کمتر از ۱۵ سال اين کشورها با ميزان افزايش طبيعى آنها رابطه‌اى نزديک وجود دارد (بهنام، ۱۳۴۸؛ ۵۲).
مطالعات جمعيتى نشان مى‌دهد در حالى‌که نسبت جوانى جمعيت در کشورهاى جهان سوم بيشتر از ۴۰ درصد (۴۰ تا ۴۷ درصد) است، اين رقم در کشورهاى صنعتى پيشرفته حدود ۲۵ درصد و حتى کمتر از آن (۲۰ تا ۲۵ درصد) مى‌باشد (جوان، ۱۳۶۵؛ ۳۱۲ و گزيده ۵۰، ۱۳۶۵؛ ۱۴).
   سالخوردگى جمعيت
'سالخوردگى جمعيت' مقياس ديگرى است که به‌وسيلهٔ آن مى‌توان به درجهٔ رشد و توسعهٔ جامعه و عقب‌ماندگى يا توسعه يافتگى آن پى برد. اگرچه براى سالخوردگى جمعيت، برعکس جوانى آن، ملاک و معيار دقيقى تعيين نشده، اما آمارهاى جمعيتى حاکى از آن است که نسبت افراد بالاتر از ۶۵ سال در کل جمعيت براى کشورهاى در حال توسعه بسيار پائين و حداکثر ۵ درصد (۱ تا ۵ درصد) است، در حالى‌که اين رقم براى کشورهاى پيشرفتهٔ صنعتى تا ۱۶ درصد (۱۰ تا ۱۶ درصد) هم مى‌رسد. از اين‌رو گفته مى‌شود که جوانى جمعيت از خصايص کشورهاى در حال توسعه و سالخوردگى جمعيت از ويژگى‌هاى جمعيت در کشورهاى صنعتى است. هنگامى که اهميت نسبى سالخوردگان در يک جمعيت افزايش يابد، از سالخوردگى جمعيت سخن به ميان مى‌آيد. با توجه به نسبت‌هاى سالخوردگى جمعيت در جهان امروز، مى‌توان گفت که 'جمعيت سالخورده' جمعيتى است که در آن نسبت جمعيت بالاى ۶۵ سال به کل جمعيت بيش از ۱۰ درصد باشد.
نکته‌اى که در مسئلهٔ سالخوردگى مهم است، اينکه اولاً اصطلاح سالخوردگى جمعيت را نبايد با روند پير شدن فردى جمعيت اشتباه کرد، ثانياً بين سالخوردگى جمعيت که پديده‌اى است جمعيتى و سالخوردگى انفرادى که مرحله‌اى است از زندگي، فرق گذاشت. پيرى فردى بيشتر از طول عمر انسان متأثر است که در نتيجهٔ بهبود شرايط زندگى و پيشرفت دانش پزشکى حاصل مى‌شود (اماني، ۱۳۵۴؛ ۲۹).
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
دستگاه پساب , بهشهری , پرونده سیاه جنایت , مددکار , علامه عسگری , کوزت , کیس , تامین نقدینگی , مسابقات پرس سینه , شبیه‌سازی , پیوند سر , شهربازی , دوربینی , علمیه , ساخت وسایل تزئینی , خودرو فرمول یک , گرند آف , 13 ماهگی , رائد الجبوری , انجمن حمایت از حقوق مصرف کنندگان , مهران رجبي , مهندسی بافت , تمیز کردن خانه , ثامن الائمه , سوگیری , دنیس مک دانف , غیرفنّی , دندان کودک , حودکشی , ضرب گلوله , ماکروزومی , شوه , هان هو , جاده هراز , بیماری واگیر , کاریکارتور , بکن‌بائر , تفاهم اولیه , دامعان , آن هاتاوی , تومور مغزی , انجلوتی , محکومان زن , لرزش بدن , تروری , هکر نظامی , پذیرش اشتباه , قنیطره اسرائیل , طبقه حساس , سلامت ایرانیان , تک آهنگ , سفارشات , شاهزاده ها , جسدهای شیشه ای , خیرآباد , کشور های مختلف , سریال های تلویزیونی 93 , هیل , مهاجرت , ماهیچه‌ها , دستیاری , حريره , تکواندوکار کوچک , سرخه حصار , مسابقات بوکس , بیش از 3 میلیارد , روز پدر , آسمان نما , امیررضامعافی , کمیته چهارجانبه , دریاچه میشیگان , حباب , دادستان , عکس های برتر , هلی‌برن , کوسه در سقف , شنگن , غم انگیزترین , پدرزن قاتل , قرص‌های آهن , قدیمی ترین گزارشگر والیبال , گوشت پرچرب , مجمع س , جشنواره شعر فجر , کاهش قیمت , افتادگی رحم , اسماعیل منصف , نگاه نزدیک دریچه , مصاحبه تند , مرجعیت دینی , مسعود همامی , نقش دار , چراغ را من خامش می کنم , ساخت و راه اندازی , جا به جا , تبریزگردشگری , توطئه‌های عربستان , الیور تویست , خسرو احمدی , خبرنگار آلمانی ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / فرهنگ اطلس، انگلیسی - انگلیسی / انگلیسی - فارسی: A - C , اقتصاد و بازرگانی / مسکن و شهر سازی / مسكن / مسکن در بودجه ۸۶ , فرهنگ و جامعه / ادیان و مذاهب / دین زرتشت / صفات اهورامزدا در گاهان , کامپیوتر و فناوری‌اطلاعات / اینترنت و شبکه / اینترنت / مقایسه تشخیص نفوذ و پیش گیری از نفوذ در اینترنت , بانک اطلاعاتی کتاب / 1000 نکته طبقه‌بندی شده در ادبیات فارسی: سال دوم دبیرستان (با تفکیک درس به درس) , نشریات و مطبوعات / علمی ـ اطلاع‌رسانی / ماهنامه وب / وب ـ سال نهم، شماره ۱۰۶، فروردین ۱۳۸۸ , بانک اطلاعاتی کتاب / English for the students of food sciences and technology , بانک اطلاعاتی کتاب / آموزش انگلیسی برای کودکان , بانک اطلاعاتی کتاب / سخنرانی استثنائی غدیر , فرهنگی و هنری / سینما / فیلمساز / نخستین فیلمساز دنیا زن بود , کامپیوتر و فناوری‌اطلاعات / بازی و سرگرمی / بازیهای رایانه ای / فقط شلیک کن! , دین و اندیشه / اخلاق / اخلاق / خودسازی و خود شناسی و تعریف کوتاه محورهای اخلاق منفی در انسان , شخصیت‌ها / فرهنگی و هنری / شاعر / میرزا ابوالقاسم هجری نفرشی , بانک اطلاعاتی کتاب / در مهمانی , بانک اطلاعاتی کتاب / کتاب همراه برای کاربران اینترنت , بانک اطلاعاتی کتاب / پژوهشی پیرامون فتنه‌های عصر امیرالمومنین علی (ع): علی (ع) و فتنه‌ها , بهداشت و درمان / دارو و درمان / دارو و درمان ـ تحقیق و پژوهش / بررسی اثرات انالاپریل و لوزارتان بر کاهش سطوح هموگلوبین در بیماران پیوند کلیه ای مطابق با پلی مورفیسم سیستم رنین- آنژیوتانسین , بانک اطلاعاتی کتاب / کنکور مکاتبه‌ای شیمی معدنی و آلی: ویژه رشته ریاضی وتجربی , بانک اطلاعاتی کتاب / دوسالانه‌ی ریاضی سوم راهنمایی: شامل 200 سوال با پاسخ تشریحی و 200 سوال مشابه با پاسخ کوتاه جهت تمرین بیشتر ... , بانک اطلاعاتی کتاب / محیط طبیعی و حیات‌وحش استان مازندران ,



اولین bmw i8 سه میلیاردی در ایران چپ کرد / عکس - تقریبا 1 ماه پیش بود به ورود یک خودروی بی‌ ام‌ دبلیو bmw i8 به ایران اشاره شده بود. این خودرو که جزء پیشرفته ترین خودروهای دنیا می باشد, زمانی که وارد ایران شد به دلیل خاص و تک بودن در کشورمان, قیمتی در حدود 3 میلیارد تومان پیدا کرد!!
پست جنجالی آنا نعمتی، رعنا دختر اول پورعرب ! - آنا نعمتی مطلبی را در صفحه شخصی‌اش منتشر کرده است که باعث تعجب افراد بسیار زیادی از جمله طرفداران آنا نعمتی و ابوالفضل پورعرب شده است.
ابوعزرائیل در مشهد! / تصاویر - شنيده شده مبارز عراقی در مقابل داعش معروف "ابوعزراييل" در حرم رضوی بوده است. كه از تصاوير منتشر شده با استقبال گرم مردم هم مواجه شده است.
فیلم ضیافت لیلا بلوکات با حضور هنرمندان و ورزشکاران - لیلا بلوکات بازیگر خوش قلب سینما و تلویزیون ایران، در روزهای زیبای ماه رمضان، ضیافت باشکوهی را به نفع کودکان معلول بی سرپرست و مبتلا به بیماری سندرم دان برپا کرد و از ستاره های سرشناسی دعوت به عمل آورد تا با حضورشان باعث دلگرمی این بچه های نازنین شوند. علی کریمی، اکبر عبدی، سعید معروف، پوریا پولیلا بلوکات بازیگر خوش قلب سینما و تلویزیون ایران، در روزهای زیبای ماه رمضان، ضیافت باشکوهی را به نفع…
فیلم/ علیخانی : دستمزدم 45 میلیون تومان است. - احسان علیخانی مجری برنامه ماه عسل شب گذشته ضمن توضیح دباره شایعه دستمزد میلیاردی، درخصوص دعوت از میهمانان حاشیه‌ساز از مردم عذرخواهی کرد.
انتشار توبه نامه بهرام رادان پس از 100 ساعت سخت - بهرام رادان بازیگر سینمای ایران پس از گذشت چند روز از توئیتش که حمایت از قانونی شدن ازدواج همجنس‌بازان در آمریکا تعبیر شد، در نامه‌ای رسماً عذرخواهی کرد اما آنچه از اصل نامه جالب‌تر بود، مخاطب این نامه بود.
محسن کیایی و همسر / تصاویر - سام درخشانی چمدان‌ها را بسته و به همراه تازه عروسش راهی ماه عسل است. عکس جدید مهناز افشار و همسر و ...
حضور جنجالی پزر عروس در ماه‌عسل! / فیلم - برنامه ماه‌عسل امسال که با برنامه جنجالی اثبات عشق یک پسر به دختر آغاز شد، در قسمت یازدهم میزبان یک پزر عروس شد تا حاشیه‌ها کماکان دامن‌گیر این برنامه باشد.
نخستین مصاحبه همسر مهناز افشار / عکس - ...آقازاده بودن یک سری ویژگی‌ها، محدودیت‌ها و چارچوب‌ها دارد که به درست و غلط بودن آن کارى ندارم اما وقتی از آنها عبور کنى به تو می‌گویند "آقازاده خاص".
ورود همسر ظریف به محل مذاکرات / تصاویر - عکس های منتشر شده از محل برگزاری گفتگوها نشان می‌دهد همسر ظریف نیز همراه با گروه ایرانی وارد وین و هتل کوبورک محل برگزاری نشست ها شده است. حسین فریدون برادر رئیس‌جمهور و نماینده ویژه او در مذاکرات هسته‌ای و جان کری وزیر امور خارجه آمریکا نیز دقایقی پیش وارد هتل کوبورگ شدند.
شب پُر ستاره اکران خصوصی «عصر یخبندان» / فیلم - جدیدترین ساخته مصطفی کیایی این روزها با بازی بهرام رادان، مهتاب کرامتی، سحر دولتشاهی، آناهیتا نعمتی، فرهاد اصلانی و محسن کیایی اکران عمومی شده و پیش بینی می‌شود با استقبال بسیار زیادی روبرو شود.
لیلا اوتادی: من گرانقیمت‌ترین بازیگر زن شدم / فیلم - لیلا اوتادی بازیگر زن سینما و تلویزیون ایران مهمان ویژه برنامه ماه رمضان تی وی پلاس که در رستوران ژیلمو سعادت آباد تهران ضبط می شود، شد تا با او گفتگویی انجام بدهیم که شاید تا امروز در هیچ رسانه‌ای به زبان نیاورده بود.
تیپ جدید مهناز افشار و همسرش / عکس - محمد یاسین رامین، فرزند محمدعلی رامین، نظریه پرداز هلوکاست در دولت احمدی نژاد به همراه همسرش مهناز افشار
اکران خصوصی فيلم عصر یخبندان / تصاویر - بازیگران این فیلم عبارتند از :مهتاب کرامتی، بهرام رادان، آنا نعمتی، سحر دولت شاهی، مینا ساداتی، محسن کیایی، بابک بهشاد، علی میلانی، پوریا رحیمی سام، صدف طاهریان، علی کوچکی، فرهاد اصلانی، ژاله صامتی و ... . نویسنده و کارگردان : مصطفی کیایی .
رونمایی مهران غفوریان از همسرش / تصاویر - جشن حافظ اولین جایی بود که مهران غفوریان همراه با همسرش در آن جا حاضر شد و به عبارت دیگر از همسر خود رونمایی کرد!
بازاری که داعش در آن زنان را می‌فروشد / فیلم - "نخاسة"؛ بازاری که داعش در آن زنان را می فروشد
نیوشا ضیغمی در فستیوال فیلم مسکو / تصاویر - نیوشا ضیغمی و همسرش در فستیوال فیلم مسکو شرکت کرده اند . نیوشا ضیغمی با فیلم «دریا و ماهی پرنده» به کارگردانی مهرداد غفارزاده را در این جشنواره شرکت کرده است.
پوشش متفاوت مهتاب كرامتی در شانگهای / تصاویر - در جشنواره شانگهای مهتاب کرامتی و مصطفی زمانی در یک فیلم مشترک به نام جامه درآن حضور دارند و به همین دلیل سفری به شانگهای کرده اند.
جشن زادروز رضا کیانیان / تصاویر - جشن زادروز رضا کیانیان بازیگر سینما تئاتر و تلویزیون عصر یکشنبه با حضور هنرمندان سینما برگزار شد.
الناز شاکردوست در مراسم اکران فیلم آتیش بازی - تصاویری از الناز شاکردوست و سایر هنرمندان را در مراسم اکران خصوصی فیلم آتیش بازی مشاهده می کنید.
پربازدیدها
در شبکه زنان داعش چه می‌گذرد؟ - زندگی عروسان تروریست‌هادر شبکه زنان داعش چه می‌گذرد؟مقام یک زن، وابسته به مقام شوهرش است، یعنی هرچه مقام شوهر در چارت سازمانی داعش بالاتر باشد، زن اطلاعات بیشتری درباره عملیات این گروه تروریستی خواهد داشت.
محمود پور‌‌وهاب: امروز در ادبیات کودک و نوجوان، بدل‌کار زیاد داریم! - معتقدم امروز ادبیات کودک و نوجوان ما از بدلکاران اشباع شده است، نویسندگانی و ناشرانی که بدون توانمندی و با نگاه...
معادل فارسی کلمات «تکنولوژی»، «رزومه» و «سئانس» چیست؟ - فرهنگستان زبان و ادب فارسی معادل کلمات «تکنولوژی»، «رزومه» و «سئانس» را کلمات «فن آوری»، «چکیده» و «نوبت» را قرار...
رژیم صهیونیستی غده‌ای سرطانی است که دیر یا زود ریشه‌کن خواهد شد - رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام جمهوری اسلامی ایران در گفتگوی اختصاصی با العهد تاکید کرد غده سرطانی رژیم صهیونیستی دیر یا زود ریشه‌کن خواهد شد.
افراد باهوش چه خصوصیاتی دارند؟ - خانواده‌‌هایی که از محبت سیراب هستند فرزندانی با هوش بالا تربیت می‌کنند.
امید اندک کارشناسان به طلا - افت نیم درصدی بهای اونس طلا در هفته کاری گذشته با وجود تشدید نگرانی‌های درباره آینده اقتصاد یونان، باعث اختلاف‌نظر سرمایه‌گذاران ادامه...
نیروهای عراقی در ۵ کیلومتری شهر «فلوجه»/ دروازه الانبار در آستانه پاکسازی - نیروهای عراقی موفق شدند با پاکسازی منطقه «الشیحه»، از سمت شمال به 5 کیلومتری شهر فلوجه نزدیک شوند.
آزادسازی مناطقی از فلوجه از وجود داعش - گروه بین الملل: در حالی که منابع خبری از کشته شدن تعداد زیادی از غیرنظامیان طی درگیری نیروهای امنیتی با داعش در فلوجه خبر می‌دهند،...
بمب ها پرسپولیس را قهرمان نکرده اند (جدول) - فصل نقل و انتقالات برای پرسپولیس و هوادارانش مقطعی مهم در هر سال فوتبالی به حساب می‌آید. در واقع برخی از هواداران و کارشناسان فوتبال با توجه به فصل نقل و انتقالات در خصوص آینده این تیم و نتایجش پیش‌‌بینی میکنند.
فروپاشی حیاط خلوت آمریکا با ذکاوت رهبری/محاسن قطعنامه شورای امنیت - رضا نصری گفت: «از نظر حقوقی در طول تاریخ تشکیل شورای امنیت سازمان ملل، این اولین باری خواهد بود که آمریکا مخاطب یک قطعنامه فصل هفتمی قرار می گیرد و از سوی این شورا ملزم به اجرای آن می شود.»