ویستا مرجع مهمترین عناوین خبری / شنبه ۱ شهریور ۱۳۹۳ / Saturday, 23 August, 2014 /

انواع هرم سنی

   هرم سنى جمعيت
ساخت يا ترکيب سنى جمعيت (population composition) به‌صورت توزيع سنى و به تفکيک جنس، به‌وسيلهٔ 'هرم سنى' (age pyramid) نشان داده مى‌شود. به‌عبارت ديگر، براى نمايش هندسى توزيع جمعيت برحسب سن و جنس از هرم سنى استفاده مى‌شود و آن نمودارى است که دو محور عمودى و افقى دارد. محور عمودى نمايندهٔ سن از صفر تا حداکثر و محور افقى نشان دهندهٔ تعداد افراد هر سن يا گروه سنى مى‌باشد. معمولاً زنان در طرف راست و مردان در طرف چپ هرم نشان مى‌شوند.
در هرم سنى، طبقه‌بندى سنين جمعيت را به‌صورت يک سال يا گروه سنى پنج ساله انجام مى‌دهند و در هر صورت يک طبقه از افراد را به‌صورت مستطيل افقى ترسيم مى‌کنند که طول آن تعداد افراد يک سن يا گروه سنى و عرض آن سنين پنج ساله را نشان مى‌دهد. هر سن يا گروه سنى پله‌اى را در هرم مى‌سازد و هر چه از نظر سنى بالاتر برويم، به‌دليل مرگ و مهاجرت، از تعداد افراد کاسته مى‌شود و نمودار رفته رفته شکل يک هرم پلکانى را به خود مى‌گيرد و نامگذارى آن نيز به همين دليل است.
بهترين هرم سنى هرمى است که براساس سال کشيده شود و مناسب‌ترين بعدى که براى ترسيم هرم‌هاى سنى پذيرفته شده، اين است که بين قاعده و ارتفاع آن يک رابطهٔ منطقى وجود داشته باشد، يعنى طول محور عمودى برابر دوسوم طول محور افقى باشد. در هر حال هرم سنى را مى‌توان با تعداد مطلق افراد در هر سنى ترسيم کرد و يا با درصد آنها. نوع دوم، از لحاظ مقايسهٔ هرم‌ها اهميت بيشترى دارد.
هرم سنى از يک‌سو تاريخ جمعيت را نشان مى‌دهد، يعنى منعکس کنندهٔ رويدادهاى اجتماعى و اقتصادى خاصى است که در گذشته‌هاى تاريخى جامعه اتفاق افتاده و بر ترکيب جمعيتى کشور مؤثر واقع شده‌اند، و از سوى ديگر تغييرات ساخت جمعيت را در اثر تولد و مرگ و مهاجرت نمايان مى‌سازد، يعنى نمودار وضع جمعيت در يک لحظهٔ معين است.
گذشته از آن، هرم سنى جمعيت منعکس کنندهٔ شرايط و بحران‌هاى اقتصادى و جنگ‌ها و انقلابات است و اپيدمى‌هاى ادوارى اثر خود را بر آن باقى مى‌گذارند.
  انواع هرم سنى
هرم سنى جمعيت با توجه به نوع جمعيت‌ها، بر سه گونه است:
۱. هرم سنى ثابت: به جمعيتى مربوط است که در اثر تولد و مرگ و مهاجرت (درون‌کوچى و برون‌کوچي) تغييرات داخلى و خارجى نداشته باشد. اين جمعيت هرمى خواهد داشت که هر پلهٔ آن با پلهٔ پيش از خود فقط به نسبت توسعهٔ آن سن تفاوت دارد.
۲. هرم سنى کاهنده: جمعيتى را مى‌نماياند که کاهش پيدا مى‌کند.
۳. هرم سنى فزاينده: به جمعيتى مربوط است که رو به افزايش مى‌رود.
ساخت سنى جمعيت در کشورهاى جهان يکسان نيست. مثلاً در کشورهاى جهان سوم سن بخش عمده‌اى از جمعيت کمتر از ۱۵ سال، بخش کمى کوچک‌تر بين ۱۵ تا ۴۵ سال و بخش کوچکى از آن بيش از ۴۵ سال است (تودارو، ۱۳۶۴؛ ۷).
هرم سنى جمعيت در کشورهاى صنعتى پيشرفته که داراى جمعيتى پير هستند با هرم سنى جمعيت در کشورهاى توسعه يابنده که جمعيتى جوان دارند متفاوت است. در جمعيت‌هاى جوان پايه‌هاى هرم پهن‌تر و رأس آن باريک‌تر است، در حالى‌که پايهٔ هرم جمعيت‌هاى سالخورده باريک‌تر و رأس آن وسيع‌تر و تقريباً استوانه‌اى شکل است.
   جوانى جمعيت
مبحثى که در ساختار سنى جمعيت مهم است و در هرم سنى جمعيت نيز منعکس مى‌شود، جوانى و سالخوردگى جمعيت است. اصطلاح 'جمعيت جوان' نشان دهندهٔ ساخت سنى خاصى است که در آن بيش از دوپنجم جمعيت زير ۱۵ سال قرار دارد.
%40 ∑ p ≤ ∑ P 0 - 14
نسبت جمعيت زير ۱۵ سال به کل جميعت را نسبت 'جوانى جمعيت' مى‌نامند. به اين ترتيب، هنگامى که اهميت نسبى افراد زير ۱۵ سال در يک جمعيت افزايش يابد، از جوانى جمعيت سخن به ميان مى‌آيد.
سنجش نسبت جوانى جمعيت را به‌وسيلهٔ 'تست ورتهايم' (Wertheim test) يا آزمون ۴۰ درصد انجام مى‌دهند. ورتهايم، جامعه‌شناس و جمعيت‌شناس هلندي، پس از مطالعات خود در اندونزى و مقايسهٔ آن با ساير کشورها، به اين نتيجه رسيد که در جمعيت کشورهاى توسعه نيافته نسبت افراد کمتر از ۱۵ سال به کل جمعيت حدود ۴۰ درصد و يا بيشتر از آن است. ورتهايم اين پديده را مبناى يک سلسله فرضيه قرارداد و بدينسان آزمون ۴۰ درصد (تست ورتهايم) به‌وجود آمد. به‌ موجب اين تست، اولاً هر کشورى که لااقل ۴۰ درصد افراد آن کمتر از ۱۵ سال داشته باشند جزو کشورهاى توسعه نيافتهٔ اقتصادى محسوب مى‌شود، ثانياً ميان ميزان مواليد و مرگ کودکان و جمعيت کمتر از ۱۵ سال اين کشورها با ميزان افزايش طبيعى آنها رابطه‌اى نزديک وجود دارد (بهنام، ۱۳۴۸؛ ۵۲).
مطالعات جمعيتى نشان مى‌دهد در حالى‌که نسبت جوانى جمعيت در کشورهاى جهان سوم بيشتر از ۴۰ درصد (۴۰ تا ۴۷ درصد) است، اين رقم در کشورهاى صنعتى پيشرفته حدود ۲۵ درصد و حتى کمتر از آن (۲۰ تا ۲۵ درصد) مى‌باشد (جوان، ۱۳۶۵؛ ۳۱۲ و گزيده ۵۰، ۱۳۶۵؛ ۱۴).
   سالخوردگى جمعيت
'سالخوردگى جمعيت' مقياس ديگرى است که به‌وسيلهٔ آن مى‌توان به درجهٔ رشد و توسعهٔ جامعه و عقب‌ماندگى يا توسعه يافتگى آن پى برد. اگرچه براى سالخوردگى جمعيت، برعکس جوانى آن، ملاک و معيار دقيقى تعيين نشده، اما آمارهاى جمعيتى حاکى از آن است که نسبت افراد بالاتر از ۶۵ سال در کل جمعيت براى کشورهاى در حال توسعه بسيار پائين و حداکثر ۵ درصد (۱ تا ۵ درصد) است، در حالى‌که اين رقم براى کشورهاى پيشرفتهٔ صنعتى تا ۱۶ درصد (۱۰ تا ۱۶ درصد) هم مى‌رسد. از اين‌رو گفته مى‌شود که جوانى جمعيت از خصايص کشورهاى در حال توسعه و سالخوردگى جمعيت از ويژگى‌هاى جمعيت در کشورهاى صنعتى است. هنگامى که اهميت نسبى سالخوردگان در يک جمعيت افزايش يابد، از سالخوردگى جمعيت سخن به ميان مى‌آيد. با توجه به نسبت‌هاى سالخوردگى جمعيت در جهان امروز، مى‌توان گفت که 'جمعيت سالخورده' جمعيتى است که در آن نسبت جمعيت بالاى ۶۵ سال به کل جمعيت بيش از ۱۰ درصد باشد.
نکته‌اى که در مسئلهٔ سالخوردگى مهم است، اينکه اولاً اصطلاح سالخوردگى جمعيت را نبايد با روند پير شدن فردى جمعيت اشتباه کرد، ثانياً بين سالخوردگى جمعيت که پديده‌اى است جمعيتى و سالخوردگى انفرادى که مرحله‌اى است از زندگي، فرق گذاشت. پيرى فردى بيشتر از طول عمر انسان متأثر است که در نتيجهٔ بهبود شرايط زندگى و پيشرفت دانش پزشکى حاصل مى‌شود (اماني، ۱۳۵۴؛ ۲۹).


همچنین مشاهده کنید


همچنین سایر کاربران این صفحات را هم دیده‌اند
صنعت توریسم    فهرست موضوعی و تشریحی جاذبه های ایران    جاذبه های طبیعی    چشمه ها   
تغذیه    غذا (ماده غذائی)    ریزمغذی ها (Micronutrients)    ویتامین ها    ویتامین های محلول در آب    ریبوفلاوین   
بازار و بازاریابی    مناطق آزاد و ویژه اقتصادی    مناطق آزاد و ویژه اقتصادی ایران    مناطق آزاد ایران    منطقه آزاد کیش   
شعر و ادب    شهریار    غزلیات   
شعر و ادب    عطار    دیوان اشعار    غزلیات   
سرگرمی    تعبیر خواب    غایط   
روانشناسی    مبانی و مفاهیم روانشناسی    یادگیری، به خاطر آوردن و اندیشیدن    یادگیری و شرطی سازی    یادگیری از دیدگاه های گوناگون    شرطی سازی کلاسیک   
شعر و ادب    هاتف    دیوان اشعار    گزیده ی اشعار رشحه   
دارو و درمان    درمان    روانپزشکی    اختلالات روانی    اختلالات مرتبط با الکل    مسمومیت با الکل   
دارو و درمان    درمان    جراحی    معده و دئودنوم    معده    بیماری ها و اختلالات معده    خونریزی دستگاه گوارش فوقانی    علل خونریزی    خونریزی از زخم پپتیک   


کلمات در حال جستجو
نبرد    شیر    تمساح    فیل    چین    جنگنده    آمریکا    داعش    سنگسار    موصل    فرجی دانا    وزراء    استیضاح    امریکا    تهدید    اسکانیا    اتوبوس    واژگونی    ظریف    توافق نهایی    ایران    غرب    خیابان خوابی    دختر دانشجو    تاخیر    دیالی    عراق    قتل عام   




باغ موزه قصر پذیرای آثار هنری شد/ فروش با ضمانت تعویض - یکی از ویژگی های چهارمین نمایشگاه فروش آثار هنری گروه «فرا» که در باغ موزه قصر تهران برپاست، ضمانت تعویض و فروش چندباره آثار خریداری شده به این گروه هنری است.
شکست کمیته میانجی میان دولت یمن و معترضان - کمیته میانجی میان دولت یمن و معترضان این کشور برای حل و فصل بحران موجود، با شکست مواجه شده است.
متهمان کلاهبرداری 3 هزار میلیاردی از مرز نشینان فردا محاکمه می شوند/ پایان 33 ماه انتظار مالباختگان - متهمان کلاهبرداری سه هزار میلیاردی از مرزنشینان و مغازه داران علاءالدین، پس از 33 ماه در دادگاه جزایی تهران محاکمه می شوند.
کارگردان «پدر سالار» درگذشت / مراسم تشییع ازمقابل خانه سینما - تلویزیون - اکبرخواجویی کارگردان سریال «پدرسالار» شامگاه جمعه 31 مرداد بر اثر سکته قلبی جان به جان آفرین تسلیم کرد.
"چالش سطل آب یخ" چگونه شکل گرفت/ دلیل اقدام کریمی و مردان مشهور - خبرگزاری مهر - گروه ورزشی: بیماری ای.ال.اس Amyotrotro Lateraal Sclerose یک بیماری عصبی است که منجر به ناتوانی سامانه عضلانی فرد بیمار می‎شود تا آنجا که با روند رو به ...
80 درصد درآمد نفتی مصوب محقق شد/ واگذاری 100 هزار میلیارد تومان سهام بابت پرداخت بدهی‌ها - معاون اقتصادی وزیر اقتصاد از واگذاری 100 هزار میلیارد تومان سهام برای پرداخت بدهی دولت به نظام بانکی خبر داد و با تاکید بر اینکه بدون اطمینان یارانه‌ها را حذف نمی کنیم، ...
نرخ اجاره بهای خوابگاههای خودگردان گران شد - رئیس هیات مدیره شرکت تعاونی خوابگاهداران غیردولتی کشور از افزایش 20 درصدی اجاره بهای خوابگاه های خودگردان کشور خبر داد و گفت: این افزایش از مهر ماه سال تحصیلی جدید ...
بی‌سابقه‌ترین خرید ارشاد از ناشران/ 121 هزار جلد کتاب تازه در فهرست خرید قرار گرفت - هیات انتخاب و خرید کتاب با انتخاب 561 عنوان کتاب تازه از ناشران سراسر کشور جهت خرید در شمارگان بی‌سابقه 121 هزار نسخه موافقت کرد.
گروههای سیاسی شیعه عراق حمله مسلحانه به مسجد اهل سنت را محکوم کردند - گروههای سیاسی وابسته به اکثریت جمعیت عراق(شیعیان)، حمله وحشیانه یک گروه مسلح به نمازگزاران یک مسجد اهل سنت در استان دیاله را محکوم و بر ضرورت دستگیری و محاکمه جنایتکاران ...
ظریف به بروکسل می رود - وزیر امور خارجه کشورمان 10 شهریور ماه عازم بلژیک خواهد شد .
هانیه توسلی جایگزین باران کوثری در «اَبله» شد - هانیه توسلی به «اَبله» پیوست و ایفاگر نقش پریسا در این مجموعه شد.
اسامی تیم ملی والیبال ایران برای مسابقات قهرمانی مردان جهان اعلام شد - اسلوبودان کواچ اسامی 14 بازیکن تیم ملی ایران را برای شرکت در رقابت های والیبال قهرمانی مردان جهان اعلام کرد.
زد و بند در واگذاری معادن / معدن 10 میلیاردی آهن به نام همسر یکی از مدیران - نماینده مردم تربت جام در مجلس شورای اسلامی از تهیه طرحی برای تحقیق و تفحص از نحوه واگذاری معادن و صدور پروانه های بهره برداری و اکتشاف خبر داد و گفت: برخی معادن دولتی به ...
رونق فروش بنزین 1000 تومانی/ کاهش خرید یک باک کامل بنزین - با گذشت چهار ماه از افزایش قیمت بنزین به بیش از یکهزار تومان در حالی فروش بنزین آزاد در جایگاه‌ها حسابی رونق گرفته که به گفته رئیس انجمن جایگاهداران، خرید یک باک کامل ...
نخستین سفر فروزنده با دولت تدبیر و امید/ فروزنده چه کاره می‌شود؟ - نخستین سفر محمد فروزنده رئیس سابق بنیاد مستضعفان با دولت تدبیر و امید کلید خورد.
کن لوچ خواستار تحریم فرهنگی اسراییل شد/ لغو بازی‌ فوتبال با اسرائیل - جشنواره فیلم سارایوو با تجلیل از دو فیلمساز فلسطینی، شاهد فراخوان کن لوچ کارگردان مشهور بریتانیایی برای تحریم اسراییل شد.
روحاني در فكر افزايش اختياراتش است يا هياتي با سازوكار جديد؟ - با فروکش کردن تدریجی اخبار مربوط به استیضاح و برکناری وزیر علوم، رئیس جمهور در جریان سخنرانی‌های خود در اردبیل دو مساله جدید برای روزنامه‌ها طرح کرده است؛ همراهی نکردن صدا و سیما با دولت و وظیفه رئیس جمهور برای اجرای قانون اساسی. صرف نظر از مسائل سیاسی، یک روزنامه هم به روند آسان تشکیل بانک با کارکردهای غیربانکی در اقتصاد ایران پرداخته است.
زمان اعلام نتایج انتخابات افغانستان دیگر تمدید نمی شود - رئیس جمهوری افغانستان تاکید کرد که زمان اعلام نتایج انتخابات ریاست جمهوری دیگر تمدید نمی شود.
افزایش شهدای فلسطینی به 2100 نفر/شلیک 130 موشک به مناطق صهیونیست نشین - حملات هوایی و توپخانه ای ارتش رژیم صهیونیستی به مناطق مسکونی همچنان ادامه دارد و گروههای مقاومت هم در پاسخ به این جنایات، دهها موشک به اهداف نظامی رژیم صهیونیستی شلیک ...
سعید امامی را پتک کرده و دائم بر سرم می‌کوبند/ از قدرت پول نگرفته‌ام - مسعود کیمیایی کارگردان با سابقه سینمای ایران شب گذشته با حضور در برنامه «هفت» درباره برخی حواشی که پیرامون صحبتهای اخیر وی به وجود آمده بود و همچنین دوران فیلمسازی اش ...
دعوت از بازیکنانی که به درد تیم امید نمی‌خورند/ نلو تحت تاثیر کارلوس است؟ - خبرگزاری مهر - گروه ورزشی: کادرفنی تیم فوتبال امید ایران که مدتها با نفرات زیر 21 سال تمرینات و اردوهای آماده‌سازی را سپری کرد، با هدف کسب مدال در بازیهای آسیایی اینچئون ...
همکاران خواجویی از رفتنش می‌گویند/ «پدرسالار» نظیر نداشت - وقتی نویسنده آثار خواجویی را از درگذشت وی مطلع می‌کنیم شوکه می‌شود، مهوش صبرکن بازیگر دو سریال او نیز وضعیت مشابهی دارد و افسوس می‌خورد که خالق یکی از ماندگارترین آثار ...
پایان جولان دهی بانک‌ها در سود سپرده/ روزشمار بیش از 10 درصد حذف شد - اگر بانک‌ها به تفاهم بین خودشان پایبند مانده و به مقررات بانک مرکزی عمل کنند از امروز هیچ حساب سپرده کوتاه مدتی با سود بیش از 10 درصد را باز نکرده و حساب های قبلی با بیش از این نرخ را نیز از دفاترشان حذف خواهند کرد.
موضع سازمان محیط زیست در برپایی سیرک ها/ تعطیلی یک شبه سیرک ها امکان پذیر نیست - معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با بیان اینکه اجازه نمی دهیم در سیرک ها از حیات وحش سوءاستفاده شود، گفت: اما امکان تعطیلی یک شبه تمام سیرک های کشور وجود ...
روحانی 7 مهر به روسیه می رود/ دیدار ظریف و لاووروف روز جمعه در مسکو  - رئیس جمهور کشورمان 7 مهر ماه به منظور شرکت در اجلاس خزر به روسیه سفر خواهد کرد .
استقلال به یاران قدیمی رسید/ تلاش پنج تیم برای رسیدن به اولین پیروزی! - خبرگزاری مهر - گروه ورزشی: تقابل رحمتی و ساموئل با استقلال و قلعه‌نویی، امیدواری آبی‌ها به نخستین صدرنشینی، رویارویی تیم‌های اول و دوم جدول در اصفهان، نبرد حساس ...
انتقاد شدید و کم‌سابقه آل‌اسحاق از بانک‌ها/ بانک مرکزی محل قدرت جریان‌های سیاسی است - رئیس اتاق بازرگانی و صنایع و معادن و کشاورزی تهران با انتقادات شدید و کم سابقه از وضعیت کنونی نظام بانکی و عدم وجود اقتدار و استقلال در بانک مرکزی، گفت: هم‌اکنون طرح ...
متن طرح پیشنهادی اتحادیه اروپا به شورای امنیت درباره آتش بس فراگیر در غزه - منابع دیپلماتیک از ادامه رایزنیها میان نمایندگان کشورهای عضو شورای امنیت در خصوص طرح پیشنهادی اتحادیه اروپا برای برقراری آتش بس دائم در نوار غزه خبر دادند.
6 وزیر این هفته به مجلس می روند/ بررسی ساماندهی مد و لباس در کمیسیون فرهنگی - بررسی سانحه سقوط آنتونوف 140 در کمیسیون عمران، بررسی طرح کاهش ساعات کاری کارکنان در ماه رمضان در کمیسیون بودجه، بررسی روابط ایران با قطر و کویت در کمیسیون امنیت ملی و ...
سرمایه‌گذاری کمپانی ماشین‌سازی در صنعت سینمای چین - کمپانی ماشین‌سازی چینی با قراردادی 650 میلیون دلاری وارد صنعت سرگرمی می شود.


بیشترین بازدیدها - سرویس خبر
Copyright © 2008 - 2014 vista.ir. All Rights Reserved