چهارشنبه ۱۴ مرداد ۱۳۹۴ / Wednesday, 5 August, 2015

انواع هرم سنی

   هرم سنى جمعيت
ساخت يا ترکيب سنى جمعيت (population composition) به‌صورت توزيع سنى و به تفکيک جنس، به‌وسيلهٔ 'هرم سنى' (age pyramid) نشان داده مى‌شود. به‌عبارت ديگر، براى نمايش هندسى توزيع جمعيت برحسب سن و جنس از هرم سنى استفاده مى‌شود و آن نمودارى است که دو محور عمودى و افقى دارد. محور عمودى نمايندهٔ سن از صفر تا حداکثر و محور افقى نشان دهندهٔ تعداد افراد هر سن يا گروه سنى مى‌باشد. معمولاً زنان در طرف راست و مردان در طرف چپ هرم نشان مى‌شوند.
در هرم سنى، طبقه‌بندى سنين جمعيت را به‌صورت يک سال يا گروه سنى پنج ساله انجام مى‌دهند و در هر صورت يک طبقه از افراد را به‌صورت مستطيل افقى ترسيم مى‌کنند که طول آن تعداد افراد يک سن يا گروه سنى و عرض آن سنين پنج ساله را نشان مى‌دهد. هر سن يا گروه سنى پله‌اى را در هرم مى‌سازد و هر چه از نظر سنى بالاتر برويم، به‌دليل مرگ و مهاجرت، از تعداد افراد کاسته مى‌شود و نمودار رفته رفته شکل يک هرم پلکانى را به خود مى‌گيرد و نامگذارى آن نيز به همين دليل است.
بهترين هرم سنى هرمى است که براساس سال کشيده شود و مناسب‌ترين بعدى که براى ترسيم هرم‌هاى سنى پذيرفته شده، اين است که بين قاعده و ارتفاع آن يک رابطهٔ منطقى وجود داشته باشد، يعنى طول محور عمودى برابر دوسوم طول محور افقى باشد. در هر حال هرم سنى را مى‌توان با تعداد مطلق افراد در هر سنى ترسيم کرد و يا با درصد آنها. نوع دوم، از لحاظ مقايسهٔ هرم‌ها اهميت بيشترى دارد.
هرم سنى از يک‌سو تاريخ جمعيت را نشان مى‌دهد، يعنى منعکس کنندهٔ رويدادهاى اجتماعى و اقتصادى خاصى است که در گذشته‌هاى تاريخى جامعه اتفاق افتاده و بر ترکيب جمعيتى کشور مؤثر واقع شده‌اند، و از سوى ديگر تغييرات ساخت جمعيت را در اثر تولد و مرگ و مهاجرت نمايان مى‌سازد، يعنى نمودار وضع جمعيت در يک لحظهٔ معين است.
گذشته از آن، هرم سنى جمعيت منعکس کنندهٔ شرايط و بحران‌هاى اقتصادى و جنگ‌ها و انقلابات است و اپيدمى‌هاى ادوارى اثر خود را بر آن باقى مى‌گذارند.
  انواع هرم سنى
هرم سنى جمعيت با توجه به نوع جمعيت‌ها، بر سه گونه است:
۱. هرم سنى ثابت: به جمعيتى مربوط است که در اثر تولد و مرگ و مهاجرت (درون‌کوچى و برون‌کوچي) تغييرات داخلى و خارجى نداشته باشد. اين جمعيت هرمى خواهد داشت که هر پلهٔ آن با پلهٔ پيش از خود فقط به نسبت توسعهٔ آن سن تفاوت دارد.
۲. هرم سنى کاهنده: جمعيتى را مى‌نماياند که کاهش پيدا مى‌کند.
۳. هرم سنى فزاينده: به جمعيتى مربوط است که رو به افزايش مى‌رود.
ساخت سنى جمعيت در کشورهاى جهان يکسان نيست. مثلاً در کشورهاى جهان سوم سن بخش عمده‌اى از جمعيت کمتر از ۱۵ سال، بخش کمى کوچک‌تر بين ۱۵ تا ۴۵ سال و بخش کوچکى از آن بيش از ۴۵ سال است (تودارو، ۱۳۶۴؛ ۷).
هرم سنى جمعيت در کشورهاى صنعتى پيشرفته که داراى جمعيتى پير هستند با هرم سنى جمعيت در کشورهاى توسعه يابنده که جمعيتى جوان دارند متفاوت است. در جمعيت‌هاى جوان پايه‌هاى هرم پهن‌تر و رأس آن باريک‌تر است، در حالى‌که پايهٔ هرم جمعيت‌هاى سالخورده باريک‌تر و رأس آن وسيع‌تر و تقريباً استوانه‌اى شکل است.
   جوانى جمعيت
مبحثى که در ساختار سنى جمعيت مهم است و در هرم سنى جمعيت نيز منعکس مى‌شود، جوانى و سالخوردگى جمعيت است. اصطلاح 'جمعيت جوان' نشان دهندهٔ ساخت سنى خاصى است که در آن بيش از دوپنجم جمعيت زير ۱۵ سال قرار دارد.
%40 ∑ p ≤ ∑ P 0 - 14
نسبت جمعيت زير ۱۵ سال به کل جميعت را نسبت 'جوانى جمعيت' مى‌نامند. به اين ترتيب، هنگامى که اهميت نسبى افراد زير ۱۵ سال در يک جمعيت افزايش يابد، از جوانى جمعيت سخن به ميان مى‌آيد.
سنجش نسبت جوانى جمعيت را به‌وسيلهٔ 'تست ورتهايم' (Wertheim test) يا آزمون ۴۰ درصد انجام مى‌دهند. ورتهايم، جامعه‌شناس و جمعيت‌شناس هلندي، پس از مطالعات خود در اندونزى و مقايسهٔ آن با ساير کشورها، به اين نتيجه رسيد که در جمعيت کشورهاى توسعه نيافته نسبت افراد کمتر از ۱۵ سال به کل جمعيت حدود ۴۰ درصد و يا بيشتر از آن است. ورتهايم اين پديده را مبناى يک سلسله فرضيه قرارداد و بدينسان آزمون ۴۰ درصد (تست ورتهايم) به‌وجود آمد. به‌ موجب اين تست، اولاً هر کشورى که لااقل ۴۰ درصد افراد آن کمتر از ۱۵ سال داشته باشند جزو کشورهاى توسعه نيافتهٔ اقتصادى محسوب مى‌شود، ثانياً ميان ميزان مواليد و مرگ کودکان و جمعيت کمتر از ۱۵ سال اين کشورها با ميزان افزايش طبيعى آنها رابطه‌اى نزديک وجود دارد (بهنام، ۱۳۴۸؛ ۵۲).
مطالعات جمعيتى نشان مى‌دهد در حالى‌که نسبت جوانى جمعيت در کشورهاى جهان سوم بيشتر از ۴۰ درصد (۴۰ تا ۴۷ درصد) است، اين رقم در کشورهاى صنعتى پيشرفته حدود ۲۵ درصد و حتى کمتر از آن (۲۰ تا ۲۵ درصد) مى‌باشد (جوان، ۱۳۶۵؛ ۳۱۲ و گزيده ۵۰، ۱۳۶۵؛ ۱۴).
   سالخوردگى جمعيت
'سالخوردگى جمعيت' مقياس ديگرى است که به‌وسيلهٔ آن مى‌توان به درجهٔ رشد و توسعهٔ جامعه و عقب‌ماندگى يا توسعه يافتگى آن پى برد. اگرچه براى سالخوردگى جمعيت، برعکس جوانى آن، ملاک و معيار دقيقى تعيين نشده، اما آمارهاى جمعيتى حاکى از آن است که نسبت افراد بالاتر از ۶۵ سال در کل جمعيت براى کشورهاى در حال توسعه بسيار پائين و حداکثر ۵ درصد (۱ تا ۵ درصد) است، در حالى‌که اين رقم براى کشورهاى پيشرفتهٔ صنعتى تا ۱۶ درصد (۱۰ تا ۱۶ درصد) هم مى‌رسد. از اين‌رو گفته مى‌شود که جوانى جمعيت از خصايص کشورهاى در حال توسعه و سالخوردگى جمعيت از ويژگى‌هاى جمعيت در کشورهاى صنعتى است. هنگامى که اهميت نسبى سالخوردگان در يک جمعيت افزايش يابد، از سالخوردگى جمعيت سخن به ميان مى‌آيد. با توجه به نسبت‌هاى سالخوردگى جمعيت در جهان امروز، مى‌توان گفت که 'جمعيت سالخورده' جمعيتى است که در آن نسبت جمعيت بالاى ۶۵ سال به کل جمعيت بيش از ۱۰ درصد باشد.
نکته‌اى که در مسئلهٔ سالخوردگى مهم است، اينکه اولاً اصطلاح سالخوردگى جمعيت را نبايد با روند پير شدن فردى جمعيت اشتباه کرد، ثانياً بين سالخوردگى جمعيت که پديده‌اى است جمعيتى و سالخوردگى انفرادى که مرحله‌اى است از زندگي، فرق گذاشت. پيرى فردى بيشتر از طول عمر انسان متأثر است که در نتيجهٔ بهبود شرايط زندگى و پيشرفت دانش پزشکى حاصل مى‌شود (اماني، ۱۳۵۴؛ ۲۹).
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
بورس کالا , بیست و ششم , شورشگران , جشنوار , تقلب کردن , محمد رضا پورحسن , تجلیگاه , لااااا , آزادسزی , لکران , ناشی , استان هرمزگان , اختلال فصلی , تقویت سکه ها , اخلالگران , لایه های پوست , آی ال 78 , بین تالملل , جشنواره فناوری نانو , حمله تروریستی در دانمارک ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / تازه‌ترین کشفیات درباره پیدایش و مرگ دایناسورها , بهداشت / بهداشت و زیبایی / مو / شامپوی تخم مرغ برای موهای خشک , بانک اطلاعاتی کتاب / جامعه‌شناسی 'سال سوم و پیش‌دانشگاهی' 'بیش از 1050 تست' , بانک اطلاعاتی کتاب / نمونه سوالات استاندارد درس یازدهم تا هجدهم تاریخ سال اول راهنمایی به همراه پاسخنامه , بانک اطلاعاتی کتاب / درس‌آزمون (7) پیش‌دانشگاهی (عمومی) , شخصیت‌ها / علمی / حکیم / آقا تقی افشار ارموی , موفقیت / همسران / همسران / رمانتیک‌ترین مرد ایران! , بانک اطلاعاتی کتاب / فهرست بهای واحد پایه رشته تاسیسات مکانیکی: رسته ساختمان و ساختمان صنعتی سال 1386 , بانک اطلاعاتی کتاب / English grammar in use: a self - study reference and practice book for intermediate students of English with answers , شخصیت‌ها / فرهنگی و هنری / سینماو تأتر / علی دهکردی , بانک اطلاعاتی کتاب / سیستمهای مدیریت بررسیهای نظری , فرهنگ و جامعه / گاه‌شمار / گاه‌شمار تاریخ ـ میلادی / ۹ فوریه سال ۱۹۲۴ ـ نخجوان منطقه خود مختار اعلام شد , بانک اطلاعاتی کتاب / کیک و شیرینی آسان روز , بانک اطلاعاتی کتاب / خرگوش دانا و گرگ نادان (براساس یک قصه قدیمی) , اجتماعی / حقوقی / بازرسی در نظام جمهوری اسلامی , بانک اطلاعاتی کتاب / مهارت‌های زندگی: سال دوم دوره‌ی راهنمایی تحصیلی , شخصیت‌ها / فرهنگی و هنری / شاعر / میرزا رضی رضی خراسانی , بانک اطلاعاتی کتاب / اسرار به دنیا آوردن فرزندان زیبا (اوژنیک) , بانک اطلاعاتی کتاب / مقاومت دولتها در برابر جهانی شدن "کوبا" , بانک اطلاعاتی کتاب / قرآن کریم ,



حقوق مرتضوی ماهیانه ۷ میلیون و ۵۹۰ هزار تومان - وکیل سازمان تأمین اجتماعی گفت: آقای مرتضوی تا آخرین روزی که در تامین اجتماعی بوده، ماهیانه ۷ میلیون و ۵۹۰ هزار تومان حقوق دریافت کرده است.
فقیهه سلطانی و رویا نونهالی / تصاویر اینستاگرامی - سلفی جالب محسن یگانه با هوادارانش در خیابان، یک سورپرایز بی نظیر برای هواداران محسن که برای غیر هوادارانش چیزی جز ترافیک نداشت.
آقازاده به روایت آقازاده / تصاویر - عارف پوستین دوز ؛ فرزند نعمت ا.. پوستین دوز، مدیر عامل شرکت ملی مس ایران و مدیر عامل سابق گروه خودرو سازی سایپا اخیرا در صفحه شخصی خود عکسهای جالب و متنوعی از خود را منتشر کرده است.
فیلم/ لحظه بلعیدن خدمه توسط موتور هواپیما - هواپیمایی قاتل از کار درآمد و خدمه پرواز را به شکل فجیعی به قتل رساند.
گفتگو با واسطه‌گران ازدواج ! - در جامعه ما مرد هر چه که باشد؛ دختر برایش پیدا می‌شود، ولی دختر اگر کوچک‌ترین مشکلی داشته باشد، نمی‌تواند ازدواج کند. الان هم پسرها به نوعی معتقدند که دختر برایشان فراوان است و در هر خانه‌ای را که بزنیم، کلی دختر دم بخت برایمان نشسته است.
دندانپزشک پیام صادقیان ! / تصاویر اینستاگرامی - پیام صادقیان با انتشار این عکس از خانم دکتر دندانپزشک برای درست کردن دندان هایش تشکر کرده است. محسن افشانی هم در کلینیک دندانپزشکی در کنار خانم دکتر و دستیارانش سلفی گرفته است.
بدون هیچ صحبتی فقط تماشا کنید - بدون هیچ صحبتی فقط تماشا کنید
هجوم عکس سلفی با پزرعروس در تهران - شروع برنامه ماه عسل 94 با اجرای علیخانی که به دلیل موضوع دور از انتظاری که به آن برنامه اختصاص داده بود؛ حسابی مخاطبان را دلسرد کرد و در ادامه هم، این دلسردی با حضورمهمانی با شغل پزری عروس! در این برنامه، تکمیل شد.
عکسی جدید از بهادر زمانی در گریم حضرت عباس (ع) - بهادر زمانی در گریم حضرت عباس (ع) در نمایی از فیلم رستاخیز در کنار تهیه کننده این مجموعه. احتمالا بهادر حالا که دیده فیلمشان قرار نیست اکران بشود روی به منتشر کردن عکس های آن در شبکه های اجتماعی و فضای مجازی آورده است تا در آن محیطِ پر مخاطب برجسته و دیده شوند.
تصاویر نشست عوامل سریال پایتخت - نشست صمیمانه عوامل سریال پایتخت با اصحاب رسانه
سلفی با جسد دانشجویان ایرانی ! / تصاویر - عکاسی و سلفی گرفتن در کلاس‌های تشریح پزشکی و انتشار آن در فضای مجازی، پدیده‌ای است که این روزها در حال فراگیر شدن است؛ پدیده‌ای که شاید در هیچ کجای دنیا مانند کشور ما به این صورت دیده نشود.
گفتگو با تازه عروس سینمای ایران در شب ازدواجش - گلاره عباسی بازیگر سینما و تلویزیون به خانه بخت رفت.
الناز حبیبی در فروشگاه شاهرخ استخری / تصاویر - عکس جدید سحر قریشی، بهاره کیان افشار، لیندا کیانی، شهرزاد عبدالمجید، کوروش تهامی در روز تولد همسرش، عکس یادگاری نفیسه روشن با کودکان افغان و تصاویر تتلو در ناو جنگی و ...
صحنه نادر شکار شیرها وسط جاده / تصاویر - در این گزارش تصویری که در دو روز اخیر منتشر شده و میلیون‌ها کاربر آن را تماشا کرده‌اند شاهد شکار دو شیر نر در وسط جاده‌ای در آفریقای جنوبی که در برابر چشمان حیرت زده دهها توریست رخ داد، خواهیم بود.
سلفی همسر شهرام محمودی / تصاویر اینستاگرامی - علی لهراسبی، مهدی ماهانی و کامبیز دیرباز چند روز مانده به تعطیلات به پیشواز تفریحات تابستانی در ترکیه رفته اند. سلفی فرزاد حسنی با نیما کرمی، علیرضا جاوید نیا، مژده لواسانی، ژیلا صادقی و صبا راد در حاشیه مراسم یادبود زنده یاد مهران دوستی.
فیلم/ توضیحات مجری زن درباره روزه‌خواری در آنتن زنده - صبا راد مجری برنامه «به خانه بر‌می‌گردیم» که در برنامه زنده تلویزیون به طور ناخواسته مزه غذایی را چشید، توضیحاتی در این خصوص ارائه کرد.
جنجال کلیپ هسته‌ای «تتلو» / ویدئو - تصاویر حرفه‌ای و قاب‌های هوشمندانه و کارگردانی درستی که در یک کلیپ با مضمون انرژی هسته‌ای دیده می‌شود، هم به لحاظ ساختار و هم از نگاه مضمون اتفاق خوبی محسوب می‌شود، اما اینکه کلیپ انرژی هسته‌ای را چه کسی خوانده بسیار جالب است!
رونمایی از فاجعه ملی در یک مسابقه تلویزیونی / فیلم - مسابقه تلویزیونی «ثانیه ها» که از شبکه دوم سیما پخش می شود، سطح پایین اطلاعات عمومی و سرانه مطالعه در کشور را به نمایش گذاشت. هر یک از شرکت کنندگان در این مسابقه، نماینده هزاران نفر از افراد جامعه هستند که اطلاعات عمومی آنها در حد یک دانش آموز سال دوم ابتدایی است.
عکس جدید از مهناز افشار و دخترش / عکس - بعد از ازدواج پر سر و صدای مهناز افشار با یاسین رامین پسر محمدعلی رامین معاون مطبوعاتی دولت احمدی‌نژاد، این زوج جوان وارد ماجراجویی جدیدی شده‌اند.
مهران غفوریان و همسر در تعطیلات. - مارال فرجاد، نگین صدق گویا، سیاوش خیرابی و امین زندگانی در پشت صحنه سریال جدیدشان. رز رضوی در یک جشنواره خیریه در شیراز. امیر مهدی کیا و ساغر عزیزی در نمایی از سریال معمای شاه در نقش محمدرضا شاه و فرح پهلوی.
پربازدیدها
قاچاقچیان از بازار موبایل چقدر سود می‌برند؟ - قاچاقی بودن 90 درصد تلفن‌های همراه وارداتی در بازار در کنار آمار گمرک از میزان واردات موبایل به کشور نشان می‌دهد که حدود 720 هزار دستگاه موبایل قاچاق با ارزشی حدود 820 میلیون دلار تنها طی چهارماهه اخیر به کشور وارد شده‌ است.
وزیر دفاع عربستان: کویت را اشغال می‌کنیم! - «محمد بن سلمان» جانشین ولیعهد و وزیردفاع عربستان در پی اعتراض کویت نسبت به توقف بهره برداری از چاه نفتی مشترک «الخفجی» از سوی عربستان، کویت را به اشغال و الحاق آن به خاک کشورش تهدید کرد!
تهدید اردوغان از سوی پوتین/سوریه را استالینگراد اردوغان می‌کنیم - تهدید اردوغان از سوی پوتین/سوریه را استالینگراد اردوغان می‌کنیم ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه در اقدامی خارج از عرف و پروتکل‌های دیپلماتیک شخصا «امید یاردیم»، سفیر ترکیه در این کشور را فراخواند و به‌طور رسمی هشدار داد که اگر رجب طیب اردوغان دست از حمایت خود از داعش در سوریه برندارد، فدراسیون روسیه به سرعت روابط دیپلماتیک خود با این کشور را قطع خواهد کرد. تحرکات پشت پرده دیپلماتیک برای بحران سوریه؛ آیا پروندۀ جنگ 4 ساله بسته می‌شود؟ ادعای تازۀ اردوغان: پوتین از اسد ناامید شده است
سجادپور در کافه خبر: افراد براساس نظام ارزشی خود درباره توافق قضاوت می کنند - سجادپور در کافه خبر: افراد براساس نظام ارزشی خود درباره توافق قضاوت می کنند سفیر پیشین کشورمان در مقر اروپایی سازمان ملل در کافه خبر گفت: افراد و جناح ها براساس نظام ارزشی خود درباره توافق هسته ای قضاوت می کنند و در این خصوص به ارزیابی های متعارف و معقول نیازمند هستیم. استادان حقوق و روابط بین الملل چه سوالاتی از ظریف پرسیدند؟ تحلیل هافینگتون‌پست دربارۀ مخالفان توافق هسته‌ای: دلواپسان برای جنگ عراق شادی می‌کردند ناگفته های صالحی از مذاکرات محرمانه در عمان/ پادشاه عمان چه نامه محرمانه رسمی را به رهبری داد؟
جهانی بیاندیشیم و بومی عمل کنیم/ملت ایران حامی مظلومین است - رئیس جمهور با تاکید بر اینکه امروز شرایطی داریم که باید جهانی بیاندیشیم و بومی عمل کنیم، تصریح کرد: برخی بر عکس معتقدند که ما باید محلی بیاندیشیم و برای جهان هم نسخه بپیچیم که این شدنی نیست.
مخاطبان فرضی شعر را نازل می‌کنند/ انتقاد از موج مجازی «بق‌بقوها»! - اسماعیل امینی با انتقاد از همراهی شاعران جوان با موج‌های مجازی ایجاد شده توسط افرادی مانند «امیر تتلو» گفت: ما در روزگار رواج «بق بقوها» هستیم و شاعر باید مراقب باشد!
حل اختلاف مخابرات و شرکت زیرساخت/ اینترنت مشترکان قطع نمی شود - معاون شرکت مخابرات ایران از حل اختلافات مالی این شرکت با شرکت ارتباطات زیرساخت خبر داد و گفت: در پی حل و فصل این موضوع، ارتباط اینترنت و مکالمات بین الملل مشترکان مخابرات قطع نخواهد شد.
تنها ایران از پس ترکیه در سوریه بر می‌آید - تهران و مسکو به دنبال راه حل سیاسی عادلانه تنها ایران از پس ترکیه در سوریه بر می‌آیدجورج سمعان می‌نویسد: ایران می‌تواند در برابر دخالت ترکیه در سوریه بایستد و چه بسا هشدارهای لازم را در این زمینه به آن داده باشد.
خداحافظی با گیت‌های خروجی مترو - گروه جامعه: مدیرکل روابط عمومی شرکت بهره‌برداری مترو تهران از جمع آوری گیت‌های خروجی ایستگاه‌های مترو خبرداد.
اولین ملاقات استقلال تهران و قلعه‌نویی - گروه ورزشی: دومین هفته لیگ برتر فوتبال در حالی پنجشنبه و جمعه برگزار می‌شود که گل سرسبد بازی‌های این هفته تقابل دیدنی استقلال و ملوان ...