دوشنبه ۳۰ بهمن ۱۳۹۶ / Monday, 19 February, 2018

جمعیت غیرفعال


   فعاليت
فعاليت (activity) يا به‌طور دقيق‌تر، فعاليت اقتصادي، به‌کارها و اشتغالاتى گفته مى‌شود که به توليد کالاها و خدمات سودمند و مؤثر در حيات اقتصادى جامعه مربوط هستند.
   تعريف جمعيت فعال
جمعيت فعال (active)، بنا به تعريف کنفرانس بين‌المللى آمارشناسان، مرکب از افرادى است متشکل از زنان و مردان که نيروى آماده‌اى را براى توليد کالاها و خدمات تشکيل مى‌دهند. بنا به تعريف، جمعيت فعال افرادى را در برمى‌گيرد که از لحاظ اقتصادى داراى فعاليت سودمند هستند و به توليد ثروت و خدمات اقتصادى مى‌پردازند. اين تعريف، در عين حال کارمندان، ارتشيان، کارکنان خانوادگى بدون مزد، اشخاصى که براى مزد و يا سود کار مى‌کنند؛ و همچنين بيکاران در جستجوى کار، بيماران و اشخاصى که براى مزد يا سود کار مى‌کنند؛ و همچنين بيکاران در جستجوى کار، بيماران و اشخاصى را که در مرخصى به سر مى‌برند در برمى‌گيرد و در مقابل، شامل کودکان، زنان خانه‌دار، دانش‌آموزان و دانشجويان، بازنشتگان، سپاهيان وظيفه، اجاره‌بگيران، بهره‌کشان، زندانيان و کسانى که معاش آنها يکسره به‌عهدهٔ ديگران است، نمى‌شود.
- انواع جمعيت فعال:
جمعيت فعال را به دو صورت مورد مطالعه قرار مى‌دهند:
۱. جمعيت فعال بالقّوه: افرادى از جمعيت کشور است که در سن قانونى کار، يعنى ميان ۱۵ و ۶۴ سال (يا در ايران جمعيت ۱۰ سال و بالاتر) قرار دارند. اين جمعيت به‌صورت بالقوه مى‌توانند فعال باشند.
۲. جمعيت فعال بالفعل: جمعيتى است که يا به‌عنوان فرد شاغل در زمان مورد بحث فعاليت دارد و يا به مثابهٔ فرد بيکار در جستجو کار، براى يافتن کار فعاليت مى‌کند. بنابراين جمعيت شاغل به‌علاوهٔ جمعيت بيکار در جستجوى کار را جمعيت فعال بالفعل گويند.
   جمعيت غيرفعال
افرادى که در سن فعاليت قرار ندارند و يا با تعريف جمعيت فعال بالفعل منطبق نيستند، 'جمعيت غيرفعال' (nonactive) ناميده مى‌شود. جمعيت غيرفعال را نبايد با جمعيت بيکار (unemployed) اشتباه کرد زيرا جمعيت بيکار کسى است که در سن کار قرار دارد و با داشتن توان، دنبال کار مى‌گردد ولى پيدا نمى‌کند در حالى‌که جمعيت غيرفعال بنا به‌دلايل مختلف در جستجوى کار و فعاليت نيست.
- انواع جمعيت غيرفعال:
جمعيت غيرفعال به سه دسته تقسيم مى‌شود:
۱. وابستگان: افرادى هستند که براى ادامهٔ حيات خود، به کوشش صاحبان درآمد يا نان‌آور احتياج دارند. در اين مورد مى‌توان از زنان خانه‌دار و کودکان و دانش‌آموزان و دانشجويان نام برد.
۲. افراد متکى به خود: کسانى هستند که مى‌توانند وسايل لازم را براى امرار معاش خود فراهم کنند. در بين اين افراد، مى‌توان از سهامداران، بازنشستگان و صاحبان مستغلات نام برد.
۳. سرباران: به کسانى اطلاق مى‌شود که استعداد و امکان کار کردن ندارند و براى زندگى خود از کمک‌هاى عمومى برخوردار هستند. اعانه‌بگيران و بيکاره‌ها (رمالان، دعانويسان، فالگيران، معرکه‌گيران و افرادى مانند آنها) جزو سربازان محسوب مى‌شوند (اماني، ۱۳۵۴؛ ۳۳ و ۳۶ و امين‌زاده، ۱۳۴۹؛ ۶۵).
   سن فعاليت و دورهٔ زندگى فعال
براساس شاخص‌هاى جمعيت‌شناسى 'سن فعاليت' از ۱۵ سالگى شروع و به ۶۴ سالگى ختم مى‌شود. اين فاصله را سن فعاليت، يا به بيان دقيق‌تر، سن فعاليت اقتصادى مى‌نامند. سن فعاليت در کشورهاى جهان سوم معمولاً از ۱۰ سالگى و حتى زودتر شروع مى‌شود.
'دورهٔ زندگى فعال' به متوسط سال‌هائى از حيات يک نسل گفته مى‌شود که طى آن، افراد به‌طور بالقوه داراى فعاليت هستند. پيدا است که طول متوسط زندگى فعال به سال‌هاى آغاز و پايان آن بستگى دارد. دورهٔ زندگى فعال بر دو نوع است:
- 'دورهٔ زندگى فعال خام' : تعداد متوسط سال‌هاى زندگى فعال يک نسل بدون محاسبهٔ مرگ آنان.
- 'دورهٔ زندگى فعال خاص' : تعداد متوسط سال‌هاى فعال يک نسل با در نظر گرفتن مرگ آنان.
   نرخ‌هاى فعاليت
پيش از ذکر برخى از شاخص‌هاى آمارى در رابطه با نرخ‌هاى فعاليت، تذکر دو نکته ضرورى است: نخست اينکه هر يک از فرمول‌ها را مى‌توان برحسب جمعيت فعال بالقوه و جمعيت فعال بالفعل محاسبه کرد که هر کدام در جاى خاصى کاربرد دارد؛ دوم اينکه هر يک از فرمول‌ها را مى‌توان به‌طور عام براى کل جمعيت يا گروه سني، جنسى و اجتماعى ويژه محاسبه کرد. در صورت اول شاخص‌هاى عمومى به‌دست مى‌آيد و در صورت دوم شاخص‌هاى ويژه.
- نرخ فعاليت عمومى جمعيت:
نسبت جمعيت‌ فعال به جمعيت ده سال و بالاتر که معمولاً براى صد نفر از آنها محاسبه مى‌شود:
GAR = Pa/P(10+) ×100
اين فرمول را مى‌توان به گروه‌هاى سني، جنسى و اجتماعى خاص نيز محاسبه کرد که در آن صورت 'نرخ فعاليت ويژه' به‌دست مى‌آيد.
- نسبت فعاليت:
نسبت جمعيت فعال هر گروه سنى به مجموعهٔ جمعيت فعال است که به‌صورت درصد محاسبه مى‌شود:
ARatio = Pa(x~x+5)/Pa
- بار جمعيتى يا بار اقتصادى:
بار اقتصادى (econmic load) يا بار جمعيتى (population load) نشان دهندهٔ تعداد جمعيتى است که از نظر اقتصادى به يک نفر از جمعيت فعال وابسته و متکى هستند. اين نسبت از تقسيم جمعيت کل بر جمعيت فعال به‌دست مى‌آيد:
PL/EL = P/Pa
- بار تکفل ناخالص:
بار تکفل ناخالص يا 'نسبت ناخالص' (dependency ratio) نشان دهندهٔ مقدار تکلفى است که يک فرد فعال از نظر تأمين زندگى و هزينهٔ افراد غيرفعال بر دوش دارد و آن عبارت است از نسبت افراد غيرفعال به افراد فعال:
DRatio. g = Pno/Pa
بار اقتصادى يا جمعيتى، خود جمعيت فعال را نيز در برمى‌گيرد در صورتى‌که بار تکفل ناخالص تنها جمعيت وابسته را شامل مى‌شود. گذشته از اين، بيکاران در جستجوى کار هم در ميان جمعيت فعال قرار دارند و به همين جهت ناخالص ناميده مى‌شود.
- ضريب تکفل:
اگر بار تکفل ناخالص براى ۱۰۰ نفر از جمعيت محاسبه شود، ضريب تکفل (dependecy rate) به‌دست مى‌آيد. ضريب تکفل را 'نرخ سرباري' نيز مى‌گويند:
DR = Pna/Pa ×100
  بخش‌هاى فعاليت اقتصادى
افراد جمعيت فعال برحسب نوع فعاليت اقتصادى که در جامعه انجام مى‌دهند، در يکى از بخش‌هاى عمدهٔ فعاليت اقتصادى قرار مى‌گيرند. کولين کلارک (Colin Clark) فعاليت‌هاى اقتصادى را به سه گروه عمده تقسيم مى‌کند: گروه اول شامل فعاليت‌هاى کشاورزي، جنگلبانى و ماهيگيري؛ گروه دوم دربرگيرندهٔ رشته‌هاى استخراج معادن، صنعت، ساختمان و آب و برق و گاز؛ و گروه سوم متضمن بازرگاني، بانکداري، بيمه، حمل و نقل و ارتباطات و فعاليت در دستگاه‌هاى خصوصى و دولتى است. به‌طور خلاصه، بخش اول را 'بخش کشاورزي' ، بخش دوم را 'بخش صنعت' و بخش سوم را 'بخش خدمات' مى‌نامند.
شيوهٔ توزيع جمعيت در ميان بخش‌هاى کشاورزي، صنعت، خدمات از فعاليت‌هاى اقتصادى نشان دهندهٔ پيشرفت يا عقب‌ماندگى جامعه و مرحلهٔ تکامل اقتصادى و اجتماعى آن است. در کشورهاى صنعتى پيشرفته اکثريت جمعيت فعال در بخش‌هاى صنعت و خدمات مشغول هستند و در عين آن تنها ۵ - ۲ درصد اين جمعيت به کشاورزى مى‌پردازند، سهم قابل توجهى در توليد ناخالص ملى برعهده مى‌گيرند اما در کشورهاى توسعه يابنده اکثريت مردم (حتى تا ۸۰ درصد آنها) در بخش کشاورزى مشغول هستند و در عين حال سهم ناچيزى از توليد ملى را برعهده دارند.
  رشته‌هاى فعاليت
رشته‌هاى فعاليت اقتصادى عمده که در سرشمارى‌ها براى طبقه‌بندى شاغلان به‌کار مى‌رود و ارتباط تفصيل و اجمال با بخش‌هاى فعاليت اقتصادى دارند، عبارت است از:
- کشاورزى، دامپرورى، جنگلبانى، شکار و ماهيگيرى
- استخراج معادن و استخراج سنگ (صنايع استخراجى)
- توليد صنعتى (صنايع توليدى)
- ساختمان (بخش ساختمانى)
- برق، گاز، آب و خدمات بهداشتى
- بازرگانى (کلى و جزئى) و بانکدارى
- حمل و نقل، انباردارى و ارتباطات
- خدمات.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
داوری فیفا , تعداد داوطلبان , حضورحداکثری در انتخابات , تعویضی , مدارس دهدشت , ایستگاه شریف , شبکه های قاچاق , آرمان های امام راحل , ستارگان لیگ جزیره , مصطفی اعلایی ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / پروین عشق , بانک اطلاعاتی کتاب / بیا از عشق بگوییم: ترانه‌های مدرن تاکینگ , بانک اطلاعاتی کتاب / دیوان حضرت علی (ع) , بانک اطلاعاتی کتاب / پریودونتولوژی بالینی کارنزا 2002 , بهداشت و درمان / علوم پزشکی / علوم پزشکی ـ تحقیقات پزشکی / گزارش درمان اندوسکوپیک سنگ تشکیل شده بر روی IUD , بانک اطلاعاتی کتاب / شهید محبت (مادر): نظم و نثر , اقتصاد و بازرگانی / اقتصاد مالی / تورم و رکود / علل تورم در اقتصاد ایران , اقتصاد و بازرگانی / اقتصاد و سیاست / اقتصاد ایران / آیا تورم ایران وارداتی است؟ , بانک اطلاعاتی کتاب / Endocrinology and metabolism , اجتماعی / خانه و خانواده / روابط زناشویی / او شریک زندگی من است ,

برخی منابع مهم خبری
farsnews.ir خبرگزاری فارس , shahrsakhtafzar.com شهر ‌سخت افزار , newsrahemardom.ir روزنامه راه مردم , shahrvand-newspaper.ir روزنامه شهروند , fartaknews.com فرتاک نیوز , musicema.com موسیقی ما , hemayatonline.ir روزنامه حمایت , car.ir کار(خودرو) , cinemapress.ir سینما پرس , piroozionline.ir روزنامه پیروزی ,



آشنایی با روش تهیه ی املت قارچ و گوجه فرنگی
آماده کردن این املت آلمانی، کم هزینه، آسان و سریع است؛ پس چرا آن را برای شام امشب تان درست نکنید؟ ● مواد لازم ▪ کره ۳۰ گرم ▪ قارچ خرد شده ۲۰۰ گرم ▪ گوجه فرنگی خرد شده ۲ عدد ▪ تخم …
وبگردی
اگر «عدم رویارویی با حریفان اسرائیلی» آرمان ماست چرا پنهانی و دزدکی؟
اگر «عدم رویارویی با حریفان اسرائیلی» آرمان ماست چرا پنهانی و دزدکی؟ - آنچه مشخص است جمهوری اسلامی ایران باید تصمیم مشخص و درستی درباره سیاست عدم رویارویی با ورزشکاران رژیم صهیونیستی بگیرد. دیگر نمی‌توان با این روش تعقیب و گریزی با این مسئله برخورد کرد. دیگر نمی‌توان ورزشکاران را از مقابله با کشتی‌گیران اسرائیلی باز داشت و در برابر رسانه‌های جهانی گفت به خاطر مصدومیت در میدان حاضر نمی‌شویم و در داخل جشن بگیریم که ما عزت‌مان را حفظ کردیم و...
خوشحالی عجیب معاون رئیس‌جمهور از افزایش هزینه سفر به خارج از کشور !
خوشحالی عجیب معاون رئیس‌جمهور از افزایش هزینه سفر به خارج از کشور ! - دولت - معاون رئیس‌جمهور با بیان اینکه نوسان قیمت ارز کلا آزار دهنده است، گفت: افزایش قیمت ارز به لحاظ محاسبه عددی هزینه تمام‌شده سفر به خارج از کشور را افزایش می‌دهد.
ویدئو / حضور خانواده مسافران هواپیمای یاسوج در محل حادثه
ویدئو / حضور خانواده مسافران هواپیمای یاسوج در محل حادثه - برخی از خانواده‌های مسافران هواپیمای تهران - یاسوج که صبح یکشنبه (۲۹ بهمن) در ارتفاعات سقوط کرد، در حوالی مناطق احتمالی وقوع حادثه حضور یافته‌اند تا از نزدیک در جریان عملیات جست‌وجوی لاشه هواپیما قرار بگیرند. نیروهای حاضر در محل نیز برای آنها توضیح می‌دهند که چرا کار این عملیات با دشواری‌هایی مواجه است.
اسنادی که نشان می دهد فرودگاه یاسوج رادار ندارد
اسنادی که نشان می دهد فرودگاه یاسوج رادار ندارد - رضا رشیدپور در برنامه حالا خورشید از اسنادی رونمایی کرد که نشان می دهد، فرودگاه یاسوج علیرغم تکذیب مسئولان، رادار و تجهیزات کافی برای فرود امن هواپیماها ندارد. گفته می شود یکی از دلایل دخیل در سقوط هواپیمای تهران - یاسوج فعال نبودن رادار فرودگاه یاسوج بوده است.
سقوط «خرمشهر»، هواپیمایی که چندین سال زمین‌گیر شده بود!
سقوط «خرمشهر»، هواپیمایی که چندین سال زمین‌گیر شده بود! - رویدادی که در بطن آن، هواپیمای ATR شرکت آسمان قرار داشت که با کد EP-ATS رجیستر شده و مسئولان شرکت هواپیمایی آسمان بر آن نام «خرمشهر» را گذارده بودند. نامی که هدف از انتخاب آن هرچه بوده، حتما یادآوری سقوط خرمشهر در ابتدای جنگ تحمیلی نبوده است. رویدادی که ساعاتی پیش بار دیگر رخ داد؛ این بار با سقوط هواپیمایی که خرمشهر نام داشت.
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد !
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد ! - شب گذشته مراسم اکران فیلم بلوک 9 خروجی 2 به کارگردانی علیرضا امینی و تهیه کنندگی محمدرضا شریفی نیا و نیز فیلم شاخ کرگدن در پردیس سینمایی ملت برگزار گردید.
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه - سخنرانی پرحاشیه احمدی نژاد در مقابل دادگاه بقایی