ویستا مرجع مهمترین عناوین خبری / جمعه ۵ اردیبهشت ۱۳۹۳ / Friday, 25 April, 2014

انواع اشتغال

   اشتغال
در هر جامعه‌ عده‌اى از جمعيت فعال، شاغل هستند. مطابق تعريف، 'شاغل' (employed) کسى است که کار يا شغلى را دارا است و به اين کار و شغل به‌عنوان يک تخصص و حرفه آگاهى دارد. وضعيت داشتن و مشغول بودن جمعيت به شغل معينى را 'اشتغال' (employment) گويند. به‌عبارت ديگر، اشتغال به وضعيتى اطلاق مى‌شود که در آن به ازاء شرکت مستقيم و فعال در جريان توليد و انجام خدمات، پاداش يا مزدى به‌صورت نقدى يا جنسى پرداخت مى‌شود.
   انواع اشتغال
اشتغال را از نظر شموليت آن نسبت به افراد، به دو نوع تقسيم مى‌کنند:
۱. اشتغال کامل
۲. اشتغال ناقص.
شرايطى از اشتغال جامعه را که در آن 'مشاغل جديد بيشتر از اشخاص بيکار باشد' ، يعنى کليهٔ افراد فعال جامعه بتوانند کار مناسبى را به آسانى پيدا کنند و 'در هر زمان نسبت زيادى از جمعيت مشغول کار باشند' ، 'اشتغال کامل' مى‌نامند. به تعريف ديگر، اشتغال کامل شرايطى است که در آن 'تعداد متقاضيان کار کمتر از موقعيت‌هاى شغلى خالى باشد' . در چنين شرايطي، جامعه با وضعيت اشتغال کامل مواجه است. در غير اين صورت، 'اشتغال ناقص' در جامعه حاکم خواهد بود.
اشتغال کامل و بيکارى مى‌توانند در عين حال و همزمان در جامعه وجود داشته باشند (ترابى و تقوي، ۱۳۶۲؛ واژهٔ ۳۳۳ و فرهنگ، ۱۳۵۸؛ ۳۳۷).
   نرخ‌هاى اشتغال
- نرخ اشتغال عمومى:
شاخص‌ اشتغال عمومى کليهٔ جمعيت محاسبه مى‌شود اما با توجه به اينکه چه جمعيتى انجام مى‌گيرد، به شه شکل در مى‌آيد:
۱. نرخ اشتغال ناخالص:
براى کليهٔ جمعيت جامعه محاسبه مى‌‌شود:
GER. g = Pem/P ×100
۲. نرخ اشتغال خالص:
براى جمعيت واقع در سن کار و فعاليت (جمعيت فعال بالقوه) محاسبه مى‌شود:
GER. n = Pem/P(15-64)× 100
۳. نرخ اشتغال فعال:
براى جمعيت فعال بالفعل (شاغل + بيکار در جستجوى کار) منظور مى‌شود:
GER. a = Pem/Pa × 100
- بار معيشتى:
تعداد افرادى است که از نظر زندگى اقتصادى و مادى يک نفر شاغل وابسته و متکى هستند. بار معيشتى (subsistence load) از طريق تقسيم کل جمعيت به جمعيت شاغل به‌دست مى‌آيد:
SL = P/Pem
- بار تکفل خالص:
بار تکفل خالص يا 'نسبت بستگى خالص' نشان دهندهٔ بار حقيقى جمعيتى و اقتصادى است که از نظر تأمين زندگى افراد غيرشاغل بر دوش افراد شاغل جامعه قرار دارد. بار تکفل خالص از طريق تقسيم جمعيت غيرشاغل بر جمعيت شاغل به‌دست مى‌آيد:
DRatio. n = P - Pem/Pem
  گروه‌هاى شغلى
دفتر بين‌المللى کار انواع مشاغل را از نظر دارندگان آنها به ده 'گروه شغلى' تقسيم مى‌کند:
۱. مديران و کادر ادارى عالى اجرائى
۲. کارمندان دفاتر
۳. فروشندگان و کارکنان مربوط به فروش
۴. کشاورزان، ماهيگيران، شکارچيان، جنگلبانان و دامپروران
۵. کارکنان امور استخراج و معدن
۶. کارکنان حمل و نقل و ارتباطات
۷. هنرمندان
۸. کارکنان فنى ـ حرفه‌اى و توليد
۹. کارکنان خدمات و ورزش و تفريح
۱۰. افرادى که نمى‌توانند در گروه‌هاى بالاتر قرار بگيرند.
  موقعيت شغلى
از نظر موقعيت شغلى يا 'سمت در شغل' نيز مشاغل را در شش گروه طبقه‌بندى مى‌کنند:
۱. کارفرما
۲. کارکن مستقل
۳. مستخدم دولت
۴. مزد و حقوق‌بگير بخش خصوصي
۵. کارکن خانوادگى بدون مزد
۶. کارآموزان بدون مزد (امانى، ۱۳۷۷؛ ۲۸).


همچنین مشاهده کنید


بیشترین بازدیدها - سرویس خبر
Copyright © 2008 - 2014 vista.ir. All Rights Reserved