چهارشنبه ۲۵ مهر ۱۳۹۷ / Wednesday, 17 October, 2018

خویش همسری و بیگانه همسری


در جامعه روستائى ايران ازدواج‌ها به دو صورت درون گروهى و برون گروهى معمول است، لکن ميزان آن در اجتماعات مختلف فرق مى‌کند، در گذشته ازدواج‌هاى نوع درون گروهى بيشتر صورت مى‌گرفت. امروز ظاهراً ميزان آن کم شده است. بى‌شبهه گسترش وسائل ارتباطى، افزايش ميزان تحرکات مکانى، اجتماعى و شغلى؛ به‌ويژه در سال‌هاى اخير در دگرگونى و تطور شکل ازدواج مؤثر بوده است. مقايسه نوع روابط ميان زن و شوهر طى دو نسل در برخى از جامعه‌هاى روستائى نشانگر تغيير شکل ازدواج از خويش همسرى به بيگانه همسرى است. ولى در بسيارى موارد عکس اين وضع نيز ديده شده است. بررسى انجام شده در ابراهيم‌آباد کاشمر نشان مى‌دهد که از ۷۸ خانواده مورد بررسيى در ۹/۴۴ درصد زن و مرد با هم رابطه خويشاوندى داشته‌اند و در ۱/۵۵ درصد بقيه زن و مرد نسبت به هم بيگانه بوده‌اند (ابراهيم‌آباد دهکده‌اى از کاشمر صفحهٔ ۵۷). همچنين بررسى انجام شده درباره ۱۷ واقعه ازدواجى که طى سه سال اخير در همين دهکده صورت گرفته، حاکى از آن است که ۵۹ درصد آنها جنبه بيگانه همسرى داشته است.
ارقام مذکور نشان مى‌دهد که چند ازدواج‌هاى نوع برون گروهى در گذشته هم معمول بوده است، لکن ميزان آن در سال‌هاى اخير بالا رفته است. در پاره‌اى از جامعه‌هاى روستائى بر اثر عوامل اجتماعى ـ فرهنگى و سلطه شبکهٔ خويشاوندى ازدواج درون گروهى هنوز شکل غالب ازدواج‌ها را تشکيل مى‌دهد. در اين قبيل جوامع ميان گروه‌هاى اجتماعى، طايفه‌اى يا خويشاوندى بر اثر نتوع فرهنگ‌ها، سازگارى روانى دشوار است. به همين جهت ازدواج‌ها بيشتر از نوع درون گروهى است. در دهکده سهل‌آباد قوچان ازدواج‌ها بيشتر در درون گروه طايفه‌اى صورت مى‌گيرد و طايفه‌هاى ده از اين حيث شکلى نسبتاً بسته دارند و بسيار به‌ندرت فرد بيگانه را در گروه خود مى‌پذيرند. دايره همسرگزينى محدود به همان چارچوب گروه طايفه‌اى است. هر چند طايفه‌هاى ده زمان زيادى است که در کنار هم زيست مى‌کنند و بر اثر مجاورت مکانى، ميان آنها کم و بيش رابطه همسايگى به‌وجود آمده است، اما اين ارتباط و نزديکى در شکل ازدواج چندان تأثيرى نداشته است. تحقيقى که درباره نوع ازدواج سران خانواده‌هاى اين ده انجام گرفته است، نشان مى‌دهد که تقريباً ۵/۹۰ درصد آنها با دخترى از افراد هم طايفه خود ازدواج کرده‌اند.
همين بررسى حاکى است از ۷ مورد ازدواجى که طى سه سال اخير واقع شده، همه از نوع درون گروهى بوده و ۵/۸۰ درصد آنها با خويشاندان پدرى صورت گرفته است (سهل‌آباد دهکده‌اى از قوچان صفحهٔ ۵۳). از آنجا که طايفهٔ جافکانلو و شارمانلو به‌طور پراکنده در دهات مختلف به‌سر مى‌برند، افراد اين طايفه‌ها که در دهکده سهل‌آباد سکونت دارند، ممکن است همسران خود را در ميان طايفه‌هاى خود که در ديگر دهات ساکن هستند بيايند. بنابراين مى‌بينيم که هر چند در برخى موارد افق انتخاب همسر از سطح يک ده تجاوز مى‌کند و دامنه آن تا روستاهاى ديگر گسترش مى‌يابد، ولى از چارچوب طايفه خارج نمى‌شود. بررسى نوع روابط ميان زن و مرد در دهکده فرديس ورامين نشان مى‌دهد که شکل ازدواج براى ۶/۳۹ درصد خانواده‌ها درون گروهى بوده است، همچنين بررسى درباره ۱۵ واقعهٔ ازدواج سه سال اخير اين دهکده حکايت مى‌کند که ۳/۷۳ درصد آنها از نوع ازدواج با خويشاوندان بوده است (واحدهاى کار زراعى و خويشاوندى در فرديس صفحهٔ ۳۵). مقايسه ارقام مربوط به ازدواج‌هاى سه سال اخير دهکده‌ سهل‌آباد و فرديس و ازدواج‌هاى سال‌هاى گذشته نشانه عموميت و رواج همسرى در اين روستاها است. جدول توزيع درصد ازدواج ميان سه روستاى سهل‌آباد، فرديس و سنگ سفيد را نشان مى‌دهد (۱).
(۱) . فرهادى، عليرضا. سنگ سفيد روستائى از کرمانشاهان. دانشکده علوم اجتماعى دانشگاه آزاد اسلامى رودهن، کار تحقيق عملى دست‌نويس، ۱۳۷۸، صفحهٔ ۳۱.
  جدول توزيع درصد ازدواج ميان سه روستاى سهل‌آباد، فرديس و سنگ سفيد
نوع رابطه سهل‌آباد فرديس سنگ سفيد
ازدواج با دخترعمو ۳۱/۶ ۳۰ ۶/۷
ازدواج با دخترعمه ۱۰/۵ ۱۵ ۲۰
ازدواج با دخترى از خويشاوندان پدرى ۱۵/۸ ۱۵ ۴۰
جمع ازدواج با خويشاوندان پدرى ۵۷/۹ ۶۰ ۶۶/۷
ازدواج با دختردائى ۲۱/۱ ۲۰ ۱۳/۳
ازدواج با دخترخاله ۵/۳ ۱۰ ۶/۷
ازدواج با دخترى از خويشاوندان مادرى ۱۵/۸ ۱۰ ۱۳/۳
جمع ازدواج با خويشاوندان مادرى ۴۲/۱ ۴۰ ۳۳/۳
جمع ازدواج با خويشاوندان ۱۰۰ ۱۰۰ ۱۰۰
مقايسه ارقام مندرج در جدول توزيع درصد ازدواج ميان سه روستاى سهل‌آباد، فرديس و سنگ سفيد نشان مى‌دهد که در هر سه جامعه ازدواج با خويشاوندان پدرى بزرگ‌ترين نسبت را تشکيل مى‌دهد که در دو جامعه سهل‌آباد و فرديس ازدواج ميان دخترعمو و پسرعمو (با تفاوتى اندک) اکثريت دارد، ولى در دهکده سنگ سفيد ميزان ازدواج با دخترى از خويشاوندان پدرى بزرگ‌ترين نسبت را تشکيل مى‌دهد که پس از آن ازدواج با دخترعمه قرار مى‌گيرد. همچين در اين روستا از مجموع ازدواج‌هاى خويش همسرى ۲۷ درصد، مردان با خويشاوندانى که در خارج از روستا و حتى در شهر اقامت داشته‌اند ازدواج کرده‌اند. اما نکته قابل توجه اين است که در هر سه جامعه خويش همسرى رواج زيادى دارد که در هر سه جامعه خويش همسرى رواج زيادى دارد که در توجيه علل آن مى‌توان عامل خويشاوندى، عامل جغرافيائى، عامل روانشناسى اجتماعى و عامل اجتماعى ـ اقتصادى ـ فرهنگى را در نظر گرفت.
- عامل خويشاوندى:
هر چند به ظاهر گفته مى‌شود که فرد در انتخاب همسر آزاد است، ولى عملاً دريافتن همسر تحت‌تأثير مصلحت‌هاى خويشاوندى قرار مى‌گيرد و مجبور مى‌شود آراء، نگرش‌ها و توصيه‌هاى خويشاوندان را به‌کار بندد. در واقع در تصميم فرد در انتخاب همسر نوعى فشار و اجبار که از طرف گروه خويشاوندى او ناشى مى‌گردد، گاه مستقيماً و گاه به‌طور غيرمستقيم دخالت دارد. فرد عضو گروهى است که ازدواج با خويشاوندان را تشويق و تأکيد مى‌کند. به‌عبارت ديگر خويش همسرى در جامعه امرى مطلوب و متناسب با ارزش‌ها و هنجارهاى اجتماعى است. از اين‌رو فشار و اجبار نه تنها براى فرد چندان محسوس نيست بلکه به‌علت وابستگى عميق با خويشاوندان، به‌خاطر حفظ وحدت خويشاوندى به ازدواج‌هاى درون گروهى با ميل و رضا گردن مى‌نهد.
در برخى از خانواده‌هاى سنتى روستائى تصميمات لازم در امر ازدواج برعهده والدين است و جوان در انتخاب همسر نقش مهمى ندارد و تنها پس از ازدواج ممکن است بين او و زن خود دلبستگى به‌وجود آيد.
- عامل جغرافيائى:
بر اثر مهاجرت‌هاى روستائى و دور شدن افراد از همديگر، جدا افتادگى، ناشناس ماندن و احساس بيگانگى و غربت در محيط‌هاى ناآشنا و نامأنوس، همگرائى ـ عصبيت و علقه خويشاوندى ميان افراد شديدتر مى‌شود و اين خود عامل مهمى است که فرد را هر جا که باشد به ازدواج با خويشاوندان برمى‌انگيزد. بررسى‌هاى پراکنده حاکى از آن است که مهاجران روستائى که به شهر آمده‌اند پس از مدتى اقامت در شهر، دچار غربت‌زدگى مى‌شود و احساس دلتنگى مى‌کنند و اغلب براى ازدواج به روستاى محل سکونت اوليه خود برمى‌گردند و همسران خود را از ميان خويشاوندان خود انتخاب مى‌‌کنند، برخلاف نظريه پاره‌اى از جامعه‌شناسان که عقيده دارند مهاجرت روستائيان به شهر موجب رواج ازدواج‌هاى نوع بيگانه همسرى گرديده است، در جامعه ما چندان مصداق پيدا نمى‌کند.
- عامل روانشناسى اجتماعى:
خويشاوندان به خصايص اخلاقى و شخصيتى همديگر بيشتر واقف هستند. اين شناخت متقابل در انتخاب همسر، سازگارى روانى زوجين و در نتيجه در استحکام خانواده در حفظ وحدت خويشاوندى مؤثر است.
- عامل اجتماعى ـ اقتصادى ـ فرهنگى:
در ميان پاره‌اى از گروه‌هاى خويشاوندى شرايط ازدواج بسيار سهل و ساده است و مرد با هزينه مختصرى (که به‌عنوان شيربها به خانواده عروس مى‌پردازد) مى‌تواند ازدواج کند. در بسيارى موارد پرداخت شيربها ميان خويشاوندان معمول نيست و يا اينکه بسيار اندک و به‌صورت اشياء ساده‌اى درآمده و جنبه سمبليک (رمزي) پيدا کرده است. به هر حال شناخت متقابل افراد هم طايفه و خويشاوندان، اشتراک در زمينه‌هاى خرده فرهنگ، هزينه کم، شيربهاى مختصر و تشريفات بسيار ساده موجب مى‌شود که افراد همسران خود را ميان اقوام و خويشان خود ـ حتى اگر اين افراد با آنها فاصله زيادى داشته باشد و در مکان ديگرى به‌سر برند ـ انتخاب کنند. شايد بتوان گفت که تمرکز ثروت و جلوگيرى از پراکنده شدن آن نيز سبب مى‌شود که اعضاءٔ گروه خويشاوندى دختران خود را به عقد ازدواج خويشاوندان خود درآورند. ازدواج دخترعمو و پسرعمو که از قديم گفته مى‌شود: 'عقد آنها در آسمان‌ها بسته است' نمونه‌اى از اين موارد است.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
سینما 94 , مردم متدین , گروه های مسلح , کمتیه امداد , غزل پاک باطن , روند مصوبات , رزادخانه , ائتلاف اسرائیل , آموزش فنی , غورماچ ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / Pancakes , فرهنگی و هنری , ادبیات و شعر , ادبیات و شعر / درآمدی بر شعر عصر انقلاب , بهداشت , بهداشت روانی , شخصیت / آنهایی که از خودشون راضی نیستند ، بخوانند! , بانک اطلاعاتی کتاب / لباس جدید پادشاه , بانک اطلاعاتی کتاب / رساله اجوبه الاستفتائات: ترجمه فارسی , بانک اطلاعاتی کتاب / راهنما و بانک سوالات امتحانی روان‌شناسی شخصیت براساس کتاب: دکتر یوسف کریمی ویژه‌ی دانشجویان دانشگاه پیام نور شامل: یک دوره تدریس ... , خانه و خانواده , آشپزی , ساندویچ ، پیتزا و سوفله / ساندویچ تن ماهی , بانک اطلاعاتی کتاب / گلنار و آیینه سحرآمیز , بانک اطلاعاتی کتاب / تاریخ ادبیات ایران: خلاصه جلد اول و دوم , بانک اطلاعاتی کتاب / کودکانه‌ترین: آموزش زبان انگلیسی ـ رنگ‌آمیزی ,

برخی منابع مهم خبری
namehnews.ir نامه نیوز , ilna.ir ایلنا , banifilm.ir بانی فیلم , eghtesadnews.com اقتصادنیوز , khordadnews.ir خرداد نیوز , setarehnews.ir ستاره‌ها , snn.ir دانشجو , hemayatonline.ir روزنامه حمایت , piroozionline.ir روزنامه پیروزی , vista.ir وبگردی ,



وبگردی
فیلم | رسوایی جدید در رسانه ملی؛ مقصر فریب مردم کیست؟
فیلم | رسوایی جدید در رسانه ملی؛ مقصر فریب مردم کیست؟ - فیلم - پدری که در برنامه «فرمول یک» علی ضیا ادعا کرد به خاطر تامین هزینه‌های درمان فرزندش اقدام به فروش کلیه‌اش کرده، مردم را فریب داده است.
«بیان واضحات و تکرار مکررات» ؛ نتیجه 7 سال بودجه و تشکیلات و همایش و جلسه!
«بیان واضحات و تکرار مکررات» ؛ نتیجه 7 سال بودجه و تشکیلات و همایش و جلسه! - مثلاً سنت های الهی که در این سند آمده، در کتاب های درس بینش اسلامی دوره دبیرستان هم وجود دارد... واقعاً هزاران جلسه تشکیل داده اند که بدیهیاتی مانند خانواده بنیادی ترین واحد تشکیل دهنده جامعه است، انسان دارای اختیار است، جهان دارای نظام علّی - معلولی است، خداوند رحمان و رحیم است و ... را در سند بازنویسی کنند؟!
گلایه های جنجالی یک بازرگان با وزیر صنعت
گلایه های جنجالی یک بازرگان با وزیر صنعت - صحبتهای کنایه آمیز یک بازرگان با وزیر صنعت
ادامه داستان لُنگ و خانه سعدآباد
ادامه داستان لُنگ و خانه سعدآباد - ۱- خب چی میشه ولایتی بجای توصیه به لُنگ پوشی، بملت توصیه کنه تو سعدآباد مالک خونه بشن ویک سومشو وقف کنن؟ ۲- اینجور واینجا صاحبخونه شدن و بعد توجیه وقف، آدمو یادحافظ میندازه: فقیه مدرسه دی مست بود و فتوی داد که می‌حرام، ولی بِه زمالِ اوقاف است
عبدی : آقای ولایتی با خانه هزارمتری کنار کاخ سعدآباد حالا مردم رابه نان خشک خوردن دعوت می‌کنند
عبدی : آقای ولایتی با خانه هزارمتری کنار کاخ سعدآباد حالا مردم رابه نان خشک خوردن دعوت می‌کنند - حالا مردم رابه نان خشک خوردن دعوت می‌کنند؟مردم نیازی به این توصیه‌هاندارند اگرلازم باشد آن‌قدر شرف دارندکه از خودشان دفاع کنند ولی این دفاع،منحصربه دفاع دربرابر دشمنان خارجی نمی‌شود که باید وضعیت خیلی‌ها رادر داخل هم بررسی کرد.
فیلم | حمله به پلیس در اهواز به درگیری مرگ‌بار انجامید!
فیلم | حمله به پلیس در اهواز به درگیری مرگ‌بار انجامید! - فیلم - حمله فرد متهم در بازار پرنده فروشان اهواز به پلیس آگاهی منجر به درگیری مرگبار شد.
ماجرای عجیب منزل های مسکونی در همسایگی کاخ سعد آباد
ماجرای عجیب منزل های مسکونی در همسایگی کاخ سعد آباد - ماجرای عجیب دو منزل مسکونی در همسایگی کاخ سعدآباد و حسین فریدون و نهاد ریاست جمهوری
فیلم | لحظه حمله جن‌ها به یک مرد در کرج! (۱۶+)
فیلم | لحظه حمله جن‌ها به یک مرد در کرج! (۱۶+) - فیلم - به تازگی شخصی در فضای مجازی فیلمی منتشر کرده که مردی ادعا می کند در پارکینگ خانه اش مورد حمله جن ها قرار گرفته است.
فیلم | درس خجالت‌آوری که یک توریست به ایرانی‌ها می‌دهد!
فیلم | درس خجالت‌آوری که یک توریست به ایرانی‌ها می‌دهد! - فیلم - پاول یک توریست اهل چک است که با موتورسیکلتش دنیا را می گردد و یک هفته در ایران اقامت داشته است. ویدئوی سلفی که او در طبیعت ایران از خود و اقدام پسندیده اش منتشر کرده برای همه ایرانیان جای تامل دارد.
فیلم | جنازه غرق در خون ملکه زیبایی عراق (۱۶+)
فیلم | جنازه غرق در خون ملکه زیبایی عراق (۱۶+) - فیلم - قتل مدل و ملکه زیبایی عراق از روز گذشته سوژه رسانه ها شده و پلیس تحقیقات ویژه ای را برای دستگیر قاتل وی انجام داده است. تصاویر منتشر شده از جنازه غرق در خون وی را در ویدئوی زیر می بینید.
جنجال بنر سربازان اسرائیلی در شیراز
جنجال بنر سربازان اسرائیلی در شیراز - عکس این بنرکه گفته می‌شود نمایشگر تصویری از سربازان رژیم صهیونیستی است طی روزهای اخیر در فضای مجازی دست به دست می‌شد و واکنش‌هایی به همراه داشت.
عکسی آموزنده از سفر نیویورک
عکسی آموزنده از سفر نیویورک - پوشه‌های پُر از برنامه فرانسوی‌ها در برابر دستان خالی تیم ایرانی. به کاغذ ها و پرونده های موجود روبه روی تیم فرانسه دقت کنید!
ویدئوی جنجالی وزیر بهداشت؛ #خودت_بمال / تمسخر و تحقیر بیمار نیازمند توسط وزیر
ویدئوی جنجالی وزیر بهداشت؛ #خودت_بمال / تمسخر و تحقیر بیمار نیازمند توسط وزیر - وزیربهداشت بهترین توصیه رو به اون پیرمرد بیچاره کرد که گفت: خودت بمال. پیرمرد باید دستش رو محکم می‌مالید به گوش وزیر تا یک بار هم که شده از تخت اخلاق فرعونی بیاد پایین
نیاز شدید تلویزیون به بدحجابها در روزهای خاص
نیاز شدید تلویزیون به بدحجابها در روزهای خاص - کاش در این میان یکی به ما بگوید که بالاخره بی حجاب بد است، خوب است؟ چه زمانی بد است؟ چه زمانی خوب است؟
حال فعلی ! یا ناتوانی در تشخیص حال قبلی
حال فعلی ! یا ناتوانی در تشخیص حال قبلی - حمید رسایی عضو جبهه پایداری در صفحه شخصی خود در شبکه توییتر نسبت به اهانت زشت امیر تتلو به امام حسین (ع) و 72 تن از یاران باوفایش واکنش تندی نشان داد.
ویدئو/ وحشت پزشکان از تولد نوزاد تک چشم در اندونزی (۱۶+)
ویدئو/ وحشت پزشکان از تولد نوزاد تک چشم در اندونزی (۱۶+) - پزشکان هنگامی که یک نوزاد دختر اندونزیایی را در یکی از بیمارستان های این کشور به دنیا آوردند بسیار وحشت زده شدند. نوزاد تازه متولد شده با یک چشم بزرگ روی پیشانی اش متولد شد و پس از هفت ساعت درگذشت.
بازنشر نامه استاد به امیر تتلو! / معیار تشخیص حق از باطل گشته ای !
بازنشر نامه استاد به امیر تتلو! / معیار تشخیص حق از باطل گشته ای ! - فردی به نام علی‌اکبر رائفی‌پور كه رسانه‌‌های اصولگرا از او به عنوان «استاد، محقق و پژوهشگر» یاد می‌كنند! در تاریخ 29 اردیبهشت 96 (در كوران انتخابات ریاست‌جمهوری) در نامه‌ای سرگشاده به امیرحسین مقصودلو (تتلو) نوشت: «امیر جان بخوان، تو باید بخوانی، عیبی ندارد! سرت را بالا بگیر و خدا را شکر کن که به واسطه تو این همه نفاق را آشکار کرد! دلت محکم باشد پهلوان! تو فقط بخوان، بخوان
جنجال احمد خمینی در VIP عزاداری حسینی
جنجال احمد خمینی در VIP عزاداری حسینی - انتشار عکس‌های نشستن احمد خمینی زیر کولر در بخش وی‌آی‌پی هیات که پوششی شیشه‌ای دارد و از سینه‌زنان جداست، پس از توضیح او که گفت آن جایگاه مربوط به «روحانیون درجه یک و دو قم» است و «اون بالا معممین میشینن که لباسشون چون زیاده باعث گرمازدگی نشه»، با واکنش‌های تندتری هم همراه بود.
واکنش جالب رهبری به روبوسی کیارستمی با داور خانم جشنواره کن!
واکنش جالب رهبری به روبوسی کیارستمی با داور خانم جشنواره کن! - واکنش جالب مقام معظم رهبری به روبوسی کیارستمی با خانم داور جشنواره کن از زبان عزت الله ضرغامی