یکشنبه ۳۱ تیر ۱۳۹۷ / Sunday, 22 July, 2018

خویش همسری و بیگانه همسری


در جامعه روستائى ايران ازدواج‌ها به دو صورت درون گروهى و برون گروهى معمول است، لکن ميزان آن در اجتماعات مختلف فرق مى‌کند، در گذشته ازدواج‌هاى نوع درون گروهى بيشتر صورت مى‌گرفت. امروز ظاهراً ميزان آن کم شده است. بى‌شبهه گسترش وسائل ارتباطى، افزايش ميزان تحرکات مکانى، اجتماعى و شغلى؛ به‌ويژه در سال‌هاى اخير در دگرگونى و تطور شکل ازدواج مؤثر بوده است. مقايسه نوع روابط ميان زن و شوهر طى دو نسل در برخى از جامعه‌هاى روستائى نشانگر تغيير شکل ازدواج از خويش همسرى به بيگانه همسرى است. ولى در بسيارى موارد عکس اين وضع نيز ديده شده است. بررسى انجام شده در ابراهيم‌آباد کاشمر نشان مى‌دهد که از ۷۸ خانواده مورد بررسيى در ۹/۴۴ درصد زن و مرد با هم رابطه خويشاوندى داشته‌اند و در ۱/۵۵ درصد بقيه زن و مرد نسبت به هم بيگانه بوده‌اند (ابراهيم‌آباد دهکده‌اى از کاشمر صفحهٔ ۵۷). همچنين بررسى انجام شده درباره ۱۷ واقعه ازدواجى که طى سه سال اخير در همين دهکده صورت گرفته، حاکى از آن است که ۵۹ درصد آنها جنبه بيگانه همسرى داشته است.
ارقام مذکور نشان مى‌دهد که چند ازدواج‌هاى نوع برون گروهى در گذشته هم معمول بوده است، لکن ميزان آن در سال‌هاى اخير بالا رفته است. در پاره‌اى از جامعه‌هاى روستائى بر اثر عوامل اجتماعى ـ فرهنگى و سلطه شبکهٔ خويشاوندى ازدواج درون گروهى هنوز شکل غالب ازدواج‌ها را تشکيل مى‌دهد. در اين قبيل جوامع ميان گروه‌هاى اجتماعى، طايفه‌اى يا خويشاوندى بر اثر نتوع فرهنگ‌ها، سازگارى روانى دشوار است. به همين جهت ازدواج‌ها بيشتر از نوع درون گروهى است. در دهکده سهل‌آباد قوچان ازدواج‌ها بيشتر در درون گروه طايفه‌اى صورت مى‌گيرد و طايفه‌هاى ده از اين حيث شکلى نسبتاً بسته دارند و بسيار به‌ندرت فرد بيگانه را در گروه خود مى‌پذيرند. دايره همسرگزينى محدود به همان چارچوب گروه طايفه‌اى است. هر چند طايفه‌هاى ده زمان زيادى است که در کنار هم زيست مى‌کنند و بر اثر مجاورت مکانى، ميان آنها کم و بيش رابطه همسايگى به‌وجود آمده است، اما اين ارتباط و نزديکى در شکل ازدواج چندان تأثيرى نداشته است. تحقيقى که درباره نوع ازدواج سران خانواده‌هاى اين ده انجام گرفته است، نشان مى‌دهد که تقريباً ۵/۹۰ درصد آنها با دخترى از افراد هم طايفه خود ازدواج کرده‌اند.
همين بررسى حاکى است از ۷ مورد ازدواجى که طى سه سال اخير واقع شده، همه از نوع درون گروهى بوده و ۵/۸۰ درصد آنها با خويشاندان پدرى صورت گرفته است (سهل‌آباد دهکده‌اى از قوچان صفحهٔ ۵۳). از آنجا که طايفهٔ جافکانلو و شارمانلو به‌طور پراکنده در دهات مختلف به‌سر مى‌برند، افراد اين طايفه‌ها که در دهکده سهل‌آباد سکونت دارند، ممکن است همسران خود را در ميان طايفه‌هاى خود که در ديگر دهات ساکن هستند بيايند. بنابراين مى‌بينيم که هر چند در برخى موارد افق انتخاب همسر از سطح يک ده تجاوز مى‌کند و دامنه آن تا روستاهاى ديگر گسترش مى‌يابد، ولى از چارچوب طايفه خارج نمى‌شود. بررسى نوع روابط ميان زن و مرد در دهکده فرديس ورامين نشان مى‌دهد که شکل ازدواج براى ۶/۳۹ درصد خانواده‌ها درون گروهى بوده است، همچنين بررسى درباره ۱۵ واقعهٔ ازدواج سه سال اخير اين دهکده حکايت مى‌کند که ۳/۷۳ درصد آنها از نوع ازدواج با خويشاوندان بوده است (واحدهاى کار زراعى و خويشاوندى در فرديس صفحهٔ ۳۵). مقايسه ارقام مربوط به ازدواج‌هاى سه سال اخير دهکده‌ سهل‌آباد و فرديس و ازدواج‌هاى سال‌هاى گذشته نشانه عموميت و رواج همسرى در اين روستاها است. جدول توزيع درصد ازدواج ميان سه روستاى سهل‌آباد، فرديس و سنگ سفيد را نشان مى‌دهد (۱).
(۱) . فرهادى، عليرضا. سنگ سفيد روستائى از کرمانشاهان. دانشکده علوم اجتماعى دانشگاه آزاد اسلامى رودهن، کار تحقيق عملى دست‌نويس، ۱۳۷۸، صفحهٔ ۳۱.
  جدول توزيع درصد ازدواج ميان سه روستاى سهل‌آباد، فرديس و سنگ سفيد
نوع رابطه سهل‌آباد فرديس سنگ سفيد
ازدواج با دخترعمو ۳۱/۶ ۳۰ ۶/۷
ازدواج با دخترعمه ۱۰/۵ ۱۵ ۲۰
ازدواج با دخترى از خويشاوندان پدرى ۱۵/۸ ۱۵ ۴۰
جمع ازدواج با خويشاوندان پدرى ۵۷/۹ ۶۰ ۶۶/۷
ازدواج با دختردائى ۲۱/۱ ۲۰ ۱۳/۳
ازدواج با دخترخاله ۵/۳ ۱۰ ۶/۷
ازدواج با دخترى از خويشاوندان مادرى ۱۵/۸ ۱۰ ۱۳/۳
جمع ازدواج با خويشاوندان مادرى ۴۲/۱ ۴۰ ۳۳/۳
جمع ازدواج با خويشاوندان ۱۰۰ ۱۰۰ ۱۰۰
مقايسه ارقام مندرج در جدول توزيع درصد ازدواج ميان سه روستاى سهل‌آباد، فرديس و سنگ سفيد نشان مى‌دهد که در هر سه جامعه ازدواج با خويشاوندان پدرى بزرگ‌ترين نسبت را تشکيل مى‌دهد که در دو جامعه سهل‌آباد و فرديس ازدواج ميان دخترعمو و پسرعمو (با تفاوتى اندک) اکثريت دارد، ولى در دهکده سنگ سفيد ميزان ازدواج با دخترى از خويشاوندان پدرى بزرگ‌ترين نسبت را تشکيل مى‌دهد که پس از آن ازدواج با دخترعمه قرار مى‌گيرد. همچين در اين روستا از مجموع ازدواج‌هاى خويش همسرى ۲۷ درصد، مردان با خويشاوندانى که در خارج از روستا و حتى در شهر اقامت داشته‌اند ازدواج کرده‌اند. اما نکته قابل توجه اين است که در هر سه جامعه خويش همسرى رواج زيادى دارد که در هر سه جامعه خويش همسرى رواج زيادى دارد که در توجيه علل آن مى‌توان عامل خويشاوندى، عامل جغرافيائى، عامل روانشناسى اجتماعى و عامل اجتماعى ـ اقتصادى ـ فرهنگى را در نظر گرفت.
- عامل خويشاوندى:
هر چند به ظاهر گفته مى‌شود که فرد در انتخاب همسر آزاد است، ولى عملاً دريافتن همسر تحت‌تأثير مصلحت‌هاى خويشاوندى قرار مى‌گيرد و مجبور مى‌شود آراء، نگرش‌ها و توصيه‌هاى خويشاوندان را به‌کار بندد. در واقع در تصميم فرد در انتخاب همسر نوعى فشار و اجبار که از طرف گروه خويشاوندى او ناشى مى‌گردد، گاه مستقيماً و گاه به‌طور غيرمستقيم دخالت دارد. فرد عضو گروهى است که ازدواج با خويشاوندان را تشويق و تأکيد مى‌کند. به‌عبارت ديگر خويش همسرى در جامعه امرى مطلوب و متناسب با ارزش‌ها و هنجارهاى اجتماعى است. از اين‌رو فشار و اجبار نه تنها براى فرد چندان محسوس نيست بلکه به‌علت وابستگى عميق با خويشاوندان، به‌خاطر حفظ وحدت خويشاوندى به ازدواج‌هاى درون گروهى با ميل و رضا گردن مى‌نهد.
در برخى از خانواده‌هاى سنتى روستائى تصميمات لازم در امر ازدواج برعهده والدين است و جوان در انتخاب همسر نقش مهمى ندارد و تنها پس از ازدواج ممکن است بين او و زن خود دلبستگى به‌وجود آيد.
- عامل جغرافيائى:
بر اثر مهاجرت‌هاى روستائى و دور شدن افراد از همديگر، جدا افتادگى، ناشناس ماندن و احساس بيگانگى و غربت در محيط‌هاى ناآشنا و نامأنوس، همگرائى ـ عصبيت و علقه خويشاوندى ميان افراد شديدتر مى‌شود و اين خود عامل مهمى است که فرد را هر جا که باشد به ازدواج با خويشاوندان برمى‌انگيزد. بررسى‌هاى پراکنده حاکى از آن است که مهاجران روستائى که به شهر آمده‌اند پس از مدتى اقامت در شهر، دچار غربت‌زدگى مى‌شود و احساس دلتنگى مى‌کنند و اغلب براى ازدواج به روستاى محل سکونت اوليه خود برمى‌گردند و همسران خود را از ميان خويشاوندان خود انتخاب مى‌‌کنند، برخلاف نظريه پاره‌اى از جامعه‌شناسان که عقيده دارند مهاجرت روستائيان به شهر موجب رواج ازدواج‌هاى نوع بيگانه همسرى گرديده است، در جامعه ما چندان مصداق پيدا نمى‌کند.
- عامل روانشناسى اجتماعى:
خويشاوندان به خصايص اخلاقى و شخصيتى همديگر بيشتر واقف هستند. اين شناخت متقابل در انتخاب همسر، سازگارى روانى زوجين و در نتيجه در استحکام خانواده در حفظ وحدت خويشاوندى مؤثر است.
- عامل اجتماعى ـ اقتصادى ـ فرهنگى:
در ميان پاره‌اى از گروه‌هاى خويشاوندى شرايط ازدواج بسيار سهل و ساده است و مرد با هزينه مختصرى (که به‌عنوان شيربها به خانواده عروس مى‌پردازد) مى‌تواند ازدواج کند. در بسيارى موارد پرداخت شيربها ميان خويشاوندان معمول نيست و يا اينکه بسيار اندک و به‌صورت اشياء ساده‌اى درآمده و جنبه سمبليک (رمزي) پيدا کرده است. به هر حال شناخت متقابل افراد هم طايفه و خويشاوندان، اشتراک در زمينه‌هاى خرده فرهنگ، هزينه کم، شيربهاى مختصر و تشريفات بسيار ساده موجب مى‌شود که افراد همسران خود را ميان اقوام و خويشان خود ـ حتى اگر اين افراد با آنها فاصله زيادى داشته باشد و در مکان ديگرى به‌سر برند ـ انتخاب کنند. شايد بتوان گفت که تمرکز ثروت و جلوگيرى از پراکنده شدن آن نيز سبب مى‌شود که اعضاءٔ گروه خويشاوندى دختران خود را به عقد ازدواج خويشاوندان خود درآورند. ازدواج دخترعمو و پسرعمو که از قديم گفته مى‌شود: 'عقد آنها در آسمان‌ها بسته است' نمونه‌اى از اين موارد است.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
نیروگاه سبلان , حمایت از فعالان تولید , شرکت های جعلی , ورزش های توپی , زادبوم , خریدار اسلحه , فروش بلیت دریایی , هیات فوتبال استان گیلان , سارقان زن , کرخه تا راین ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / مجموعه سوالات قانون کار براساس آخرین تغییرات و اصلاحات در چاپ 86 بانضمام سئوالات نهایی استان آ - غ همراه با پاسخ سوالات , بانک اطلاعاتی کتاب / منطق ابن خلدون فی ضوء حضارته و شخصیته , فرهنگ و جامعه , گاه‌شمار , گاه‌شمار تاریخ ـ میلادی / ۲۰ مهر ۱۳۸۶ ــ ۱۲ اکتبر ــ برخی دیگر از رویدادهای ۱۲ اکتبر , کامپیوتر و فناوری‌اطلاعات , سخت‌افزار , مادربرد / نگاهی به مادربرد G۳۳-DS۳R , فرهنگی و هنری , رادیو و تلویزیون , سریالهای تلویزیون / کشتار «جان و خرد» با چهل سرباز! , بانک اطلاعاتی کتاب / در محضر حضرت آیت‌الله العظمی بهجت , بانک اطلاعاتی کتاب / حسابداری مالی , دین و اندیشه , دین و مذهب , شخصیت‌ها / به یاد شهید باهنر , بانک اطلاعاتی کتاب / راهنمای شیمی فیزیک مهندسی شیمی , بانک اطلاعاتی کتاب / فیزیولوژی بدن انسان 1995 ,

برخی منابع مهم خبری
karyab.net کاریاب , seemorgh.com سیمرغ , farheekhtegan.ir روزنامه فرهیختگان , zamandaily.ir روزنامه زمان , shahrefarda.ir شهرفردا , jomhourieslami.net روزنامه جمهوری اسلامی , armandaily.ir روزنامه آرمان , asianews.ir روزنامه آسیا , khabaronline.ir خبر آنلاین , fartaknews.com فرتاک نیوز ,



وبگردی
جنجال جدیدِ تلویزیون؛ پریدن از پنجره برای فرار از دست دختران!
جنجال جدیدِ تلویزیون؛ پریدن از پنجره برای فرار از دست دختران! - دخترها پسرجوان را دوره کرده‌اند و پسرجوان خود را از پنجره به بیرون پرتاب می‌کند. باورتان نمی‌شود که نشود، اما این صحنه را در سریال تلویزیونی پدر دیدیم که حالا دوباره این موضوع تلویزیون و دست‌اندرکاران سریال را وارد حاشیه‌های اینستاگرامی کرده است. منبع
بحران غارت سازمان یافته / در همین دو ماه اخیر ۱۵ تا ۲۰ میلیارد دلار پول دزدیده شده
بحران غارت سازمان یافته / در همین دو ماه اخیر ۱۵ تا ۲۰ میلیارد دلار پول دزدیده شده - بحران موجود، مشروعیت است. بحران مشروعیت ناشی از خیانتی است که به صداقت و آرمانگرایی و از خودگذشتگی ملت ایران انجام شده.
فیلم | علت فساد در حکومت اسلامی چیست؟
فیلم | علت فساد در حکومت اسلامی چیست؟ - فیلم - در ویدئوی زیر بخشی از سخنرانی قدیمی شهید بهشتی در مجمع عمومی اتحادیه دانشجویان مسلمان در اروپا را درباره فساد در حکومت اسلامی و دلایل آن می شنوید.
ماجرای سفر مخفیانه حسن روحانی به انگلیس
ماجرای سفر مخفیانه حسن روحانی به انگلیس - کامران غضنفری با کتاب «راز قطعنامه» شناخته شد؛ هر چند بیش از آن هم دستی بر آتش نوشتن و پژوهش داشت. غضنفری بعد از این تجربه های موفق دست به انتشار کتاب یا به قول خودش مقاله مفصل در مورد پیشنه، زندگی و عملکرد حسن روحانی در فضای مجازی زده است.
ماجرای احسان علیخانی و  ثامن الحجج
ماجرای احسان علیخانی و ثامن الحجج - پنج ماه بعد از اعلام رسمی غیرقانونی بودنِ موسسه ثامن الحجج در آبان 1393، برنامه تحویل سال 1394 شبکه سوم سیما تحت عنوان «بهارنارنج» با تهیه کنندگی و به مدت هشت ساعت پخش شد و این بار به جای تبلیغ مستقیم ثامن الحجج، باشگاه فرهنگی و ورزشی ثامن الحجج تبلیغ شد! در این برنامه بارها از ابوالفضل میرعلی مدیرعامل موسسه ثامن الحجج با عنوان دکتر تقدیر به عمل آمد؛ دکتری که اکنون مشخص شده یک دیپلمه با سوابق مالی…
وقتی یک دامدار با مدرک دیپلم و ۱۱۹ فقره چک برگشتی مدیرعامل «ثامن‌الحجج» شد
وقتی یک دامدار با مدرک دیپلم و ۱۱۹ فقره چک برگشتی مدیرعامل «ثامن‌الحجج» شد - تصاویر با شما سخن می گویند؛ تصاویری بی روتوش با سخنانی بی روتوش‌تر؛ می‌خواهیم با بخش خبری «فوتونیوز»، مقامات با شما بی روتوش و رودررو سخن بگویند. از این پس، عصرگاه هر روز با «فوتو نیوز» تابناک، حرف و سخن مقامات داخلی و خارجی را به عکس بی روتوش‌شان الصاق می‌کنیم، تا بهتر بدانیم چه کسی حرف زده و از چه سخن گفته است. کوتاه و مختصر؛ به احترام وقت شما و فرصتی که برای دانستن می‌گذارید.
ترجیح می‌دهید کدام‌ زن همکار شوهر شما باشد!
ترجیح می‌دهید کدام‌ زن همکار شوهر شما باشد! - یک بنر تبلیغاتی که ظاهراً با هدف ترویج فرهنگ حجاب طراحی شده، سبب‌ساز واکنش‌های کاربران شبکه اجتماعی توییتر شده است. در این بنر، از رهگذران خواسته شده بین دو گزینه موجود، زنی چادری و زنی مانتویی، انتخاب کنند ترجیح می‌دهند کدام‌یک همکار همسرشان باشد!
فیلم قتل عجیب زن جوان توسط شوهرش در اسلامشهر!
فیلم قتل عجیب زن جوان توسط شوهرش در اسلامشهر! - در اتفاقی عجیب و غیر قابل باور فردی امروز به دلیل درخواست طلاق همسرش در خیابان اسلامشهر وی را با ضربات چاقو از پای درآورد، از سرنوشت این خانم اطلاع دقیقی در دست نیست.
مائده‌ها و دلارهای رانتی
مائده‌ها و دلارهای رانتی - اشارت‌هایی که برخی نکات جالب توجهی دیگری در خصوص آن بیان می‌کنند، مثل مطرح شدن مساله مانتو‌های جلوباز و اشکالی که برخی مسئولان به آن وارد می‌دانند. موضوعی که موجب شد تا بعد از مدت‌های مدید و در شرایطی که بسیاری بر این باورند که شناسایی و مقابله با اخلال گران بازار می‌بایست در اولویت همه امور باشد، گشت‌های ارشاد به خیابان‌ها باز گردند.
دورهمی کثیف‌ترین برنامه جنسی  ! تفکرات پیچیده یک استاد علوم انسانی !
دورهمی کثیف‌ترین برنامه جنسی ! تفکرات پیچیده یک استاد علوم انسانی ! - یکی از بحث های جنجالی دکتر فیاض در سال های اخیر اظهار نظر او در مورد وقوع بحران جنسی در ایران بوده است که حالا او معتقد است تبدیل به انقلاب جنسی شده است. با او در این زمینه مصاحبه مفصلی انجام دادیم که به زودی منتشر می شود. بخشی از این مصاحبه که درباره برنامه دورهمی است را تماشا کنید.
آغوش جنسی یا مادرانه ! مشغله فکری مطهری
آغوش جنسی یا مادرانه ! مشغله فکری مطهری - وی در بخش دیگری از صحبت‌هایش با اشاره به نمایش در آغوش کشیدن تیم ملی کروواسی توسط رئیس‌جمهور کشورشان،گفت: ایشان با یک حس مادرانه این کار را انجام داد و این آغوش، جنسی نبود، البته که پخش آن نباید انجام می‌شد.
کدام پسر روحانی سه تابعیتی است؟
کدام پسر روحانی سه تابعیتی است؟ - سرنوشت فرزند بزرگ حسن روحانی از جمله مواردی است که در سال‌های گذشته بارها مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفته است. پیش از برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۹۲ نیز یکی از وب‌سایت‌های اصولگرا مدعی بود که او به دنبال “شکست عشقی” دست به “خودکشی” زده است. بنا به ادعای برخی از رسانه‌های اصو‌لگرا، فرزند روحانی با کلت کمری پدر خودکشی کرد.
فیلم منزل محمود خاوری درکانادا
فیلم منزل محمود خاوری درکانادا - کاربران شبکه های اجتماعی فیلمی را منتشر کرده اند که گفته می شود مربوط به خانه مجلل محمود خاوری در کانادا است. صحت و سقم این قضیه هنوز تایید نشده است.
مائده هژبری و امیرحسین مقصودلو در استانبول
مائده هژبری و امیرحسین مقصودلو در استانبول - امیرحسین مقصودلو (تتلو) با انتشار عکسی از خودش و مائده هژبری، دختر نوجوانی که پس از اعتراف تلویزیونی اش معروف شد، از کنسرت مشترک در استانبول خبر داد.
واکنش فغانی به انتشار تصاویردست دادنش با داور زن برزیلی:کوچکترین اهمیتی برایم ندارد!
واکنش فغانی به انتشار تصاویردست دادنش با داور زن برزیلی:کوچکترین اهمیتی برایم ندارد! - تصاویر با شما سخن می گویند؛ تصاویری بی روتوش با سخنانی بی روتوش‌تر؛ می‌خواهیم با بخش خبری «فوتونیوز»، مقامات با شما بی روتوش و رودررو سخن بگویند. از این پس، عصرگاه هر روز با «فوتو نیوز» تابناک، حرف و سخن مقامات داخلی و خارجی را به عکس بی روتوش‌شان الصاق می‌کنیم، تا بهتر بدانیم چه کسی حرف زده و از چه سخن گفته است. کوتاه و مختصر؛ به احترام وقت شما و فرصتی که برای دانستن می‌گذارید.
مرد رو‌به‌روی مائده هژبری کیست؟
مرد رو‌به‌روی مائده هژبری کیست؟ - دختر بازداشت شده در بخشی از مصاحبه توضیح می‌دهد که صبح دستگیر شده و خانواده‌اش در جریان این موضوع قرار گرفته‌اند و این ادعا نشان می‌دهد تهیه فیلم اعترافات به فاصله یک صبح تا عصر انجام شده که خود نشان‌دهنده این است که برای متهم هنوز دادگاهی تشکیل نشده و جرمی به اثبات نرسیده ‌است.
فیلم | رامبد: دهنتو ببند، فرح‌بخش: دهنتو گِل بگیر!
فیلم | رامبد: دهنتو ببند، فرح‌بخش: دهنتو گِل بگیر! - پس از آنکه فیلم تازه محمدحسین فرح‌بخش در سالن‌های سینمای شهر تهران اکران نشد. احمدی مدیر سینماشهر که از قضا تهیه کننده برنامه خندوانه نیز هست و سوله مدیریت بحران شهر تهران در دوره تهیه کنندگی او به «خندوانه» اختصاص یافت، مانع از این اکران شده بود و همین مسئله واکنش فرح بخش را به دنبال داشت و او را رانت‌‎‌خوار خواند و پای رامبد جوان را به میان کشید.
شاخ‌های اینستاگرامی که نمی‌شناختیم
شاخ‌های اینستاگرامی که نمی‌شناختیم - یکی از دختران که به شدت مورد توجه قرار گرفته است مائده نام دارد. او از چهره‌های شناخته شده اینستاگرام است که ویدئو‌هایی از رقص هایش را در صفحه خود منتشر کرده است. او متولد سال 1380 است. به گفته خودش حدود 600هزار فالوئر دارد. او حالا با قرار وثیقه آزاد است.
تصادف سردار آزمون با پورشه اش (عکس)
تصادف سردار آزمون با پورشه اش (عکس) - سردار آزمون نیمه شب گذشته و در نزدیکی‌های صبح امروز با خودوری پورشه شخصی خود در محور نکا بهشهر پس از عبور از روستای کمیشان با تصادف زنجیره‌ای مواجه شد که در این حادثه خودروهای زیادی خسارت دیدند