جمعه ۴ اسفند ۱۳۹۶ / Friday, 23 February, 2018

مراحل تکامل تکنولوژی آموزشی


تکنولوژى آموزشى درطى تکامل خود از چهار مرحله گذر کرده و اکنون وارد مرحلهٔ پنجم شده است. گرچه ممکن است کشورهاى مختلف الزاماً از اين مراحل گذر نکنند ولى بيشتر کشورها اين مراحل را تجربه کرده‌اند و هر فرد مى‌تواند در کشور خود نمونه‌اى از اين مراحل را بياورد.
  مرحلهٔ اول - ابزار و وسايل
در سال‌هاى ۱۹۰۰ کارخانه‌هاى سازندهٔ ابزار شروع به ساختن انواع پروژکتورها کردند. گرچه در ابتدا هدف آنها اين نبود که از پروژکتورها در مدارس استفاده شود ولى کم‌کم اين ابزار در مدارس رسوخ کردند. ابزارها قادر بودند تصاويرى را برروى پرده نمايش دهند و گاه هم‌زمان صدا را نيز با تصوير توليد مى‌کردند. از آنجا که ساختن اين ابزار بيشتر هدف تجارى داشت، پس موادى که به‌وسيله اين ابزار نمايش داده مى‌شدند نيز بيشتر هدف سرگرم کردن را داشتند و موارد مورد نياز مدارس توليد نمى‌شدند. فيلم‌هايى که در مدارس نمايش داده مى‌شدند فيلم‌هاى مستندى بودند که در رابطه با نحوهٔ زندگى مردم دنيا حقايقى ارائه مى‌دادند. در اين سال‌ها افراد متخصصى که با اين ابزار کار مى‌کردند و در رشته موجود بودند مهندسين الکترونيک و تکنسين‌ها بودند. هيچ‌گونه تحقيقى هم در رابطه با کارآيى ابزار صورت نمى‌گرفت. بيشتر اوقات دستگاه‌ها به‌علت نداشتن سرويس به‌موقع، قطعات، يا فردى که بتواند با آنها کار کند بلااستفاده مى‌ماندند. خيلى زود مدارس پى ‌بردند که صرفاً مجهز بودن به ابزارهايى چون انواع پروژکتورها، يا ضبط‌ صوت و گرامافون نمى‌تواند پاسخگوى نيازهاى آنها و مشکل‌گشاى معضلات آموزشى باشد.
  مرحلهٔ دوم - مواد آموزشى
در اين مرحله صاحبان صنايع که مى‌ديدند بازار تازه‌اى براى فروش توليدات سخت‌افزار (ابزار) خود يافته‌اند، به‌هيچ وجه حاضر به ازدست دادن آن نبودند. پس افراد ديگر را بکار گرفته و شروع به توليد نرم‌افزارهاى (مواد) موردنياز مدارس کردند. کلاس‌ها پر جنب‌وجوش شدند، فيلم‌بردارها و فيلم‌سازها و عکاس‌ها وارد ميدان گرديدند و شروع به توليد مواد کردند. از اين به بعد فيلم‌هاى مخصوص براى آموزش در مدارس ساخته شد و کتاب‌ها و نقشه‌هاى ويژهٔ کودکان منتشر گرديد.
پژوهش‌هايى که در اين دوره از تکامل تکنولوژى آموزشى انجام مى‌گرفت؛ دربارهٔ تأثير رنگ بر آموزش، اندازهٔ تصوير و همچنين تأثير مشخصات تصوير براى جلب توجه بيشتر بود. اما بزودى متوجه شدند که بيشتر اوقات تفاوت قابل ملاحظه‌اى بين آموزش سنتى و آموزشى که ازطريق ارائه مواد گران‌قيمت صورت مى‌گرفت وجود ندارد، بلکه عناصر ديگرى مثل معلم و شاگرد نيز در آموزش و يادگيرى دخالت دارند.
  مرحلهٔ سوم - نظام‌هاى درسى
در مرحلهٔ سوم توجه به نظام‌هاى درسى جلب شد. برنامه‌ريزان متوجه شدند که فقط داشتن ابزار و مواد براى افزايش کارايى مدارس کافى نيست بلکه معلمين بايد ابزار و مواد را به‌عنوان جزيى از برنامهٔ کار بپذيرند. و براى موفق بودن در امر آموزش بايد بين کليهٔ عناصرى که به‌نحوى در آموزش دخالت دارند هماهنگى صورت گيرد. اين مرحله از سال ۱۹۵۰ به‌بعد در غرب مطرح شده است.
در اين دوره از نظريه عمومى سيستم‌ها استفاده شد. متوجه شدند که تمام اجزايى که در فرايند آموزش يادگيرى دخالت دارند بر يکديگر تأثير مى‌گذارند و به همين جهت در دستيابى يا عدم دستيابى به هدف، مؤثرند.پس بهتر است هدف‌ها ازقبل تعيين شوند تا بتوان کليه اجزا را در فرايند ويژه بکار گرفت. توجه به نيازهاى دقيق يادگيرندگان و تعيين دقيق اهداف، از امورى بود که در اين دوره به آن پرداخته شد. در اين دوره وسايل و مواد، همه درخدمت نظام بزرگترى که نظام درسى بود قرارگرفتند. و متخصصين به کل يادگيرى و آموزش مدرسه‌اى به‌عنوان يک نظام نگريستند. به همين علت بود که افراد متخصص، در اين دوره افرادى بودند که سيستم‌هاى آموزشى (و بيشتر انفرادي) را طراحى مى‌کردند. در اين دوره طراحى منظم تدريس (Instructional system design) (آموزشي) يا تکنولوژى آموزشى (Instructional Technology) (تدريس) مورد توجه قرار گرفت. بازآموزى معلمين، توليد مواد جديد، افزودن فضاهاى آموزشي، بالابردن امکانات کتابخانه‌ها و آزمايشگاه‌ها، همه جزء مواردى بود که مديران در رابطه با نگرش سيستميک به امر آموزش طالب انجام آن بودند.
با همهٔ توجهاتى که به امر آموزش افراد نشان داده مى‌شد، متخصصان دريافتند که متغيرهاى ديگرى بر يادگيرى دانش‌آموزان اثر مى‌گذارد که الزاماً جزء سيستم آموزشى مدرسه نيستند و طراحان سيستم‌هاى درسى به آنها بى‌توجه بوده‌اند. مثلاً اثر خانواده‌ها بر آموزش کودکان پيش از مدرسه بيش از اثرى است که آموزش‌هاى منظم بر اين کودکان دارند. يا تعداد کتاب‌هاى موجود در يک خانه بر قدرت خواندن کودک اثر مى‌گذارد. آنها اقرار داشتند که نظام‌هاى درسى تحولى بنيانى در بالابردن کيفيت آموزش و يادگيرى به‌وجود آورده است ولى سيستم يا دورهٔ سوم را نيز پاسخگوى نيازهاى واقعى يادگيرنده نمى‌دانستند.
  مرحلهٔ چهارم - نظام‌هاى آموزشى
در مرحلهٔ چهارم تکنولوژى آموزشي، آموزش افراد با توجه به نيازهاى آنها در رابطه با جامعهٔ خاص خود آنها مطرح است. در اين مرحله مواد آموزشى نوشتاري، ديداري، شنيدارى و ديدارى - شنيدارى به مطالعه جامعه‌اى که در آن رشد کرده است و با توجه به نيازهاى جامعه تهيه مى‌شود. يعنى هم به فرديّت شخص و نيازهاى او توجه مى‌شود و هم به نيازهاى جامعه. يادگيرى فرد هم نياز خود او را مرتفع مى‌سازد و هم در رابطه با مفيد بودن او براى جامعه باشد. در اين مرحله علاوه بر کليه افرادى که در مراحل اول، دوم و سوم تکنولوژى آموزشى کار مى‌کردند برنامه‌ريزان اقتصادي، جامعه‌شناسان، روانشناسان، تحليل‌کنندگان نظام (System analysts) (سيستم آناليست‌ها) به‌عنوان افراد متخصص بکار گرفته مى‌شوند. گرچه براى يادگيرى و آموزش يادگيرنده برنامه‌ريزى مى‌شود اما اين برنامه‌ريزى هم براساس نيازهاى اوست و هم براساس نيازهاى جامعه. امکانات معمولاً در محل در اختيار يادگيرنده قرار مى‌گيرد ولى او خود مسؤول يادگيرى خود است. آموزش منظم فقط به‌صورت آموزش رسمى مدرسه‌اى نيست بلکه در سطح جامعه انجام مى‌گيرد.
پژوهش‌هاى اين دوره از تکامل مفهوم تکنولوژى آموزشي، خواستار پاسخگويى به سؤال‌هايى است از قبيل چه‌ کسى به چه گونه‌اى از آموزش نياز دارد و اين تصميم بايد از طرف چه کسى گرفته شود.
  مرحله پنجم - نظام‌هاى اجتماعى
در مرحله پنجم، مفهوم تکنولوژى آموزشى بيشتر به‌عنوان فلسفه‌اى است حاکم بر کل آموزشى که در يک کشور براى رسيدن به هدف‌هاى رشد و توسعه انجام مى‌گيرد در اين مرحله تکنولوژى آموزشى مخصوص افراد يا سازمان خاصى نيست بلکه حيطهٔ عمل هر فرد يا سازمانى را که براى رشد و توسعه کشورش کار مى‌کند دربر مى‌گيرد.
در اين مرحله مفهوم تکنولوژى آموزشى هماهنگ کردن فعاليت‌هاى همه سازمان‌هاى اجرايى و آموزشى بخش دولتى و خصوصى براى انجام فعاليت‌هاى آموزشى است که آن سازمان‌ها را به هدف‌هاى توسعه و رشد خود نزديک مى‌کند. در اين مرحله ديگر فقط متخصصين خاص يا مسؤولين معينى در اين رابطه به پژوهش و فعاليت نمى‌پردازند بلکه تکنولوژى آموزشى در حيطه عمل هر فرد يا سازمانى است که براى رسيدن به هدف‌هاى رشد مملکت خود کار مى‌کند. پس در اين مرحله تکنولوژى آموزشى بايد به‌عنوان يکى از عوامل در برنامه‌ريزى هر کشور وارد شود و کليه نهادها و سازمان‌ها براى اجراى برنامه‌هاى آموزشى خود آن را مورد توجه قرار دهند.
گرچه ممکن است کشورهاى مختلف الزاماً از اين مراحل گذر نکرده باشند ولى بيشتر کشورها با اين مراحل روبرو بوده‌اند و هر فرد مى‌تواند در کشور خود نمونه‌اى از عبور از اين مرحله را به‌عنوان شاهد ارائه دهد.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
رژه , ولیبال ساحلی , فاضل لنکرانی , ماهیت عاملان , دبیرکل جبهه پایداری انقلاب اسلامی , بازیکنان تیم ملی فوتبال , استادار سمنان , افضل الافکار , سمینا ر , هاشمی نژاد ,

مقالات پربیننده امروز
بهداشت و درمان / علوم پزشکی / علوم پزشکی ـ تحقیقات پزشکی / مطالعه اثرات اتانول بر ساختمان میکروسکوپیک بیضه در موش , فرهنگ و جامعه / ادیان و مذاهب / راز و نیاز / برسد به دست خدا , بانک اطلاعاتی کتاب / پاتوژنز ویروس‌ها و ایمنی علیه آنها , بانک اطلاعاتی کتاب / بحارالانوار , علمی و آموزشی / آموزش و پرورش / تکنولوژی آموزشی ـ یادگیری / فنون ایجاد انگیزش در یادگیرندگان , بانک اطلاعاتی کتاب / تاریخ اقوام کوه‌نشین شمال غربی ایران , هنر / کاردستی / نامه‌های تزئینی , بانک اطلاعاتی کتاب / پرسش‌های چهارگزینه‌ای شیمی پیش‌دانشگاهی (1) , بانک اطلاعاتی کتاب / پیشی من طلاجون، ترسیده از باباجون! , علم و زندگی / آموزش و پرورش / آموزش عالی / دانشگاه تهران در کنترل ,

برخی منابع مهم خبری
mizanonline.ir خبرگزاری میزان , honarnews.com هنرنیوز , javanonline.ir روزنامه جوان , afkarpress.ir روزنامه افکار , khabargozarisaba.ir خبرگزاری صبا , mashreghnews.ir مشرق نیوز , jahaneghtesad.com روزنامه جهان اقتصاد , emtiazdaily.ir روزنامه امتیاز , iusnews.ir خبرنامه دانشجویان , ghanoondaily.ir روزنامه قانون ,




وبگردی
ممنوعیت پروازهای «هواپیمایی آسمان» در اروپا
ممنوعیت پروازهای «هواپیمایی آسمان» در اروپا - پرواز تمام هواپیماهای «آسمان» در اروپا ممنوع است
استحاله! / بررسی نامه احمدی‌نژاد به رهبری
استحاله! / بررسی نامه احمدی‌نژاد به رهبری - دگرديسي‌هاي فراواني در ايران صورت گرفته‌است؛ اصولگرايان اصلاح‌طلب شده‌اند، تحول‌طلبان محافظه‌كار شده‌اند، مسئولان پاسخ ناكارآمدي‌هاي خود را از مردم مي‌خواهند و در تازه‌ترين نوع اين استحاله‌ها فردي كه بسياري مدعي هستند او برآمده از مهندسي انتخابات است با ارسال نامه به رهبرمعظم انقلاب درخواست برگزاري انتخاباتي آزاد، زودهنگام و به دور از مهندسي كرده‌است! محموداحمدي‌نژاد همان پديده خانمان براندازي كه براي…
مصاحبه دختری که با ریش به «آزادی» رفت با یورونیوز
مصاحبه دختری که با ریش به «آزادی» رفت با یورونیوز - فیلم - زهرا خوش نواز در گفتوگو با یورونیوز از مراحلی که برای آماده سازی ظاهرش طی کرد تا با چهره‌ای متفاوت وارد استادیوم شود گفت. او می‌گوید: «زمانی که از تونل گذر کردم و وارد ورزشگاه شدم و چشمانم به چمن ورزشگاه افتاد گریه‌ام گرفت.»
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش
بار دیگر زیر گرفتن ماموران پلیس با ماشین سواری توسط دراویش - باز هم زیر گرفتن ماموران امنیتی و نیروی انتظامی توسط یک ماشین دیگر سواری توسط اراذل خیابان گلستان هفتم
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران
حمله با اتوبوس به مأموران پلیس در پاسداران - کی از دراویش گنابادی با اتوبوس به مردم و مأموران پلیس در خیابان پاسداران تهران / گفته میشود تعداد شهدای ناجا در حمله آشوبگران فرقه ضاله گنابادی و حامیان نورعلی تابنده به ۴ تن رسیده است.
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای
لحظه مواجهه وزیر راه با خانواده قربانیان سانحه هواپیمای - به دنبال سقوط هواپیمای تهران-یاسوج ویدیو لحظه مواجه خانواده های جانباختگان را با وزیر مشاهده می کنید.
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو
حمله با چاقو به یک راننده سر پارک خودرو - تصاویری دردناک از حمله مرد موتور سوار با چاقو به یک مرد راننده در حضور همسر و فرزندش در شهرستان داراب استان فارس را در ویدئوی زیر می بینید. به نظر میرسد این اتفاق در پی جرو بحثی بر سر پارک کردن وسایل نقلیه روی داده است!
اگر «عدم رویارویی با حریفان اسرائیلی» آرمان ماست چرا پنهانی و دزدکی؟
اگر «عدم رویارویی با حریفان اسرائیلی» آرمان ماست چرا پنهانی و دزدکی؟ - آنچه مشخص است جمهوری اسلامی ایران باید تصمیم مشخص و درستی درباره سیاست عدم رویارویی با ورزشکاران رژیم صهیونیستی بگیرد. دیگر نمی‌توان با این روش تعقیب و گریزی با این مسئله برخورد کرد. دیگر نمی‌توان ورزشکاران را از مقابله با کشتی‌گیران اسرائیلی باز داشت و در برابر رسانه‌های جهانی گفت به خاطر مصدومیت در میدان حاضر نمی‌شویم و در داخل جشن بگیریم که ما عزت‌مان را حفظ کردیم و...
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد !
بدل ایرانی آنجلینا جولی رونمایی شد ! - شب گذشته مراسم اکران فیلم بلوک 9 خروجی 2 به کارگردانی علیرضا امینی و تهیه کنندگی محمدرضا شریفی نیا و نیز فیلم شاخ کرگدن در پردیس سینمایی ملت برگزار گردید.
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه - سخنرانی پرحاشیه احمدی نژاد در مقابل دادگاه بقایی
    یک سخنرانی موثر، ظرف مدت 30 تا 60 ثانیه
    تعریفی است از شغل شما و آنچه انجام می دهید و اینکه چرا یک نفر باید با شما همکاری کند در کمتر 30-60 ثانیه. این سخنرانی اصطلاحا