شنبه ۲۵ آذر ۱۳۹۶ / Saturday, 16 December, 2017

ملا شمسا


   ميرزا محمد بن حسن شيروانى
ميرزا محمد بن حسن شروانى داماد ملامحمدتقى مجلسى و از شاگردان آقا حسين خوانسارى بود. وى همراه اثرهاى متعددش در موضوع‌هاى دينى چند کتاب در حکمت دارد مانند حاشيه بر شرح تجريد قوشچى، حاشيه بر حاشيهٔ قديم دوانى و حاشيه بر شرح حکمةالعين و رساله‌اى به فارسى در باب توحيد و نبوت و امامت، رساله‌اى در معنى بداء، رساله در معنى اختيار، رساله در کائنات جو، رساله‌اى در هندسه و کتاب انموذج العلوم و جز آنها. وى شعر فارسى مى‌سرود. ازوست:
ياد تو کنم دلم پر از خون گردد وين ديدهٔ اشک خيز جيحون گردد
هرچند ز ديده اشک حسرت بارم در سينه‌ام آتش غم افزون گردد
ميرزا على رضاى اردکانى متخلص به 'تجلى' از شاگردان مشهور محقق خوانسارى بود. وى در آغاز جوانى به اصفهان رفت و در آنجا به کسب دانش پرداخت و پس از مدتى تعلّم در خدمت محقّق مذکور سفرى به هند کرد. تجلى در موضوع‌هاى علمى و دينى اثرهائى دارد از آن جمله است. رساله‌اى به فارسى در منع نماز جمعه در غيبت امام و تفسيرى به فارسى بر قرآن و رساله‌اى هم به فارسى دربارهٔ امامت به‌نام سفينةالنجاة. گذشته از اينها ديوان قصيده و غزل و يک مثنوى به‌نام معراج الخيال از او در دست است. از او است:
از اضطراب کار مهيا نمى‌شود سيل از دويدنست که دريا نمى‌شود
بازآ که بى‌جمال تو آغوش عشرتم همچون کمان حلقه زهم وانمى‌شود
آن را که منّزه نبود ذات و صفات از درس کلام و حکمتش نيست نجات
در طبعِ بَدان به جهل برگردد علم در طينت مار سمّ شود آب حيات
در حسن و حيا آب روان در کشتست در دل اثرش چو شعله در انگشتست
مشمار نکو حسن خراباتى را چون معنى بيتِ هجو خوبش زشتست
   ملاصدرا
نام‌آورترين فيلسوف عهد صفوى صدرالمتألهين صدرالدين محمد بن ابراهيم قوامى شيرازى معروف به 'ملاصدرا' است. وى مراحل واقعى تعلم فلسفى را در خدمت استاد بزرگ عهد خود ميرمحمدباقر داماد گذرانده و در دانش‌هاى منقول شاگردى شيخ بهاءالدين عاملى کرده و خود جامع همهٔ دانش‌هاى عقلى و نقلى زمان خويش بوده است. وى در اين هر دو دسته از دانش‌ها تأليفات پرارزش از خود به يادگار نهاد، خواه در حکمت که با ذوق اشراقى و عرفانى خود مبحث‌هاى خاصى را در آن به پيش کشيد، و خواه در تفسير قرآن که چندين رساله مقرون به تأويل‌هاى فلسفى در اين راه به‌وجود آورد، يا در ديگر دانش‌هاى دينى که در همهٔ آنها همساز با انديشه‌هاى عرفانى و حکمى خود کار کرد و به‌علت اين همه 'تجاوزها' که به مرزهاى اعتقادى قشريانِ روزگار 'مرتکب' گشت از آسيب اعتراض‌ها و تکفيرهاى ظاهربينان برکنار نماند.
به همين سبب که از او، با همهٔ جلالت قدر و رجحانى که در تفکر بر بيشتر از آنان داشته، در چند کتاب اين عهد که در شرح عالمان نوشته شده، بسيار به اختصار ياد کرده‌اند و از زندگانيش اطلاع زياد در دست نيست؛ ولى با تحقيقاتى که در اين چند سال اخير شده، و به‌ويژه با پژوهش‌هاى بخش ايرانشناسى انستيتوى ايران و فرانسه که فاضل فقيدِ معاصر استاد هانرى کُربَن (Henry Corbin) سرپرستى مى‌کرد، کارهاى اساسى دربارهٔ او انجام گرفت.
صدرالمتألهين بعد از طى مراحل تحصيل در خدمت استادان خود، نزديک ده سال در ده 'کهک' نزديک قم انزوا اختيار کرد و ايام خود را به رياضت و مکاشفه گذرانيد و بعد از آن به شيراز رفت و در مدرسهٔ الله‌ورديخان به تعليم حکمت پرداخت و تا پايان عمر خود هفت بار پياده به سفر حج رفت و در بازگشت از آخرين سفر در بصره بدرود حيات گفت (۱۰۵۰ هـ).
اثرهاى ملّاصدرا در حکمت و بعضى از رشته‌هاى علوم شرعى متعدد است و شمارهٔ آنها از کتاب و رساله از چهل درمى‌گذرد و جزء رسالهٔ سه اصل همهٔ آنها به تازى است. از جملهٔ مهم‌ترين کتاب‌هاى او در حکمت است: 'الحکمةالمتعالية' معروف به 'الاسفار الاربعة' ، اتصاف الماهيّة بالوجود، رسالهٔ تصّور و تصديق، شرح بر قسمت طبيعى و الهى هدايهٔ اثيرالدين ابهرى، الشواهد الربوبية، الحکمة‌العشريه، الواردات القلبية، المظاهر الالهية، المسائل‌ القدسية، المبداء و المعاد، المشاعر، طرح الکونين، کسر اصنام الجاهلية، اتحادالعاقل و المعقول، اکسير العارفين فى معرفة طريق الحق و اليقين، اجوبة عن مسائل عويصة، حدوث‌العالم، حاشيه بر شرح حکمةالاشراق قطب‌الدين شيرازى، حاشيه بر الهيات شفا. تفسيرهاى فلسفى او را پيش از اين نام برده‌ شد.
بر اثرهاى صدرالدين شيرازى به سبب اهميت وافر و رواج شديد آنها در حوزه‌هاى فلسفى و در ميان حکمت‌شناسان سه قرن اخير، شرح‌ها و حاشيه‌هائى نوشته شده و بعضى از آنها نيز موضوع بحث موافقان و مخالفان انديشه‌هاى فلسفى او و رد و ايراد آنان بر يکديگر گرديده است.
شرح‌هائى که بر کتاب اسفار ملاصدرا نوشته شده متعدد است مثلاً از حکمت‌شناسان متأخر حاجى ملاهادى سبزوارى، ميرزاى جلوه، ملامحمد اسمعيل بن محمد سميع اصفهانى، ميرزا محمد رضاى قمشه‌اى، ملاعبدالله زنّوزى، آقا على مدرس تبريزى، ملاعلى نورى، ميزرا محمود قمى و سيدمحمد مشکات بيرجندى بر آن حاشيه‌هائى نگاشته‌اند؛ و الشواهد الربوبيهٔ او را على بن جمشيد نورى در سال ۱۲۴۶ هـ به‌صورت پراکنده شرح کرد و ميرزا احمد اردکانى آن را در سال ۱۲۴۵ هـ به پارسى درآورد؛ المشاعر را شيخ احمد احسائى به طريق رد و انکار شرح نمود و نيز محمدجعفر بن محمدصادق لنگرودى، زين‌العابدين بن محمد جواد نورى، ملاعلى نورى، ملااسمعيل اصفهانى و ميزا احمد اردکانى بر آن شرح‌ها يا حاشيه‌هائى نوشتند که بعضى از آنها به طبع رسيده است.
وى در حکمت مبحث‌هاى مهمى را يا ابداع کرد و يا اگر پيش از او مطرح بود به کمال رسانيد و در نوشته‌هاى خود آورد مانند وحدت، تشکيک، اصالت وجود، تجرّد خيال و خلاقيّت آن، اتحاد عاقل و معقول، حرکت جوهرى و مانندهٔ آنها.
   ملا شمسا
شاگرد ديگر ميرداماد که او هم در حکمت شهرت يافت شمس‌الدين محمد گيلانى مشهور به 'ملاشمسا' است که با هم‌دورهٔ خويش ملاصدرا مکاتبه داشت و فيلسوف شيرازى او را از بزرگترين برادران خود مى‌خواند. اما رساله‌هاى شمسا را نمى‌توان مانند اثرهاى هم‌دورهٔ نام‌آورش صدرا، به‌عنوان کارهاى اساسى در حکمت معرفى کرد و از آنها آشکارا برمى‌آيد که او در هماهنگ ساختن باورداشت‌هاى شيعه و بنيادهاى فکرى فلسفه دنبال کار استاد خود و حوزهٔ فلسفى اصفهان را گرفته و همان راه را ادامه داده است. از وى رساله‌اى به‌نام اثبات وحدةالواجب، حاشيهٔ شرح تجريد، و دو رسالهٔ فارسى به‌نام 'اظهار الکمال على اصحاب الحقيقة و الحال' و 'بيان احوال موجودات' باقى مانده است.
   فياض
از شاگردان مقرّب صدرالمتألّهين ملاعبدالرزاق بن على لاهيجى قمى متخلّص به 'فيّاض' (م ۱۰۷۲ هـ) است. وى در حکمت و کلام و منطق و ادب و شعر و در دانش‌هاى منقول دست داشت و در همهٔ آنها توانا بود. وفاتش را بعضى به اشتباه سال ۱۰۵۱ و بعضى ديگر به سال ۱۰۷۲ ذکر کرده‌اند و گويا تاريخ دوم درست باشد.
فياض در کلام و حکمت آثار متعدد دارد. دو کتاب فارسيش در کلام به‌نام گوهر مراد و سرمايهٔ ايمان، است. از آثار مشهور ديگر او کتاب 'مشارق‌الالهام فى شرح تجريد الکلام' است که در آن به بحث در امور عامّه توفيق يافته از آغاز تا مسئلهٔ کلام الهى را به مورد شرح و تحقيق درآورده است. ديگر حاشيه‌اى است بر حاشيهٔ شمس‌الدين محمد خفرى بر الهيات تجريد، ديگر حاشيه‌اى است بر قسمت جواهر و اَعراض از شرح تجريد قوشچى، ديگر حاشيه بر شرح اشارات خواجه نصيرالدين طوسى. از کتاب‌هاى معتبر ديگر لاهيجى است: شرح الهياکل فى حکمةالاشراق؛ حدوث‌العالم؛ شوارق الالهام در حکمت؛ الکلمات الطيّبه در حکومت ميان ميرداماد و ملاصدرا در اصالت ماهيت (ميرداماد) يا اصالت وجود (صدرا).
ملاعبدالرزاق لاهيجى شعر فارسى مى‌گفته و در شعر 'فيّاض' تخلص مى‌کرده و نسخه‌هائى از ديوان قصيده و غزلش در دست است و به طبع رسيده.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
مستند انتهای خیابان پاستور , وزرای امور خارجه ترکیه و آمریکا , نتایج شمارش آرا , خارجیان , دوسالانه‌های هنرهای تجسمی , موسسات آموزشی کنکور , نهادهای حکومتی سوریه , ناگسستنی , توران میر هادی , طرح تفکیک از مبداء ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / مجموعه سوالات کنکور کاردانی به کارشناسی (ناپیوسته) ساخت و تولید (ماشین‌ابزار و نقشه‌کشی صنعتی) سال 1 , بانک اطلاعاتی کتاب / مجمع الجزایر شاعران پرومته , بانک اطلاعاتی کتاب / هیدرولوژی عمومی , بانک اطلاعاتی کتاب / اطلس گنگ دانش‌آموزی (مقطع دبستان) , بانک اطلاعاتی کتاب / قرصهای خوراکی پایین‌آورنده قند خون , کامپیوتر و اینترنت / نرم‌افزار / سایر / بوت شدن سریع Xp , بانک اطلاعاتی کتاب / ترجمه فارسی اللولو و المرجان: احادیث مشترک امام بخاری و مسلم , بانک اطلاعاتی کتاب / پرتویی از نور: دقایقی با تفسیر قرآن (برگرفته از تفسیر نور) , بانک اطلاعاتی کتاب / خاطرات مستر همفر: جاسوس انگلیس در کشورهای اسلامی , بهداشت / تغذیه / خواص خوراکی‌ها / قدرت درمانی عسل بیشتر از آنتی بیوتیک است ,

برخی منابع مهم خبری
eghtesadnews.com اقتصادنیوز , iusnews.ir خبرنامه دانشجویان , tala.ir طلا , citna.ir سیتنا , jahaneghtesad.com روزنامه جهان اقتصاد , noavaranonline.ir نوآوران , iran-varzeshi.com روزنامه ایران ورزشی , bultannews.com بولتن نیوز , chetor.com چطور , namayande.com نماینده ,



وبگردی
جنجال ضیغمی در كاكتوس: من اصلا ایشان را آدم حساب نمیکنم
جنجال ضیغمی در كاكتوس: من اصلا ایشان را آدم حساب نمیکنم - اولین قسمت از برنامه هاردتاک کاکتوس را با صحبت های جذاب نیوشا ضیغمی در مورد خانواده و همسرش ، ماجرای صحبت های جنجالی یک هواپیما ، 8 سال احمدی نژاد و ...
فیلم | ملاقات وزیر بهداشت با «یانگوم»
فیلم | ملاقات وزیر بهداشت با «یانگوم» - فیلم - وزیر بهداشت ضمن دیدار با بازیگر نقش «یانگوم» ( لی یونگ ئه) به دلیل کمک انسان دوستانه 56 هزار دلاری به زلزله زدگان غرب ایران از او تقدیر کرد.
فیلم/ شایعه ازدواج رز رضوی و شریفی‌نیا از کجا شروع شد؟
فیلم/ شایعه ازدواج رز رضوی و شریفی‌نیا از کجا شروع شد؟ - محمدرضا شریفی‌نیا بازیگر سینما و تلویزیون با حضور در برنامه دورهمی درخصوص شایعه ازدواج با بازیگر زن جوان توضیحاتی ارائه کرد.
ماجرای فیلم جنجالی در پایگاه نظامی روسیه
ماجرای فیلم جنجالی در پایگاه نظامی روسیه - ولادیمیر پوتین در مسیر سفر خود به قاهره، چند دقیقه در پایگاه الحمیمیم حاضر شد و برخورد فرد نظامی روس با رئیس جمهوری سوریه موجی از انتقادات را در فضای مجازی به راه انداخت.
درآمد کشور از گردشگری افزایش یافت / از محل عوارض خروجی !
درآمد کشور از گردشگری افزایش یافت / از محل عوارض خروجی ! - دولت روز گذشته و در اقدامی غیرمنتظره،عوارض خروج از کشور را با افزایش 300 درصدی! مواجه کرد...
فیلمی از مرگ خرس قطبی به دلیل تغییرات آب و هوایی
فیلمی از مرگ خرس قطبی به دلیل تغییرات آب و هوایی - یکی از عکاسان نشنال جئوگرافیک فیلمی کوتاه از یک خرس قطبی منتشر کرده که در منطقه ای دورافتاده در جزیره بافین و به دور از یخ ها مشغول جستجو برای غذاست. در این بخشی از این فیلم حیوان مشغول جستجو در زباله هاست، سپس روی زمین می افتد و در انتظار مرگ می ماند.
امتناع از دست دادن علی هاشمی با خانم مدال دهنده
امتناع از دست دادن علی هاشمی با خانم مدال دهنده - فیلم - علی هاشمی وزنه بردار کشورمان با توضیح اینکه مسلمان است از دست دادن با خانم اهدا کننده مدال خودداری کرد.
سطح سواد کارشناس اقتصادی تلویزیون !
سطح سواد کارشناس اقتصادی تلویزیون ! - کارشناس اقتصادی تلویزیون نمی داند که لغت Bitcoin به چه معناست و با تلفظ Bitqueen به این نتیجه رسیده که معنای ملکه بیت ها را می دهد!!
فیلم/ تصاویر منتشر شده از جسد علی عبدالله صالح
فیلم/ تصاویر منتشر شده از جسد علی عبدالله صالح - وزارت کشور یمن با انتشار بیانیه‌ای رسمی، شایعات کشته شدن علی عبدالله صالح را تأیید کرد و رسما اعلام کرد که او کشته شده است.
جنجال رقص مایکلی سرباز ایرانی
جنجال رقص مایکلی سرباز ایرانی - رقص زیبای سرباز ایرانی در پادگان
دختر رییس فدراسیون روسری بر سر مربی مرد تایلندی کرد
دختر رییس فدراسیون روسری بر سر مربی مرد تایلندی کرد - سرپرست فنی فدراسیون کبدی که بعد از مسابقات از سمتش برکنار شد، می‌گوید که دختر رییس فدراسیون روسری بر سر مربی مرد تایلندی کرد و او را به داخل زمین برد.
روزنامه جمهوری اسلامی: آقای مصباح، مگر شما نبودید که اطاعت از احمدی‌نژاد را اطاعت از خدا خواندید؟
روزنامه جمهوری اسلامی: آقای مصباح، مگر شما نبودید که اطاعت از احمدی‌نژاد را اطاعت از خدا خواندید؟ - کاش بزرگان حوزه علم و فلسفه می‌دانستند سیاست هم برای خود علمی مجزاست و ظرافت‌های خود را دارد و نمی‌شود بدون توجه به آن، طرح ریخت و به نتیجه رسید.
لحظه خودکشی فرمانده جنگ بوسنی در جریان جلسه دادگاه!
لحظه خودکشی فرمانده جنگ بوسنی در جریان جلسه دادگاه! - فرمانده پیشین کروات های بوسنی پس از تایید محکومیت ۲۰ ساله اش در دیوان کیفری بین المللی به دلیل ارتکاب جنایات جنگی، ظرف سم را سرکشید!
فیلم/ تخلف احمدی‌نژاد در بوسیدن مادر چاوز
فیلم/ تخلف احمدی‌نژاد در بوسیدن مادر چاوز - محمدجعفر منتظری، دادستان کل کشور در همایش بسیج حقوقدانان نسبت به اظهارات اخیر رئیس‌جمهوری سابق کشورمان واکنش نشان داد.
همه زنان ناصر محمد خانی و زن جدیدش + عکس
همه زنان ناصر محمد خانی و زن جدیدش + عکس - ناصر محمدخانی دو شب پیش در حالی با زن سومش ازدواج کرد که زن اولش توسط شهلا کشته شده بود و زن دومش - شهلا- در سال 89 اعدام شد.
قشر متوسط - ازدواج سفید / قش پائین - تجاوز
قشر متوسط - ازدواج سفید / قش پائین - تجاوز - الان این ازدواج سفید بحرانی است که قشر متوسط دارد ایجاد می‌کند، بعد از آن ازدواج‌های ساندویچی است، یعنی رابطه جنسی ساندویچی. در ازدواج سفید طرفین چندمدت با هم هستند اما اگر قرار شد رابطه ... سر خیابان انجام شود، چه کسی می‌خواهد آن‌ها را بگیرد؟ چند نفر را می‌خواهند بگیرند؟ چند نفر را می‌خواهند اعدام کنند؟
فیلم دو دختر اصفهانی لحظاتی قبل از خودکشی
فیلم دو دختر اصفهانی لحظاتی قبل از خودکشی - فیلم خودکشی دختر اصفهانی (جدید) | دو دختر اصفهانی در فیلمی که پیش از خودکشی ضبط کرده اند، با خوشحالی به سمت مرگ می شتابند. لحظاتی که آنها نزدیکان شان را خطاب قرار می دهند و خودشان را آرام و آهسته می رسانند به بلندترین ارتفاعی که برای خودکشی به ذهنشان آمده یعنی پل شهید چمران اصفهان و در این مسیر هیچ عاملی، هیچ دلیلی نیست که دست دلشان را بگیرد و پشیمان شان کند برای رفتن.
    پربازدیدها