جمعه ۶ اسفند ۱۳۹۵ / Friday, 24 February, 2017

روش مشاهده


   مشاهدهٔ مستقیم
در نخستین مراحل پژوهش در یک زمینه، شاید انجام بررسی‌های آزمایشگاهی یا مطالعات همبستگی کاری شتاب‌زده باشد، و از راه مطالعهٔ پدیدهٔ مورد نظر در وضعیت طبیعی آن پیشرفت بیشتری حاصل شود. مشاهدهٔ دقیق رفتار حیوان‌ها و آدمیان، گام آغازین در بسیای از پژوهش‌های روانشناختی بوده است. برای مثال، مشاهداتی که روی نخستین‌ها (primates) در زیستگاه طبیعی آنها صورت می‌گیرد ممکن است اطلاعاتی دربارهٔ سازمان‌بندی اجتماعی آنها فراهم آورد، اطلاعاتی که بعدها می‌تواند ما را در بررسی‌های آزمایشگاهی یاری دهد (شکل میمون‌های بابون در زیستگاه طبیعی خود). فیلم‌برداری از نوزادان می‌تواند جزئیات الگوهای حرکتی آنان را اندکی پس از تولد، و نیز نوع محرک‌هائی را که نوزادان به آنها پاسخ می‌دهند، آشکار سازد. پژوهشگرانی که به مشاهدهٔ رفتار در شرایط طبیعی می‌پردازند باید دورهٔ آموزشی لازم را در کار مشاهده و ثبت دقیق رفتار گذرانده باشند تا بتوانند از انعکاس سوگیری‌های خود در گزارش‌ها پرهیز کنند.
مطالعات میدانی غالباً بیش از برررسی‌های آزمایشی اطلاعاتی دربارهٔ رفتار اجتماعی در اختیار ما می‌گذارد. پروفسور شرلی استرام (Shirley Strum) بیش از ۲۰ سال، گروهی میمون بابون را در کنیا بررسی کرده و توانسته است برخی از آنها را به‌طور انفرادی شناسائی کند و گزارش‌های روزانه‌ای از رفتارها و تعامل‌های اجتماعی آنها تهیه نماید. داده‌های او اطلاعات در خور توجهی دربارهٔ توانائی‌های ذهنی میمون‌های بابون و نقش دوستی در نظام اجتماعی آنها به‌دست داده است.
در مواردی‌که مسئله تاحدودی جنبهٔ زیست‌شناختی دارد، روش مشاهده نیز ممکن است مستلزم کار در آزمایشگاه باشد. برای مثال، مسترز (Masters) و جانسون (Johnson) در (۱۹۶۶) در بررسی دامنه‌داری دربارهٔ جنبه‌های فیزیولوژیائی رفتار جنسی آدمی، روش‌هائی را ابداع کردند که امکان مشاهدهٔ مستقیم رفتارهای جنسی را در آزمایشگاه فراهم می‌کرد. داده‌های این پژوهش عبارت بودند از: الف- مشاهدات رفتاری، ب- اطلاعات ثبت‌شده دربارهٔ تغییرات فیزیولوژیائی، و ج- پاسخ‌های افراد به پرسش‌هائی دربارهٔ احساس‌هایشان پیش از تحریک جنسی، در طول آن تحریک، و پس از آن. هرچند مسترز و جانسون بیش از هرکسی از این نکته آگاه هستند که رفتار جنسی آدمی علاوه بر جنبهٔ زیست‌شناختی ابعاد دیگری نیز دارد، در هر حال، مطالعات آنها دربارهٔ جنبه‌های کالبدشناختی و فیزیولوژیائی پاسخ جنسی، نقش ارزنده‌ای در آگاهی ما از ماهیت رفتار جنسی آدمی و حل مشکلات جنسی داشته است.
   مشاهدهٔ غیرمستقیم
   روش زمینه‌یابی (survey)
مسائلی را که تحقیق در آنها از راه مشاهدهٔ مستقیم دشوار است، می‌توان از طریق مشاهدهٔ غیرمستقیم، یعنی با استفاده از پرسشنامه و مصاحبه، بررسی کرد. برای این منظور، پژوهشگر به‌جای آنکه از راه مشاهده به‌وقوع رفتار معینی پی ببرد، از خود شخص می‌پرسد که چنین رفتاری داد یا نه. اما از آنجا که مردم می‌کوشند تصویر بهتری از خود ارائه کنند، این روش بیش از روش مشاهده با سوگیری توأم است. با این حال، روش زمینه‌یابی تاکنون نتایج بسیار مهمی به‌دست داده است. برای مثال پیش از پژوهش‌های مسترز و جانسون دربارهٔ پاسخ‌های جنسی، بخش عمدهٔ اطلاعات مربوط به رفتار جنسی آدمیان (در مقایسه با رفتاری که قانون، مذهب، و جامعه در این موارد انتظار دارد) حاصل زمینه‌یابی‌های وسیعی است که ۲۰ سال پیش از مسترز و جانسون توسط آلفرد کینزی (Alfred Kinsey) و همکارانش صورت گرفته بود. در بررسی کنیزی اطلاعات حاصل از هزاران مصاحبهٔ انفرادی تجزیه و تحلیل شد و بر آن اساس دو کتاب به‌چاپ رسید. یکی رفتار جنسی مردان (کینزی، پومروی، - Pomeroy و مارتین، - Martin در ۱۹۴۸) و دیگری رفتار جنسی زنان (کینزی، پومروی، مارتین، و گبهارد - Gebhard).
'از چه موضعی به سؤال شما پاسخ دهم ، به‌عنوان فردی از یک گروه نژادی ، یا عضو گروه درآمد ، یا عضو گروه مذهبی؟' . (طرح از د.فرادون ، ۱۹۶۹ ، مجله نیویورکر)
از زمینه‌یابی‌ها برای گردآوری‌ اطلاعات دربارهٔ عقاید سیاسی، رجحان‌های خرید‌کنندگان، نیازهای بهداشتی و موضوعات دیگر نیز استفاده شده است. نظرسنجی‌های گالوپ (Gallup) و سرشماری ایالات متحده از مشهورترین زمینه‌یابی‌ها هستند. زمینه‌یابی رضایت‌بخش مستلزم آن است که: پرسش‌نامه‌هائی دقیق و از پیش آزمون‌شده در گروه نمونه‌ای از افراد اجراء شود. این گروه نمونه باید طوری انتخاب شود که معرف جامعهٔ مورد مطالعه باشد.
   شرح حال‌نگاری (case history)
تهیه زندگینامهٔ افراد یکی دیگر از ابزارهای مشاهدهٔ غیرمستقیم است. در اینجا پژوهشگر به‌جای مشاهدهٔ رفتار افراد، از آنان می‌خواهد بگویند که در گذشته چه کارهائی کرده‌اند. برای مثال، اگر بخواهیم کارآئی روش تازه‌ای را در رواندرمانی ارزیابی کنیم روانشناس در آغاز کار می‌تواند از مراجع شرح حال بگیرد.
شرح حال غالباً از راه بازسازی زندگینامهٔ شخص براساس مدارک موجود و رویدادهای به‌یادماندهٔ وی تهیه می‌شود. این بازسازی از این جهت ضرورت دارد که معمولاً تا وقتی کسی با مشکلی روبه‌رو نشده، نیازی به آگاهی از گذشته‌اش نیست، اما وقتی شخص مشکلی پیدا می‌کند اطلاع از گذشته‌اش برای درک رفتار فعلی وی ضرورت می‌یابد. در مقایسه با آنچه روش مشاهدهٔ مستقیم به‌دست می‌دهد داده‌های حاصل از روش گذشته‌نگر، ممکن است با حذف و تحریف توأم باشد، اما در اغلب موارد تنها روشی است که در اختیار داریم.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
گروه حقانی , بدافزار تازه , جورج آزبورن , بیماری های مختلف , بانک سوخت هسته ای , محمد رضا حسینیان , آنتروپوسین , گیلان , سلانت , شهر خدا , خواننده انقلابی , ساحل کیش , برنامه های ویژه انتخاب , واحد های مسکونی , سلول های چربی , داستانهای کودکان , حزب مؤتلفه , مدیریت حوادث , شهردار از مردم عذرخواهی کند , درگذشت مادر , S300 ایرانی , بگو بگو , بادگیر , ترنسکشوال , جامعه جهانی , سرمربی چارلتون , خراسان جنوبی یز , وظایف مسئولان , ظرح دانش بنیان , مسابقات لیگ برتر تنیس روی میز , مقامی , موزه هنر دینی , حمل و نقل عمومی , Adobe Photoshop Touch , شهرداری پاکدشت , مفتی سعودی , احمد رمضان زاده , کلاس های , طبقات پایین , اندام هوایی , حق مؤلف , صدکیلوگرم , منچستر یونایتد , عملیات همزمان , جریان های اقیانوس , رنگ غیر مجاز , فورلان , سرود انقلابی , درکنفرانس , میقاتی ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / روح ریکی: راهنمای کامل سیستم ریکی , بانک اطلاعاتی کتاب / کوچولوی با ادب کیه؟ خوب معلومه منم دیگه! , بانک اطلاعاتی کتاب / ارتباط با خدا: با ترجمه فارسی , بانک اطلاعاتی کتاب / بخارا کجاست؟: سیری در جغرافیای تاریخی و فرهنگی خراسان بزرگ در عهد سامانیان همگام با ابن سینا , فرهنگی و هنری / موسیقی / فنون موسیقی / نگاهی به سیر تکاملی تکنیک نواختن پیانو , بانک اطلاعاتی کتاب / دیوان در منصور (با ملحقات جدید) , دین و اندیشه / اخلاق / اخلاق با انسان‌ها / احسان به دیگران , بانک اطلاعاتی کتاب / مارجان , بهداشت / دانستنی‌های پزشکی / خواب / ۷ ایده برای خواب خوش , فرهنگی و هنری / ادبیات و شعر / داستان / نقد داستان انجمن مخفی نوشته احمد شاکری جان هوای رفتن دارد , سیاسی / ایران / شخصیتها / پیام انتخاب لاریجانی چه بود؟ , شخصیت‌ها / مذهبی / مفسر / شیرازی ، سیدعبدلله , بانک اطلاعاتی کتاب / نوشتن برای سینما: مجموعه مقالات از نویسندگان مختلف , بانک اطلاعاتی کتاب / تخته نرد: تقدیر, یا, تدبیر , بانک اطلاعاتی کتاب / پاسخ‌نامه‌ی 30 سال کنکور ریاضیات علوم تجربی پایه و پیش‌دانشگاهی شامل پاسخ تشریحی جلد اول , بانک اطلاعاتی کتاب / رباعیات حکیم عمر خیام نیشابوری , بانک اطلاعاتی کتاب / رنگ‌آمیزی مزرعه همراه با شعر , بانک اطلاعاتی کتاب / ترانه , بانک اطلاعاتی کتاب / نگاهی کوتاه به زندگی حضرت فاطمه زهرا (ع) , بانک اطلاعاتی کتاب / در محضر علامه طباطبایی قدس سره: مجموعه‌ی پرسش‌ها و پاسخ‌های چهره به چهره با علامه طباطبایی قدس سره ,

برخی منابع مهم خبری
parsnews.com پارس نیوز , tamashanews.com تماشا , bmi.ir بانک ملی , payamenaft.com پیام نفت , andishehha.com اندیشه‌ها , jahaneghtesad.com روزنامه جهان اقتصاد , dolat.ir دولت , zibakalam.com زیباکلام , shahr.ir شهر , bazarkhabar.ir بازارخبر , irna.ir خبرگزاری جمهوری اسلامی , iusnews.ir خبرنامه دانشجویان , cinemanegar.com سینما نگار , shefanews.com شفا نیوز , jamejamonline.ir جام جم , sena.ir سنا , medianews.ir مدیا , piroozionline.ir روزنامه پیروزی , winbeta.net وین بتا , sedayiran.com صدای ایران , aecinema.ir هنر و تجربه , awalnews.ir اول نیوز , bina.ir بینا , karyab.net کاریاب , econews.ir اکونیوز , snn.ir دانشجو , afkarpress.ir روزنامه افکار , iribnews.ir واحد مرکزی خبر , zamannews.ir زمان نیوز , khabarnew.ir خبرنو ,



وبگردی
جشن تولد مدیرعامل کبیر! بانک سرمایه
جشن تولد مدیرعامل کبیر! بانک سرمایه - هنوز معلوم نیست در حالی که حجم معوقات این بانک به رقم نجومی هفت هزار و هشتصد میلیارد تومان میرسد و در صورتهای اخیر مالی وضعیت بانک زیان ده ارزیابی شده است، این مراسم جشن با چه انگیزه ای برگزار شده است؟
اعتراف تكان دهنده رييس مجمع تشخيص مصلحت!
اعتراف تكان دهنده رييس مجمع تشخيص مصلحت! - اگر مردم نیازمند باشند، نان شب نداشته باشند، نتوانند بچه‌هایشان را به مدرسه بفرستند و خانه‌ای برای زندگی نداشته باشند، معنایش همان حدیث امام علی (ع) است که فرمود: نزدیک است که فقر به کفر بیانجامد. همان طور که الان هم می‌شنویم که عده‌ای به دلیل نیازهای شدید اقتصادی‌شان دست از مذهب برداشته‌اند.
لاله، شهلا و سومین زن...
لاله، شهلا و سومین زن... - جنس و طبقه و خاستگاه و روح این زنان کاملا متفاوت است و به بهانه آن می توان پرسید آیا مردها عاشق جسم یک زن می شوند اما زن ها عاشق روح و درون یک مرد؟
فیلم درگیری در نشست خبری مسعود کیمیایی
فیلم درگیری در نشست خبری مسعود کیمیایی - نشست خبری جنجالی فیلم قاتل اهلی / درگیری لفظی کیمیایی و لشگری قوچانی / عصبانیت علی علایی و درگیری لفظی با لشگری قوچانی / کیمیایی: چه اشکالی دارد در مورد حزب اللهی ها فیلم بسازم؟ / کیمیایی: آقای قوچانی شما در حدی نیستی که در مورد تدوین فیلم اظهار نظر کنی
گفتگوی جنجالی علی معلم و صادق زیباکلام
گفتگوی جنجالی علی معلم و صادق زیباکلام - صادق زیباکلام هم همفکر مسعود فراستی شد.
داچیای رومانی با نام رنو دو برابر قیمت جهانی
داچیای رومانی با نام رنو دو برابر قیمت جهانی - در کشور ما علاقه‌مندان به دنیای خودرو بسیار زیاد هستند و همین امر سبب شده تا اخبار مربوط به تازه واردان این صنعت به دقت مورد پیگیری قرار بگیرد.
 تصويری دیده نشده از آيت الله هاشمی
تصويری دیده نشده از آيت الله هاشمی - انتخاب - این تصویر مربوط به سفر آیت الله هاشمی به شمال است
عکسی دیده نشده از آخرین جشن تولد آیت‌الله هاشمی
عکسی دیده نشده از آخرین جشن تولد آیت‌الله هاشمی - به گزارش جماران، عکسی مربوط به جشن تولد 82 سالگی آیت الله هاشمی رفسنجانی(ره) در کنار همسرش عفت مرعشی در شبکه های اجتماعی منتشر شده است.
    پربازدیدها