شنبه ۲۷ بهمن ۱۳۹۷ / Saturday, 16 February, 2019

تأثیر عوامل محیطی بر عوامل ژن‌ها


خصیصه‌هائی هست که هریک را ژن واحدی تعیین می‌کند لیکن بیشتر خصیه‌های آدمی را چندین ژن با هم رقم می‌زنند. این قبیل خصوصیات را چندژنی (polygenic) می‌نامیم. ویژگی‌هائی از قبیل هوش، قد، و هیجان‌پذیری از این لحاظ در مقولهٔ مشخصی جای نمی‌کیرند بلکه پیوستاری از تغییرپذیری دارند. بیشتر مردم نه کم‌هوش هستند نه تیزهوش. توزیع هوش دامنهٔ گسترده‌ای دارد و بیشتر مردم نزدیک به وسط توزیع قرار دارند. گاهی اختلال ژن خاصی موجب عقب‌ماندگی هوشی می‌شود، لیکن در بیشتر موارد توان فکری آدمی را شمار زیادی ژن تعیین می‌کنند که بر عوامل زیربنائی توانائی‌های گوناگون تأثیر می‌گذارند. البته سرنوشت توان ژنتیکی را شرایط محیطی تعیین می‌کند (پلومین، آون - Owen و مک‌گرافین - McGruffin در ۱۹۹۴).
   تخم‌کشی انتخابی
یکی از روش‌های بررسی ارثی بودن صفات در حیوان‌ها، تخم‌کشی انتخابی است. در این روش، حیوان‌هائی را که صفت معینی در آنها قوی است با هم جفت می‌کنند و آنهائی را که صفت معینی در آنها بسیار ضعیف است با هم: برای بررسی نقش وراثت در توانائی یادگیری موش‌ها، نر و ماده‌هائی را که در یادگیری ماز ضعیف هستند با هم جفت می‌کنند و نر و ماده‌های قوی را با هم. فرزندان حاصل از این جفت‌گیری‌ها را در همان مازهای قبلی آزمایش می‌کنند. برپایهٔ عملکرد موش‌ها، باهوشترین آنها را با هم و کم‌هوشترین آنها را با هم جفت می‌کنند (برای اطمینان از ثابت ماندن شرایط محیطی، فرزندان مادران کم‌هوش را تحت پرورش مادران تیزهوش می‌گذارند تا بیشتر، توان ارثی به آزمایش درآید نه توان مراقبت مادری). پس از چند نسل، گونه‌های 'تیزهوش' و 'کم‌هوش' به‌دست می‌آید. (شکل توراث یادگیری راه ماز در موش‌ها)
- توراث یادگیری راه ماز در موش‌ها:
میانگین نمره‌های خطای موش‌های 'تیزهوش' و 'کم‌هوش' که از لحاظ توانائی یادگیری راه ماز به‌طور انتخابی تخم‌کشی شده‌اند (اقتباس از تامسون - Thompron در ۱۹۵۴).
روش تخم‌کشی انتخابی برای بررسی نقش وراثت در شماری از ویژگی‌های رفتاری به‌کار رفته است. با این روش توانسته‌اند سگ‌های هیجانی یا بی‌حال، مرغ‌های خانگی پرخاشگر و از لحاظ جنسی فعال، مگس‌های میوه با گرایش بیشتر یا کمتر به نور، و موش‌هائی علاقه‌مند یا بی‌علاقه به الکل پرورش دهند. اگر صفتی تحت تأثیر وراثت باشد باید بتوان از راه تخم‌کشی انتخابی آن را تغییر داد. هرگاه تخم‌کشی انتخابی نتواند صفتی را تغییر دهد، چنین صفتی را در اصل تابع عوامل محیطی می‌دانیم. (پلومین، ۱۹۸۶)
   بررسی دوقلوها (همزادان)
موازین اخلاقی مانع از کاربرد تخم‌کشی انتخابی در مورد آدمیان است و بنابراین در عوض، شباهت‌های رفتاری مردمانی را بررسی می‌کنیم که با یکدیگر خویشاوند هستند. بعضی صفات غالباً در همهٔ افراد خانواده دیده می‌شوند. اما نکته اینجا است که افراد خانواده نه فقط از لحاظ وراثت بلکه از لحاظ محیط نیز وضع مشابهی دارند. اگر در خانواده‌ای استعداد موسیقی همه‌گیر باشد معلوم نیست توانائی موروثی موسیقی بیشتر نقش دارد یا تأکید والدین بر موسیقی. احتمال الکلی‌شدن پسران افراد الکلی بیشتر از پسرانی است که پدرشان الکلی نیست. در این مورد، گرایش‌های وراثتی نقش اصلی را برعهده دارد یا شرایط محیطی؟ روانشناسان برای پاسخ دادن به این قبیل پرسش‌ها به بررسی دوقلوها رو کرده‌اند.
به‌جز دوقلوهای یک‌تخمکی و دوتخمکی، دوقلوهای نیمه‌همانند نیز وجود دارد. این نوع دوقلو هنگامی به‌وجود می‌آید که تخمک پیش از تکمیل‌شدن، به دو نیمهٔ همانند تقسیم شود و دو نطفه آنها را بارور کنند. این دوقلوها بیش از دوقلوهای دوتخمکی و کمتر از دوقلوهای یک‌تخمکی به یکدیگر می‌مانند.
- دوقلوهای یک‌تخمکی:
۱. از هر ۲۵۰ مورد تولد، در یک مورد وقتی تخمک را نطفه بارور می‌کند یک دوقلوی همانند (یک‌تخمکی) به‌وجود می‌آید.
۲. تخمک به‌دو نیمه تقسیم می‌شود و هریک، با ساز و برگ ارثی همسان، به‌صورت جنین مستقلی درمی‌آید.
- دوقلوهای دوتخمکی:
۱. دوقلوهای دوتخمکی که تعدادشان دوبرابر موارد دوقلوی یک‌تخمکی است، در نتیجهٔ رها شدن همزمان دو تخمک به‌وجود می‌آیند.
۲. هرگاه این دو تخمک هریک با نطفهٔ مستقلی بارور شود دو جنین شکل می‌گیرد که از لحاظ وراثتی نظیر خواهر - برادرهای معمولی هستند.
- دوقلو‌های نیمه‌همانند:
۱. دوقلوهای نیمه‌همانند که بسیار کمیاب هستند در شرایطی به‌وجود می‌آیند که تخمک پیش از تکمیل، دو نیمه شده و هریک را نطفهٔ جداگانه‌ای بارور کند.
۲. نیمی از ژن‌های این دو جنین همانند هستند و این ژن‌های همانند از مادر است.
   تأثیر عوامل محیطی بر عوامل ژن‌ها
توان ارثی که هرکس با آن پای به جان می‌گذارد، تحت تأثیر فراوان محیطی است که شخص با آن روبه‌رو می‌شود. ارائه دو نمونه، موضوع را روشن می‌سازد. یکی زمینهٔ ابتلاء به دیابت است که چگونگی انتقال آن از راه وراثت ناشناخته است. در دیابت، لوزالمعده به اندازهٔ کافی انسولین نمی‌سازد تا هیدروکربورها را بسوزاند و انرژی لازم برای بدن تأمین شود. دانشمندان برآن هستند که میزان ساخت انسولین را ژن‌ها رقم می‌زنند. لیکن همهٔ کسانی که استعداد ارثی ابتلاء به دیابت دارند لزوماً به این بیماری مبتلا نمی‌شوند، به این معنی که دیده شده اگر یکی از قلوهای یک‌تخمکی دچار این بیماری باشد، فقط در نیمی از موارد، قلوی دیگر هم به این بیماری گرفتار می‌آید. هرچند همهٔ عوامل محیطی مسبب بیماری دیابت شناخته نشده‌اند، شکی نیست که چاقی، نقشی در این بیماری دارد: چاق‌ها بیش از لاغرها برای سوخت و ساز هیدروکربورها به انسولین نیاز دارند، به‌همین سبب کسانی که حامل ژن‌های بیماری دیابت باشند، در صورت چاق‌بودن، بیشتر احتمال گرفتار آمدن به این بیماری را دارند.
در مورد بیماری اسکیزوفرنی نیز وضع مشابهی وجود دارد. می‌بینیم که شواهد کافی حکایت از درکار بودن عامل ارث در این بیماری دارد. هرگاه یکی از قلوهای یک‌تخمکی دچار بیماری اسکیزوفرنی شود به احتمال فراوان، در قلوی دیگر نیز شاهد علائمی از این اختلال روانی خواهیم بود. اما اینکه در قلوی دیگر علائم تمام‌عیار این بیماری ظاهر شود مطلبی است که به‌عوامل متعدد محیطی بستگی دارد. هرچند ژن‌ها می‌توانند زمینهٔ مساعد را فراهم آورند اما این محیط است که حاصل نهائی را شکل می‌دهد.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
دربا , لارک , طوطی ایرانی , پژوهش کشور به صدقه نیاز ندارد , تاریخ آمریکا , سایت شبکه دو , اسلواک , مستمری بگیران تامین اجتماعی , جنگنده های لیبیایی , نمایشگاه هلث ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / پرسش پاسخ معلم: زیست‌شناسی پیش‌دانشگاهی (1) , بانک اطلاعاتی کتاب / زبان انگلیسی (1 و 2) (عمومی) ویژه دانش‌آموزان دوره پیش‌دانشگاهی و داوطلبان ورود به دانشگاه , بانک اطلاعاتی کتاب / حماسه‌سرایی در ایران: از قدیمیترین عهد تاریخی تا قرن چهاردهم هجری , بانک اطلاعاتی کتاب / روان‌خوانی و تجوید قرآن کریم "با تجدیدنظر و اضافات" , بانک اطلاعاتی کتاب / آموزش جامع زیست‌شناسی (سال اول دبیرستان) , علم و زندگی , آیا می‌دانید که... , آیا می‌دانید / جدول نهایی گلزنان جام جهانی , بانک اطلاعاتی کتاب / تمدن چین , بانک اطلاعاتی کتاب / برگزیده آثار نقاشی سیاوش مظلومی‌پور , فرهنگ و جامعه , گاه‌شمار , گاه‌شمار تاریخ ـ میلادی / ۱۳۵ هزار کشته و مجروح در بمباران « درسدن » آلمان , بانک اطلاعاتی کتاب / فارسی عمومی دانشگاه: مخصوص دانشجویان دوره کاردانی و کارشناسی ,

برخی منابع مهم خبری
yjc.ir باشگاه خبرنگاران , kayhan.ir روزنامه کیهان , vatanemrooz.ir روزنامه وطن امروز , sourehcinema.ir سوره سینما , eghtesadnews.com اقتصادنیوز , siasatrooz.ir روزنامه سیاست روز , mosalas.ir مثلث , varzesh3.com ورزش سه , siasatrooz.ir سیاست روز , sharghdaily.ir روزنامه شرق ,



وبگردی
زیر و روی "اصلاح ساختاری"
زیر و روی "اصلاح ساختاری" - احتمال بعدی این است که شاید هدف این است که نظام ریاست جمهوری کنار برود و مجددا جایگاه نخست وزیری احیا شود. در این حالت نخست وزیر هم به طبع توسط مجلس انتخاب می‌شود و شک نکنید حتی اگر الان با توجه به ترکیب مجلس دهم قرار بود نخست وزیر انتخاب شود، فردی مانند سعید جلیلی انتخاب می‌شد.
بازهم کپی بدون اجازه از یک برنامه آمریکایی / آیا مورد تمسخر دنیا قرار نمیگیریم !
بازهم کپی بدون اجازه از یک برنامه آمریکایی / آیا مورد تمسخر دنیا قرار نمیگیریم ! - همزمان با رونمایی از پوستر و تیزر جدیدترین برنامه احسان علیخانی، روز و ساعت پخش اولین قسمت از «عصرجدید» اعلام شد.
کلیپ عجیب شهرداری بندرعباس از رفع مناطق آبگیر !
کلیپ عجیب شهرداری بندرعباس از رفع مناطق آبگیر ! - تیم رسانه ای شهرداری بندرعباس کلیپی عجیب و غریب از رفع مناطق سیلاب زده این شهر با حضور شخص شهردار منتشر کرده است...!
ادامه‌ی سکوت ضرغامی درباره‌ی انتقال آرشیو صداوسیما به شبکه من و تو
ادامه‌ی سکوت ضرغامی درباره‌ی انتقال آرشیو صداوسیما به شبکه من و تو - چند سالی است از جمله روزهای اخیر که با نزدیک شدن به مقاطعی از جمله دهه‌ی فجر، شبکه‌های تلویزیونی فارسی خارج کشور مانند بی‌بی‌سی و من‌وتو مستندهایی از زمان انقلاب پخش می‌کنند که جزو آرشیو صداوسیما بوده است ولی تا امروز مشخص نشده است که چطور و توسط چه کسانی به دست آنها رسیده است؟
اختتامیه سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر
اختتامیه سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر - مراسم اختتامیه سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر شامگاه دوشنبه در برج میلاد برگزار شد.
جنجال شبیه‌سازی بیعت امام و همافران ارتش توسط علم‌الهدی در مشهد
جنجال شبیه‌سازی بیعت امام و همافران ارتش توسط علم‌الهدی در مشهد - دیدار و سلام نظامی فرماندهان نیروی هوایی ارتش به سیداحمد علم‌الهدی، امام جمعه مشهد انتقادهایی را در پی داشته است.
ویدئو / روش خرید قانونی کوه در لواسان !
ویدئو / روش خرید قانونی کوه در لواسان ! - ارتفاعات تهران از جمله لواسانات یکی از این مناطق است که به گفته امام جمعه این شهر به شکل جدی و گسترده‌ای با این مشکل دست به گریبان است و ظاهراً کمیسیون ماده ۱۰۰ قانون شهرداری محلی برای دور زدن قانون از سوی برخی افراد شده است.
ازدواج الهام حمیدی + تصاویر
ازدواج الهام حمیدی + تصاویر - الهام حمیدی بازیگر پرکار این روز‌های سینما و تلویزیون با انتشار عکسی در صفحه اینستاگرامش خبر ازدواجش را به صورت رسمی اعلام کرد اما هویت همسرش را فاش نکرد.
توهین بعیدی‌نژاد به شعور ملت ایران
توهین بعیدی‌نژاد به شعور ملت ایران - حمید بعیدی‌نژاد سفیر ایران در انگلیس توییتی را منتشر ساخت که با واکنش‌های بسیاری روبه‌رو شد. وی مدعی شده که در فهرست کشورهایی که در حفظ ارزش پول ملی در برابر دلار با بیشترین مشکلات مواجه شدند ایران با وجود فشارها و تحریم اقتصادی، عملکرد بهتری از کشورهایی چون ترکیه، برزیل، روسیه، آفریقای جنوبی و سوئد داشته است.
عکس/ کشف حجاب در تهران!
عکس/ کشف حجاب در تهران! - حجت الاسلام حمید رسایی عکسی در کنار یک زن بی حجاب از حضور در برنامه‌ای با عنوان «اعلام همبستگی با ملت ونزوئلا» در تهران منتشر کرده است.
ببینید یک مجری چقدر میتواند مزخرف بگوید !
ببینید یک مجری چقدر میتواند مزخرف بگوید ! - ژاپنی صحبت کردن جواد خیابانی