یکشنبه ۲۹ بهمن ۱۳۹۶ / Sunday, 18 February, 2018

نظریهٔ کلبرگ


روانشناس آمریکائی، لارنس کلبرگ (Lawrence Kohlberg)، کار پیاژه را در مورد استدلال اخلاقی گسترش داد تا نوجوانی و بزرگسالی را نیز دربرگیرد (کلبرگ، ۱۹۷۶، ۱۹۶۹). کلبرگ با ارائهٔ تنگناهای اخلاقی در قالب داستان تلاش کرد مراحل جهانشمول در رشد قضاوت اخلاقی را مشخص نماید. برای مثال، در یکی از این داستان‌ها همسر مردی در حال مرگ است و نیاز به داروئی دارد که مرد استطاعت خرید آن را ندارد. مرد از داروساز تقاضا می‌کند آن دارو را ارزانتر به او بفروشد. وقتی داروساز امتناع می‌کند، مرد تصمیم می‌گیرد، دارو را بدزدد. از آزمودنی‌ها خواسته می‌شود دربارهٔ عمل این مرد اظهارنظر کنند.
با تحلیل‌های پاسخ‌های کودکان به چند نوع از این تنگناهای اخلاقی، کلبرگ شش مرحله در رشد قضاوت اخلاقی مشخص ساخت که در سه سطح گروه‌بندی شده‌اند (جدول مراحل استدلال اخلاقی). پاسخ‌ها براساس دلایل ارائه شده برای تصمیمات، و نه براساس درستی یا نادرستی عمل مورد بحث، نمره‌گذاری می‌شوند: برای مثال، تأیید مرد به این دلیل که 'براثر مرگ همسر زندگیش سخت می‌شد،' یا مخالفت به آن به‌خاطر اینکه 'دزدیدن دارو، دستگیری و زندان در پی داشت.' هر دو به مرحلهٔ اول رشد اخلاقی تعلق دارند. در هر دو مورد، درستی یا نادرستی عمل مرد براساس انتظار مجازات ارزیابی شده است.
  جدول مراحل استدلال اخلاقی
سطح اول: اخلاق پیش‌عرفی (preconventional)
مرحلهٔ ۱: جهت‌گزینی براساس تنبیه (اطاعت از قوانین به‌منظور اجتناب از تنبیه)
مرحلهٔ ۲: جهت‌گزینی براساس پاداش (همنوائی با دیگران برای دریافت پاداش و مزایا)
سطح دوم: اخلاق عرفی (conventional)
مرحلهٔ ۳:  جهت‌گزینی براساس الگوی دختر خوب / پسر خوب (همنوائی نشان می‌دهد تا از عدم تأیید دیگران در امان بماند).
مرحلهٔ ۴: جهت‌گزینی براساس وابستگی به مرجع قدرت (قانون و قواعد اجتماعی را رعایت می‌کند تا از توبیخ مراجع قدرت و احساس گناه در مورد انجام ندادن وظایف خود درامان باشد).
سطح سوم: اخلاق پس‌عرفی
مرحلهٔ ۵: جهت‌گزینی مبتنی بر قرارداد اجتماعی (اعمال خود را طبق اصولی که همگان برای بهزیستی جامعه الزامی می‌‌دانند هدایت می‌کند؛ از اصول پیروی می‌کند تا از احترام همگنان برخوردار باشد و از این طریق احترام به‌نفس را نیز حفظ کند.
مرحلهٔ ۶: جهت‌گزینی مبتنی بر اصول اخلاقی (اعمال خود را طبق اصولی که شخصاً انتخاب کرده - اصولی که در آنها عدالت، سرافرازی و برابری ارزشمند شناخته می‌شود - هدایت می‌کند. از اصول پیروی می‌کند تا از سرزنش خویشتن در امان باشد.
کلبرگ معتقد بود قضاوت اخلاقی به موازات افزایش سن، طبق مراحل معینی رشد می‌کند.
کلبرگ معتقد بود همهٔ کودکان تا حدود ده سالگی، یعنی زمانی که ارزیابی اعمال خود از دید دیگران آغاز می‌شود (سطح دوم)، در سطح اول قرار دارند. استدلال اغلب کودکان تا سیزده سالگی در همین سطح است. به پیروی از پیاژه، کلبرگ این نظر را پیش کشید که فقط کسانی قادر به تفکر انتزاعی لازم برای سطح سوم، یعنی اخلاق پس عرفی هستند که به‌سطح تفکر به‌شیوهٔ عملیات صوری رسیده باشند. بالاترین مرحله، مرحلهٔ ششم، مستلزم دستیابی به اصول اخلاقی انتزاعی و رعایت آنها به‌منظور اجتناب از سرزنش خویشتن است.
کلبرگ گزارش می‌دهد که در کمتر از ۱۰ درصد آزمودنی‌های بزرگسال به پاسخ 'کاملاً مبتنی بر اصول' مرحلهٔ ششم تفکر برمی‌خوریم که شبیه پاسخ زیر از نوجوانی شانزده ساله به مسئلهٔ 'تنگنای مرد' باشد: 'طبق قوانین جامعه این مرد خطاکار است، ولی طبق قانون طبیعت و خدا، داروساز را باید خطاکار، و رفتار آن مرد را منطقی دانست. ارزش جان آدمی فراتر از منافع مادی است. وقتی جان کسی در خطر است حتی اگر غریبه هم باشد باز وظیفهٔ انسان حکم می‌کند که به نجات وی بشتابد' (کلبرگ، ۱۹۶۸، ص ۲۴۴).
کلبرگ شواهدی برای توالی مراحل رشد اخلاقی در کودکان از چند فرهنگ، از جمله آمریکا، مکزیک، تایوان و ترکیه، ارائه کرده است (کلبی - Colby، کلبرگ، گیبز - Gibbs و لیبرمن - Lieberman در ۱۹۸۳؛ نیسان - Nisan و کلبرگ، ۱۹۸۲). از سوی دیگر، شواهدی حاکی از آن است که افراد در موقعیت‌های متفاوت قواعد متفاوتی را به‌کار می‌گیرند و توالی موردنظر کلبرگ دیده نمی‌شود (کورتینز - Kurtines و گریف - Greif در ۱۹۷۴). از نظریهٔ کلبرگ به‌علت 'مرد محوری' نیز انتقاد شده است، زیرا در آن، شیوهٔ 'مردانهٔ' استدلال انتزاعی مبتنی بر عدالت و حق در سطحی بالاتر از سبک 'زنانهٔ' استدلال مبتنی بر مراقبت و توجه قرار گرفته است (گیلیگان - Gilligan در ۱۹۸۲).
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
اردی بهشت , رسول کشت پور , فاضلاب خوزستان , ترامپیزه شدن خاورمیانه , حاشیه تحلیف روحانی , 9ربیع , آغاز مرحله گروهی لیگ بسکتبال با برد مدعیان , رسانه و توسعه , لاشه , انصراف دو نامزد فیلم فجر ,

مقالات پربیننده امروز
فرهنگی و هنری / موسیقی / سازهای ایرانی / وضعیت اجتماعی تنبک نوازان , بانک اطلاعاتی کتاب / صید ترجمه از دریای قواعد , بانک اطلاعاتی کتاب / چرا بچه کوچک میره به مهدکودک , بانک اطلاعاتی کتاب / دیباچه سرخ آفتاب , بهداشت و درمان / تغذیه و سلامتی / تغذیه و سلامتی ـ تحقیق و پژوهش / بررسی میزان شیوع سوء تغذیه در شیرخواران ۲۴-۶ ماهه بستری در بخش کودکان بیمارستان شماره ۱ دانشگاه علوم پزشکی کرمان , بانک اطلاعاتی کتاب / متون تخصصی زیست‌شناسی رشته زیست‌شناسی , فرهنگی و هنری / هنر / سایر / توصیه هایی برای انتخاب یک اثر هنری اصل , بانک اطلاعاتی کتاب / ولایت فقیه و نقش آن در عرصه اقتصادی , بانک اطلاعاتی کتاب / Science five , بانک اطلاعاتی فیلم / درشکه‌چی ,

برخی منابع مهم خبری
isna.ir ایسنا , e-estekhdam.com ای استخدام , fa.alalam.ir العالم , jamaran.ir جماران , tabnak.ir تابناک , ilna.ir ایلنا , snn.ir دانشجو , fartaknews.com فرتاک نیوز , mashreghnews.ir مشرق نیوز , cinemakhabar.ir سینما خبر ,



راه و رسم خوب کار کردن در تعطیلات نوروز!
آیا شما از آن دسته افرادی هستید که قصد دارند تعطیلات سال نو را هم مشغول به کار باشند و کسب و کار خود را تعطیل نکنند یا جزو کسانی هستید که این تعطیلات را فرصتی برای احیای نیروی خود می‌دانند؟
وبگردی
فیلم | سریع‌القلم: تقابل ما با جهان چقدر هزینه دارد؟
فیلم | سریع‌القلم: تقابل ما با جهان چقدر هزینه دارد؟ - اقتصاد سیاسی - محمودسریع القلم با بیان اینکه تقابل ما با جهان هزینه دارد،گفت:»هیچ انسانی پیدا نمی شود که بگوید با ظلم موافقم هستم،اما حکمرانی در کشور باید سود و زیان کند که با چه هزینه ای می خواهد این موضوع را پیش ببرد.»
سیف بعد از کاهش 30 درصدی ثروت مردم بجای استعفا وعده داد / عقب نشینی از کاهش دستوری نرخ سود
سیف بعد از کاهش 30 درصدی ثروت مردم بجای استعفا وعده داد / عقب نشینی از کاهش دستوری نرخ سود - تدابیر بانک مرکزی برای مدیریت بازار ارز؛ شامل انتشار اوراق گواهی سپرده ریالی، انتشار گواهی سپرده ریالی مبتنی بر ارز و طرح پیش فروش سکه بهارآزادی در نشست...
دولت ثبات و امید 4 سال پیش در مورد ارز چه گفت؟
دولت ثبات و امید 4 سال پیش در مورد ارز چه گفت؟ - یادآوری سخنی از رئیس جمهور،در برنامه تلویزیونی "دیدگاه"، پیش از انتخابات سال 1392 و نگاهی به نرخ ارز امروز ، 25 بهمن 1396
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه
اظهارات جنجالی احمدی نژاد در مقابل دادگاه - سخنرانی پرحاشیه احمدی نژاد در مقابل دادگاه بقایی
چه کسی به وقت شام را کمدی خطاب کرد؟!!
چه کسی به وقت شام را کمدی خطاب کرد؟!! - امیرقادری منتقد سینما: حاتمی کیا یک فیلم بد و کاریکاتوری ساخته است
تصاویر/ حاشیه و متن اختتامیه جشنواره فیلم فجر
تصاویر/ حاشیه و متن اختتامیه جشنواره فیلم فجر - آیین اختتامیه سی و ششمین جشنواره فیلم فجر در مرکز همایش‌های برج میلاد با حضور اسحاق جهانگیری معاون اول رییس جمهور و سید عباس صالحی وزیر ارشاد برپا شد.