چهارشنبه ۱۱ شهریور ۱۳۹۴ / Wednesday, 2 September, 2015

جنبه‌های متمایز حافظه و مبانی زیست‌شناختی آنها

امروزه روانشناسان به سه تمایز عمده در زمینهٔ حافظه قائل هستند:
- اولی مربوط است به‌مراحل حافظه: رمزگردانی (encoding)، اندوزش (storage) و بازیابی (retrieval).
- تمایز دوم با ذخیره‌سازی کوتاه‌مدت یا بلندمدت اطلاعات سروکار دارد.
- تمایز سوم مربوط است به ذخیره‌سازی انواع اطلاعات (مثلاً نظامی برای اطلاعات - facts یا امور واقع و نظامی دیگر برای مهارت‌ها).
شواهدی حاکی از آن است که این وجوه تمایز، مثلاً حافظهٔ کوتاه‌مدت در برابر حافظهٔ بلندمدت، تاحدودی در کنترل ساختارهای مغزی متفاوتی هستند.
  تمایز روانشناختی
فرض کنید یک روز صبح به دانشجوئی به‌نام 'سیمین احمدی' معرفی می‌شوید. همان روز بعدازظهر دوباره او را می‌بینید و چیزی در این مایه به او می‌گوئید: 'اگر اشتباه نکنم شما خانم سیمین احمدی هستید، ما امروز صبح با هم آشنا شدیم.' واضح است که شما نام او را به‌یاد آورده‌اید. اما چگونه؟
این موفقیت کوچک حافظهٔ شما را می‌توان به‌سه مرحله تقسیم کرد (شکل سه مرحلهٔ حافظه): نخست، وقتی به سیمین احمدی معرفی شدید، این نام را به‌طریقی وارد حافظهٔ خود کردید. این مرحلهٔ رمزگردانی است. شما پدیده‌ای فیزیکی (امواج صوتی) را که با نام آن دانشجو مطابقت دارد به‌نوعی رمز یا بازنمائی (representation) مورد پذیرش حافظه برگرداندید، و آن بازنمائی را به حافظه 'سپردید' . دوم اینکه، این نام را در فاصلهٔ زمانی بین دو دیدار، یاداندوزی یا ذخیره کردید. این مرحله اندوزش نامیده می‌شود. سوم اینکه، هنگام دیدار بعدی، آن نام را از انبارهٔ حافظه فرا خواندید. این مرحله، بازیابی نام دارد.
حافظه ممکن است در هریک از این سه مرحله خطا کند. اگر نمی‌توانستید نام این دانشجو را در دیدار دوم به‌یاد آورید، این توانائی احتمال داشت ناشی از وقوع خطا در هریک از سه مرحلهٔ رمزگردانی، اندوزش، یا بازیابی باشد. امروزه هدف اغلب پژوهش‌ها دربارهٔ حافظه این است که عملیات ذهنی هریک از این مراحل را مشخص کنند و توضیح دهند که چگونه ممکن است در هریک از این عملیات اشکالی پیش آید و به‌خطای حافظه منجر گردد. در نظریه‌های حافظه، فراموشی ناشی از وقوع خطا در یک یا چند مرحله از این مراحل سه‌گانه شناخته می‌شود.
  اساس زیست‌شناختی
شماری از تحقیقات جدید نشان داده است که مراحل مختلف حافظه، ساختارهای مختلفی در مغز دارد. گویاترین شواهد در این زمینه، حاص بررسی‌هائی است که در آنها از طریق عکسبرداری از مغز به جستجوی تفاوت‌های عصب - کالبدشناختی بین مراحل رمزگردانی و بازیابی پرداخته‌اند. این آزمایش‌ها شامل دو بخش است. در بخش اول، که مرحلهٔ رمزگردانی است، آزمودنی‌ها مجموعه‌ای از مواد (items) کلامی مثلاً زوج‌هائی مرکب از یک مقوله و شیئی کم‌کاربرد (مثل 'اثاث - پادری' ) را می‌خوانند. در بخش دوم که مرحلهٔ بازیابی است،نام مقوله به آزمودنی‌ها گفته می‌شود و آنها باید شیء مربوط را بازشناسی یا یادآوری کنند. در هر دو بخش، هنگامی که آزمودنی‌ها درگیر این تکلیف هستند، شاخص‌های پی‌ای‌تی (PET) فعالیت مغزی ثبت می‌شود. جالبترین یافتهٔ این آزمایش‌ها آن است که در جریان رمزگردانی، بیشتر نواحی نیمکرهٔ چپ و در جریان بازیابی بیشتر نیمکرهٔ راست مغز فعال می‌شوند (شالیس - Shallice و همکاران، ۱۹۹۴؛ تولوینگ - Tulving و همکاران، ۱۹۹۴). بنابراین تمایز میان رمزگردانی و بازیابی، اساس زیستی مشخصی دارد.
  تمایز زیست‌شناختی
از چندی پیش معلوم شده است که حافظهٔ کوتاه‌مدت و حافظهٔ درازمدت در کنترل ساختارهای نسبتاً متفاوت مغز هستند، به‌ویژه هیپوکامپ (hippocampus)، که ساختاری در زیر قشر مخ و نزدیک به مرکز مغز است، فقط در حافظهٔ درازمدت نقش اساسی دارد ولی در حافظهٔ کوتاه‌مدت نقشی ندارد.
بیشتر این شواهد از آزمایش‌هائی با موش یا دیگر حیوان‌ها به‌دست آمده است. در بعضی آزمایش‌ها، ابتدا به هیپوکامپ و قشر مخ اطراف آن در گروهی موش آسیب وارد می‌کنند، و در گروهی دیگر ناحیهٔ کاملاً متفاوتی از مغز موش‌ها (بخش پیشانی قشر مخ) تخریب می‌گردد. سپس هر دو گروه سرگرم یک تکلیف پاسخ درنگیده (delayed-response) می‌شوند: در هر کوشش نخست محرکی عرضه می‌شود (مثلاً، شکل مربع)، و پس از درنگی کوتاه، محرکی دیگر ارائه می‌گردد (مثلاً، شکل مثلث)، و حیوان باید فقط زمانی پاسخ دهد که محرک دوم با محرک اول متفاوت باشد. عملکرد حیوان در این تکلیف بستگی دارد به‌نوع آسیب مغزی او و مدت زمان درنگ بین دو محرک.
وقتی درنگ طولانی باشد (۱۵ ثانیه یا بیشتر)، حیوان‌های دچار آسیب هیپوکامپ عملکرد ضعیفی نشان می‌دهند، اما حیوان‌هائی که ناحیهٔ پیشانی قشر مخ آنها آسیب‌دیده، عملکردی نسبتاً طبیعی دارند. از آنجا که اندوزش محرک اول در شرایط درنگ طولانی بین ارائهٔ محرک‌ها مستلزم استفاده از حافظهٔ درازمدت است، نتایج فوق با فرض ارتباط هیپوکامپ با حافظهٔ درازمدت همخوانی دارد. وقتی درنگ بین دو محرک کوتاه باشد (فقط چند ثانیه)، عکس نتیجهٔ فوق حاصل می‌شود: این‌بار حیوان‌هائی که بخش پیشانی قشر مخ آنها آسیب دیده عملکرد ضعیفی دارند و گروهی که هیپوکامپ آنها آسیب‌دیده عملکردی تقریباً طبیعی نشان می‌دهند. چون درنگ کوتاه بین ارائهٔ محرک‌ها استفاده از حافظهٔ کوتاه‌مدت را برای ذخیره‌سازی محرک اول ضروری می‌سازد، این نتایج نشان می‌دهد که مناطق پیشانی قشر مخ در حافظهٔ کوتاه‌مدت دخالت دارد. بنابراین، حافظهٔ درازمدت و کوتاه‌مدت در کنترل نواحی مختلفی از مغز است (گلدمن - راکیس - Goldman-Rakic در ۱۹۸۷؛ زولا - مورگان - Zola-Morgan و اسکوایر - Squire در ۱۹۸۵).
در مورد این تمایز چه شواهدی دربارهٔ آدمیان در دست است؟ بیمارانی که دچار آسیب نواحی معینی از مغز شده‌اند نوعی 'آزمایش طبیعی' (experiment of nature) فراهم می‌کنند. به‌ویژه، برخی از آنان که دچار آسیب هیپوکامپ و قشر مخ اطراف آن هستند کاستی شدید در حافظه دارند. از آنجا که هیپوکامپ در بخش میانی قطعهٔ گیجگاهی (temporal lobe) قرار دارد، گفته می‌شود که این‌گونه بیماران دچار یادزدودگی بخش میانی قطعهٔ گیجگاهی (medial-temporal lobe amnesia) هستند. آنها از به‌خاطر سپردن مطالب به‌مدت زمان طولانی ناتوان هستند، اما در یادآوری مطالب به‌مدت چند ثانیه چندان مشکلی ندارند.
برای مثال، چنین بیماری ممکن است پزشکی را که سال‌ها هر روز می‌دیده نتواند بازشناسی کند، اما وقتی پزشک را دوباره به او معرفی کنند در تکرار نام او مشکلی نداشته باشد (میلنر - Milner، کورکین - Corkin و تیوبر - Teuber در ۱۹۶۸). این بیمار دچار اختلال شدید حافظهٔ درازمدت است ولی حافظهٔ کوتاه‌مدت او در حد طبیعی است. بیماران دیگری هم هستند که عکس این حالت در آنها دیده می‌شود، به این معنی که نمی‌توانند حتی عبارتی مرکب از سه واژه را به‌درستی تکرار کنند، اما وقتی حافظهٔ درازمدت واژگانی آنها آزمون می‌شود نسبتاً طبیعی عمل می‌کنند. حافظهٔ کوتاه‌مدت چنین بیمارانی اختلال دارد، اما حافظهٔ درازمدت آنان سالم است، و در بخش میانی قطعهٔ گیجگاهی آنها آسیبی دیده نمی‌شود (شالیس، ۱۹۸۸). ملاحظه می‌کنیم که در انسان و پستانداران دیگر، حافظهٔ کوتاه‌مدت و حافظهٔ درازمدت در کنترل ساختارهای مغزی متفاوتی هستند.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
کمیته ملی , قاچاق , مقام معظم رهبر , واعظ طبسی , سرهنگ ناصر تابش , سفر رییس دفتر رهبری , جسد جوان , آناناس , هوکس , مرسرس , سرطان تخمدان , امام عصرپ , اختر منصور , راکتور سندای , جنس آینده , دنباله دارها , ارمنستان , پورتو , تاثیر گذار , بیت اله ,

مقالات پربیننده امروز
فرهنگی و هنری / ادبیات و شعر / زبان ـ زبان فارسی / نگاهی بر موقعیت زبان فارسی در روسیه , بانک اطلاعاتی کتاب / کاملترین راهنما و بانک سوالات زبان تخصصی (4): مدیریت بازرگانی ویژه دانشجویان دانشگاه پیام نور , بانک اطلاعاتی کتاب / حضرت مهدی (عج) فروغ تابان , بانک اطلاعاتی کتاب / اسطوره‌های مصری , خانه و خانواده / آشپزی / غذای محلی / ماهی میدم(غذای جنوب ایران) , سیاسی / ایران / قوه مقننه / قوانین مجلس شورای اسلامی , اقتصاد و بازرگانی / توسعه و رشد اقتصادی / سازمانها و شرکتها / نهاد دولتی یا حرفه‌ای , بانک اطلاعاتی کتاب / روانشناسی ژنتیک: تحول روانی از تولد تا پیری , فرهنگ و جامعه / گاه‌شمار / گاه‌شمار تاریخ ـ شمسی / ۲۸ خرداد سال ۱۲۸۸ ـ به نام نجات مشروطیت،حرکت مسلحانه به سوی تهران , بانک اطلاعاتی کتاب / مجموعه تمرین‌های ریاضی سال اول راهنمایی , بانک اطلاعاتی کتاب / نگاهی بر زندگی امام کاظم (ع) , علم و زندگی / مشاغل / مهارت شغلی ـ صنعت / برقکار ساختمان , شخصیت‌ها / فرهنگی و هنری / موسیقی / هایفتز، ویلونیست قرن , بانک اطلاعاتی کتاب / کویر عشق را تجربه کنیم , بانک اطلاعاتی کتاب / قارقارک عجله دارد , بانک اطلاعاتی کتاب / ویولن = Le violon: متد آموزش ویولن در 5 جلد: مقدماتی , شخصیت‌ها / فرهنگی و هنری / شاعر / ملاملهمی ملهمی تبریزی , سایر / د ـ ذ / دذ ـ س / دستگاه تراش , بانک اطلاعاتی کتاب / مجموعه سوالات امتحانی طبقه‌بندی شده جغرافیا (2) سال سوم آموزش متوسطه , سیاسی / دیپلماسی / آفریقا / مصائب دارفور ,



دستگیری رامبد جوان برای خرید مواد مخدر / دوربین مخفی - ماشین آقای رامبد جوان مجری برنامه خندوانه تو این دوربین مخفی به خاطر داشتن مواد مخدر توقیف میشود و ...
حضور یک معتاد کارتن خواب در نشست خبری - در خلال این برنامه یک معتاد بی سرپناه برای مواجه مستقیم با مسولان به استودیو شبکه خبر هدایت شد. وی اعلام کرد تاکنون ۵ بار به کمپ ترک اعتیاد رفته اما به دلیل نبود کار و انگیزه زندگی مجددا گرفتار اعتیاد شده است.
کشف ضدانقلاب جدید توسط آقای وزیر ! - این روزها وزیر صنعت و خودروسازان در حالی بر طبل توخالی گرانی خودرو می‌کوبند و ضد انقلاب را منشاء نارضایتی‌ها از قیمت و کیفیت خودروها عنوان می‌کنند که افراد زیادی به دلیل پایین بودن کیفیت خودروهای صفر برای خرید دست نگه داشته‌اند و همین مسئله باعث انباشت خودرو در پارکینگ‌های خودروسازان شده است.
گلزار و آمیتاباچام در روی جلد مجله / عکس - این روزها شایعاتی در مورد بازی محمد رضا گلزار هنرپیشه صاحب نام کشورمان در یک فیلم مشترک هندی ایرانی منتشر شده است که هنوز مشخص نیست که این طرح به کجا می انجامد.در همین حال محمد رضا گلزار در یک اقدام پیش دستانه عکسی منتشر کرده است که یکی از طرفدارانش ساخته و اورا کنار آمیتا باچان بر روی یک مجله ساختگی نشان می دهد....
«تعبیر وارونه یک رویا» و تحقیر سیستم اطلاعاتی ایران - برای چنین کارهایی باید هنرمندانی آستین بالا بزنند که شاید به رنگ ارغوان ها را ساخته اند! کسانی که این گفتمان را خوب فهم کرده اند؛ به اجزای آن مسلط هستند و دغدغه های آن را درک می کنند! با همه احترام به کارگردانانی که نبردهای اطلاعاتی را در حد بازی دزد و پلیس می دانند، بهتر است آنان همان دزد و پلیس ها را بسازند!
«لیلا» بدبخت‌تر از «ستایش» - «تنهایی لیلا» سریالی است که زن ایرانی را موجودی منفعل به تصویر می‌کشد. از صدر اسلام تا همین امروز زنان فعال در جامعه در کسوت‌های مختلف، عامل پویای جامعه اسلامی - ایرانی بوده‌اند.
مرحوم بیت‌الله عباسپور در مسابقات جهانی / فیلم - قهرمان پرورش اندام ایران شامگاه سه‌شنبه سوم شهریورماه 1394 و پس از ماه‌ها رنج ناشی از بیماری، در بیمارستان آتیه تهران درگذشت. این ویدئو، فیگورهای عباسپور را در مسابقات پروش اندام IFBB 2012 نمایش می‌دهد.
خاطرات تکان دهنده احمدی مقدم از دستورات احمدی نژاد - احمدی نژاد گفت: «بروید رئیس دولت اصلاحات و بقیه را دستگیر کنید و شر همه را کم کنید» ، گفتم: «مرد حسابی! چه می‌گویی؟ می‌روی می‌گویی خس و خاشاک و آت و آشغال، و حالا می‌گویی بگیرید ببرید و تمام»؟
باز کردن قفل پژو ساخت ایران در یک ثانیه / فیلم - ویدئویی که توسط منبعی ناشناس در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده، یک مرد را نشان می‌دهد که با استفاده از پیچ‌گشتی و چاقو، درها و صندوق‌عقب محصولات پژو ساخت ایران را به راحتی و در عرض مدت یک ثانیه باز می‌کند. دوباره قفل هم میکند !
آقازاده معاون احمدی نژاد در استخر! / عکس - عکس سلفی کیان علی آبادی فرزند محمد علی آبادی از حلقه اول احمدی نژاد
استفاده از زنان در تبلیغات خودروهای ایرانی / تصاویر - این روزها که در شبکه های اجتماعی و رسانه ها صحبت از عدم خرید خودرو به خصوص خودروی صفر است، برخی تصاویر نیز گوشی به گوشی می شود که تبلیغ خودروی ایران خودرو است.
گفت و گو با سه مادر معتاد به شیشه در حاشیه بزرگراه - مرجان مادر دو تا سه قلو است که با تمام استعدادهای عجیب و غریبش ته یک بن بست دست و پا می زند. نسرین که همین چند وقت پیش برای ترک اعتیاد به کمپ رفت اما نتوانست دوام بیاورد.
اولین عکس منتشر شده از گلاره عباسی و همسرش - گلاره عباسی بتازگی ازدواج کرده است. در مراسم رونمایی از نخستین فیلم نرگس آبیار برای اولین بار گلاره عباسی به همراه همسرش در انظار ظاهر شد.
گزارش تصویری از اکران فیلم نرگس آبیار - مراسم رونمايى از فيلم " اشيا از آنچه در آينه مى بينيد به شما نزديكترند" به كارگردانى نرگس آبيار با حضور عوامل فيلم و جمعى از هنرمندان در موزه سينما برگزار شد.
جنجال پوشش بازیگران زن تئاتر پینوکیا / تصاویر - نمایشی که از 15 مرداد اجرایش درسالن ناظرزاده تماشاخانه ایرانشهر آغاز شده بود، پس از سه روز اجرا توقیف شد. در این نمایش بازیگرانی چون پرستو گلستانی، محمد صادق ملک (ملکی )، محمد نادری، بهروز پناهده، پوریا رحیمی سام، شهره سلطانی به ایفای نقش پرداختند.
گزارشی از ایران که در اسراعیل پخش شد / فیلم - کانال ۱۰ تلویزیون رژیم صهیونیستی که در خاک فلسطین اشغالی پخش می‌شود به تازگی مستندی با عنوان «نگاهی از داخل ایران» را در اختیار مخاطبان خود قرار داده است.
رونمایی از عطر لیلا اوتادی ! / تصاویر - پيشنهادشون براى توليد عطر به نام من براى طرفداران عزيزم رو پذيرفتم، اينكه پيش توليد و توليد عطرها با دو رايحه كاملا متفاوت و ديزاين جذاب يكسال بطول انجاميد،حساسيت من براى هرچه بهتر شدن عطرها و دقت نظر و جلسات متمادى با شركت بود،
فقیهه سلطانی و رویا نونهالی / تصاویر اینستاگرامی - سلفی جالب محسن یگانه با هوادارانش در خیابان، یک سورپرایز بی نظیر برای هواداران محسن که برای غیر هوادارانش چیزی جز ترافیک نداشت.
آقازاده به روایت آقازاده / تصاویر - عارف پوستین دوز ؛ فرزند نعمت ا.. پوستین دوز، مدیر عامل شرکت ملی مس ایران و مدیر عامل سابق گروه خودرو سازی سایپا اخیرا در صفحه شخصی خود عکسهای جالب و متنوعی از خود را منتشر کرده است.
فیلم/ لحظه بلعیدن خدمه توسط موتور هواپیما - هواپیمایی قاتل از کار درآمد و خدمه پرواز را به شکل فجیعی به قتل رساند.
پربازدیدها
فتح‌الله‌زاده: آقای افشارزاده؛ من هم بدهی‌های دیگران را دادم، اما از کسی اسم نبردم - مدیرعامل سابق استقلال گفت: آقای افشارزاده؛ من هم بدهی های دیگران را دادم، اما از کسی اسم نبردم.
واکنش داودی به برخی حاشیه‌سازی‌ها - ابوالحسن داودی درباره‌ی عدم شرکت فیلم «رخ دیوانه» در جشن خانه سینما یادداشتی را منتشر کرد.
بدون ایران، سوریه مانند لیبی می شد/ امکان تغییر نگاه به آمریکا وجود دارد - رئیس مجلس گفت: ایران و حزب الله هستند که به صورت مسئولانه در برابر تروریست‌ها ایستاده‌اند و با این گروه‌ها مبارزه می‌کنند.
نقش اصولگرایان خردورز را در توافق نمی‌توان نادیده گرفت - پرونده هسته ای، پرونده ای ملی و فراجناحی نقش اصولگرایان خردورز را در توافق نمی‌توان نادیده گرفتمحمد جواد حق شناس، عضور شورای مرکزی حزب اعتماد ملی: پرونده هسته ای، یک پرونده ملی است. گرچه بنده به عنوان یک اصلاح طلب از این گزینه و جمله _ که سهم اطلاح طلبان در پیروزی توافق هسته ای بیشتر است _ منتفع و لذت می برم اما واقعیت موجود...
شکاف میان اقتصاددانان بر سر زمان افزایش نرخ بهره در آمریکا - سیاست‌گذاران بانک مرکزی آمریکا، در آستانه سخت‌ترین تصمیم‌ سال‌های اخیر خود، یعنی دوراهی افزایش نرخ بهره بانکی در ماه سپتامبر یا دست‌نگه‌داشتن برای افزایش آن، قرار دارند. 
کاهش 2.5 درصدی نرخ سپرده قانونی روی میز شورای پول و اعتبار - رئیس کل بانک مرکزی گفت: در حال بررسی هستیم که کاهش2.5 درصدی سپرده قانونی چه اثری بر افزایش رشد نقدینگی و نرخ تورم دارد.اگر این موضوع اثر منفی بالایی بر نقدینگی و نرخ تورم داشته باشد با کاهش درصد سپرده قانونی موافقت نمی‌کنیم.
چین جایی برای خوش‌بینی باقی گذاشته است؟ - تیموتی مو، استراتژیست ارشد بازار منطقه آسیا-پاسیفیک در شرکت خدمات مالی و بانکداری «گلدمن ساکس» با حضور در شبکه تلویزیونی «بلومبرگ» به بررسی بازار سرمایه چین پرداخت و توضیح داد که چرا شرکت متوبعش همچنان نسبت به چین خوش‌بین است.
نمایش تحسین شده کورمک مک‌کارتی در آپ‌آرت‌مان - تامی‌لی جونز و ساموئل ال جکسون در سانست لیمتد به قاب آپ‌آرت‌مان می‌آیند.
برانکو: مشکلات مالی تمرکز را از بازیکنانم می گیرد - قبل از تمرین صبح پرسپولیس دقایقی با برانکو خلوت کردیم تا از مشکلات مالی این تیم و تیم ملی ایران در راه جام جهانی سوال کنیم.
دو سال گذشت؛ یک ریال هم به خدمات زیربنایی مسکن مهر اختصاص نیافت - علی‌رغم گذشت شش ماه از سال جاری، تمدید مصوبات سال قبل و وجود مصوبات دولت برای تامین خدمات زیربنایی مسکن مهر هنوز یک ریال هم اعتبار برای سرعت دادن به تکمیل و اتمام هر چه زودتر این پروژه اختصاص نیافته است.