جمعه ۳۰ تیر ۱۳۹۶ / Friday, 21 July, 2017

جنبه‌های متمایز حافظه و مبانی زیست‌شناختی آنها


امروزه روانشناسان به سه تمایز عمده در زمینهٔ حافظه قائل هستند:
- اولی مربوط است به‌مراحل حافظه: رمزگردانی (encoding)، اندوزش (storage) و بازیابی (retrieval).
- تمایز دوم با ذخیره‌سازی کوتاه‌مدت یا بلندمدت اطلاعات سروکار دارد.
- تمایز سوم مربوط است به ذخیره‌سازی انواع اطلاعات (مثلاً نظامی برای اطلاعات - facts یا امور واقع و نظامی دیگر برای مهارت‌ها).
شواهدی حاکی از آن است که این وجوه تمایز، مثلاً حافظهٔ کوتاه‌مدت در برابر حافظهٔ بلندمدت، تاحدودی در کنترل ساختارهای مغزی متفاوتی هستند.
  تمایز روانشناختی
فرض کنید یک روز صبح به دانشجوئی به‌نام 'سیمین احمدی' معرفی می‌شوید. همان روز بعدازظهر دوباره او را می‌بینید و چیزی در این مایه به او می‌گوئید: 'اگر اشتباه نکنم شما خانم سیمین احمدی هستید، ما امروز صبح با هم آشنا شدیم.' واضح است که شما نام او را به‌یاد آورده‌اید. اما چگونه؟
این موفقیت کوچک حافظهٔ شما را می‌توان به‌سه مرحله تقسیم کرد (شکل سه مرحلهٔ حافظه): نخست، وقتی به سیمین احمدی معرفی شدید، این نام را به‌طریقی وارد حافظهٔ خود کردید. این مرحلهٔ رمزگردانی است. شما پدیده‌ای فیزیکی (امواج صوتی) را که با نام آن دانشجو مطابقت دارد به‌نوعی رمز یا بازنمائی (representation) مورد پذیرش حافظه برگرداندید، و آن بازنمائی را به حافظه 'سپردید' . دوم اینکه، این نام را در فاصلهٔ زمانی بین دو دیدار، یاداندوزی یا ذخیره کردید. این مرحله اندوزش نامیده می‌شود. سوم اینکه، هنگام دیدار بعدی، آن نام را از انبارهٔ حافظه فرا خواندید. این مرحله، بازیابی نام دارد.
حافظه ممکن است در هریک از این سه مرحله خطا کند. اگر نمی‌توانستید نام این دانشجو را در دیدار دوم به‌یاد آورید، این توانائی احتمال داشت ناشی از وقوع خطا در هریک از سه مرحلهٔ رمزگردانی، اندوزش، یا بازیابی باشد. امروزه هدف اغلب پژوهش‌ها دربارهٔ حافظه این است که عملیات ذهنی هریک از این مراحل را مشخص کنند و توضیح دهند که چگونه ممکن است در هریک از این عملیات اشکالی پیش آید و به‌خطای حافظه منجر گردد. در نظریه‌های حافظه، فراموشی ناشی از وقوع خطا در یک یا چند مرحله از این مراحل سه‌گانه شناخته می‌شود.
  اساس زیست‌شناختی
شماری از تحقیقات جدید نشان داده است که مراحل مختلف حافظه، ساختارهای مختلفی در مغز دارد. گویاترین شواهد در این زمینه، حاص بررسی‌هائی است که در آنها از طریق عکسبرداری از مغز به جستجوی تفاوت‌های عصب - کالبدشناختی بین مراحل رمزگردانی و بازیابی پرداخته‌اند. این آزمایش‌ها شامل دو بخش است. در بخش اول، که مرحلهٔ رمزگردانی است، آزمودنی‌ها مجموعه‌ای از مواد (items) کلامی مثلاً زوج‌هائی مرکب از یک مقوله و شیئی کم‌کاربرد (مثل 'اثاث - پادری' ) را می‌خوانند. در بخش دوم که مرحلهٔ بازیابی است،نام مقوله به آزمودنی‌ها گفته می‌شود و آنها باید شیء مربوط را بازشناسی یا یادآوری کنند. در هر دو بخش، هنگامی که آزمودنی‌ها درگیر این تکلیف هستند، شاخص‌های پی‌ای‌تی (PET) فعالیت مغزی ثبت می‌شود. جالبترین یافتهٔ این آزمایش‌ها آن است که در جریان رمزگردانی، بیشتر نواحی نیمکرهٔ چپ و در جریان بازیابی بیشتر نیمکرهٔ راست مغز فعال می‌شوند (شالیس - Shallice و همکاران، ۱۹۹۴؛ تولوینگ - Tulving و همکاران، ۱۹۹۴). بنابراین تمایز میان رمزگردانی و بازیابی، اساس زیستی مشخصی دارد.
  تمایز زیست‌شناختی
از چندی پیش معلوم شده است که حافظهٔ کوتاه‌مدت و حافظهٔ درازمدت در کنترل ساختارهای نسبتاً متفاوت مغز هستند، به‌ویژه هیپوکامپ (hippocampus)، که ساختاری در زیر قشر مخ و نزدیک به مرکز مغز است، فقط در حافظهٔ درازمدت نقش اساسی دارد ولی در حافظهٔ کوتاه‌مدت نقشی ندارد.
بیشتر این شواهد از آزمایش‌هائی با موش یا دیگر حیوان‌ها به‌دست آمده است. در بعضی آزمایش‌ها، ابتدا به هیپوکامپ و قشر مخ اطراف آن در گروهی موش آسیب وارد می‌کنند، و در گروهی دیگر ناحیهٔ کاملاً متفاوتی از مغز موش‌ها (بخش پیشانی قشر مخ) تخریب می‌گردد. سپس هر دو گروه سرگرم یک تکلیف پاسخ درنگیده (delayed-response) می‌شوند: در هر کوشش نخست محرکی عرضه می‌شود (مثلاً، شکل مربع)، و پس از درنگی کوتاه، محرکی دیگر ارائه می‌گردد (مثلاً، شکل مثلث)، و حیوان باید فقط زمانی پاسخ دهد که محرک دوم با محرک اول متفاوت باشد. عملکرد حیوان در این تکلیف بستگی دارد به‌نوع آسیب مغزی او و مدت زمان درنگ بین دو محرک.
وقتی درنگ طولانی باشد (۱۵ ثانیه یا بیشتر)، حیوان‌های دچار آسیب هیپوکامپ عملکرد ضعیفی نشان می‌دهند، اما حیوان‌هائی که ناحیهٔ پیشانی قشر مخ آنها آسیب‌دیده، عملکردی نسبتاً طبیعی دارند. از آنجا که اندوزش محرک اول در شرایط درنگ طولانی بین ارائهٔ محرک‌ها مستلزم استفاده از حافظهٔ درازمدت است، نتایج فوق با فرض ارتباط هیپوکامپ با حافظهٔ درازمدت همخوانی دارد. وقتی درنگ بین دو محرک کوتاه باشد (فقط چند ثانیه)، عکس نتیجهٔ فوق حاصل می‌شود: این‌بار حیوان‌هائی که بخش پیشانی قشر مخ آنها آسیب دیده عملکرد ضعیفی دارند و گروهی که هیپوکامپ آنها آسیب‌دیده عملکردی تقریباً طبیعی نشان می‌دهند. چون درنگ کوتاه بین ارائهٔ محرک‌ها استفاده از حافظهٔ کوتاه‌مدت را برای ذخیره‌سازی محرک اول ضروری می‌سازد، این نتایج نشان می‌دهد که مناطق پیشانی قشر مخ در حافظهٔ کوتاه‌مدت دخالت دارد. بنابراین، حافظهٔ درازمدت و کوتاه‌مدت در کنترل نواحی مختلفی از مغز است (گلدمن - راکیس - Goldman-Rakic در ۱۹۸۷؛ زولا - مورگان - Zola-Morgan و اسکوایر - Squire در ۱۹۸۵).
در مورد این تمایز چه شواهدی دربارهٔ آدمیان در دست است؟ بیمارانی که دچار آسیب نواحی معینی از مغز شده‌اند نوعی 'آزمایش طبیعی' (experiment of nature) فراهم می‌کنند. به‌ویژه، برخی از آنان که دچار آسیب هیپوکامپ و قشر مخ اطراف آن هستند کاستی شدید در حافظه دارند. از آنجا که هیپوکامپ در بخش میانی قطعهٔ گیجگاهی (temporal lobe) قرار دارد، گفته می‌شود که این‌گونه بیماران دچار یادزدودگی بخش میانی قطعهٔ گیجگاهی (medial-temporal lobe amnesia) هستند. آنها از به‌خاطر سپردن مطالب به‌مدت زمان طولانی ناتوان هستند، اما در یادآوری مطالب به‌مدت چند ثانیه چندان مشکلی ندارند.
برای مثال، چنین بیماری ممکن است پزشکی را که سال‌ها هر روز می‌دیده نتواند بازشناسی کند، اما وقتی پزشک را دوباره به او معرفی کنند در تکرار نام او مشکلی نداشته باشد (میلنر - Milner، کورکین - Corkin و تیوبر - Teuber در ۱۹۶۸). این بیمار دچار اختلال شدید حافظهٔ درازمدت است ولی حافظهٔ کوتاه‌مدت او در حد طبیعی است. بیماران دیگری هم هستند که عکس این حالت در آنها دیده می‌شود، به این معنی که نمی‌توانند حتی عبارتی مرکب از سه واژه را به‌درستی تکرار کنند، اما وقتی حافظهٔ درازمدت واژگانی آنها آزمون می‌شود نسبتاً طبیعی عمل می‌کنند. حافظهٔ کوتاه‌مدت چنین بیمارانی اختلال دارد، اما حافظهٔ درازمدت آنان سالم است، و در بخش میانی قطعهٔ گیجگاهی آنها آسیبی دیده نمی‌شود (شالیس، ۱۹۸۸). ملاحظه می‌کنیم که در انسان و پستانداران دیگر، حافظهٔ کوتاه‌مدت و حافظهٔ درازمدت در کنترل ساختارهای مغزی متفاوتی هستند.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
معرفی اعضا , عملیات آزادسازی موصل , نظام بندی , سه در چهار , قیام مردم فلسطین , شیشه فلزی , معاونت فرهنگی و پرورشی وزارت آموزش و پرورش , ماندگار , بورس انرژی , ماموت خودرو , ورزشهای همگانی , کنفرانس سالانه منافقین در پاریس , درمانگاه تامین اجتماعی , کادر فنی تیم ملی تکواندو , یاران شمال , سلامت قلب , نئولیبرال‌ها , هلال ماه , حامد حسین خوانی , اهدا اعضای بدن , تولیدکنندگان کالا , مجوز جبهه‌ , وحدت مسلمان , در چادگان , شالوده حزب جمهوری خواه , کمربند حفاظتی , ادکمنبم , استعداد در بازیگری , زنان بیکار , فرماندار کرج , شماره ملی , سوپ جو , چهارمین آزمون استخدامی متمرکز دستگاه‌های اجرایی , طارق شاه بهرامی , رایزنی با عراق , یادواره شهدا هویزه , کورس تایستانه , درگیری و مشاجره , آمریکا اوباماکر تظاهرات , بیانیه بنیاد حفظ آثار , مارین لوپن , تامین ارزاق , ایرانگرد سه , محندودیت , تالارماه , چشم هم چشمی , واکسن هاری , کلاس داستان نویسی , دختربچه بنگلادشی , نیرو های عربی ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / ابله محله , سیاسی / ایران / انقلاب اسلامی / ایران؛ شکوه و شگفتی‌های انقلاب ۵۷ , بهداشت و درمان / علوم پزشکی / علوم پزشکی ـ تحقیقات پزشکی / بررسی شیوع عفونت هپاتیت C و ارتباط آن با آنزیمهای کبدی در بیماران تالاسمی ماژور مراجعه کننده به بیمارستان کودکان مفید تهران، ۱۳۸۱ , فرهنگی و هنری / موسیقی / موسیقی‌ سنتی‌ / نگاهی به موسیقی سنتی ایران پیشواز , بانک اطلاعاتی کتاب / آشنایی با طراحی و معماری (واحدهای مسکونی) , بانک اطلاعاتی کتاب / دیوان باباطاهر همدانی , بانک اطلاعاتی کتاب / القرآن الکریم , بانک اطلاعاتی کتاب / امام علی (ع) و مباحث تربیتی , خانه و خانواده / تعلیم و تربیت / آموزش / تعامل محیط های یادگیری , شخصیت‌ها / مذهبی / فقیه و عالم دینی / حجهٔ‌العرّافین ، حمیدالدین ، احمد کرمانی , سیاسی / جهان / روابط کشور‌ها / امید به آب شدن یخ‌ها , بانک اطلاعاتی کتاب / آندوکرینولوژی بالینی زنان و ناباروری اسپیراف , فرهنگی و هنری / سینما / نقد فیلم / ترس به سبک ایتالیایی , بانک اطلاعاتی کتاب / رایانه کار ICDL درجه 1 , بانک اطلاعاتی کتاب / باید باریک‌تر شوم (مروری جامع بر اختلالات خوردن) , اقتصاد و بازرگانی / حمل و نقل / حمل‌ ونقل‌ هوایی‌ / صنعت حمل و نقل هوایی، بستر توسعه پایدار , بهداشت / بهداشت و زیبایی / آرایش / تاریخچه گریم , بانک اطلاعاتی کتاب / گزیده ثواب‌الاعمال و عقاب‌الاعمال , سیاسی / جهان / سرزمین‌های اشغالی ـ فلسطین / ساکنان غزه: تسلیم، هرگز , بانک اطلاعاتی کتاب / دفترچه‌ی کار در منزل: آزمون (1) سوم ریاضی ,

برخی منابع مهم خبری
fartakvarzeshi.ir فرتاک ورزشی , winbeta.net وین بتا , tarikhirani.ir تاریخ ایرانی , javanemrooz.com جوان امروز , vaghayedaily.ir روزنامه وقایع اتفاقیه , irandoc.ac.ir مدارک علمی ایران , eghtesadoma.com اقتصادوما , hamseda.ir هم صدا , newsrahemardom.ir روزنامه راه مردم , cinemanegar.com سینما نگار , jahanesanat.ir جهان صنعت , farsnews.ir خبرگزاری فارس , seemab.ir سیماب , shahrkhabar.ir شهرخبر , eghtesadeiranonline.com اقتصادایران آنلاین , aftabnews.ir آفتاب نیوز , jomhourieslami.net روزنامه جمهوری اسلامی , rouzegareno.ir روزگارنو , salamaneh.com سلامانه , artna.org آرتنا , nedayeenghelab.com ندای انقلاب , farhangemrooz.com فرهنگ امروز , gsm.ir جی اس ام , iran-newspaper.com روزنامه ایران , atynews.com آتی نیوز , arannews.ir آران , bazarnews.ir بازارنیوز , omidnews.com امیدنیوز , cinemapress.ir سینما پرس , jonoubnews.ir جنوب نیوز ,



وبگردی
ناراحتی خانواده میرزاخانی از یک شایعه
ناراحتی خانواده میرزاخانی از یک شایعه - در روزهای گذشته، برخی رسانه ها، موضوع احتمال ترور بیولوژیک «مریم میرزاخانی» را مطرح کردند و در این باره به انتشار اطلاعاتی پرداختند که جز ناراحت کردن خانواده مرحومه میرزاخانی و ارائه اطلاعاتی نادرست به جامعه حاصل دیگری نداشت؛ موضوعی که برادر این مرحومه آن را تکذیب و تصریح کرد: طرح این مباحث نادرست ما را به عنوان خانواده ایشان به شدت ناراحت کرده و به دردسر انداخته است.
اولین فیلم از اظهارات قاتل آتنا مقابل دوربین
اولین فیلم از اظهارات قاتل آتنا مقابل دوربین - دهان آتنا را گرفتم به اتاق پشتی بردم، او را خفه کردم و ...
 اولین تصاویر از مهران مدیری و دخترش شهرزاد
اولین تصاویر از مهران مدیری و دخترش شهرزاد - مراسم افتتاحیه فیلم «ساعت 5 عصر» اولین ساخته مهران مدیری در حالی برگزار شد که شهرزاد دختر این کارگردان نیز در مراسم حضور داشت و برای اولین بار است که دختر مهران مدیری در چنین مراسمی حضور می یابد.
پیشاتتلیتیسم و پساتتلیتیسم
پیشاتتلیتیسم و پساتتلیتیسم - اما شاید مهمترین بحث در این باره مسئله "بحران هویت" است که از سوی برخی تحلیلگران و ناظران سیاسی و حتی کاربران فضای مجازی مطرح می شود. یک روحانی فعال در توئیتر دراین باره نوشته است: «با ظهور پدیده تتلو در اردوگاه اصول گرایان میتوان تاریخ اصول گرایی و انقلابی گری را به دو قسمت پیشاتتلیتیسم و پساتتلیتیسم تقسیم کرد.»
اکران خصوصی فیلم سینمایی ساعت ۵ عصر
اکران خصوصی فیلم سینمایی ساعت ۵ عصر - مراسم اکران خصوصی فیلم سینمایی ساعت ۵ عصر به نویسندگی، تهیه کنندگی و کارگردانی مهران مدیری شامگاه دوشنبه در پردیس سینمایی کوروش برگزار شد.
فیلم لحظه شلیک پلیس به مهاجم مترو
فیلم لحظه شلیک پلیس به مهاجم مترو - لحظه شلیک پلیس به مهاجم مترو / این فرد چند مسافر مترو و یک مامور ناجا را با چاقو مجروح و به سمت پلیس های دیگرحمله کرد، در اینجا بود که پلیس به او شلیک میکند...
گفتگوی حسین دهباشی با علی فلاحیان / سعید امامی در زندان کشته شد
گفتگوی حسین دهباشی با علی فلاحیان / سعید امامی در زندان کشته شد - خشت خام / نوبت بیست و ششم / گفتگوی حسین دهباشی با علی فلاحیان
پایان تعقیب پرحادثه راننده فراری خودروی اپتیما در تهران
پایان تعقیب پرحادثه راننده فراری خودروی اپتیما در تهران - راننده فراری با خودروی اپتیما در تهران، دیوانه وار به چندین خودرو از جمله خودروی پلیس می زند و فرار می کند . این راننده چند دقیقه بعد دستگیر می شود
شکست فرانسوی ها با پژو 508 در بازار ایران
شکست فرانسوی ها با پژو 508 در بازار ایران - نگین خودرو نسخه E3 تلیسمان را با قیمت ۱۸۹ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان ثبت نام می کند و ایران خودرو ۵۰۸ فول آپشن مدل ۲۰۱۶ را با قیمت ۱۷۹ میلیون تومان به دست مصرف کننده می رساند.
عملیات انتحاری داعش در بالای شهر تهران! / عکس
عملیات انتحاری داعش در بالای شهر تهران! / عکس - این تصویر از صبح امروز در برخی شبکه های مجازی دست به دست می چرخد و برخی کاربران خوش ذوق با شوخی معنی داری درباره آن نوشته اند که این تصویر متعلق به بمب گذاری انتحاری داعش نیست و برای یکی از فروشگاه های بالای شهر تهران است که مد خاصی در پوشاک میان جوانان را ترویج می کند.
نجات دختر جوان از مرگ در فردیس کرج! + فیلم
نجات دختر جوان از مرگ در فردیس کرج! + فیلم - تصاویر دوربین مداربسته نشان می‌دهد کامیونی که در اتوبان دنده عقب می‌رود با یک دختر جوان برخورد می‌کند.
    پربازدیدها