چهارشنبه ۱۰ تیر ۱۳۹۴ / Wednesday, 1 July, 2015

جنبه‌های متمایز حافظه و مبانی زیست‌شناختی آنها

امروزه روانشناسان به سه تمایز عمده در زمینهٔ حافظه قائل هستند:
- اولی مربوط است به‌مراحل حافظه: رمزگردانی (encoding)، اندوزش (storage) و بازیابی (retrieval).
- تمایز دوم با ذخیره‌سازی کوتاه‌مدت یا بلندمدت اطلاعات سروکار دارد.
- تمایز سوم مربوط است به ذخیره‌سازی انواع اطلاعات (مثلاً نظامی برای اطلاعات - facts یا امور واقع و نظامی دیگر برای مهارت‌ها).
شواهدی حاکی از آن است که این وجوه تمایز، مثلاً حافظهٔ کوتاه‌مدت در برابر حافظهٔ بلندمدت، تاحدودی در کنترل ساختارهای مغزی متفاوتی هستند.
  تمایز روانشناختی
فرض کنید یک روز صبح به دانشجوئی به‌نام 'سیمین احمدی' معرفی می‌شوید. همان روز بعدازظهر دوباره او را می‌بینید و چیزی در این مایه به او می‌گوئید: 'اگر اشتباه نکنم شما خانم سیمین احمدی هستید، ما امروز صبح با هم آشنا شدیم.' واضح است که شما نام او را به‌یاد آورده‌اید. اما چگونه؟
این موفقیت کوچک حافظهٔ شما را می‌توان به‌سه مرحله تقسیم کرد (شکل سه مرحلهٔ حافظه): نخست، وقتی به سیمین احمدی معرفی شدید، این نام را به‌طریقی وارد حافظهٔ خود کردید. این مرحلهٔ رمزگردانی است. شما پدیده‌ای فیزیکی (امواج صوتی) را که با نام آن دانشجو مطابقت دارد به‌نوعی رمز یا بازنمائی (representation) مورد پذیرش حافظه برگرداندید، و آن بازنمائی را به حافظه 'سپردید' . دوم اینکه، این نام را در فاصلهٔ زمانی بین دو دیدار، یاداندوزی یا ذخیره کردید. این مرحله اندوزش نامیده می‌شود. سوم اینکه، هنگام دیدار بعدی، آن نام را از انبارهٔ حافظه فرا خواندید. این مرحله، بازیابی نام دارد.
حافظه ممکن است در هریک از این سه مرحله خطا کند. اگر نمی‌توانستید نام این دانشجو را در دیدار دوم به‌یاد آورید، این توانائی احتمال داشت ناشی از وقوع خطا در هریک از سه مرحلهٔ رمزگردانی، اندوزش، یا بازیابی باشد. امروزه هدف اغلب پژوهش‌ها دربارهٔ حافظه این است که عملیات ذهنی هریک از این مراحل را مشخص کنند و توضیح دهند که چگونه ممکن است در هریک از این عملیات اشکالی پیش آید و به‌خطای حافظه منجر گردد. در نظریه‌های حافظه، فراموشی ناشی از وقوع خطا در یک یا چند مرحله از این مراحل سه‌گانه شناخته می‌شود.
  اساس زیست‌شناختی
شماری از تحقیقات جدید نشان داده است که مراحل مختلف حافظه، ساختارهای مختلفی در مغز دارد. گویاترین شواهد در این زمینه، حاص بررسی‌هائی است که در آنها از طریق عکسبرداری از مغز به جستجوی تفاوت‌های عصب - کالبدشناختی بین مراحل رمزگردانی و بازیابی پرداخته‌اند. این آزمایش‌ها شامل دو بخش است. در بخش اول، که مرحلهٔ رمزگردانی است، آزمودنی‌ها مجموعه‌ای از مواد (items) کلامی مثلاً زوج‌هائی مرکب از یک مقوله و شیئی کم‌کاربرد (مثل 'اثاث - پادری' ) را می‌خوانند. در بخش دوم که مرحلهٔ بازیابی است،نام مقوله به آزمودنی‌ها گفته می‌شود و آنها باید شیء مربوط را بازشناسی یا یادآوری کنند. در هر دو بخش، هنگامی که آزمودنی‌ها درگیر این تکلیف هستند، شاخص‌های پی‌ای‌تی (PET) فعالیت مغزی ثبت می‌شود. جالبترین یافتهٔ این آزمایش‌ها آن است که در جریان رمزگردانی، بیشتر نواحی نیمکرهٔ چپ و در جریان بازیابی بیشتر نیمکرهٔ راست مغز فعال می‌شوند (شالیس - Shallice و همکاران، ۱۹۹۴؛ تولوینگ - Tulving و همکاران، ۱۹۹۴). بنابراین تمایز میان رمزگردانی و بازیابی، اساس زیستی مشخصی دارد.
  تمایز زیست‌شناختی
از چندی پیش معلوم شده است که حافظهٔ کوتاه‌مدت و حافظهٔ درازمدت در کنترل ساختارهای نسبتاً متفاوت مغز هستند، به‌ویژه هیپوکامپ (hippocampus)، که ساختاری در زیر قشر مخ و نزدیک به مرکز مغز است، فقط در حافظهٔ درازمدت نقش اساسی دارد ولی در حافظهٔ کوتاه‌مدت نقشی ندارد.
بیشتر این شواهد از آزمایش‌هائی با موش یا دیگر حیوان‌ها به‌دست آمده است. در بعضی آزمایش‌ها، ابتدا به هیپوکامپ و قشر مخ اطراف آن در گروهی موش آسیب وارد می‌کنند، و در گروهی دیگر ناحیهٔ کاملاً متفاوتی از مغز موش‌ها (بخش پیشانی قشر مخ) تخریب می‌گردد. سپس هر دو گروه سرگرم یک تکلیف پاسخ درنگیده (delayed-response) می‌شوند: در هر کوشش نخست محرکی عرضه می‌شود (مثلاً، شکل مربع)، و پس از درنگی کوتاه، محرکی دیگر ارائه می‌گردد (مثلاً، شکل مثلث)، و حیوان باید فقط زمانی پاسخ دهد که محرک دوم با محرک اول متفاوت باشد. عملکرد حیوان در این تکلیف بستگی دارد به‌نوع آسیب مغزی او و مدت زمان درنگ بین دو محرک.
وقتی درنگ طولانی باشد (۱۵ ثانیه یا بیشتر)، حیوان‌های دچار آسیب هیپوکامپ عملکرد ضعیفی نشان می‌دهند، اما حیوان‌هائی که ناحیهٔ پیشانی قشر مخ آنها آسیب‌دیده، عملکردی نسبتاً طبیعی دارند. از آنجا که اندوزش محرک اول در شرایط درنگ طولانی بین ارائهٔ محرک‌ها مستلزم استفاده از حافظهٔ درازمدت است، نتایج فوق با فرض ارتباط هیپوکامپ با حافظهٔ درازمدت همخوانی دارد. وقتی درنگ بین دو محرک کوتاه باشد (فقط چند ثانیه)، عکس نتیجهٔ فوق حاصل می‌شود: این‌بار حیوان‌هائی که بخش پیشانی قشر مخ آنها آسیب دیده عملکرد ضعیفی دارند و گروهی که هیپوکامپ آنها آسیب‌دیده عملکردی تقریباً طبیعی نشان می‌دهند. چون درنگ کوتاه بین ارائهٔ محرک‌ها استفاده از حافظهٔ کوتاه‌مدت را برای ذخیره‌سازی محرک اول ضروری می‌سازد، این نتایج نشان می‌دهد که مناطق پیشانی قشر مخ در حافظهٔ کوتاه‌مدت دخالت دارد. بنابراین، حافظهٔ درازمدت و کوتاه‌مدت در کنترل نواحی مختلفی از مغز است (گلدمن - راکیس - Goldman-Rakic در ۱۹۸۷؛ زولا - مورگان - Zola-Morgan و اسکوایر - Squire در ۱۹۸۵).
در مورد این تمایز چه شواهدی دربارهٔ آدمیان در دست است؟ بیمارانی که دچار آسیب نواحی معینی از مغز شده‌اند نوعی 'آزمایش طبیعی' (experiment of nature) فراهم می‌کنند. به‌ویژه، برخی از آنان که دچار آسیب هیپوکامپ و قشر مخ اطراف آن هستند کاستی شدید در حافظه دارند. از آنجا که هیپوکامپ در بخش میانی قطعهٔ گیجگاهی (temporal lobe) قرار دارد، گفته می‌شود که این‌گونه بیماران دچار یادزدودگی بخش میانی قطعهٔ گیجگاهی (medial-temporal lobe amnesia) هستند. آنها از به‌خاطر سپردن مطالب به‌مدت زمان طولانی ناتوان هستند، اما در یادآوری مطالب به‌مدت چند ثانیه چندان مشکلی ندارند.
برای مثال، چنین بیماری ممکن است پزشکی را که سال‌ها هر روز می‌دیده نتواند بازشناسی کند، اما وقتی پزشک را دوباره به او معرفی کنند در تکرار نام او مشکلی نداشته باشد (میلنر - Milner، کورکین - Corkin و تیوبر - Teuber در ۱۹۶۸). این بیمار دچار اختلال شدید حافظهٔ درازمدت است ولی حافظهٔ کوتاه‌مدت او در حد طبیعی است. بیماران دیگری هم هستند که عکس این حالت در آنها دیده می‌شود، به این معنی که نمی‌توانند حتی عبارتی مرکب از سه واژه را به‌درستی تکرار کنند، اما وقتی حافظهٔ درازمدت واژگانی آنها آزمون می‌شود نسبتاً طبیعی عمل می‌کنند. حافظهٔ کوتاه‌مدت چنین بیمارانی اختلال دارد، اما حافظهٔ درازمدت آنان سالم است، و در بخش میانی قطعهٔ گیجگاهی آنها آسیبی دیده نمی‌شود (شالیس، ۱۹۸۸). ملاحظه می‌کنیم که در انسان و پستانداران دیگر، حافظهٔ کوتاه‌مدت و حافظهٔ درازمدت در کنترل ساختارهای مغزی متفاوتی هستند.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
گزینه , طارق , حواث , یک زندگی قرن نوزدهمی , ارتقا درجه , فرمانده انتظامی استان , عادت صبحگاهی , تجاوزگری سعودی ها , پوسترها , دهرم , انهدام تانک سعودی , فلاینی , نصف جهان , بزرگترین زیر دریایی , دیجیتال‌سازی , روستای سلخ , کشتی گرفتن , نورهراسی , پنج به علاوه یک , ۷۰۰ تومانی , اواق بهادار , حسین خانلری , آواز پرجبرئیل , تیتر یک , اشلومو گرون , سازمان مالیات , مقابل چشمان پلیس , ورودی سالن‌ , آحارانوت , بامیه , روستاآزاد , پس از مرگ , کامیون کمپرسی , گرم ترین , والیبال زنان , هک 2015 , نو برانه , عادات تغذیه ای , چهارراه , پرکارهای جشنواره , تابلو هنری , معابد , رونق اقتصاد , جنبه زیبایی , لیبریا , محور، , میراث کاشان , اسماعیل تهرانی , کسری , دوقلو زایی , نجیب , هواپیما پهن پیکر , سرعت زیاد , همایش بین‌المللی علامه اقبال لاهوری , تعادل , اس پی اف , شاعر برنده , سواد رسانه ای , کار خیریه , شهروند لبنانی , دیه‌گو مارادونا , فعالین , علیخانی , بیمارستان سامسونگ , پی‌بی‌اس , پسر , 555 , دوربین موبایل , رفلاکس معده , بی شرمی یک معلم , گوجه فرهگی , ویلچر کربنی , آسیب‌های شخصیتی , فوتسال بانوان , مبارزه با فساد , اهرام , همجنس , عبدالرضا اکبری , سازمان یافته , تلزیون , عشایر انقلابی , فارس نژادیان , مملو , هزینه های انتخابات , محترمانه , رقبای انتخاباتی , تب دانگ , پارگ گون های , آث میلان , بهره براران، , نامزدهای جمهوریخواه , فیبرهای غذایی , تجاور عربستان به یمن , فخرالدوله , شهرصنعتی , سرکیسه کردن , شیخ تمیم بن حمد , مراجع دینی , تحولات امنیتی , میسیلوویچ ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / طرح مراقبتهای پرستاری از کودکان مبتلا به تشنج ناشی از بیماریهای مختلف , بهداشت و درمان / تغذیه و سلامتی / کودکان / کمبود آهن و روی در کودکان , بانک اطلاعاتی کتاب / داستان‌های علمی: گربه‌ی ملوس زمان و چهار داستان دیگر , ورزشی / فوتبال / جام جهانی / بکام «انگلیس متوسط» را نجات داد , بانک اطلاعاتی کتاب / آتش، بدون دود: هر سرانجام، سرآغازی‌است , بهداشت و درمان / علوم پزشکی / تجهیزات پزشکی / لوازم یدکی برای چشمان شما , شخصیت‌ها / فرهنگی و هنری / سینماو تأتر / شهره لرستانی , بانک اطلاعاتی کتاب / خوشه گردشگری: رهیافتی نوین در توسعه صنعت گردشگری , بانک اطلاعاتی کتاب / جامعه‌شناسی قشربندی و نابرابری‌های اجتماعی نظری و کاربردی , سیاسی / ایران / باید ها و نباید های رقابت های سیاسی , سیاسی / جهان / روابط کشور‌ها / جشن استقلال در سایه تفاهم و گذشت , بانک اطلاعاتی کتاب / اعصاب , بانک اطلاعاتی کتاب / سیر تطور تفکر سیاسی امام خمینی (ره) , فرهنگ و جامعه / گاه‌شمار / گاه‌شمار تاریخ ـ شمسی / ۲۰ خردادماه سال ۱۳۳۲ ـ دعوای شهرداری تهران و قصابها بر سر نرخ گوشت هر کیلو ۲۶ قران , بانک اطلاعاتی فیلم / مکیب و خانم میلر - Mccabe And Mrs. Miller , بانک اطلاعاتی کتاب / انرژی‌درمانی با نیروی حیات , بانک اطلاعاتی کتاب / در جستجوی علم دین: بحثی راجع به 'اجتهاد' و 'تقلید'هشداری راجع به 'گرایشهای انحرافی عصر کنونی' , بانک اطلاعاتی کتاب / خط , سیاسی / جهان / کشورها / پاکستان و عبور از بحران جانشینی , بانک اطلاعاتی کتاب / پسران آفتاب: گروه همیشه بهار: ویژه‌ی اول راهنمایی ,



محسن کیایی و همسر / تصاویر - سام درخشانی چمدان‌ها را بسته و به همراه تازه عروسش راهی ماه عسل است. عکس جدید مهناز افشار و همسر و ...
حضور جنجالی پزر عروس در ماه‌عسل! / فیلم - برنامه ماه‌عسل امسال که با برنامه جنجالی اثبات عشق یک پسر به دختر آغاز شد، در قسمت یازدهم میزبان یک پزر عروس شد تا حاشیه‌ها کماکان دامن‌گیر این برنامه باشد.
هنرمندان و ورزشکاران در مراسم خیریه / تصاویر - لیلا بلوکات مراسم خیریه ای تشکیل داده بود که ستاره‌های مشهوری در این مراسم حضور داشتند. ستاره اول فوتبال ایران علی کریمی ، ستاره اول والیبال سعید معروف ستاره اول بسکتبال حامد حدادی و جمعی از اهالی فرهنگ و سینما مانند مهراب قاسمخانی ، پوریا پورسرخ ، پرستو صالحی ، فاطمه گودرزی و ... در این مراسم حضور داشتند.
نخستین مصاحبه همسر مهناز افشار / عکس - ...آقازاده بودن یک سری ویژگی‌ها، محدودیت‌ها و چارچوب‌ها دارد که به درست و غلط بودن آن کارى ندارم اما وقتی از آنها عبور کنى به تو می‌گویند "آقازاده خاص".
ورود همسر ظریف به محل مذاکرات / تصاویر - عکس های منتشر شده از محل برگزاری گفتگوها نشان می‌دهد همسر ظریف نیز همراه با گروه ایرانی وارد وین و هتل کوبورک محل برگزاری نشست ها شده است. حسین فریدون برادر رئیس‌جمهور و نماینده ویژه او در مذاکرات هسته‌ای و جان کری وزیر امور خارجه آمریکا نیز دقایقی پیش وارد هتل کوبورگ شدند.
شب پُر ستاره اکران خصوصی «عصر یخبندان» / فیلم - جدیدترین ساخته مصطفی کیایی این روزها با بازی بهرام رادان، مهتاب کرامتی، سحر دولتشاهی، آناهیتا نعمتی، فرهاد اصلانی و محسن کیایی اکران عمومی شده و پیش بینی می‌شود با استقبال بسیار زیادی روبرو شود.
لیلا اوتادی: من گرانقیمت‌ترین بازیگر زن شدم / فیلم - لیلا اوتادی بازیگر زن سینما و تلویزیون ایران مهمان ویژه برنامه ماه رمضان تی وی پلاس که در رستوران ژیلمو سعادت آباد تهران ضبط می شود، شد تا با او گفتگویی انجام بدهیم که شاید تا امروز در هیچ رسانه‌ای به زبان نیاورده بود.
تیپ جدید مهناز افشار و همسرش / عکس - محمد یاسین رامین، فرزند محمدعلی رامین، نظریه پرداز هلوکاست در دولت احمدی نژاد به همراه همسرش مهناز افشار
تنابنده و عطاران در مراسم اکران فیلم گینس / فیلم - محسن تنابنده و رضا عطاران دو ستاره محبوب و پرفروش این روزهای سینما و تلویزیون ایران که برای اکران عمومی فیلم گینس، اولین ساخته محسن تنابنده به سینما قدس میدان ولیعصر تهران آمده بودند، در میان استقبال شدید طرفدارانشان روبروی دوربین های تی وی پلاس نشستند.
اکران خصوصی فيلم عصر یخبندان / تصاویر - بازیگران این فیلم عبارتند از :مهتاب کرامتی، بهرام رادان، آنا نعمتی، سحر دولت شاهی، مینا ساداتی، محسن کیایی، بابک بهشاد، علی میلانی، پوریا رحیمی سام، صدف طاهریان، علی کوچکی، فرهاد اصلانی، ژاله صامتی و ... . نویسنده و کارگردان : مصطفی کیایی .
رونمایی مهران غفوریان از همسرش / تصاویر - جشن حافظ اولین جایی بود که مهران غفوریان همراه با همسرش در آن جا حاضر شد و به عبارت دیگر از همسر خود رونمایی کرد!
بازاری که داعش در آن زنان را می‌فروشد / فیلم - "نخاسة"؛ بازاری که داعش در آن زنان را می فروشد
نیوشا ضیغمی در فستیوال فیلم مسکو / تصاویر - نیوشا ضیغمی و همسرش در فستیوال فیلم مسکو شرکت کرده اند . نیوشا ضیغمی با فیلم «دریا و ماهی پرنده» به کارگردانی مهرداد غفارزاده را در این جشنواره شرکت کرده است.
پوشش متفاوت مهتاب كرامتی در شانگهای / تصاویر - در جشنواره شانگهای مهتاب کرامتی و مصطفی زمانی در یک فیلم مشترک به نام جامه درآن حضور دارند و به همین دلیل سفری به شانگهای کرده اند.
جشن زادروز رضا کیانیان / تصاویر - جشن زادروز رضا کیانیان بازیگر سینما تئاتر و تلویزیون عصر یکشنبه با حضور هنرمندان سینما برگزار شد.
الناز شاکردوست در مراسم اکران فیلم آتیش بازی - تصاویری از الناز شاکردوست و سایر هنرمندان را در مراسم اکران خصوصی فیلم آتیش بازی مشاهده می کنید.
دختران رپ‌خوان افغان / تصاویر - سوسن فیروز یکی از مطرح‌ترین دختران رپ‌خوان افغان است. ترانه‌های سوسن فیروز در شبکه‌های اجتماعی فارسی‌زبان بسیار به اشتراک گذاشته می‌شود. او در اکثر ترانه‌های خود به تبعیض جنسیتی اعتراض می‌کند.
الناز حبیبی در یک همایش ! / تصاویر اینستاگرامی - سلفی فقیهه خانم سلطانی در کنار همسر محترم. لیلا اوتادی سوار ماشین شاسی بلند خفنش. مهسا کامیابی افتخار گرفتن عکس یادگاری با علی دایی را پیدا کرده است.
یک لحظه فوق العاده در جشن حافظ / عکس - امير جعفرى و همسرش ريما رامين فر ، پس از اعلام نام ريما رامين فر به عنوان بهترين بازيگر كمدى زن
تصاویر فرش قرمز جشن سینمایی حافظ - عکسهای بازیگران و هنرمندان در مراسم فرش قرمز پانزدهمین جشن سینمایی حافظ
پربازدیدها
روایت مهران دوستی از حمله آمریکا به هواپیمای ایرانی - دو مستند با موضوع حمله ناو آمریکایی به هواپیمای مسافربری ایران در سالروز این رویداد ، در قالب برنامه « سیمرغ » از شبکه مستند پخش می شود.
راهکارهای خروج از رکود صنایع پایین‌دستی پتروشیمی - شاید در ابتدا عجیب به نظر برسد، اینکه بتوان از سوخت‌های فسیلی به محصولات نهایی مانند انواع پلاستیک و کود و کفش و لوازم ارایشی و ادامه...
محسن کیایی و همسر / تصاویر - سام درخشانی چمدان‌ها را بسته و به همراه تازه عروسش راهی ماه عسل است. عکس جدید مهناز افشار و همسر و ...
فیلم: ملامت کردن شرط ایمان نیست - اسماءالحسنی، نوای روح‌بخش اذان، دعای روز چهاردهم... حجت‌الاسلام و المسلمین زائری به ملامت کردن از موضع بالا به عنوان یک امر تقبیح شده اشاره دارد... نوایی شنیدنی از یک گروه آذری را خواهید شنید و در پایان نیز با نوای دکتر شریعتی دعا می‌کنیم.
می خواهیم برویم اوین ببینیم بابک در زندان است یا نیست! - یکی از دلایل دیگری که باعث شده تا نمایندگان بخواهند با بابک زنجانی در زندان ملاقات کنند، این است که ببینند‌ آیا زنجانی اصلا در زندان است یا نه؛ البته اخباری وجود دارد که وی در زندان است، ولی برای اینکه مطمئن شویم در زندان هست این کار را می کنیم.
رفع مانع انتقال ۱۳تن طلا در حاشیه مذاکرات هسته‌ای وین - رئیس کل بانک مرکزی گفت: با تلاش بانک مرکزی و دستگاه دیپلماسی، مشکل انتقال بخشی از دارایی های طلای ایران به داخل کشور در حاشیه ادامه...
کری: مذاکرات وین نشان داد که امکان تغییر وجود دارد - وزیرامورخارجه آمریکا بازگشایی سفارتخانه درواشنگتن و هاوانا را فصل جدیدی در روابط آمریکا و کوبا دانست. ادامه...
ظریف: هیچ ضرب‌الاجلی برای مذاکرات تعیین نشده است - وزیر خارجه کشورمان گفت که در مذاکرات پیشرفت داشته و در آینده هم پیشرفت خواهیم داشت. ادامه...
عملیات مشترک کنگره و رسانه های آمریکایی علیه مذاکرات هسته ای - «گرت پورتر» گفت: من طی ساعات اخیر نسبت به توافق نهایی با ایران خوش بین تر شده ام. دو طرف دارند برای دستیابی به توافق تلاش می کنند.
راهبرد آمریکا در منزوی کردن کوبا در 5 دهه اخیر کارایی نداشت - آمریکا و کوبا روابط دیپلماتیک خود را از سر گرفتند