جمعه ۲۸ مهر ۱۳۹۶ / Friday, 20 October, 2017

جدول توانائی‌های ذهنی نخستین از دیدگاه ترستون


   رویکرد عاملی (factorial approach)
روانشناسان دیگر اساساً در وجود چیزی به‌نام 'هوش عمومی' تردید دارند. به‌نظر آنها آزمون‌های هوش جلوه‌هائی از چند توانائی ذهنی محسوب می‌شوند، توانائی‌هائی که تا حدودی مستقل از یکدیگر هستند. یکی از روش‌های کسب اطلاعات دقیق‌تر دربارهٔ انواع توانائی‌های زیربنائی عملکرد شخص در آزمون‌های هوش، تحلیل عوامل (factorial analysis) است. تحلیل عوامل یک شیوهٔ ریاضی برای تعیین حداقل تعداد ابعاد یا عواملی است که می‌تواند روابط (همبستگی‌های) مشهود بین پاسخ‌های آزمودنی به تعداد زیادی از آزمون‌ها را توجیه کند. این روش پیچیده‌تر از آن است که بتوان در اینجا جزئیات آن را شرح داد، اما جدول روش تحلیل عوامل می‌تواند تا حدودی ما را با این روش آشنا سازد.
مبتکر تحلیل عوامل، چارلز اسپیرمن (Charles Spearman)، این نظریه را پیش کشید که افراد به درجات مختلف از یک عامل عمومی هوش (general intelligence factor ـ g) 'که (جی) خوانده می‌شود' برخوردار هستند. بسته به میزان برخورداری از عامل جی، هر فردی را می‌توان به‌طور کلی هوشمند یا کودن نامید طبق نظر اسپیرمن عمده‌ترین عامل تعیین‌کنندهٔ عملکرد در سؤال‌های آزمون‌های هوش است. علاوه‌ بر جی، عوامل اختصاصی که هر یک 'اس' (S) نامیده شوند. مختص هر یک از توانائی‌های آزمون‌ها هستند. برای مثال، آزمون‌ها سنجیده می‌شود شاخص مقدار جی به‌اضافهٔ مقادیری از عوامل مختلف اس است. عملکرد در ریاضیات تابع میزان هوش عمومی فرد به‌اضافهٔ میزان استعداد ریاضی وی خواهد بود.
بعدها پژوهشگر دیگری به‌نام لوئیز ترستون (Louis Thurstone - ۱۹۳۸)، تأکیدی را که اسپیرمن بر هوش عمومی داشت مورد انتقاد قرار داد و این نظر را مطرح کرد که هوش قابل تقسیم به چند توانائی نخستین (primary abilities) است. ترستون برای تعیین این توانائی‌های نتایج تعداد زیادی از آزمون‌های گوناگون را با روش تحلیل عوامل مورد بررسی قرار داد. گروهی از این سؤال‌ها ویژه‌ٔ سنجش ادراک کلامی بوده و گروهی دیگر عملیات حساب را می‌سنجید، و جز اینها. ترستون امیدوار بود که از این راه به‌جای دسته‌بندی ابتدائی سؤال‌ها که مبنای مقیاس‌های کلامی و عملی وکسلر بود، به یک طبقه‌بندی قطعی از سؤال‌های آزمون‌های هوش دست یابد.
   جدول روش تحلیل عوامل
در تحلیل عوامل چه داده‌هائی مورد تحلیل قرار می‌گیرند و مراحل عمدهٔ تحلیل کدام هستند؟ داده‌ها همان نمره‌های حاصل از آزمون‌های گوناگون هستند که به‌منظور اندازه‌گیری محتوا یا فرآیندهای روانشناختی ساخته شده‌اند. نخست برای یک یک افراد یک گروه بزرگ در هر یک از آزمون‌ها نمره‌ای به‌دست می‌آید. آنگاه ضرایب همبستگی بین این نمره‌ها محاسبه می‌شود تا بدانیم که مثلاً چه رابطه‌ای بین نمره‌های افراد در آزمون ۱ با نمره‌های آنان در آزمون ۲ وجود دارد، و همین‌طور در مورد نمره‌های سایر آزمون‌ها. بر مبنای چنین روابطی یک جدول همبستگی به‌دست می‌آید که ماتریس همبستگی (correlation matrix) نامیده می‌شود. یک نمونه از چنین ماتریس همبستگی را که اساس آن فقط ۹ آزمون بوده در زیر می‌بینید.
  سه خوشه همبستگی که درو آنها خط کشیده شده است نمایشگر آن هستند که در هر یک از این سه گروه آزمون عنصر مشترکی وجود دارد (به این معنا که آن آزمون‌ها همبستگی زیادی با یکدیگر دارند که آزمون‌های دیگر فاقد آن هستند. نقص قضاوت‌هائی از این دست که مبنای آن این‌گونه جدول‌های همبستگی است از آنجا پیدا است که آزمون ۲ با آزمون‌های ۴ و ۵ و ۶ نیز که جزء سه خوشه موردنظر نیستند همبستگی بالائی دارد. به کمک تحلیل عوامل می‌توان عوامل زیربنائی این همبستگی‌ها را دقیق‌تر مشخص کرد. هر گاه ماتریس همبستگی شامل تعدادی ضرایب همبستگی معنی‌دار و تعدادی ضرایب همبستگی نزدیک به صفر باشد. می‌توان گفت که برخی آزمون‌ها توانائی‌های مشابهی از نوع معینی را اندازه‌گیری می‌کنند و بقیه آزمون‌ها توانائی‌هائی از نوع دیگر را می‌سنجند. هدف تحلیل عوامل این است که توانائی‌های زیربنائی دقیق‌تر مشخص شود.
  بنابراین در تحلیل عوامل با استفاده از روش‌های ریاضی (و به کمک کامپیوترهای سریع)، همبستگی هر یک از آزمون‌ها با هر یک از چند عامل زیربنائی احتمالی محاسبه می‌شود. این قبیل ضرایب همبستگی بین نمره‌های آزمون‌ها و عامل‌ها را بار عاملی factor loading می‌نامند. هرگاه یک آزمون با عامل‌های ۱، ۲ و ۳ به ترتیب به میزان ۰۵/۰ و ۱۰/۰ و ۷۰/۰ همبستگی داشته باشد بیشترین بار آن مربوط به عامل ۳ است. مثلاً بر مبنای ۹ آزمونی که ماتریس همبستگی آنها را در بالا داده‌ایم، ماتریس عاملی (factor matrix) زیر به‌دست می‌آید.
  بارهای عاملی که در ماتریس عاملی دور آنها خط کشیده شده نشان می‌دهد که کدام آزمون‌ها بیشترین همبستگی را با عامل‌های مشخص شده دارند. این خوشه‌ها شبیه خوشه‌های مشخص شده در جدول همبستگی هستند اما حالا از دقت بیشتری برخوردار هستند. مشکل آزمون‌ ۲ همچنان باقی است چون بار عاملی آن روی عامل‌های ۱ و ۲ به یک میزان است. واضح است که این آزمون از لحاظ عاملی 'ناب pure' نیست. با مشخص شدن سه عاملی که همبستگی بین ۹ آزمون را توجیه می‌کنند اینکه می‌توان با مطالعهٔ محتوای آزمون‌هائی که بیشترین وزن را در هر یک از عامل‌ها دارند به تفسیر آن عامل پرداخت. تحلیل عوامل، خود صرفاً یک فرایند ریاضی است، اما نامگذاری و تفسیر عامل‌ها بستگی به تحلیل روانشناختی دارد.
پس از محاسبهٔ همبستگی بین نمره‌های تمام آزمون‌ها (یعنی همبستگی هر نمرهٔ فرعی با سایر نمره‌های فرعی) ترستون از شیوهٔ تحلیل عوامل برای دستیابی به یک سلسله عوامل بنیادی استفاده کرد. ماده‌هائی از آزمون‌های جدید به‌کار رفتند. با این آزمون‌های جدید گروه دیگری از آزمودنی‌ها آزمایش شدند و همبستگی بین نمره‌های آنها مجدداً مورد تحلیل قرار گرفت. پس از چندین بررسی از این دست، ترستون ۷ عامل را به‌عنوان توانائی‌های نخستین که در آزمون‌های هوش متجلی می‌شوند، شناسائی کرد: ادراک کلامی، سیالی واژگان، استعداد و عددی، استعداد فضائی، حافظه، سرعت ادراک، و استدلال (به جدول توانائی‌های ذهنی نخستین از دیدگاه ترستون نگاه کنید).
ترستون برای اندازه‌گیری هر یک از این توانائی‌ها مجموعه آزمونی ساخت که به‌نام آزمون توانائی‌های نخستین معروف است. این آزمون هنوز هم رواج فراوان دارد، اما قدرت پیش‌بینی آن بیش از قدرت پیش‌بینی آزمون‌های هوش عمومی از قبیل مقیاس‌های وکسلر نیست. امید ترستون برای کشف عناصر بنیادی هوش از طریق روش تحلیل عوامل به دلایل چندی کاملاً تحقیق نیافت. توانائی‌های نخستین کاملاً مستقل از یکدیگر نیستند و همبستگی معنی‌دار بین آنها مؤید مفهوم عامل هوش عمومی اسپیرمن است. به‌علاوه، تعداد توانائی‌های بنیادی که با تحلیل عوامل شناسائی می‌شود بستگی دارد به ماهیت ماده‌های آزمون‌ها ـ پژوهشگران دیگر با به‌کار بردن ماده آزمون‌های متفاوتی، بین ۲۰ تا ۱۲۰ عامل را شناسائی کرده‌اند که به‌زعم آنان معرف توانائی‌های ذهنی گوناگون هستند. (گیلفورد، ۱۹۶۷؛ اکستروم و همکاران، ۱۹۷۶).
  جدول توانائی‌های ذهنی نخستین از دیدگاه ترستون
با استفاده از روش تحلیل عوامل، ترستون ۷ عامل را به‌عنوان توانائی‌های نخستین که آزمون‌های هوش آشکار می‌سازند شناسائی کرد. (ترستون و ترستون، ۱۹۶۳).
توانائی تعریف
ادارک کلامی توانائی درک معنی واژه‌ها. آزمون‌های معانی واژه‌ها معرف این عامل هستند.
سیالی واژگان توانائی به‌خاطر آوردن سریع واژه‌ها که نمونهٔ آن در واژه‌سازی با حروف و پیدا کردن واژه‌های هم‌قافیه دیده می‌شود.
استعداد عددی توانائی کار کردن با اعداد و اجراء محاسبات عددی.
استعداد فضائی توانائی تجسم روابط قضائی ـ شکلی، مانند تشخیص یک شکل وفتی‌که سمت‌گیری آن تغییر کند.
حافظه توانائی به‌خاطر سپردن محرک‌های کلامی، مانند واژه‌های جفتی یا جمله‌ها.
سرعت ادراک توانائی ادراک سریع جزئیات دیداری و یافتن شباهت‌ها و تفاوت‌ها در تصاویر اشیاء.
استدلال توانائی یافتن قواعد کلی براساس موارد ارائه شده، مانند تشیخص قاعدهٔ حاکم بر یک سلسله اعداد پس از دیدن فقط بخشی از آن سلسله.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
هواپیمای مسافربری روسی , صید و شکار , لیگ های هاکی روی یخ , افتتاحیه نمایش , سامانه آمریکایی تاد , سفیران خارجی , پودر زرشک , آنژیوگرافی , در مدارس اصفهان , چنارانی , سازمان مالیاتی , نوشاد عالمیان , چشم شب روشن , کنترل فشار خون , تصاحب اموال , نمایشگاه کتاب , موشک اسکندر ام , سلامت ایرانیان , مهارتهای امدادی , مجموعه مناسبتی , طرح ایران برای سوریه , سانی بونو , مدیر عامل موسسه رسانه تصویری , آفت ها , پیام معاون هنری به جشنواره تئاتر فجر , محاصره برف , تیم ملی فوتبال یونان , به بهانه اکران , اقتصاد شهری , آذربایجان شرقی , محسن رضائی , سفیر ارمنستان در تهران , خودروهای عبوری , طرح دانش بنیان , مبدا , عملکرد سه ماه , معلوین , ورود نیروهای آمریکایی به سوریه , روابط عمومی ارتش , گروه فعال یهودی , حجت علی شایان فر , بسیج ورزشکاران , ایرانشهر , افزایش تعرفه واردات کاغذ , وزیر سابق دارایی رژیم صهیونیستی , نرخ ارز آزاد , فدراسیون وزنه برداری امریکا , دریا دار , مجلس شورای علما شام , شهردار مشهد ,

مقالات پربیننده امروز
بهداشت / ورزشکاران / ورزش و سلامتی / باور غلط در ورزش بدنسازی , اجتماعی / جوانان / ازدواج / بررسی ازدواج های موفق و ناموفق دربین دانشجویان , بانک اطلاعاتی کتاب / زبان پیراهن (طراحی لباس مردانه) , بانک اطلاعاتی کتاب / Expanding reading skills: advanced , بانک اطلاعاتی کتاب / درس‌هایی از وصیت‌نامه امام خمینی (ره) , بانک اطلاعاتی کتاب / ترفندهای ویندوز , بانک اطلاعاتی کتاب / آمار و مدل‌سازی , بانک اطلاعاتی کتاب / جشن ستارگان: ستاره متولد آبان , علمی و آموزشی / تکنولوژی / آینده‏نگاری تکنولوژیک، چشم‏انداز رسیدن به اهداف ۲۰ ساله , بانک اطلاعاتی کتاب / راز درمان: با طبیعت بر بالین بیمار (پژوهش علمی و عملی در پزشکی سنتی و گیاه درمانی) , بانک اطلاعاتی کتاب / Grammar: from plato to chomsky , بانک اطلاعاتی کتاب / روباه پلید، کلاغ سفید: سه افسانه مصور , اقتصاد و بازرگانی / اقتصاد مالی / بورس / لژیونرهای تالار شیشه‌ای , بهداشت و درمان / بهداشت روان / روانشناسی ـ کودکان / خودم می‌تونم! , علوم انسانی / علوم اجتماعی / علوم انسانی / «دست» زبان است , بانک اطلاعاتی کتاب / تمرین‌های طبقه‌بندی شده ریاضی (گام نو) سال اول دبستان: مجموعه‌ای از کامل‌ترین سوال‌های طرح شده توسط مولف ... , نشریات و مطبوعات / علمی ـ اطلاع‌رسانی / ماهنامه اطلاعات علمی / اطلاعات علمی - سال هجدهم شماره ۱۱ (پیاپی ۳۰۰)، شهریور ۱۳۸۳ , بانک اطلاعاتی کتاب / کتاب آموزشی Power Shape , نشریات و مطبوعات / هنر / هفته نامه تندیس / تندیس ـ شماره ۱۲۱، بیست فروردین ۱۳۸۷ , بانک اطلاعاتی کتاب / نور هدایت کیه ,

برخی منابع مهم خبری
shahrdaronline.com شهردارآنلاین , journals.ut.ac.ir نشریات دانشگاه تهران , nasle-farda.ir روزنامه نسل فردا , cbi.ir بانک مرکزی , alamto.com آلامتو , esteghlaljavan.ir روزنامه استقلال جوان , iana.ir ایانا , otaghkhabar24.ir اتاق خبر 24 , alef.ir الف , faryadgar.com فریادگر , musicema.com موسیقی ما , donyayefootball.com دنیای فوتبال , panevesht.com پانوشت , unp.ir اخبار دانشگاهی , rasanehiran.com رسانه ایران , peymane.ir پیمانه , iranvij.ir ایران ویج , emtiazdaily.ir روزنامه امتیاز , siasatrooz.ir روزنامه سیاست روز , ساخت و ساز , harfeno.com حرف نو , zamannews.ir زمان , honarnews.com هنرنیوز , iccim.ir اتاق بازرگانی , parstourism.ir پارس توریسم , barsam.ir برسام , modeonline.ir مدآنلاین , beytoote.com بیتوته , aftabnews.ir آفتاب نیوز , persianacademy.ir فرهنگستان زبان ,



وبگردی
فیلم | شخصی که کنار ترامپ ایستاده بدل ملانیاست
فیلم | شخصی که کنار ترامپ ایستاده بدل ملانیاست - فیلم - کاربران شبکه های اجتماعی با انتشار این ویدئو شایعه کرده اند فردی که کنار دونالد ترامپ ایستاده، ملانیا نیست و بدل او است.
اخاذان خیابانی که پلیس با آنها کاری ندارد !
اخاذان خیابانی که پلیس با آنها کاری ندارد ! - با وجود آنکه همه دستگاه ها اعم از پلیس و شهرداری فعالیت پارکبانان را غیر قانونی می دانند، این افراد همچنان به دریافت پول غیرقانونی از مردم اقدام می کنند.
رفتار نامناسب قرائتی در یک برنامه زنده
رفتار نامناسب قرائتی در یک برنامه زنده - سن و سال كه بالا برود حوصله آدم كمتر مي شود. در پخش مستقيم هم اقتضائات و شرايطي است كه آقاي قرائتي به آن عادت ندارد. در همين ويدئو هم ايشان مي گويد دوربين را نگه داريد! يعني كاملا واضح است كه ايشان تصور مي كرده در يك برنامه ضبطي سخنراني مي كند!
خودروهای بی کیفیت اینگونه تولید میشوند
خودروهای بی کیفیت اینگونه تولید میشوند - کارخانه ایران خودروی مشهد در۶۰کیلومتری جاده مشهد به نیشابور و در منطقه‌ای به نام شهر جدید بینالود قرار دارد. این کارخانه دارای خطوط تولید بدنه، رنگ، تزئینات و تکمیل کاری است و در زمینی به مساحت ۷۳۰هکتار با هدف تولید۱۰۰هزار دستگاه خودروی سواری در سال ۱۳۸۷ آغاز بکار کرده است.
حمله خانم نماینده با پایه میکروفن به معاون استاندار
حمله خانم نماینده با پایه میکروفن به معاون استاندار - هاجر چنارانی نماینده نیشابور سخنرانی معاون استاندار خراسان رضوی را بخاطر استفاده سهوی از کلمه خراسان غربی در سخنرانی گذشته به هم زد.
"اسیدپاشی اصفهان" هم‌چنان "معما"
"اسیدپاشی اصفهان" هم‌چنان "معما" - این اظهارات رییس پلیس آگاهی مسیر عجیب خود را ادامه داد تا به اینجا رسید که توپ عدم دستگیری اسیدپاش را به زمین رسانه‌ها انداخت. او گفت: "این در شرایطی بود که این فرد در شرایط زمانی آن موقع به‌دنبال حساسیت بالایی که در رسانه‌ها و جامعه ایجاد شد، در نیمه راه، از ادامه مسیرش منصرف شد."
حاشیه های مراسم ختم داود احمدی‌نژاد
حاشیه های مراسم ختم داود احمدی‌نژاد - مراسم ترحیم مرحوم داود احمدی‌نژاد برادر رئیس جمهور سابق کشورمان عصر دیروز در مسجد امام خمینی(ره) شهرک شهید محلاتی برگزار شد.
دختر شطرنج‌باز ایرانی به تیم ملی آمریکا پیوست
دختر شطرنج‌باز ایرانی به تیم ملی آمریکا پیوست - دختر شطرنج‌باز ایرانی که به دلیل حضور بدون حجاب در رقابت‌های بین‌المللی از تیم ایران اخراج شد، به تیم ملی آمریکا پیوست.
میلیاردر ایرانی بار دیگر خودرویBMW خود را به آتش کشید
میلیاردر ایرانی بار دیگر خودرویBMW خود را به آتش کشید - فیلم / آقا این ماشینو بفروش یک پراید بخر راحت شو.
ازدواج قربانی اسید پاشی اصفهان
ازدواج قربانی اسید پاشی اصفهان - مرضیه ابراهیمی در جریان اسیدپاشی یکی از قرنیه‌هایش را از دست داد و بدنش نیز به‌ شدت آسیب دید و یک قسمت از سرش سوراخ شد.
مشاهده زندگی جدید خانم رهنما فعلآ بلامانع است / عکس
مشاهده زندگی جدید خانم رهنما فعلآ بلامانع است / عکس - عقد «بهاره رهنما» و همسرش در حرم امام رضا (ع)
تصاویر ازدواج مجدد بهاره رهنما
تصاویر ازدواج مجدد بهاره رهنما - بهاره رهنما که بیشتر کارهای او با مضمون ظنز و کمدی است . روز شنیه 4 شهریور با امیر خسرو عباسی ازدواج کرد.
فیلم حضور تینا آخوندتبار در مسابقات بوکس!
فیلم حضور تینا آخوندتبار در مسابقات بوکس! - این بازیگر ایرانی که مدتهاست خبری از حضور او در عرصه هنر نیست برای اولین بار مقابل حریف چینی مسابقه داد.
جشن تولد ۶۰ سالگی مهرانه مهین‌ترابی
جشن تولد ۶۰ سالگی مهرانه مهین‌ترابی - جمعه ۲۰ مرداد بیست و پنجمین مراسم «تولد ماه» به مناسبت سالروز تولد مهرانه مهین‌ترابی، بازیگر سینما و تلویزیون، با حضور جمعی از هنرمندان در موزه هنرهای دینی برگزار شد.
حرکات عجیب احمدی  نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان!
حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان! - حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات حمید بقایی از دوران زندان کوتاه مدتش
    پربازدیدها