جمعه ۲۸ دی ۱۳۹۷ / Friday, 18 January, 2019

ضربه‌گیرها


   محظور اخلاقی موقعیت
آزمودنی‌ها از همان مراحل اولیه کار یعنی با پاسخ دادن به آگهی روزنامه و اعلام موافقت برای شرکت در تحقیق در دام افتاده بودند. موافقت آنان نوعی قرارداد ضمنی برای همکاری با آزمایشگر، پیروی از دستورات شخص مسئول، و ادامه کار تا پایان آن بود. معمولاً ما این مطلب را دست‌کم می‌گیریم که زیر پا نهادن موافقت قبلی و عول از وعده ضمنی خود برای همکاری تا چه اندازه دشوار است. به‌علاوه، فردی که در چنین موقعیتی می‌خواست موافقت خود را زیر پا بگذارد با تعارضی شبیه وضع آزمودنی‌های تحقیقات آش روبه‌رو می‌شد. مخالفت آزمودنی در آزمایش اش این تلویح را که داشت که وی گروه را فاقد صلاحیت می‌داند. در موقعیت آزمایشی میلگرام، مخالفت آزمودنی به معنی متهم کردن خود آزمایشگر به عدم صلاحیّت بدجنسی، و ستمگری است، و این خود نیروی بس قوی‌تری در جهت تسلیم و ادامه کار فراهم می‌آورد.
بین دو آزمایش وجوه مشترک دیگری هم وجود دارد. در آزمایش اش حضور یک مخالف دیگر کافی بود تا طلسم شکسته شود و آزمودنی استقلال خود را مجدداً به‌دست آورد. در آزمایش میلگرام نیز وضع مشابهی پیش می‌آید. در یکی از گونه‌های این آزمایش، آزمایشگر از دو همدست دیگر نیز استفاده کرد. این دو نفر نیز به‌عنوان آزمودنی‌هائی که قرار است نقش معلم را بازی کنند معرفی شدند. معلم اول فهرست واژه‌ها را برای یادگیرنده می‌خواند، معلم دوم به یادگیرنده می‌گفت که جواب وی درست بوده است یا نادرست، و معلم سوم (آزمودنی واقعی) ضربه برقی می‌زد. همدست‌ها تا ضربه ۱۵۰ ولتی از دستورات اطاعت کردند، اما در این مرحله معلم اول به آزمایشگر اطلاع داد که مایل نیست کار را ادامه دهد. به‌رغم اصرار آزمایشگر، معلم اول صندلی خود را ترک کرد و در گوشه‌ای از اتاق نشست. بعد از ضربه ۲۱۰ ولتی معلم دوم هم دست از کار کشید. در این موقع آزمایشگر روبه آزمودنی کرد و از او خواست که به تنهائی ادامه دهد. در چنین شرایطی تنها ۱۰ درصد آزمودنی‌ها مایل به ادامه کار بودند (میلگرام، ۱۹۷۴، صفحات ۱۰۵-۱۰۷). در اینجا مخالفانی که همدست آزمایشگر بودند نه فقط بیشترین بار مسئولیت عدم اطاعت را بر دوش می‌کشند، بلکه در نقش سرمشق برای آزمودنی‌ها نیز عمل می‌کنند.
   ضربه‌گیرها
آزمودنی‌های میلگرام فکر می‌کردند که به اعمال خشنونت‌آمیز دست می‌زنند، اما چندین ضربه‌گیر وجود داشت که با واقعیت یاد شده را از نظر مخفی نگه می‌داشت و یا تجربه بی‌واسطه آن را تضعیف می‌کرد. مثلاً، یادگیرنده در اتاقی دیگر و دور از دید آزمودنی بود و قادر نبود با صدای خود با دیگران ارتباط برقرار کند. میلگرام گزارش می‌دهد که اگر یادگیرنده و آزمودنی هر دو در یک اتاق باشند میزان اطاعت از ۶۵ درصد به ۴۰ درصد تنزّل می‌یابد. اگر آزمودنی‌ مجبور باشد شخصاً از قرار گرفتن دست‌های یادگیرنده بر روی صفحه ضربه برقی اطمینان حاصل کند، میزان اطاعت به ۳۰ درصد تنزّل می‌کند. هر چه آزمودنی تجربه بی‌واسطه‌تری با قربانی خود داشته باشد، یعنی هر چه ضربه‌گیرهای کمتری بین شخص و نتایج اعمال او وجود داشته باشد، میزان اطاعت نیز کمتر خواهد بود.
'وای، خدای من! داشتم سعی می‌کردم با شما تماس بگیریم خانم کرنی، اما به‌نظرم اشتباهاً تکمه جنگ جهانی سوم را فشار دادم' .
دور بودن شخص از عمل خشونت‌آمیز نهائی، معمول‌ترین ضربه‌گیر شناخته شده در موقعیت‌های جنگی است. از این‌رو، آدولف آیشمن بر این نکته تأکید می‌کرد که وی مستقیماً مسئول کشتن یهودی‌ها نبود، بلکه فقط به‌طور غیرمستقیم ترتیب مرگ آنها را می‌داده است. میلگرام آزمایشی به قیاس از مفهوم 'حلقه‌ای در یک زنجیره' ترتیب داد، به این‌صورت که از آزمودنی خواست تا اهرمی را بکشد که با کشیده شدن آن معلم دیگری (یک همدست آزمایشگر) می‌توانست به یادگیرنده ضربه برقی بزند. در این شرایط، میزان اطاعت بسیار افزایش یافت و ۹۳ درصد آزمودنی‌ها تا پایان سلسله ضربه‌ها کار را ادامه دادند. در چنین موقعیتی آزمودنی می‌تواند تقصیر را به گردن فردی بیندازد که مسئول ضربه زدن است. توجه داشته باشید که باز هم آزمودنی به سرمشقی دسترسی دارد اما در این مورد رفتار سرمشق به‌طور ضمنی دلالت بر این دارد که هیچ مشکلی در کار نیست.
دستگاه مولد ضربه برقی، نقش آخرین ضربه‌گیر را داشت - یک 'کارگزار' مکانیکی و غیرانسانی که کار آن ضربه زدن بود. تصور کنید اگر از آزمودنی‌ها خواسته می‌شد یادگیرنده را با مشت بزنند میزان اطاعت تا چه اندازه تنزّل می‌کرد. کردارشناسان نشان داده‌اند که گونه‌هائی از حیوان‌ها به‌طور فطری مجهّز به بازدارنده‌هائی هستند که مانع از تهاجم هلاکت‌بار می‌شوند. برای مثال، اگر دو حیوان از یک گونه در حال جنگیدن باشند در صورتی‌که یکی از آنها با نشان دادن رفتار صلح‌طلبانه 'تسلیم' شود حیوان دیگر فوراً حمله را متوقف می‌کند. گونه ما (انسان) تکنولوژی خاصّی ایجاد کرده است که به ما اجازه می‌دهد انسان‌های دیگری را که در فاصله دوری از ما قرار دارند به طریق کنترل از راه دور نابود کنیم و به این ترتیب خود را از هرگونه علایم بازدارنده که قربانیان می‌فرستند بر کنار نگهداریم و این وسایل ایمنی را که به‌طور فطری در برابر انهدام خویش داریم بی‌اثر سازیم (لورنتس، ۱۹۶۶). هر چند همه در این نکته اتفاق‌نظر داریم که کشتن هزاران انسان از طریق فشار دادن تکمه شلیک یک مشوک هدایت‌شونده، عملی بسیار زشت‌تر از کشتن یک فرد با یک سنگ است، یافته‌های میلگرام نشان می‌دهند که باز هم از نظر روانشناسی فشار دادن تکمه آسان‌تر است. آری، ضربه‌گیرها چنین اثراتی دارند.
   نظارت
یک عامل بارز در آزمایش میلگرام حضور یا نظارت مداوم آزمایشگر است. وقتی آزمایشگر اتاق را ترک می‌کرد و دستورهای خود را تلفنی صادر می‌کرد، میزان اطاعت از ۶۵ درصد معمول به ۲۱ درصد می‌رسید (میلگرام، ۱۹۷۴، صفحات ۵۸ - ۶۲). به‌علاوه، از میان آزمودنی‌هائی که تحت این شرایط به‌کار ادامه دادند چند تن 'تقلّب کردند' و بی‌آنکه چیزی به آزمایشگر بگویند ضربه‌هائی خفیف‌تر از آنچه در دستور آمده بود به یادگیرنده زدند.
   قدرت و ایدئولوژی مسلط
مهم‌ترین عامل ایجادکننده اطاعت داوطلبانه از آنگونه که مورد بحث ما بوده قبول یک ایدئولوژی مسلط از سوی فرد است. این ایدئولوژی به اقتدار فرد مسئول رسمیت می‌بخشد و پیروی از دستورات او را توجیه می‌کند. مأمورانی مانند آیشمن که در آلمان نازی از دستورات پیروی می‌کردند به شعار 'آلمان بالاتر از همه' ، و به تبع آن به حقانیت دستورات صادره به‌نام آن شعار اعتقاد داشتند. سربازان آمریکائی نیز که در ویتنام از دستورات تیراندازی به‌سوی غیرنظامیان دشمن اطاعت می‌کردند پیشاپیش خود را تسلیم این عقیده کرده بودند که امنیت ملی مستلزم اطاعت بی‌چون و چرا از دستورات نظامی است.
این ایدئولوژی مسلط در آزمایش‌های میلگرام عبارت بود از 'علم' که به دستورات بسیار نامتعارف حقانیّت می‌بخشید. برخی از معتقدان آزمایش‌های میلگرام گفته‌اند که تحت‌تأثیر وجهه آزمایش علمی بود که افراد تن به اطاعت می‌دادند وگرنه چنین نمی‌کردند. در واقع، وقتی میلگرام آزمایش خود را در یک ساختمان محقر و به دور از هرگونه رابطه‌ای با دانشگاه ییل (Yale) انجام داد، میزان اطاعت از ۶۵ درصد به ۴۸ درصد کاهش یافت (میلگرام، ۱۹۷۴، صفحات ۶۶ - ۷۰). اما این انتقاد نکته اصلی را از نظر دور می‌دارد. در آزمایش‌های میلگرام، وجهه علمی نه یک عنصر ساختگی و بی‌ربط بلکه پخش لایفنکی از آزمایش‌ها بود. در اینجا علم دقیقاً همان نقش حقانیت بخشیدن را دارد که 'امنیت ملی' در کشتارهای زمان جنگ یا 'برتری آلمان' در زمان نازی‌ها داشت. این ایدئولوژی مسلط است که فرد را وادار می‌کند که از استقلال خود چشم بپوشد و آن را در خدمت هدف‌ها و مقاصد یک سازمان اجتماعی بزرگ‌تر قرار دهد.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
اختلافات اصولگرایان , قلعه قاضی , شیشانی , تلاشگران , فیلم خواب آلودگی , دریاچه ارومیه , برزگر , روابط اسرائیل و ترکیه , برنامه فرهنگی ورزشی , خدمات شبانه روزی ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / مجموعه سوالهای شیمی (3) شامل: سوالات تالیفی و سوالات امتحانات نهایی , بانک اطلاعاتی کتاب / نهایه الوصول: شرح فارسی کفایه‌الاصول (به روش پرسش و پاسخ) همراه با اعراب‌گذاری متن، ترجمه ... , بانک اطلاعاتی کتاب / بر آستان سپیده: روزهای سرنوشت‌ساز اسلام در زندگانی امیرالمومنین (ع) , بهداشت , بهداشت و زیبایی , آرایش / ریمل و خط چشم , بانک اطلاعاتی کتاب / مملی غصه نخور ...: قصه منظوم برای کودکان , بانک اطلاعاتی کتاب / دوره کامل مثنوی معنوی , فرهنگی و هنری , هنر , نگارخانه‌ها و گالری‌ها / گرافیک وسعت منزوی , سیاسی , جهان , سرزمین‌های اشغالی / ماجراجویی جدید آمریکا در عراق , اجتماعی , خانه و خانواده , موفقیت / رابطه هوش و موفقیت در زندگی , بهداشت و درمان , بیماریها , بیماریهای زنان و زایمان / ناباروری و درمان آن در یک نگاه ,

برخی منابع مهم خبری
yjc.ir باشگاه خبرنگاران , gsm.ir جی اس ام , zoomit.ir زومیت , mehrnews.com خبرگزاری مهر , javanonline.ir جوان آنلاین , alef.ir الف , shafaqna.com شفقنا , vatanemrooz.ir روزنامه وطن امروز , esteghlaljavan.ir روزنامه استقلال جوان , iranart.ir ایران آرت ,



وبگردی
کی‌روش: بعد از پیام رهبر انقلاب، وزارت ورزش علیه من شد
کی‌روش: بعد از پیام رهبر انقلاب، وزارت ورزش علیه من شد - سرمربی تیم ملی فوتبال ایران با اشاره به پیام تشکر رهبر انقلاب بعد از جام جهانی، گفت: بعد از آن پیام، وزارت ورزش کاملاً علیه من شد. خواسته وزیر ورزش این بود که نمی‌خواهد کی‌روش اینجا باشد، هیچوقت از بازیکنان و تیم ملی حمایت نشد و تمام برنامه آماده‌سازی ما لطمه خورد.
دوربین مخفی ساختمان لواسان داماد شمخانی و فاطمه حسینی
دوربین مخفی ساختمان لواسان داماد شمخانی و فاطمه حسینی - همه چیز درباره ساخت و ساز فاطمه حسینی، داماد شمخانی و داماد صفدرحسینی | سر کشیدن دوربین مخفی شهرداد به ساختمان های آقازاده ها در لواسان! | پخش اختصاصی از صفحه آپارات آوانت
ماجرای دختربازی اسلامی از زبان رحیم پورازغدی
ماجرای دختربازی اسلامی از زبان رحیم پورازغدی - رحیم پورازغدی در مراسمی که با موضوع فجای مجازی بود،گفت: دختر خانم چادری یک عکس آنچنانی از خودش گذاشته و نوشته زن نباید قربانی نگاه شهوت مردانه بشه، بعد پسره زیر پستش نوشته"ما رایت الا جمیلا"
شبکه سه - میثاقی  و ماجرای عبور از فردوسی‌پور
شبکه سه - میثاقی و ماجرای عبور از فردوسی‌پور - در گذشته برنامه‌های پخش زنده فوتبال روی بازی متمرکز بود اما میثاقی در این برنامه بخش‌های مهمی از حواشی و سوژه‌ها را مورد توجه قرار می‌دهد که دست برنامه «نود» را خالی می‌کند.
بدون تعارف و بدون محتوی / این دو در تلویزیون واقعا چه میکنند !
بدون تعارف و بدون محتوی / این دو در تلویزیون واقعا چه میکنند ! - بدون تعارف با سواره ای که از حال پیاده ها خبر دارد
ما به نمایندگی از امام زمان (عج) و به نمایندگی از خدا در امور مردم دخالت می کنیم.
ما به نمایندگی از امام زمان (عج) و به نمایندگی از خدا در امور مردم دخالت می کنیم. - رئیس کل دادگستری خراسان رضوی: ما در نظام جمهوری اسلامی به نمایندگی از امام زمان (عج) و به نمایندگی از خدا در امور مردم دخالت می کنیم. اگر فردی در زمان طاغوت در زندان بود، حبسش از مجازات اخروی او کم نمی کرد اما امروز اگر این تحمل کیفر یا قصاص و شلاق و دیگر احکام توسط حکام اسلامی و شرعی انجام می شوند یکی از آثار اخروی آن برای محکومان این است که این مجازات در آخرت از آنها برداشته می شود
جزئیاتی از منشا بوی بد تهران / فیلم
جزئیاتی از منشا بوی بد تهران / فیلم - بعد از فروکش کردن گازها، به حفاری ادامه دادیم و به یک مخزن بزرگ و استثنایی رسیدیم که بسیار عظیم تر از آنی بود که تصور می کردیم برای جایی مثل پلاسکو ساخته شود. برآورد ما از ابعاد این انبار فاضلاب این است که بین 400 الی 500 متر مکعب وسعت دارد و گازهای محبوس شده در این انبار در چندین دهه برای انتشار بوی بد در محدوده بزرگی از تهران کفایت می کند.
کلیپ جنجالی مهدی یراحی در باره جنگ / پاره سنگ
کلیپ جنجالی مهدی یراحی در باره جنگ / پاره سنگ - مهدی یراحی، خواننده ای که اخیرا موزیک ویدئوی جدید و اعتراضی خود با نام «پاره سنگ» را منتشر کرده است، از طرف برخی رسانه ها و مجید فروغی، مدیر روابط عمومی هنری مورد انتقاد قرار گرفته و شایعه هایی درباره ممنوع الفعالیت شدن یراحی به دلیل این ویدئو کلیپ و همچنین پوشیدن لباس کارگران گروه ملی در حمایت از مردم اهواز در کنسرت 6 دی ماه خود مطرح شده است. یراحی از جمله خواننده هایی است که همیشه نسبت به اتفاقات…
اهمیت فیلم صحنه دار و مرگ 10 انسان !
اهمیت فیلم صحنه دار و مرگ 10 انسان ! - گویا تلخی پخش فیلم صحنه دار، بیش از مرگ ۱۰ نفر است. درست همانطور که مسئله حجاب برای خیلی‎ها مهم تر از معیشت مردم است.
آقازاده شورای عالی انقلاب فرهنگی !
آقازاده شورای عالی انقلاب فرهنگی ! - انقلاب فرهنگی از این بالاتر که فرزند عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در آمریکا تابعیت بگیرد و از آنجا برای ایرانیان سبک زندگی تدریس بکند؟
رقص گروهی دختران دانشگاه الزهرا در حضور آقایان!
رقص گروهی دختران دانشگاه الزهرا در حضور آقایان! - ویدئویی عجیب از حرکات موزون گروهی دختران در دانشگاه الزهرا درحالی در فضای مجازی در حال انتشار است که مردان نیز در این مراسم حضور دارند!
تیپ پسر الهام و فاطمه رجبی در آلمان!
تیپ پسر الهام و فاطمه رجبی در آلمان! - «شباهت عجیب علی الهام استاد هوا فضا در دانشگاهی در آلمان به غلامحسین الهام معاون رئیس جمهور سابق!
حاشیه تازه برای سید احمد خمینی / تصویر
حاشیه تازه برای سید احمد خمینی / تصویر - سید احمد خمینی، نتیجه امام خمینی که چند هفته پیش با ازدواجش خبرساز شده بود، بار دیگر با انتشار عکسی از او و همسرش در حین سوارکاری حساسیت نسبت به خود را برانگیخته است و باعث تحریک مخاطبان و کاربران در فضای مجازی شده است.
شهردار سابق سلامت و مشغول زندگی جدید است !
شهردار سابق سلامت و مشغول زندگی جدید است ! - پس از اولین گفت وگوی رسمی میترا استاد (نجفی) و تایید ازدواجش با محمدعلی نجفی، حالا شهردار سابق، در نخستین واکنش به جنجال ها، عکس تازه ای از خود و میترا استاد در اینستاگرامش منتشر کرده است.