جمعه ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۵ / Friday, 29 April, 2016

فرش هریس


هریس شهر کوچکی است در شمال غربی ایران در شمال تبریز در استان آذربایجان با آوازه‌ای والا. تعدادی از نواحی و شهرهائی که جز این منطقه هستند عبارتند از اردبیل، بخشایش، قراچه، گراوان، مهربان، سراب و شاهسون که در این میان هریس به سبب بافت طرح‌های متنوع و دلپذیر از دیگر مراکز گوی سبقت را ربوده است این منطقه تاریخی از ایران به علاوه ترکیه و ارمنستان مهم‌ترین و بیشترین نفوذ را در ایجاد پیشرفت صنعت فرش در حال حاضر داشته‌اند. سبک خشن بافت آنها تا حدی از مغول‌ها سرچشمه می‌گیرد کسانی که به ایران حمله کردند در قرن۱۳ در شمال غربی ساکن شدند و اینجا در این منطقه ناهموار کوهستانی این چادر نشینان بی‌مانند از زن و مرد استعداد چیره دستی خاصی در بافت دارند. فرش‌هائی که با کیفیت بالا به وسیله دست بدون استفاده از هر گونه تکنولوژی پیشرفته.
بافت قالی منشاء در آمد اصلی خانواده‌ها است. بافنده‌های این نواحی معمولاً از شیوه گره دوبل یا متقارن خودشان که متراکم و محکم است استفاده می‌کنند با بافتی درشت با هزار گره ترکی در هر دستی متر مربع. گره نامتقارن فارسی نیز در این شهر مانند اردبیل دیده می‌شود. فرش ترکی باف هریس به جهت دارا بودن نقوش هندی طالبین بسیاری در کشور‌های خارجی دارد. فرش‌های ابریشمی و پشتی خوش رنگ هریس از دیر باز مطلوب بازارهای داخل و خارج بوده است.
از پشم گوسفندان محلی و پنبه محکم به عنوان چله استفاده می‌کنند در برخی مناطق همچون اردبیل ابریشم ترکیب شده با کرک پشم جهت تولید فرش‌های مجلل و پر زرق و برق و رنگ‌های طبیعی گیاهی و ریشه‌ای جهت رنگرزی قدرتمندانه استفاده شده این فرش‌ها در میان اغلب پوشش‌های محکم و سفت به حساب می‌‌آیند. تار و پود قالی‌ها از کتان و قطعات قدیمی ابریشمی نیز موجود است.
از پشم مرغوب با پرزهای بلند و نوع ابریشمی آن کرک‌های کوتاه دارد. بافندگان محلی سابقاً پشم‌های مورد مصرف خود را از گوسفندان ایل شاهسون تأمین کرده و با رنگ‌های گیاهی که به وفور در منطقه یافت می‌شدند رنگ می‌نمودند در حالی که امروزه از کلاف‌های پشم که در تبریز تابیده و رنگ می‌شوند استفاده می‌نمایند (ایل شاهسون اتحادیه‌ای که از مهم‌ترین طوایف ترکی زبان است که در شمال غربی ایران در مرز قفقاز وجود دارد واژه شاهسون به معنی دوستار شاه است. شاهسون به خاطر گلیم‌های رسمی جل اسب که به طرز سوماک بافته شده و با تصاویر اسب و آهو و پرندگان زینت یافتخه شهرت دارد).
نقشه قالی‌های هریس معمولاً لچک ترنج است که در اصطلاح محلی آن گوشه گوبک می‌گویند. از مشخصات حاشیه قالی هریس گل بوته‌هائی است که بین دو برگ و یا ساقه ختائی قرار گرفته‌اند و معلوم نیست در چه زمانی این حاشیه تبدیل به نوعی طرح موسوم به خرچنگی شده است در واقع وجه مشخص فرش‌های هریس حاشیه خرچنگی آن است که احتمالاً از مراکز قالیبافی هم جوار به خصوص کردستان مشتق شده است. همچنین حاشیه معروف توسبانی یا بالوق شاماما و یا سماوری نیز از جمله حواشی آن است.
نقوش قالی‌های هریس اغلب طرح‌های اسلیمی و نخل و گل در رنگ‌های گوناگون هستند. فرش‌های هریس با وجود آنکه همگی در یک سبک بافته می‌شوند و کمتر مشابه یکدیگر هستند فرش‌های این ناحیه معمولاً در سبک شاخه شکسته در اندازه‌های متوسط و بزرگ بافته می‌شوند. و مدالیون مرکزی قالی اغلب بسیار پرکار و گاه به شکل مستطیل و یا مربع که در زمینه اغلب آنها با طرح‌های اسلیمی تزیین شده‌اند. ترنج میانی بر زمینه فرش تسلط کامل دارد به نحوی که قسمت بزرگی فرش را می‌پوشاند. لچک‌ها نیز اغلب مشابهت فراوانی با ترنج میانی دارد قالیبافان هریس در گذشته از نقشه استفاده نمی‌کردند و اغلب فرش‌های خود را به کمک حافظه می‌بافتند و یا حداکثر از طرح قالیچه دیگری که در کنار دستگاه آویزان بود در پیگیری نقشه فرش یاری می‌جستند.
طرح قالی‌های قدیمی با طرح‌‌های جدید هریس متفاوت است. در گذشته قالیبافان هریس فرش‌های بسیار ظریف ابریشمی تولید می‌کردند بافت استادانه و بی‌نقص و نقش‌های جالب آنها چنان بود که بعضاً با بافت فرش‌های تبریز اشتباه می‌شدند این فرش‌های زیبا که در بین کلکسیونرها هواخواهان فراوانی دارد و بیشتر با الهام از فرش‌های ترنجدار، محرابی گلدانی و درخت و بوته بافته می‌شوند. این روزها از طرح فرش‌های این ناحیه در هندوستان و رومانی نیز تقلید می‌شوند که از لحاظ کیفیت بافت و رنگ به سهولت از فرش‌های هریس قابل تشخیص‌اند.
رنگ‌های قرمز روناسی، قهوه‌ای، صورتی روشن و سیر و عاجی، سورمه‌ای، قهوه‌ای یا مشکی، بژ، از آبی به عنوان رنگ متضاد به شکل خطوطی در میان رنگ‌ها استفاده می‌شود. نمونه‌های قدیمی و آنتیک در رنگ گوناگون آبی در بازارها و حراجی‌ها یافت می‌شود. رنگ‌های قهوه‌ای و بژ و فیروزه‌ای نشانه فرش‌های قدیمی‌تر است.
امروزه روستائیان نخ‌های آماده را از بازارهای تبریز و اردبیل تهیه می‌کنند. ید اغلب این نخ‌ها پشکی است که از دباغ خانه‌ها به‌دست می‌آ‎ید و از حیث جنس با نخ‌هائی که قبلاً از ایلات چادر نشین می‌خریدند تفاوت بسیاری دارد. نخ‌های ایلیاتی دارای الیاف بلند و جلا و تاب بیشتری بود و وقتی آن را رنگ می‌کردند سایه روشن‌های مخصوصی از آن به‌دست می‌آمد در حالی که الیاف نخ‌های آمده و رنگ آن کدر و تیره است قابلیت برگشت پذیری کمتری دارد و هنگامی که رنگ می‌شود اغلب سایه روشن‌های تیره و تقریباً یکسان از آن به‌دست می‌آید.
دار ترکی چهار چوب ساده‌ای دارد که شامل دوسر بالا و پایین که در محل به آن (آت لوق) و (اوست لوق) و گاهی نیز ارئین بالا و پایین موسوم است و چوب‌های کناره یا راست رو و چپ رو که دویان یا یانلق آنها را به هم متصل می‌کند. کوجی و هاف هم برای چله استفاده می‌شود بافنده روی الواری که به خرچی یا تخته بند معروف است می‌نشیند و با پیشرفت کار بافت با شل کردن چله‌ها قالی را پایین می‌کشد.
از دیگر روستاهای این ناحیه که نام برده شد، بخشایش و گراوان و سراب بعد از هریس حائز اهمیت می‌باشند که در بخشایش و گکراوان طرح‌های مشابه هریس در اشکال شبه چهار گوش با رنگ‌های سنتی تولید می‌کنند که نسبت به گذشته ملایم‌تر شده است منتها دارای بافت خشن‌تر و تراکم کمتری است. کلگی‌های بلند و باریک و بسیار نادر از دیگر قالی‌های بخشایش است که از طریق رنگ زرد بسیار زیبا و لطیفش در کنار مایه‌های آبی گلی، قهوه‌ای بسیار کم رنگ و آجری روشن همچنین طرح‌های درشت گیاهی و گل که ملهم از نقش هراتی است مشخص می‌گردد.
در تعداد زیادی از قالی‌های هریس و سراب قرن گذشته (که در آمریکا به نام سراپ serap نامیده می‌شود و ویژگی سبک و رنگ مشابهی را باز می‌یابیم: رنگ‌های ویژه‌ای که از ترکیب رنگ‌های به کار رفته در رنگرزی ناشی می‌شود برعکس قالی‌های بخشایش که از نقش تکراری روی تمام سطح زمینه به‌وجود آمده‌اند قالی‌‌های سراب از چهار لچک و یک ترنج مرکزی و یا از دو سه ترنج تشکیل شده‌اند.
ترنج مرکزی غالباً به شکل مربع یا ستاره‌ای است اشکالی از لوزی که به سوی مربع شدن گرایش یافته است. محیط بیرونی آن پلکانی است و در بالا و پایین آن به جهت ریشه‌ها دو عدد گل (به عنوان سر ترنج) قرار گرفته است همچنین قالی‌های سراب به صورت کناره و . . . دارای پرز نسبتاً بلندند و بافت آنها متراکم‌تر از بافت قالی‌های هریس است.
ـ واژه‌های ابزار قالی به زبان ترکی:
۱. قلاب: (فرش پیچاخی)
۲. شانه: (قاشین یا دراخ)
۳. سیخ پود کشی: (ارقاج شیشی)
۴. نخ تار: (بویلون)
۵. پود زیر کلفت: (یوقون ارقچ)
۶. پود رو نازک: (نازک ارقچ)
۷. چله کشی: (بوی چکماخ، که توسط استاد کار یا خلیفه صورت می‌گیرد)
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
کانون صرافان , پستچی ها , موسیقی پاپ , آتامبایف , وحدت و امنیت , human rights , هفته چهاردهم لیگ برتر فوتبال , میوه انگور , دبیر کل نهاد کتابخانه هی عمومی , تیم بسکتبال بانوان , دانلود فارسی , تازه , موزه علم , مشاوران سابق , افتتاح می شود , نیابت , تجربیات , شاهنامه خوانی , داورکرمانشاهی , ال موندو , جمهوری چ , محمد شفیق , المپیاد فیلمسازی , موشک آر پی جی , هنرمندان نقاش , غواص‌های شهید , صنایع چینی , شهید ترور هسته‌ای , یک دستگاه تریلر , اغتراض , تجارت و بارگانی , جان، , پُرکاری , ترمینال یک , ائتلاف مخالفان سوریه , گروه حال , حذیفه , عبدالحمید قدیریان , فریدونکنار , گروه پنج به علاوه یک , اختلالات پوستی , توییتر محمد جواد ظریف , شیرمرز , اعتیاد و رسانه , منظم ترین , هوریزنته , شهر بروجن , پائوک , پیگیری وزارت بهداشت , کارگردان مجموعه ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / تمرین‌های طبقه‌بندی شده ریاضی (گام نو) سال اول راهنمایی: مجموعه‌ای از کامل‌ترین سوال‌های امتحانی سالهای اخیر، سوال‌های امتحانی استخراج شده از مباحث... , بانک اطلاعاتی کتاب / طنین همت: زندگانی سردار شهید محمدابراهیم همت , بانک اطلاعاتی کتاب / القرآن الکریم , فرهنگی و هنری / ادبیات و شعر / ادبیات و شعر / فضای شهر پر از برگ‌ سبز اذان , بانک اطلاعاتی کتاب / حسابان: سال سوم ـ رشته ریاضی فیزیک , سایر / م / م ـ ا / ماله , اجتماعی / ارتباطات اجتماعی / روابط اجتماعی / Email و فلسفه دوستی , علمی و آموزشی / علوم پایه / شخصیتها / مرد اول‌ علم‌ جهان‌ , بانک اطلاعاتی کتاب / هفت مرتبه باران (مجموعه شعر شاعران حوزه جنوبی استان ایلام) , بانک اطلاعاتی کتاب / گفتگو با ارواح مترقی: تقدیم به مدیوم‌ها , بانک اطلاعاتی کتاب / متحرک‌سازی (انیمیشن) , بانک اطلاعاتی کتاب / تمرین شب: فارسی و دیکته سال چهارم ابتدایی , بانک اطلاعاتی کتاب / فرهنگ پیشرو آریان‌پور انگلیسی ـ فارسی (شش جلدی) , بانک اطلاعاتی کتاب / دومین انتخابات شوراها: آغاز یک پایان , بانک اطلاعاتی کتاب / آینده بنیانگذاران جامعه‌شناسی , بانک اطلاعاتی کتاب / تفسیر جوان (منتخب تفسیر نمونه) 'جزئ '30 از سوره بلد تا ناس , بانک اطلاعاتی کتاب / نماز عشق: داستان زندگی امام علی (ع) , اقتصاد و بازرگانی / کار و اشتغال / کارآفرینی / کارآفرینان حمایت نمی شوند , بانک اطلاعاتی فیلم / قتل دوک دوگیز - L'ASSASSINAT DU DUC DE GUISE , کامپیوتر و فناوری‌اطلاعات / علوم کامپیوتر / کامپیوتر / علل کاهش سرعت کامپیوتر چیست؟ ,

برخی منابع مهم خبری
negaheemrooz.com نگاه امروز , ghatreh.com قطره , khademnews.com خادم , 9day.ir 9 دی , rouydad24.ir رویداد 24 , iribnews.ir واحد مرکزی خبر , bona.ir بنا , jahannews.com جهان نیوز , karyab.net کاریاب , eshetab.com شتاب , etedaal.ir اعتدال , ibna.ir ایبنا , esfahanemrooz.ir اصفهان امروز , footballiran.ir فوتبال ایران , rajanews.com رجانیوز , abna24.com ابنا , mojnews.com موج نیوز , patogh98.com پاتوق 98 , ikcopress.com ایران خودرو , pix2pix.org پیکس تو پیکس , dadna.ir دادنا , sibna.ir سیبنا , qudsdaily.com قدس , tala.ir طلا , itanalyze.com آی تی آنالیز , tamashanews.com تماشا , harfeno.com حرف نو , funiha.com فانیها , press.jamejamonline.ir روزنامه جام جم , irinn.ir شبکه خبر ,



وبگردی
یک ایرانی برنده جایزه عکاسی سونی / تصاویر - اصغر خمسه، عکاس ایرانی با مجموعه «آتش نفرت» جایزه معتبر مسابقه عکاسی جهانی سونی در سال ۲۰۱۶ را به دست آورد. عنوان «عکاس سال» و جایزه جهانی سونی به ارزش ۲۵ هزار دلار به خاطر عکس‌هایی از قربانیان اسیدپاشی در ۸ فریم به اصغر خمسه تعلق گرفت.
21 روز شکنجه زجرآور یک زن در مشهد / تصاویر - اعظم زنده است، اعظم بعد از 21 روز شکنجه توسط شوهرش، هنوز زنده است؛ او و دخترانش 21 روز آب و غذا نخوردند، اما هنوز زنده‌اند؛ هدیه و هانیه دختران پنج و هفت ساله او هنوز نفس می‌کشند، اما دیگر هیچوقت از صدای زنگ در خانه خوشحال نمی‌شوند.
محرمانه‌های «صدا و سيما» در «من و تو» - جنابعالی در خصوص آرشیو سازمان و پخش تصاویر محرمانه از شبکه های معاند اظهار نظر کرده بودید که هیچ تصویری از آرشیو خارج نشده است. سوال اینجاست که چرا مدیرکل اسبق آرشیو تا سر حد بازداشت پیش رفت و تنها به دلیل واسطه‌گری شما بازداشت نشد؟
مصاحبه با پدر و مادر متهم به قتل ستایش قریشی - فیلم/ پدر متهم به قتل ستایش: با دست خودم پسرم را تحویل پلیس دادم/ هر چه قانون حکم کند می‌پذیریم
بازی "کلش آف کلنز" در مجلس شورای اسلامی! / عکس - در زیر تصویر یکی از نمایندگان مجلس را در حال بازی کلش آف کلنز مشاهده می‌کنید.
ناگفته‌های خواهر «بابک زنجانی» - نوبهار زنجانی، یکی از خواهران بابک زنجانی در گفت‌وگویی به تشریح روند بازداشت برادرش تا صدور حکم پرونده پرداخت.
احمدی نژاد: کارشان تمومه! / فیلم - در این فیلم احمدی نژاد در پاسخ به این سوال که عده‌ای عکس شهدا را می‌بینند و برعکس عمل می‌کنند این جمله را گفته است؛ فیلم را در زیر ببینید.
فیش حقوق جالب یک مدیر خودروساز ! - این رقم عجیب و سرسام آور در حالی به یکی از معاونین مهدی جمالی مدیرعامل سایپا پرداخت می شود که معلوم نیست محمدرضا نعمت زاده وزیر صنعت، معدن و تجارت از پرداخت چنین رقم سرسام آوری به زیر مجموعه خود خبر دارد یا خیر؟
قوچان نژاد کنار عروس خانم و خواهر بازیگرش / تصاویر - رضا قوچان نژاد سرانجام پس از شایعات زیادی که درباره ازدواجش با خواهر ساره بیات،بازیگر سینما مطرح بود،این وصلت فرخنده را جشن گرفت.
شایعه یک طلاق سینمایی قوت گرفت - به نظر می‌رسد در زندگی شخصی و مشترک بهاره رهنما و پیمان قاسم خانی تغییراتی رخ داده و براساس شایعات از یکدیگر جدا شده‌اند.
ازدواج «محمد رضا گلزار» با «دیا میرزا» ؟! / فیلم - حضور بازیگر مشهور سینمای کشورمان در هندوستان با حاشیه هایی همراه بوده است.
بابک حمیدیان هم ازدواج کرد / تصاویر - خبرهایی مبنی بر ازدواج بابک حمیدیان با مینا ساداتی در فضای مجلازی منتشر شد که هنوز این دوبازیگر به این اخبار واکنشی نشان نداده اند و صحت و سقم این خبر هنوز مشخص نشده است.
مرگ ناگهانی خانم مجری در برنامه زنده / فیلم - کاربران شبکه های اجتماعی با انتشار ویدیویی از این ماجرا تأکید کردند که مرگ ناگهانی این مجری اوکراینی همه بینندگان را غافلگیر کرد.
ازدواج یکتا ناصر با یک کارگردان / تصاویر - منوچهر هادی، کارگردان سینما که این روزها فیلم "من سالوادور نیستم" را روی پرده سینما دارد، با انتشار عکسی در صفحه شخصی خود در اینستاگرام از ازدواج خود با یکتا ناصر، بازیگر سینما و تلویزیون و یکی از بازیگران همین فیلم خبر داد.
جدیدترین تصاویر از حادثه دلخراش اسلامشهر (16+) - حادثه دلخراشی دیروز در اسلامشهر رخ داد که در آن حداقل یک نفر از شهروندان فوت کرد و ۶ نفر دیگر به شدت مجروح شدند.
ماجرای جنجال پاهای برادر روحانی / تصاویر - بتازگی نوع نشستن حسین فریدون در هنگام سخنرانی روحانی به یکی از موضوعات داغ برخی سایت‌ها و شبکه‌های اجتماعی تبدیل شده است.
حدادعادل و عکسی از نیوشا ضیغمی / تصاویر - سرلیست اصولگرایان تهران که با کسب رتبه 31 در تهران نتوانسته بود به مجلس راه یابد و عرصه را تماما به رقیب باخته بود عکسی از نیوشا ضیغمی با تیتر «من به کاظم جلالی رای می دهم» را به برخی نمایندگان نشان می دهد.
این آدم در میان ماست / + 18 - انجمن حمایت از حیوانات ایران با ارسال نامه‌ای به دادگستری استان گلستان، خواستار محاکمه یک شکارچی غیر مجاز ساکن روستای گونیلی شهرستان کلاله شده که یک قلاده سگ را به روشی بی‌رحمانه شکنجه کرده و سپس کشته است.
عقد محسن تنابنده و همسرش / تصاویر - خواندن خطبه عقد محسن تنابنده و همسرش در دفتر سید محمد خاتمی. محسن تنابنده با انتشار عکس زیر در صفحه اینستاگرامش، این گونه نوشت: طعنه ی خلق و جفای فلک و جور رقیب همه هیچند اگر یار موافق باشد
    پربازدیدها