پنج شنبه ۴ بهمن ۱۳۹۷ / Thursday, 24 January, 2019

فرم سونات


آثار سازی دورهٔ کلاسیک اغلب از چندین موومان تشکیل شده‌اند که از نظر تمپو و سرشت متضاد یکدیگر هستند. در این آثار، اغلب چهار موومان وجود دارد که با چنین ترتیبی به دنبال یکدیگر آمده‌اند:
۱. موومان تند
۲. موومان کُند
۳. مخوومانی مرتبط با تم رقص
۴. موومان تند
سنفونی‌ها و کوراتت‌های زهی کلاسیک به‌طور معمول از این الگوی چهار موومانی پیروی می‌کنند، حال آنکه سونات‌های کلاسیک ممکن است از دو، سه، یا چهار موومان تشکیل شده باشند. سنفونی (Symphony)، برای ارکستر؛ کوراتت زهی (String quartet) برای دو ویولون، یک ویولا، و یک ویولونسل؛ و سونات (Sonata) برای یک یا دو ساز به نگارش درمی‌آیند. (سنفونی کلاسیک، کوراتت زهی، و سونات از مبحث‌ رنسانس تا سدهٔ بیستم و مبحث نمایش‌های موزیکال آمریکائی با تفصیل بیشتر بررسی می‌شوند).
آهنگساز کلاسیک برای نگارش یک موومان از سنفونی، کوراتت زهی یا سونات می‌تواند یکی از چندین فرم گوناگون را انتخاب کند. موومانی از یک اثر ممکن است به فرم A B A بوده و موومانی دیگر از همان اثر می‌تواند فرم تم و واریاسیون داشته باشد. در مبحث‌های ادامهٔ این بخش برخی از فرم‌های به‌کار رفته در موومان‌های کلاسیک بررسی خواهند شد، اما اکنون به چند ویژگی عام فرم‌های کلاسیک می‌پردازیم.
در هر یک از موومان‌های کلاسیک اغلب تم‌هائی متضاد به‌گونه‌ای زنده و روشن کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. یک موومان ممکن است دربردارندهٔ دو، سه، چهار، و حتی تعداد بیشتری تم با سرنوشت‌های گوناگون باشد. این استفاده از تم‌های متضاد، موسیقی کلاسیک را از موسیقی باروک، که اغلب فقط یک تم اصلی را به‌کار می‌گیرد، متمایز می‌کند. آهنگساز کلاسیک، گاه از راه رسیدن یک تم را با سکوتی کوتاه از پیش خبر می‌دهد.
بخش‌های اصلی و بزرگ‌تر موومان کلاسیک یکدیگر را به شیوه‌ای اقناع‌کننده و متقارن توازن می‌بخشند. بخش‌های ناپایدار موومان، که طی قطعه از تونالیتهٔ تونیک دور افتاده‌اند، با بخش‌هائی پایدار که به تثبیت تونالیتهٔ تونیک می‌پردازند، توازن می‌یابند (۱). با نزدیک شدن به پایان یک موومان کلاسیک، تنش موسیقائی فرو می‌نشیند.
(۱) . تغییر تونالیته (مدولاسیون) از ابزاری است که به‌طور گسترده اما اسلوبمند برای ایجاد تنوع، تضاد و تنش در موسیقی کلاسیک به‌کار گرفته شده است و به همین دلیل همواره بخش‌هائی در یک موومان هست که تونالیتهٔ آنها به‌طور گذرا دور از تونالیتهٔ اصلی حاکم بر بخش عمده موومان است - م.
هر چند صحبت از سبک کلاسیک است، اما باید به یاد داشت که هایدن، موتسارت و بتهوون سه آهنگساز با شخصیت‌هائی متفاوت بوده‌اند با آنکه ممکن است آثار هایدن و موتسارت نخست مشابه به گوش برسند اما غرقه شدن ژرف‌تر در این آثار، سبک‌های متمایز و شخصی این دو آهنگساز را آشکار می‌کند. موسیقی بتهوون در قیاس با آثار استادان پیش از او که آشکار آثاری خوددارتر و موقرتر بوده‌اند، توانمندتر، تند و تیزتر، و احساساتی‌تر است، اما هایدن و موتسارت نیز آثاری آتشین و دراماتیک آفریده‌اند. خواهیم دید که هر سهٔ این آهنگسازان روال‌ها و فرم‌های موسیقائی مشابهی را به‌کار گرفته‌اند اما، با این همه، بیان حسی هر کدام نشان از فردیت خاص او دارد.
  فرم سونات
شمار حیرت‌آوری از آثار مهم موسیقی از دورهٔ کلاسیک تا سدهٔ بیستم در قالب فرم سونات (که گاه فرم سونات - آلگرو نیز نامیده می‌شود) ساخته شده‌اند. اصطلاح فرم سونات، به فرم یک موومان اشاره دارد و نباید با اصطلاح سونات، که برای نامیدن کل یک اثر چند موومانی به‌کار می‌رود، اشتباه شود. موومان تند آغازگر سنفونی‌ها، سونات‌ها و کوارتت‌های زهی کلاسیک اغلب فرم سونات دارند. این فرم، در موومان‌های کُند و موومان‌های تند پایانی نیز به‌کار رفته است.
یک موومان دارای فرم سونات از سه بخش اصلی تشکیل می‌یابد:
۱. بخش ارائه تم‌ها (exposition)، که در آن تم‌ها نمایانده می‌شوند؛
۲. بخش بسط و گسترش (development)، که تم‌ها را پرداخت‌هائی نو می‌بخشد؛
۳. بخش ارائه مجدد تم‌ها (recapitulation)، که در بردارندهٔ بازگشت تم‌ها است.
اغلب پس از این سه بخش اصلی، یک بخش پایانی به‌نام کُودا (coda) (واژه‌ای ایتالیائی به‌معنای دُم) می‌آید.
  منوئه و تریو
فرمی که با عنوان منوئه و تریو (minuet and trio)، یا منوئه شناخته می‌شود در موومان سوم سنفونی‌ها، کوارتت‌های زهی و با دیگر آثار کلاسیک به‌کار گرفته شده است. منوئه نیز مانند موومان‌های سوئیت باروک از نوعی رقص سرچشمه گرفت. این رقص برای نخستین‌بار حدود سال‌های ۱۶۵۰ در دربار لوئی چهاردهم پادشاه فرانسه پدیدار شد و در سدهٔ هجدهم رقصی اشرافی بود. منوئه رقصی باوقار و مجلل بود که در آن زوج رقصنده به ادای حرکت‌هائی تعظیم‌وار و احترام‌آمیز برابر یکدیگر می‌پرداختند.
موومانی به فرم منوئه در سنفونی یا کوارتت زهی نه برای رقص که برای شنیدن ساخته شده است.
  موسیقی کوتاه شبانگاهی (scherzo) ک، ۵۲۵، اثر ولگانگ آمادئوس موتسارت
- موومان سوم: منوئه (آلگرتو):
موسیقی کوتاه شبانگاهی ساختهٔ موتسارت یک سرناد (Eine Kleine Nachtmusic) است، اثری که به‌طور معمول حالتی سبک داشت و برای سرگرمی شبانه ساخته و اجراء می‌شد. این اثر برای ارکستر کوچک زهی یا برای کوارتت زهی با همراهی یک نترباس به‌ نگارش درآمده است.
  تم و واریاسیون
فرم تم و واریاسیون در دورهٔ کلاسیک چه به‌صورت قطعه‌ای جداگانه و یا به‌عنوان موومانی از یک سنفونی، سونات یا کوارتت زهی، فراوان به‌کار گرفته شده است. در تم و واریاسیون یک ایدهٔ موسیقائی اصلی - تم - بارها تکرار شده و هر بار دچار دگرگونی می‌شود.
  روندو
بسیاری از موومان‌های کلاسیک فرم روندو دارند. ویژگی بارز روندو (rondo) تناوب یک تم اصلی (A) با چند تم دیگر است. الگوهای معمول در فرم روندو عبارتند از فرم‌های A B A C A و A B A C A B A. تم اصلی روندو به‌طور معمول تمی سرزنده، دلپذیر و به یادماندنی است و شنونده به آسانی می‌تواند نمودهای دوبارهٔ آن را تشخیص دهد. از آنجا که تم اصلی کم و بیش همواره در تونالیتهٔ تونیک عرضه می‌شود بازگشت‌های آن بسیار خوشایند هستند. روند و می‌تواند به‌صورت قطعه‌ای مستقل یا موومانی از یک سنفونی، سونات یا کوارتت زهی به‌کار رود. روندو در آثار چند موومانی اغلب در موومان پایانی (فینال) دیده می‌شود، زیرا سرزندگی، انتظام و شادابی آن به اثر پایانی شاد می‌بخشد.
محبوبیت فرم روندو محدود به دورهٔ کلاسیک نیست. این فرم توسط آهنگسازانی از سدهٔ بیستم مانند ایگور استراوینسکی و آرنولد شونبرگ نیز به‌کار گرفته شده است.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
نایب رئیس فدراسیون , همکاران حسود , کیوان نخی , واگذاری ماشین سازی , آزاد سازی زندانیان , کسب وکارهای مجازی، پیام رسان‌ها , عکس های برهنه , معمه , فریال گواشیری , سعید اشناب ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / سیمای شهیدان نینوا , دین و اندیشه , دین و مذهب , دین و جامعه / وحدت و همگرایی , ورزشی , فوتبال , بازیکنان / رقابت، شدیدتر از آن است که تصور می کنی , اجتماعی , زنان , حقوق زنان / طرح تدوین پیش نویس کنوانسیون اسلامی حقوق زنان , سیاسی , ایران , مجلس شورای اسلامی / خانه ملت در قامت یک جریان !‌ , بانک اطلاعاتی کتاب / طراحی صفحات وب , فرهنگی و هنری , ادبیات و شعر , شخصیت‌ها ـ شاعران‌ / عطار شعر فارسی , فرهنگ و جامعه , گردشگری , کشور ایران / محور بابلسر - فرح آباد و بهشهر - گرگان , بانک اطلاعاتی کتاب / در گریز از زندگی , بانک اطلاعاتی کتاب / ترجمه و متن کتاب من لا یحضره الفقیه ,

برخی منابع مهم خبری
fanousnews.com فانوس نیوز , parsine.com پارسینه , icana.ir خانه ملت , eghtesad-pooya.com روزنامه اقتصاد پویا , asriran.com عصرایران , taraznews.com تراز نیوز , rooznamehsaba.ir روزنامه صبا , navad.net روزنامه نود , seemorgh.com سیمرغ , persiankhodro.com پرشین خودرو ,



وبگردی
ماجرای عجیب رزمایش قطع اینترنت !
ماجرای عجیب رزمایش قطع اینترنت ! - خبرها حاکی از آن است که رزمایش قطع اینترنت از سوی سازمان پدافند غیر عامل طراحی و مدیریت شده است. اما سازمان پدافند غیر عامل این موضوع را تکذیب کرده است.
دوربین مخفی ساختمان لواسان داماد شمخانی و فاطمه حسینی
دوربین مخفی ساختمان لواسان داماد شمخانی و فاطمه حسینی - همه چیز درباره ساخت و ساز فاطمه حسینی، داماد شمخانی و داماد صفدرحسینی | سر کشیدن دوربین مخفی شهرداد به ساختمان های آقازاده ها در لواسان! | پخش اختصاصی از صفحه آپارات آوانت
ماجرای دختربازی اسلامی از زبان رحیم پورازغدی
ماجرای دختربازی اسلامی از زبان رحیم پورازغدی - رحیم پورازغدی در مراسمی که با موضوع فجای مجازی بود،گفت: دختر خانم چادری یک عکس آنچنانی از خودش گذاشته و نوشته زن نباید قربانی نگاه شهوت مردانه بشه، بعد پسره زیر پستش نوشته"ما رایت الا جمیلا"
ما به نمایندگی از امام زمان (عج) و به نمایندگی از خدا در امور مردم دخالت می کنیم.
ما به نمایندگی از امام زمان (عج) و به نمایندگی از خدا در امور مردم دخالت می کنیم. - رئیس کل دادگستری خراسان رضوی: ما در نظام جمهوری اسلامی به نمایندگی از امام زمان (عج) و به نمایندگی از خدا در امور مردم دخالت می کنیم. اگر فردی در زمان طاغوت در زندان بود، حبسش از مجازات اخروی او کم نمی کرد اما امروز اگر این تحمل کیفر یا قصاص و شلاق و دیگر احکام توسط حکام اسلامی و شرعی انجام می شوند یکی از آثار اخروی آن برای محکومان این است که این مجازات در آخرت از آنها برداشته می شود
جزئیاتی از منشا بوی بد تهران / فیلم
جزئیاتی از منشا بوی بد تهران / فیلم - بعد از فروکش کردن گازها، به حفاری ادامه دادیم و به یک مخزن بزرگ و استثنایی رسیدیم که بسیار عظیم تر از آنی بود که تصور می کردیم برای جایی مثل پلاسکو ساخته شود. برآورد ما از ابعاد این انبار فاضلاب این است که بین 400 الی 500 متر مکعب وسعت دارد و گازهای محبوس شده در این انبار در چندین دهه برای انتشار بوی بد در محدوده بزرگی از تهران کفایت می کند.
کلیپ جنجالی مهدی یراحی در باره جنگ / پاره سنگ
کلیپ جنجالی مهدی یراحی در باره جنگ / پاره سنگ - مهدی یراحی، خواننده ای که اخیرا موزیک ویدئوی جدید و اعتراضی خود با نام «پاره سنگ» را منتشر کرده است، از طرف برخی رسانه ها و مجید فروغی، مدیر روابط عمومی هنری مورد انتقاد قرار گرفته و شایعه هایی درباره ممنوع الفعالیت شدن یراحی به دلیل این ویدئو کلیپ و همچنین پوشیدن لباس کارگران گروه ملی در حمایت از مردم اهواز در کنسرت 6 دی ماه خود مطرح شده است. یراحی از جمله خواننده هایی است که همیشه نسبت به اتفاقات…
اهمیت فیلم صحنه دار و مرگ 10 انسان !
اهمیت فیلم صحنه دار و مرگ 10 انسان ! - گویا تلخی پخش فیلم صحنه دار، بیش از مرگ ۱۰ نفر است. درست همانطور که مسئله حجاب برای خیلی‎ها مهم تر از معیشت مردم است.
آقازاده شورای عالی انقلاب فرهنگی !
آقازاده شورای عالی انقلاب فرهنگی ! - انقلاب فرهنگی از این بالاتر که فرزند عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در آمریکا تابعیت بگیرد و از آنجا برای ایرانیان سبک زندگی تدریس بکند؟
رقص گروهی دختران دانشگاه الزهرا در حضور آقایان!
رقص گروهی دختران دانشگاه الزهرا در حضور آقایان! - ویدئویی عجیب از حرکات موزون گروهی دختران در دانشگاه الزهرا درحالی در فضای مجازی در حال انتشار است که مردان نیز در این مراسم حضور دارند!
تیپ پسر الهام و فاطمه رجبی در آلمان!
تیپ پسر الهام و فاطمه رجبی در آلمان! - «شباهت عجیب علی الهام استاد هوا فضا در دانشگاهی در آلمان به غلامحسین الهام معاون رئیس جمهور سابق!
حاشیه تازه برای سید احمد خمینی / تصویر
حاشیه تازه برای سید احمد خمینی / تصویر - سید احمد خمینی، نتیجه امام خمینی که چند هفته پیش با ازدواجش خبرساز شده بود، بار دیگر با انتشار عکسی از او و همسرش در حین سوارکاری حساسیت نسبت به خود را برانگیخته است و باعث تحریک مخاطبان و کاربران در فضای مجازی شده است.
شهردار سابق سلامت و مشغول زندگی جدید است !
شهردار سابق سلامت و مشغول زندگی جدید است ! - پس از اولین گفت وگوی رسمی میترا استاد (نجفی) و تایید ازدواجش با محمدعلی نجفی، حالا شهردار سابق، در نخستین واکنش به جنجال ها، عکس تازه ای از خود و میترا استاد در اینستاگرامش منتشر کرده است.