پنج شنبه ۲ اسفند ۱۳۹۷ / Thursday, 21 February, 2019

کیش زروانی


يکى از باستانى‌ترين اديان ايرانيان کيش زروانى است که پس از گذشت هزاران سال دوباره در زمان ساسانيان رواج يافت. پيروان اين کيش، زروان اکرانه را خداى بزرگ و خالق اهورامزدا و اهريمن مى‌دانند. در اغلب نوشته‌ها، زروان با صفات بيکران آمده. مغان مى‌گويند: پيش از آنکه آفرينش شروع شود و پيش از آنکه آسمان و زمين و هيچ مخلوقى موجود باشد، در بسيط هستى وجودى حقيقى موجود بود که زروان (Zarvan) نام داشت. زروان خداوند بخت و اقبال و تقدير نيز خوانده مى‌شد. وى مدت ۱۰۰۰ سال عبادت کرد و قربانى داد تا از او فرزندى به نام ارميزت (Ormizt) (اورمزد) متولد شود که زمين و آسمان و آنچه در آنها است بيافريند. سپس در دلش او شک و ترديد راه يافت که آيا اين قربانى و عبادت و رنج به‌ثمر خواهد رسيد و داراى فرزندى به‌نام اورمزد خواهد شد؟
در اين حال زروان ارميزت، اورمزد و اهريمن را آبستن بود، با خود گفت، هر يک زودتر بيرون آيد شاهى جهان را به او خواهد داد. اورمزد از اين انديشه آگاهى يافته اهريمن را از پندار زروان خبر داد. پس اهريمن شکم پدر را شکافت و خود را در برابر او نمايان ساخت، زروان با شگفتى از او پرسيد: تو کيستي؟
اهريمن پاسخ داد: من فرزند تو هستم.
زروان گفت: فرزند من بايستى درخشنده و داراى بوى خوش باشد، در حالى‌که تو تاريک و بدبو هستي.
اورمزد خبردار شده فوراً از شکم پدر بيرون آمد و در برابر وى ايستاد، زروان که او را درخشندهٔ و خوش‌بو يافت دانست که اين پيکر درخشان پسر او است که براى تولد او آن‌همه عبادت کرده و قربانى داده بود.
پس دسته‌اى از چوب مقدس که در دست داشت به او داد و گفت: تاکنون من براى زادن تو قربانى مى‌کردم و از اين پس تو بايد براى من قربانى کنى و فديه دهي.
در اين هنگام اهريمن نزد زروان ايستاده گفت: تو عهد کرده بودى که هر يک از ما زودتر بيرون آيد و به تو نمايان شود شاهى جهان را به او دهي، اينک بنابر آن پيمان بايد مرا شاهى دهي.
زروان گفت: اى موجود پليد، ۹۰۰۰ سال از فرمانروائى بر جهان را به تو مى‌دهم ولى از آن پس فرمانروائى از آن اورمزد است و فرمان و ارادهٔ او اجرا خواهد شد. بعد از آن آفرينش شروع شد، آنچه را که اورمزد مى‌آفريد خوب و سودمند بود و آنچه را که اهريمن خلق مى‌کرد زشت و زيان‌آور.
ميان زروانيان افسانه‌هاى زيادى شايع است از جمله اينکه هرمزد يا روشنى مطلق و اهريمن يا تاريکى محض در پيکارى سخت درگير هستند. هرمزد يا اورمزد براى کمک خويش، شش ايزد هستى بخش به‌نام‌هاى ايزد نيک‌منشي، ايزد راستي، ايزد پادشاهى نيرومندانه، ايزد خرد، ايزد نعمت و ثروت و ايزد شادى‌بخش آفريد. پس اهريمن مقابله‌به‌مثل کرده شش ديو بر ضد ايزدان شش‌گانه آفريد. آنگاه هرمزد سه‌بار خود را به فراخى گستراند تا از خورشيد فراتر رفت و ستاره‌ها را آفريد و ستارهٔ سيروس (Sirius) (شعراى يماني)(شعرا به کسر شين نام دو ستاره‌اى است که يکى از آنها را شعراى شامى و ديگرى را شعراى يمانى مى‌گويند - شعرى‌ الغميصاء و شعرى العبور هم مى‌گويند. شعراى يمانى در شب‌هاى تابستان نمايان مى‌شود. آنها را در فارسى دو خواهران مى‌نامند.)را بر ستارگان سرورى بخشيد، از آن پس بيست و چهار ايزد ديگر آفريد که به درون تخم‌مرغ راه يافتند و چنين شد که نيکى و بدى با هم آميخته شد. سرانجام زمانى فرا خواهد رسيد که اهريمن پديدآورندهٔ همهٔ زشتى‌ها و بدى‌ها نابود شود و زمين صاف و هموار شده زندگى خوش و خوبى براى مردم پديدار گردد و همهٔ مردمان نيک‌بخت شده به يک زبان سخن بگويند.
کيش زروانى تا اين اواخر چندان شناخته نبود اما با پيدا شدن متون مانوي، ارزش و اعتبار و گسترش دين زروانى نيز آشکار گشت. چون در ديانت مانوي، زروان بالاترين خدا و هرمزد پسر او معرفى شده است.
برخى از پژوهشگران زروان را با برهما (Brahma) و کرونوس (Kronos) و ساتورن (Saturn) يکى دانسته‌اند.
نيبرگ (Niberg) نويسندهٔ دين‌هاى قديم ايران اظهار مى‌دارد: مغان ماد پيش از قبول دين زرتشت، زروانى بوده‌اند. ميان کيش زروانى و مانى همانندى‌هاى بسيارى وجود دارد.
در روايت مانوى دربارۀ آفرينش (به‌نقل از کتاب داستان‌هاى ايران باستان صفحات شصت‌وپنج تا هفتادوسه‌ و جلد دوم فرهنگ نام‌هاى اوستا صفحات ۶۵۰ تا ۶۵۴) چنين آمده: در آغاز جهان ما نبود و تنها دو گوهر بود: گوهر روشنائى و گوهر تاريکى - گوهر روشنائى زيبا و نيکوکار و دانا و گوهر تاريکى زشت و بدکار و نادان بود. قلمرو روشنائى در شمال بود و پايانى نداشت و قلمرو تاريکى در جنوب بود که به قلمرو روشنائى مى‌پيوست. شهريار جهان روشنائي، زروان بود و بر جهان از فروغ و صفا و آرامش حکم مى‌راند. در اين جهان مرگ و بيمارى و تيرگى و ستيز نبود، همه نيکى و روشنى بود. در جهان تاريکى (آز و حرص) ديو بدخوى و بدنهادى فرمانروائى داشت. قلمرو حرص و آز از ديوان پليد و بدکار و ستيزه‌جو آکنده بود. اين دو عنصر جدا از هم مى‌زيستند. يک روز ديو تاريکى در ضمن حرکات ديو مانند خود به جهان روشنائى برخورد کرده بود که جهانى روشن و زيبا و آراسته است، خيره شد و دل در نور بست و در صدد برآمد تا جهان روشنائى را تسخير کند و گوهر نور را در بر گيرد. پس با گروهى از ديوان به جهار نور حمله‌ور شد.
شهريار جهان (زروان) آمادگى براى جدال نداشت، پس دو خداى ديگر از خود پديد آورد. يکى از آن دو را که هرمزد، خداى جنگ آزما بود براى مقابله و راندن ديوان گسيل داشت. هرمزد پنج عنصر نورانى يعنى آب، باد، آتش، نسيم و نور را سلاح جنگ خود کرد. آب و باد و نور و نسيم را به خود پوشيد و آتش را چون تيغ در دست گرفت و به نبرد ديوان شتافت اما ديو بدکنش زرومند بود و ياران فراوان داشت و بدين جهت در جنگ پيروز شد و هرمزد شکست يافت. ديو آز و ياران او پنج عنصر نورانى را که به جاى فرزندان هرمزد و در حکم سلاح وى بودند بلعيدند و هرمزد شکسته و بى‌يار در قعر جهان تاريکى مدهوش افتاد. پس از زمانى هرمزد به ‌هوش آمده خود را اسير ديوان و بى‌کس و ياور ديد. پس از قعر جهان تاريکى خروش برآورد و از مادر خود که يکى از خدايان و آفريدهٔ زروان بود کمک خواست، خروش هرمزد از پايگاه ديوان تا بارگاه خدايان را در اندک زمانى پيمود و پيام وى را به مادر او رسانيد.
مام هرمز نزد زروان رفته گفت: اى شهريار جهان روشنائي، فرزندم هرمز را يارى کن. آنگاه زروان براى رهائى هرمزد، خداوندان ديگرى از خود پديد آورد. مهرايزد را که نيرومندترين اين خدايان بود براى نجات هرمزد به مرز جهان تاريکى روانه ساخت. مهرايزد هرمزد را ندا داد، چون از وى پاسخ شنيد، براى پيکار ديوان از خود پنج فرزند پديد آورد که مبارزترين آنان ويس‌بد (Visbod) بود وى سلاح پوشيده و به فرمان مهرايزد به جنگ ديوان شتافت و آنان را درهم شکسته و در زير پا نرمشان کرد و پوست از تن آنها جدا ساخت و بسيارى از ديوان را در آسمان‌ها به زنجير کشيد.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
اعضای هیئت مدیره , بازی های یورو 2016 , نمایش بیضایی , پیام رییس جمهور اتیوپی به حسن روحانی , تیم آسیایی , طورلانی ترین فعالیت یک فرمانده , سرکردگان داعش , طراح وب , سالار سیف الدینی , کشته شدن3تن ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / موشه و درخت سیب , بانک اطلاعاتی کتاب / ره‌توشه راهیان نور: ویژه ماه مبارک رمضان (1420 ه . ق ـ 1378 ه . ش) , بانک اطلاعاتی کتاب / هشدارهای ایمنی در ساعت تربیت‌بدنی , اقتصاد و بازرگانی , کشاورزی و شیلات , کشاورزی / SWOT در بخش کشاورزی ـ بررسی فرآیند و ساختار تدوین و طراحی بانک اطلاعات کشاورزی ـ بخش اول , بانک اطلاعاتی کتاب / قرآن در اسلام , بانک اطلاعاتی کتاب / زیارت ناحیه مقدسه: حضرت حجه بن الحسن العسکری (عج) , ورزشی , دیگر ورزشها , والیبال / تاریخچه والیبال در جهان , بانک اطلاعاتی کتاب / سیمای بهداشت در آیینه نبوت , فرهنگی و هنری , هنر , بررسی های تاریخی ـ تاریخ‌هنر / هنر صدر مسیحیت و هنر اسلامی (موزاییک و نقاشی،نسخه تذهیب کاری شده) , بانک اطلاعاتی کتاب / 30 سال کنکور: فیزیک پایه شامل مباحث فیزیک (1 و 2 و 3) شامل سوالات همراه با پاسخ کلیدی کنکورهای سراسری و آزاد با پاسخ تشریحی ,

برخی منابع مهم خبری
farheekhtegan.ir روزنامه فرهیختگان , hamshahrionline.ir همشهری آنلاین , farspage.com ویژه‌نامه , roozannews.ir روزنامه روزان , snn.ir دانشجو , nasle-farda.ir روزنامه نسل فردا , 90tv.ir نود , siasatrooz.ir روزنامه سیاست روز , rokna.ir رکنا , shabakeh-mag.com مجله شبکه ,



وبگردی
گاف حسین شریعتمداری با کامپیوتر 30 میلیونی آمریکایی
گاف حسین شریعتمداری با کامپیوتر 30 میلیونی آمریکایی - مدیر مسئول کیهان در حالی مدعی است که سیستم «مکینتاش» بیش از ۴۰ سال است که در کیهان مورد استفاده قرار می‌گیرد که این سیستم اساسا از سال ۱۹۸۴ یعنی ۵ سال پس از انقلاب تولید و نمی‌توانسته است زودتر از این تاریخ در کیهان مورد استفاده قرار گیرد.
آقای روحانی! نمی دانید یا تجاهل می کنید؟ /  دلار تک نرخی 4200 ! گوسفند بوئینگ سوار ! پراید ...
آقای روحانی! نمی دانید یا تجاهل می کنید؟ / دلار تک نرخی 4200 ! گوسفند بوئینگ سوار ! پراید ... - اخیراً رئیس جمهور حسن روحانی در توضیح علت قاچاق گفته است: علت قاچاق ارزانی است، وقتی جنسی در داخل ارزان است و در خارج گران، خود به خود قاچاق آن به خارج صورت می گیرد. به عنوان مثال چون الان گوشت در عراق گران تر از ایران است، از کشورمان به آنجا قاچاق می شود. درباره قاچاق بنزین نیز همین موضوع مصداق دارد.
راز میتوانیم موشک و نمیتوانیم خودرو در اقتصاد است
راز میتوانیم موشک و نمیتوانیم خودرو در اقتصاد است - مشکل تولید فقط به سطح فناوری مربوط نیست. ما می‌توانیم یک وسیله و کالای باکیفیت بالا را تولید کنیم، ولی با قیمت بسیار گران که خریداری نخواهد داشت. در واقع اگر بتوانیم چنین کالایی را وارد کنیم در مقایسه با تولید آن به شدت به‌صرفه است. ولی در جریان تولید موشک با وضعیت دیگری مواجهیم. اول اینکه موشک را بدون قید و شرط نمی‌فروشند یا برخی کشور‌ها به دلایل امنیتی علاقه ندارند که در تامین نیازشان به این کالا‌ها…
جمهوری اسلامی عمق حکمرانی اقتصادی ندارد
جمهوری اسلامی عمق حکمرانی اقتصادی ندارد - برنامه گفت‌وگوی ویژه خبری شب گذشته با حضور عادل پیغامی اقتصاددان و سیداحسان خاندوزی عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی برگزار شد.
داستان قالیچۀ حضرت سلیمان و سامانۀ نیما
داستان قالیچۀ حضرت سلیمان و سامانۀ نیما - ساز و کاری که بانک مرکزی تحت عنوان نیما برای بازگرداندن ارز حاصل از صادرات اندیشیده اند و با خوارشماری صادر کنندگان با تجربه و خوشنام و بی اعتنائی به نظرات معقول و دلسوزانۀ آنان به راهی خطرآفرین پا گذاشته، بی تردید محکوم به ناکامی است و پیامدهای ناگوار آن، که در درجۀ اول از دست دادن بازارهای صادراتی دیرینه است، به راحتی قابل جبران نخواهد بود.
کپی‌برداری «عین‌به‌عین»
کپی‌برداری «عین‌به‌عین» - انتظار می‌رفت که علیخانی هم در قسمت اول برنامه «عصرجدید» به کپی بودن «عین‌به‌عین» برنامه‌اش و شباهت آن با برنامه مشهور «گات تلنت‌ آمریکایی» اشاره کند و در مقایسه‌ای از ویژگی‌های احتمالاً متفاوت نسخه ایرانی این برنامه بگوید؛ علیخانی اما ترجیح داد در این زمینه حرفی نزند!
اشتباه جالب در مراسم استقبال از رئیس جمهور در هرمزگان
اشتباه جالب در مراسم استقبال از رئیس جمهور در هرمزگان - مراسم استقبال از رئیس جمهور در سفر به استان هرمزگان.
توزیع عجیب کیک 40 سالگی انقلاب توسط یک روحانی!
توزیع عجیب کیک 40 سالگی انقلاب توسط یک روحانی! - در ویدیویی که در فضای مجازی داغ شده شاهد پخش کیک 40 سالگی جمهوری اسلامی
ادامه‌ی سکوت ضرغامی درباره‌ی انتقال آرشیو صداوسیما به شبکه من و تو
ادامه‌ی سکوت ضرغامی درباره‌ی انتقال آرشیو صداوسیما به شبکه من و تو - چند سالی است از جمله روزهای اخیر که با نزدیک شدن به مقاطعی از جمله دهه‌ی فجر، شبکه‌های تلویزیونی فارسی خارج کشور مانند بی‌بی‌سی و من‌وتو مستندهایی از زمان انقلاب پخش می‌کنند که جزو آرشیو صداوسیما بوده است ولی تا امروز مشخص نشده است که چطور و توسط چه کسانی به دست آنها رسیده است؟
جنجال شبیه‌سازی بیعت امام و همافران ارتش توسط علم‌الهدی در مشهد
جنجال شبیه‌سازی بیعت امام و همافران ارتش توسط علم‌الهدی در مشهد - دیدار و سلام نظامی فرماندهان نیروی هوایی ارتش به سیداحمد علم‌الهدی، امام جمعه مشهد انتقادهایی را در پی داشته است.