سه شنبه ۸ فروردین ۱۳۹۶ / Tuesday, 28 March, 2017

موسیقی ترکمنی


طوايفى از قوم ترکمن (اوغوزها) هزار و اندى سال پيش در منطقه ترکمن صحراى امروزى ساکن شدند. اسلاف اين طوايف از غرب چين و مغولستان به آسيا آمدند. آنان، خنياگران دوره‌گردى به‌همراه خود داشتند که اوزان ناميده مى‌شدند. اوزان‌ها زبان گوياى رنج‌ها و مشقت‌هاى مردم خود و نيز راوى تاريخ، حماسه‌ها، فرهنگ معنوي، ادب و هنر اين قوم هستند. اوزان‌ها را مى‌توان خالق و پايه‌گذار تمامى آثار بنيادى موسيقى ترکمنى دانست که يکى از انواع غنى موسيقى در نوع خود است. امروزه اخلاف اوزان‌ها را در ترکمن‌صحرا با عنوان باغشى (بخشي) مى‌شناسيم. که شايد ريشه در کلمه 'بخشيدن' به معنى هيه کردن داشته باشد به اعتقاد مردم منطقه ترکمن‌صحرا بخشى‌ها، پرخوانان يا جادو پيشکانى هستند که از سوى حق‌تعالى نفسى گرم به ايشان بخشيده شده است. آنان کسانى هستند که وجودشان وقف ديگران است و مردم را از وجود خود بهره‌مند مى‌کنند، بخشى ترکمن در همه‌جا با ساز (دوتار) و آواز، تاريخ قوم خويش را مى‌گويد. او آنقدر سخن از غم‌هاى جانکاه دارد که شايد فرصتى براى شاد زيستن و آرام زيستن نمى‌يابد. شايد به‌همين دليل است که رقص در ميان قبايل ترکمنى جاى ويژه‌اى ندارد در حالى‌که در اغلب فرهنگ‌هاى بومى اقصىٰ بخشى از ادبيات شفاهى آنان را تشکيل مى‌دهد.
بخشى ترکمن حتى در عروسى‌ها و مجالس شاد نيز سخن از زندگى و تاريخ حماسه گونهٔ قوم خود مى‌گويد، او سخن مردم خود را مى‌سرايد، اما اگر شاد نمى‌گويد با غرور مى‌گويد، استوار مى‌گويد، در مضراب‌ها، زينت‌ها، تحريرها و چرخش‌هاى ملودى اولين چيزى که جلب‌نظر مى‌کند، همين استوارى است. حتى در هق‌هق‌هاى جانگداز بخشى که حکايت اندوه غرورآميز يک قوم دارد، تداوم اين موسيقى از طريق مجالس عروسى با وجود تضاد و تفاوت ظاهرى ميان محتواى آن و مراسم عروسي، خود نشان‌دهنده ويژگى و پيچيدگى خاصى است که در فرهنگ و سنت ترکمنى وجود دارد.
موسيقى ترکمنى در فراز و نشيب‌هاى خود استادان بزرگى چون: چادوئر، جالمان، وليم‌کو، عاشوريولما، قليچ‌جان، غيجان‌چي، غاردلي، گوکلان... را به‌خود ديده است.و در حال حاضر نيز هنرمندانى چون نظرلى محجوبي، جمعه‌قلى قربانى‌پور، طواق محمد قرينجيک، دکتر محمد تکه و... اين راه را ادامه مى‌دهند.
همان‌گونه که گفته شد موسيقى ترکمنى از طبيعت و جغرافياى اين منطقه الهام گرفته است. زندگانى عشيره‌اى در ترکمن‌صحرا، باعث شده است که رابطه نزديکى بين موسيقى منطقه و مظاهر طبيعى اسب، صداى ساير حيوانات و پرندگان، حرکت رودها و آنها پديد آيد.
- موسيقى ترکمنى در چهار مقام اصلي
مخمس، تشنيد (تجنيس)، نائى و غئريق‌لار اجراء مى‌شود. مقام‌هاى فرعى و آهنگ‌هائى که در اين چهار مقام شناخته و اجراء مى‌شوند تعداد آنها در حدود ۵۰۰ است.
اين آهنگ‌ها که اغلب آنها بدون کلام اجراء مى‌شوند، در چهار سبک ويژه و جدا از يکديگر نواخته مى‌شوند: ۱. گرگان بولى (ارقاچ) ۲. خيوه بولى ۳. مارى بولى (سبک مرو) ۴. دامانابولي.
اشعار مختومقلى فراغى و ملاکمينه از مهم‌ترين منابع مقام‌هاى آوازى ترکمنى است.
از ديگر اشکال مختلف اجرائى موسيقى ترکمنى مى‌توان به ذکر، مولودى‌خواني، مهودي، لاله‌خواني، نقل‌خوانى و غزل‌خوانى اشاره کرد.
پرخوانى نيز از شيوه‌هاى موسيقى مقامى ترکمن است که در مراسم روان‌درمانى بيماران و ديگر مراسم آئين به اجراءِ آنها مبادرت مى‌شود. پُرخوانى يا پَرخوانى با حرکات نمايشى همراه است و طى ان ارواح نيک به ارواح زشت مى‌تازند و ترکمانان معتقد هستند که بيماران با اين شيوه درمان مى‌شوند. گوکلان‌هاى ترکمن هنوز اين مراسم را اجراء مى‌کنند.
برخى از سازهاى متداول در منطقه ترکمن‌صحرا عبارتند از: دوتار (تام دره)، کمانچه (قيچاق)، نى هفت‌بند (يدى وبغوم)، نى‌ زبانه‌دار (ديلى تويدوک).
مردم ترکمن نسبت به موسيقى خود شناخت کافى دارند و عموماً اسامى مقام‌ها و قطعات مختلف و متنوع آن‌را مى‌دانند و اين نشانه پيوند مردم اين منطقه ايران‌زمين با موسيقى خودشان است.
- موسيقى ترکمن
موسيقى محلى ترکمنى که نوعى موسيقى تصويرى مى‌باشد جزء موسيقى کلاسيک به‌شمار مى‌رود که کوک اصلى آن به‌فاصلهٔ يک‌چهارم صورت مى‌پذيرد.
ساز 'مادر' موسيقى ترکمن 'دوتار' بوده و از آلات ديگرى همچون قيچاق (کمانچه سه‌سيم) قوپوز زنبورک و نى ۱. نى هفت‌بندى (يدى بونون) ۲. نى زباندار (ديلى تويدک) نيز استفاده مى‌شود.
- موسيقى ترکمن بر پايهٔ ۴ دستگاه اصلى
۱. مخمس ۲. نوائى ۳. قرقلاز ۴. تشنيد استوار است. به نوازندگان و خوانندگان اين موسيقى اصطلاحاً باغشى مى‌گويند.
باغشى‌هاى اعقاب 'اوزان' هائى هستند که منعکس‌کنندگان حزن و اندوه و شادى و سرور مردم خود بودند و روايتگران بى‌نام و نشان تاريخ مى‌باشند که تمامى وقايع مذهبي، تاريخى حماسى و عاطفى مردم را به‌شيوهٔ شفاهى زينت‌بخش مجالس مى‌نمودند و همچون خنياگران عشق، بار مصائب را به‌دوش مى‌کشيدند.
مهم‌ترين پايگاه موسيقى ترکمن‌ مجالس سرور مى‌باشد و رديف‌خوانى آن نيز ويژگى‌هاى ظريفى دارد. موسيقى ترکمن موسيقى تقديسى است و مناسبات انضباطى در آن حکم‌فرما است. از آن جهت است که موسيقى ترکمن يا مفاهيم عرفانى آميخته گشته و علاقه تمامى طبقات جامعه ترکمن را به‌خود جلب کرده است.
دوتار ترکمن داراى ۱۳ پرده مى‌باشد به‌عبارت زير: ۱. باش پرده ۲. بوقارقى نوائى پرده ۳. آرا پرده ۴. آشاقى نوائى پرده ۵. باش پرده ۶. زارين پرده ۷. آچيق پرده ۸ . ترکمن پرده ۹. اوغرين پرده ۱۰. گونى پرده ۱۱. قيامت پرده ۱۲. شيروان پرده ۱۳. اولى شيروان پرده.
مطالب مرتبط

    کلمات در حال جستجو
    گل سر , پولسازترین , رنگ و بو , جان جهادی جدید , شهری استراتژیک , رمضانعلی سبحانی فرد , مدارس کرمانشاه , کیسه خون , عباس آخوندی , وفاق , مرتضایی , یگان های کرد سوریه , غذاهای سریع , بهرز افخمی , دسته سومی , آسمان جهان , و عده ای , مشترکان خانگی , کاناد , مراسم دانش آموختگی دانشجویان دانشگاه فرماندهی ارتش , آمربکا , آب نبات چوبی , انفجار موبایل , سردار سنایی , علیرضا غلامی , شخصیت های انقلاب , شهید سیدجعفر مصطفوی , اسلحه مرگبار , بن هیسکاکس , در بائرمن , قروچه , طلاق‌ها , چتربازتهرانی , ابواحسن تونسی , ماریا آنخلا اولگین , اسماعیل عبادی , میکرو بسکتبال , ترامپ و پوتین , اصالت دارو , سعید سعیدی مجد , نجات افراد سیل زده , عنبه , اسرار زندان ابوسلیم , قرارداد تجاری , انفجار مسجد , آقامیری , ویسی , سلامت روحی مادر , باز آلدرین , جریان‌های داخلی ,

    مقالات پربیننده امروز
    بانک اطلاعاتی کتاب / دعای عرفه: بانضمام دعای توسل و زیارت عاشورا , بانک اطلاعاتی کتاب / راهنمای ارزیابی سیستم‌های ساختمانی در طرح و ساخت مسکن , علمی و آموزشی / تکنولوژی / ادغام تکنولوژیک ;روش نوین تحقیق و توسعه در خلق نوآوری , خانه و خانواده / آشپزی / آبگوشت و آش / آبگوشت بادنجان , بانک اطلاعاتی کتاب / درس‌آزمون (6) چهارم ابتدایی , بانک اطلاعاتی کتاب / آن سوی شب: زندگینامه‌ی داستانی شهید دکتر محمدجواد باهنر , بانک اطلاعاتی کتاب / خوشنویسان ایران: نمونه‌هایی از آثار و زندگینامه خوشنویسان کشور , بانک اطلاعاتی کتاب / جمله‌ها و نکته‌ها (نقش مادر در تربیت) , بانک اطلاعاتی کتاب / کاموس کشانی , بانک اطلاعاتی کتاب / مهر گیاه , شخصیت‌ها / فرهنگی و هنری / هنرمند / چارلی چاپلین , بانک اطلاعاتی کتاب / لرستان در شعر شاعران , بهداشت و درمان / علوم پزشکی / علوم پزشکی ـ تحقیقات پزشکی / مقایسه‌ میزان‌ عدم موفقیت‌ بی‌حسی‌ موضعی‌ در دندانهای‌ آسیای ‌اول‌ فک‌ بالا و پایین‌ , بانک اطلاعاتی کتاب / نتایج آمارگیری از معادن در حال بهره‌برداری کشور ـ 1381 'اطلاعات سال '1380 , فرهنگی و هنری / طنز و کاریکاتور / طنز / چگونه از خوردن به گرم اجتناب کنیم ؟ , بانک اطلاعاتی کتاب / سیاه چمن , بهداشت و درمان / بیماریها / علایم بیماریها / کورک , بانک اطلاعاتی کتاب / صفت‌های بایسته یک رهبر , بانک اطلاعاتی کتاب / تشریح مسائل انتقال حرارت (هولمن) , بانک اطلاعاتی کتاب / بانوی نمونه اسلام: فاطمه زهرا علیهاالسلام ,

    برخی منابع مهم خبری
    etedaal.ir اعتدال , ibna.ir خبرگزاری کتاب ایران , 9day.ir 9 دی , ictpress.ir آی سی تی , irankhabar.ir ایران خبر , hamshahrionline.ir همشهری آنلاین , journals.ut.ac.ir نشریات دانشگاه تهران , sobhetehran.com صبح تهران , asrarnews.ir روزنامه اسرار , telna.ir تلنا , weblogina.com وبلاگینا , varzesh3.com ورزش سه , shahrsakhtafzar.com شهر ‌سخت افزار , farhangemrooz.com فرهنگ امروز , asemanweekly.com آسمان , 24onlinenews.ir 24 آنلاین , jahaneghtesad.com روزنامه جهان اقتصاد , nedayeenghelab.com ندای انقلاب , tejarat.donya-e-eqtesad.com تجارت فردا , seemab.ir سیماب , saat24.com ساعت 24 , 55online.ir 55 آنلاین , pana.ir پانا , salamaneh.com سلامانه , mehrnameh.ir مهرنامه , donya-e-eqtesad.com دنیای اقتصاد , iran-varzeshi.com روزنامه ایران ورزشی , iribtv.ir صداوسیما , ghanoondaily.ir روزنامه قانون , ghatreh.com قطره ,



    وبگردی
    عکس یادگاری منشوری با روحانی در توچال
    عکس یادگاری منشوری با روحانی در توچال - عکس روحانی با لباس ورزشی در مجموعه تله‌کابین توچال
    فیلم/ تصادف بیش از ۸۰ خودرو در اتوبان مشهد
    فیلم/ تصادف بیش از ۸۰ خودرو در اتوبان مشهد - تصادف وحشتناک بیش از ۸۰ خودرو در اتوبان مشهد را مشاهده می‌کنید.
    بازیگر ایرانی دختر شایسته کانادا شد +عکس
    بازیگر ایرانی دختر شایسته کانادا شد +عکس - سحر بی نیاز در سال 1365 در تهران بدنیا آمده و پس از چندسال به همراه خانواده اش به کانادا مهاجرت کرده است.
    افشاگری های خبرگزاری فارس در مورد شبکه من و تو !
    افشاگری های خبرگزاری فارس در مورد شبکه من و تو ! - فیلم/ سکوت یک ساله «سولماز» شکست/ مسائل جنسی عامل تعیین کننده برای ماندن در استیج!
    گفتگوی جنجالی علی معلم و صادق زیباکلام
    گفتگوی جنجالی علی معلم و صادق زیباکلام - صادق زیباکلام هم همفکر مسعود فراستی شد.
    عکسی دیده نشده از آخرین جشن تولد آیت‌الله هاشمی
    عکسی دیده نشده از آخرین جشن تولد آیت‌الله هاشمی - به گزارش جماران، عکسی مربوط به جشن تولد 82 سالگی آیت الله هاشمی رفسنجانی(ره) در کنار همسرش عفت مرعشی در شبکه های اجتماعی منتشر شده است.
      پربازدیدها