چهارشنبه ۲۲ آذر ۱۳۹۶ / Wednesday, 13 December, 2017

موسیقی ترکمنی


طوايفى از قوم ترکمن (اوغوزها) هزار و اندى سال پيش در منطقه ترکمن صحراى امروزى ساکن شدند. اسلاف اين طوايف از غرب چين و مغولستان به آسيا آمدند. آنان، خنياگران دوره‌گردى به‌همراه خود داشتند که اوزان ناميده مى‌شدند. اوزان‌ها زبان گوياى رنج‌ها و مشقت‌هاى مردم خود و نيز راوى تاريخ، حماسه‌ها، فرهنگ معنوي، ادب و هنر اين قوم هستند. اوزان‌ها را مى‌توان خالق و پايه‌گذار تمامى آثار بنيادى موسيقى ترکمنى دانست که يکى از انواع غنى موسيقى در نوع خود است. امروزه اخلاف اوزان‌ها را در ترکمن‌صحرا با عنوان باغشى (بخشي) مى‌شناسيم. که شايد ريشه در کلمه 'بخشيدن' به معنى هيه کردن داشته باشد به اعتقاد مردم منطقه ترکمن‌صحرا بخشى‌ها، پرخوانان يا جادو پيشکانى هستند که از سوى حق‌تعالى نفسى گرم به ايشان بخشيده شده است. آنان کسانى هستند که وجودشان وقف ديگران است و مردم را از وجود خود بهره‌مند مى‌کنند، بخشى ترکمن در همه‌جا با ساز (دوتار) و آواز، تاريخ قوم خويش را مى‌گويد. او آنقدر سخن از غم‌هاى جانکاه دارد که شايد فرصتى براى شاد زيستن و آرام زيستن نمى‌يابد. شايد به‌همين دليل است که رقص در ميان قبايل ترکمنى جاى ويژه‌اى ندارد در حالى‌که در اغلب فرهنگ‌هاى بومى اقصىٰ بخشى از ادبيات شفاهى آنان را تشکيل مى‌دهد.
بخشى ترکمن حتى در عروسى‌ها و مجالس شاد نيز سخن از زندگى و تاريخ حماسه گونهٔ قوم خود مى‌گويد، او سخن مردم خود را مى‌سرايد، اما اگر شاد نمى‌گويد با غرور مى‌گويد، استوار مى‌گويد، در مضراب‌ها، زينت‌ها، تحريرها و چرخش‌هاى ملودى اولين چيزى که جلب‌نظر مى‌کند، همين استوارى است. حتى در هق‌هق‌هاى جانگداز بخشى که حکايت اندوه غرورآميز يک قوم دارد، تداوم اين موسيقى از طريق مجالس عروسى با وجود تضاد و تفاوت ظاهرى ميان محتواى آن و مراسم عروسي، خود نشان‌دهنده ويژگى و پيچيدگى خاصى است که در فرهنگ و سنت ترکمنى وجود دارد.
موسيقى ترکمنى در فراز و نشيب‌هاى خود استادان بزرگى چون: چادوئر، جالمان، وليم‌کو، عاشوريولما، قليچ‌جان، غيجان‌چي، غاردلي، گوکلان... را به‌خود ديده است.و در حال حاضر نيز هنرمندانى چون نظرلى محجوبي، جمعه‌قلى قربانى‌پور، طواق محمد قرينجيک، دکتر محمد تکه و... اين راه را ادامه مى‌دهند.
همان‌گونه که گفته شد موسيقى ترکمنى از طبيعت و جغرافياى اين منطقه الهام گرفته است. زندگانى عشيره‌اى در ترکمن‌صحرا، باعث شده است که رابطه نزديکى بين موسيقى منطقه و مظاهر طبيعى اسب، صداى ساير حيوانات و پرندگان، حرکت رودها و آنها پديد آيد.
- موسيقى ترکمنى در چهار مقام اصلي
مخمس، تشنيد (تجنيس)، نائى و غئريق‌لار اجراء مى‌شود. مقام‌هاى فرعى و آهنگ‌هائى که در اين چهار مقام شناخته و اجراء مى‌شوند تعداد آنها در حدود ۵۰۰ است.
اين آهنگ‌ها که اغلب آنها بدون کلام اجراء مى‌شوند، در چهار سبک ويژه و جدا از يکديگر نواخته مى‌شوند: ۱. گرگان بولى (ارقاچ) ۲. خيوه بولى ۳. مارى بولى (سبک مرو) ۴. دامانابولي.
اشعار مختومقلى فراغى و ملاکمينه از مهم‌ترين منابع مقام‌هاى آوازى ترکمنى است.
از ديگر اشکال مختلف اجرائى موسيقى ترکمنى مى‌توان به ذکر، مولودى‌خواني، مهودي، لاله‌خواني، نقل‌خوانى و غزل‌خوانى اشاره کرد.
پرخوانى نيز از شيوه‌هاى موسيقى مقامى ترکمن است که در مراسم روان‌درمانى بيماران و ديگر مراسم آئين به اجراءِ آنها مبادرت مى‌شود. پُرخوانى يا پَرخوانى با حرکات نمايشى همراه است و طى ان ارواح نيک به ارواح زشت مى‌تازند و ترکمانان معتقد هستند که بيماران با اين شيوه درمان مى‌شوند. گوکلان‌هاى ترکمن هنوز اين مراسم را اجراء مى‌کنند.
برخى از سازهاى متداول در منطقه ترکمن‌صحرا عبارتند از: دوتار (تام دره)، کمانچه (قيچاق)، نى هفت‌بند (يدى وبغوم)، نى‌ زبانه‌دار (ديلى تويدوک).
مردم ترکمن نسبت به موسيقى خود شناخت کافى دارند و عموماً اسامى مقام‌ها و قطعات مختلف و متنوع آن‌را مى‌دانند و اين نشانه پيوند مردم اين منطقه ايران‌زمين با موسيقى خودشان است.
- موسيقى ترکمن
موسيقى محلى ترکمنى که نوعى موسيقى تصويرى مى‌باشد جزء موسيقى کلاسيک به‌شمار مى‌رود که کوک اصلى آن به‌فاصلهٔ يک‌چهارم صورت مى‌پذيرد.
ساز 'مادر' موسيقى ترکمن 'دوتار' بوده و از آلات ديگرى همچون قيچاق (کمانچه سه‌سيم) قوپوز زنبورک و نى ۱. نى هفت‌بندى (يدى بونون) ۲. نى زباندار (ديلى تويدک) نيز استفاده مى‌شود.
- موسيقى ترکمن بر پايهٔ ۴ دستگاه اصلى
۱. مخمس ۲. نوائى ۳. قرقلاز ۴. تشنيد استوار است. به نوازندگان و خوانندگان اين موسيقى اصطلاحاً باغشى مى‌گويند.
باغشى‌هاى اعقاب 'اوزان' هائى هستند که منعکس‌کنندگان حزن و اندوه و شادى و سرور مردم خود بودند و روايتگران بى‌نام و نشان تاريخ مى‌باشند که تمامى وقايع مذهبي، تاريخى حماسى و عاطفى مردم را به‌شيوهٔ شفاهى زينت‌بخش مجالس مى‌نمودند و همچون خنياگران عشق، بار مصائب را به‌دوش مى‌کشيدند.
مهم‌ترين پايگاه موسيقى ترکمن‌ مجالس سرور مى‌باشد و رديف‌خوانى آن نيز ويژگى‌هاى ظريفى دارد. موسيقى ترکمن موسيقى تقديسى است و مناسبات انضباطى در آن حکم‌فرما است. از آن جهت است که موسيقى ترکمن يا مفاهيم عرفانى آميخته گشته و علاقه تمامى طبقات جامعه ترکمن را به‌خود جلب کرده است.
دوتار ترکمن داراى ۱۳ پرده مى‌باشد به‌عبارت زير: ۱. باش پرده ۲. بوقارقى نوائى پرده ۳. آرا پرده ۴. آشاقى نوائى پرده ۵. باش پرده ۶. زارين پرده ۷. آچيق پرده ۸ . ترکمن پرده ۹. اوغرين پرده ۱۰. گونى پرده ۱۱. قيامت پرده ۱۲. شيروان پرده ۱۳. اولى شيروان پرده.
مطالب مرتبط

    کلمات در حال جستجو
    احمدیان , قطارهای حومه ای , عابدین محمدی , علیرضا زرگر , سبک داعش , سکوت کامل , کمیسیون اجتماعی مجلس , ارلمان , مسلمانان و مساجد آمریکا , بستن آب فرات ,

    مقالات پربیننده امروز
    بانک اطلاعاتی کتاب / توسعه اقتصادی: مفاهیم، مبانی نظری، نهادگرایی و روش‌شناسی , بانک اطلاعاتی کتاب / شعله طور , بانک اطلاعاتی کتاب / بانک سوالات آزمون‌های ورودی دبیرستان‌های نمونه دولتی , بانک اطلاعاتی گردشگری / آتشکده گناباد ، روستای گیسور ، گناباد , بانک اطلاعاتی کتاب / درمان انواع دردها و بیماریهای استخوانی و عضله‌ای , اجتماعی / خانه و خانواده / دکوراسیون / براق، شیک، رنگارنگ کفپوش مناسب خانه شما کدام است؟ , بانک اطلاعاتی کتاب / الزبده الفقهیه فی شرح الروضه البهیه , اقتصاد و بازرگانی / توسعه و رشد اقتصادی / توسعه اقتصادی / ثبات مدیریت بسترساز توسعه , فرهنگ و جامعه / گاه‌شمار / گاه‌شمار تاریخ ـ میلادی / ۲۳ تیر ـ ۱۴ جولای ـ کودتای ژنرال قاسم و سالروز پایان سلطنت کوتاه مدت عراق , فرهنگی و هنری / سینما / بازیگر / زندگی‌ سیاه‌ و سفید نیست‌ ,

    برخی منابع مهم خبری
    pana.ir خبرگزاری پانا , bartarinha.ir برترینها , banifilm.ir روزنامه بانی فیلم , etedaal.ir اعتدال , bultannews.com بولتن نیوز , mehrnews.com خبرگزاری مهر , noavaranonline.ir نوآوران , khabarsport.com خبر ورزشی , parsnews.com پارس نیوز , ayaronline.ir عیار آنلاین ,



    وبگردی
    درآمد کشور از گردشگری افزایش یافت / از محل عوارض خروجی !
    درآمد کشور از گردشگری افزایش یافت / از محل عوارض خروجی ! - دولت روز گذشته و در اقدامی غیرمنتظره،عوارض خروج از کشور را با افزایش 300 درصدی! مواجه کرد...
     آنونس سرى جدید دورهمى
    آنونس سرى جدید دورهمى - رونمایی از دکور سرى جدید دورهمى
    فیلمی از مرگ خرس قطبی به دلیل تغییرات آب و هوایی
    فیلمی از مرگ خرس قطبی به دلیل تغییرات آب و هوایی - یکی از عکاسان نشنال جئوگرافیک فیلمی کوتاه از یک خرس قطبی منتشر کرده که در منطقه ای دورافتاده در جزیره بافین و به دور از یخ ها مشغول جستجو برای غذاست. در این بخشی از این فیلم حیوان مشغول جستجو در زباله هاست، سپس روی زمین می افتد و در انتظار مرگ می ماند.
    امتناع از دست دادن علی هاشمی با خانم مدال دهنده
    امتناع از دست دادن علی هاشمی با خانم مدال دهنده - فیلم - علی هاشمی وزنه بردار کشورمان با توضیح اینکه مسلمان است از دست دادن با خانم اهدا کننده مدال خودداری کرد.
    سطح سواد کارشناس اقتصادی تلویزیون !
    سطح سواد کارشناس اقتصادی تلویزیون ! - کارشناس اقتصادی تلویزیون نمی داند که لغت Bitcoin به چه معناست و با تلفظ Bitqueen به این نتیجه رسیده که معنای ملکه بیت ها را می دهد!!
    فیلم/ تصاویر منتشر شده از جسد علی عبدالله صالح
    فیلم/ تصاویر منتشر شده از جسد علی عبدالله صالح - وزارت کشور یمن با انتشار بیانیه‌ای رسمی، شایعات کشته شدن علی عبدالله صالح را تأیید کرد و رسما اعلام کرد که او کشته شده است.
    جنجال رقص مایکلی سرباز ایرانی
    جنجال رقص مایکلی سرباز ایرانی - رقص زیبای سرباز ایرانی در پادگان
    دختر رییس فدراسیون روسری بر سر مربی مرد تایلندی کرد
    دختر رییس فدراسیون روسری بر سر مربی مرد تایلندی کرد - سرپرست فنی فدراسیون کبدی که بعد از مسابقات از سمتش برکنار شد، می‌گوید که دختر رییس فدراسیون روسری بر سر مربی مرد تایلندی کرد و او را به داخل زمین برد.
    روزنامه جمهوری اسلامی: آقای مصباح، مگر شما نبودید که اطاعت از احمدی‌نژاد را اطاعت از خدا خواندید؟
    روزنامه جمهوری اسلامی: آقای مصباح، مگر شما نبودید که اطاعت از احمدی‌نژاد را اطاعت از خدا خواندید؟ - کاش بزرگان حوزه علم و فلسفه می‌دانستند سیاست هم برای خود علمی مجزاست و ظرافت‌های خود را دارد و نمی‌شود بدون توجه به آن، طرح ریخت و به نتیجه رسید.
    لحظه خودکشی فرمانده جنگ بوسنی در جریان جلسه دادگاه!
    لحظه خودکشی فرمانده جنگ بوسنی در جریان جلسه دادگاه! - فرمانده پیشین کروات های بوسنی پس از تایید محکومیت ۲۰ ساله اش در دیوان کیفری بین المللی به دلیل ارتکاب جنایات جنگی، ظرف سم را سرکشید!
    فیلم/ تخلف احمدی‌نژاد در بوسیدن مادر چاوز
    فیلم/ تخلف احمدی‌نژاد در بوسیدن مادر چاوز - محمدجعفر منتظری، دادستان کل کشور در همایش بسیج حقوقدانان نسبت به اظهارات اخیر رئیس‌جمهوری سابق کشورمان واکنش نشان داد.
    همه زنان ناصر محمد خانی و زن جدیدش + عکس
    همه زنان ناصر محمد خانی و زن جدیدش + عکس - ناصر محمدخانی دو شب پیش در حالی با زن سومش ازدواج کرد که زن اولش توسط شهلا کشته شده بود و زن دومش - شهلا- در سال 89 اعدام شد.
    قشر متوسط - ازدواج سفید / قش پائین - تجاوز
    قشر متوسط - ازدواج سفید / قش پائین - تجاوز - الان این ازدواج سفید بحرانی است که قشر متوسط دارد ایجاد می‌کند، بعد از آن ازدواج‌های ساندویچی است، یعنی رابطه جنسی ساندویچی. در ازدواج سفید طرفین چندمدت با هم هستند اما اگر قرار شد رابطه ... سر خیابان انجام شود، چه کسی می‌خواهد آن‌ها را بگیرد؟ چند نفر را می‌خواهند بگیرند؟ چند نفر را می‌خواهند اعدام کنند؟
    فیلم دو دختر اصفهانی لحظاتی قبل از خودکشی
    فیلم دو دختر اصفهانی لحظاتی قبل از خودکشی - فیلم خودکشی دختر اصفهانی (جدید) | دو دختر اصفهانی در فیلمی که پیش از خودکشی ضبط کرده اند، با خوشحالی به سمت مرگ می شتابند. لحظاتی که آنها نزدیکان شان را خطاب قرار می دهند و خودشان را آرام و آهسته می رسانند به بلندترین ارتفاعی که برای خودکشی به ذهنشان آمده یعنی پل شهید چمران اصفهان و در این مسیر هیچ عاملی، هیچ دلیلی نیست که دست دلشان را بگیرد و پشیمان شان کند برای رفتن.
      پربازدیدها