جمعه ۸ اردیبهشت ۱۳۹۶ / Friday, 28 April, 2017

موسیقی ترکمنی


طوايفى از قوم ترکمن (اوغوزها) هزار و اندى سال پيش در منطقه ترکمن صحراى امروزى ساکن شدند. اسلاف اين طوايف از غرب چين و مغولستان به آسيا آمدند. آنان، خنياگران دوره‌گردى به‌همراه خود داشتند که اوزان ناميده مى‌شدند. اوزان‌ها زبان گوياى رنج‌ها و مشقت‌هاى مردم خود و نيز راوى تاريخ، حماسه‌ها، فرهنگ معنوي، ادب و هنر اين قوم هستند. اوزان‌ها را مى‌توان خالق و پايه‌گذار تمامى آثار بنيادى موسيقى ترکمنى دانست که يکى از انواع غنى موسيقى در نوع خود است. امروزه اخلاف اوزان‌ها را در ترکمن‌صحرا با عنوان باغشى (بخشي) مى‌شناسيم. که شايد ريشه در کلمه 'بخشيدن' به معنى هيه کردن داشته باشد به اعتقاد مردم منطقه ترکمن‌صحرا بخشى‌ها، پرخوانان يا جادو پيشکانى هستند که از سوى حق‌تعالى نفسى گرم به ايشان بخشيده شده است. آنان کسانى هستند که وجودشان وقف ديگران است و مردم را از وجود خود بهره‌مند مى‌کنند، بخشى ترکمن در همه‌جا با ساز (دوتار) و آواز، تاريخ قوم خويش را مى‌گويد. او آنقدر سخن از غم‌هاى جانکاه دارد که شايد فرصتى براى شاد زيستن و آرام زيستن نمى‌يابد. شايد به‌همين دليل است که رقص در ميان قبايل ترکمنى جاى ويژه‌اى ندارد در حالى‌که در اغلب فرهنگ‌هاى بومى اقصىٰ بخشى از ادبيات شفاهى آنان را تشکيل مى‌دهد.
بخشى ترکمن حتى در عروسى‌ها و مجالس شاد نيز سخن از زندگى و تاريخ حماسه گونهٔ قوم خود مى‌گويد، او سخن مردم خود را مى‌سرايد، اما اگر شاد نمى‌گويد با غرور مى‌گويد، استوار مى‌گويد، در مضراب‌ها، زينت‌ها، تحريرها و چرخش‌هاى ملودى اولين چيزى که جلب‌نظر مى‌کند، همين استوارى است. حتى در هق‌هق‌هاى جانگداز بخشى که حکايت اندوه غرورآميز يک قوم دارد، تداوم اين موسيقى از طريق مجالس عروسى با وجود تضاد و تفاوت ظاهرى ميان محتواى آن و مراسم عروسي، خود نشان‌دهنده ويژگى و پيچيدگى خاصى است که در فرهنگ و سنت ترکمنى وجود دارد.
موسيقى ترکمنى در فراز و نشيب‌هاى خود استادان بزرگى چون: چادوئر، جالمان، وليم‌کو، عاشوريولما، قليچ‌جان، غيجان‌چي، غاردلي، گوکلان... را به‌خود ديده است.و در حال حاضر نيز هنرمندانى چون نظرلى محجوبي، جمعه‌قلى قربانى‌پور، طواق محمد قرينجيک، دکتر محمد تکه و... اين راه را ادامه مى‌دهند.
همان‌گونه که گفته شد موسيقى ترکمنى از طبيعت و جغرافياى اين منطقه الهام گرفته است. زندگانى عشيره‌اى در ترکمن‌صحرا، باعث شده است که رابطه نزديکى بين موسيقى منطقه و مظاهر طبيعى اسب، صداى ساير حيوانات و پرندگان، حرکت رودها و آنها پديد آيد.
- موسيقى ترکمنى در چهار مقام اصلي
مخمس، تشنيد (تجنيس)، نائى و غئريق‌لار اجراء مى‌شود. مقام‌هاى فرعى و آهنگ‌هائى که در اين چهار مقام شناخته و اجراء مى‌شوند تعداد آنها در حدود ۵۰۰ است.
اين آهنگ‌ها که اغلب آنها بدون کلام اجراء مى‌شوند، در چهار سبک ويژه و جدا از يکديگر نواخته مى‌شوند: ۱. گرگان بولى (ارقاچ) ۲. خيوه بولى ۳. مارى بولى (سبک مرو) ۴. دامانابولي.
اشعار مختومقلى فراغى و ملاکمينه از مهم‌ترين منابع مقام‌هاى آوازى ترکمنى است.
از ديگر اشکال مختلف اجرائى موسيقى ترکمنى مى‌توان به ذکر، مولودى‌خواني، مهودي، لاله‌خواني، نقل‌خوانى و غزل‌خوانى اشاره کرد.
پرخوانى نيز از شيوه‌هاى موسيقى مقامى ترکمن است که در مراسم روان‌درمانى بيماران و ديگر مراسم آئين به اجراءِ آنها مبادرت مى‌شود. پُرخوانى يا پَرخوانى با حرکات نمايشى همراه است و طى ان ارواح نيک به ارواح زشت مى‌تازند و ترکمانان معتقد هستند که بيماران با اين شيوه درمان مى‌شوند. گوکلان‌هاى ترکمن هنوز اين مراسم را اجراء مى‌کنند.
برخى از سازهاى متداول در منطقه ترکمن‌صحرا عبارتند از: دوتار (تام دره)، کمانچه (قيچاق)، نى هفت‌بند (يدى وبغوم)، نى‌ زبانه‌دار (ديلى تويدوک).
مردم ترکمن نسبت به موسيقى خود شناخت کافى دارند و عموماً اسامى مقام‌ها و قطعات مختلف و متنوع آن‌را مى‌دانند و اين نشانه پيوند مردم اين منطقه ايران‌زمين با موسيقى خودشان است.
- موسيقى ترکمن
موسيقى محلى ترکمنى که نوعى موسيقى تصويرى مى‌باشد جزء موسيقى کلاسيک به‌شمار مى‌رود که کوک اصلى آن به‌فاصلهٔ يک‌چهارم صورت مى‌پذيرد.
ساز 'مادر' موسيقى ترکمن 'دوتار' بوده و از آلات ديگرى همچون قيچاق (کمانچه سه‌سيم) قوپوز زنبورک و نى ۱. نى هفت‌بندى (يدى بونون) ۲. نى زباندار (ديلى تويدک) نيز استفاده مى‌شود.
- موسيقى ترکمن بر پايهٔ ۴ دستگاه اصلى
۱. مخمس ۲. نوائى ۳. قرقلاز ۴. تشنيد استوار است. به نوازندگان و خوانندگان اين موسيقى اصطلاحاً باغشى مى‌گويند.
باغشى‌هاى اعقاب 'اوزان' هائى هستند که منعکس‌کنندگان حزن و اندوه و شادى و سرور مردم خود بودند و روايتگران بى‌نام و نشان تاريخ مى‌باشند که تمامى وقايع مذهبي، تاريخى حماسى و عاطفى مردم را به‌شيوهٔ شفاهى زينت‌بخش مجالس مى‌نمودند و همچون خنياگران عشق، بار مصائب را به‌دوش مى‌کشيدند.
مهم‌ترين پايگاه موسيقى ترکمن‌ مجالس سرور مى‌باشد و رديف‌خوانى آن نيز ويژگى‌هاى ظريفى دارد. موسيقى ترکمن موسيقى تقديسى است و مناسبات انضباطى در آن حکم‌فرما است. از آن جهت است که موسيقى ترکمن يا مفاهيم عرفانى آميخته گشته و علاقه تمامى طبقات جامعه ترکمن را به‌خود جلب کرده است.
دوتار ترکمن داراى ۱۳ پرده مى‌باشد به‌عبارت زير: ۱. باش پرده ۲. بوقارقى نوائى پرده ۳. آرا پرده ۴. آشاقى نوائى پرده ۵. باش پرده ۶. زارين پرده ۷. آچيق پرده ۸ . ترکمن پرده ۹. اوغرين پرده ۱۰. گونى پرده ۱۱. قيامت پرده ۱۲. شيروان پرده ۱۳. اولى شيروان پرده.
مطالب مرتبط

    کلمات در حال جستجو
    شهرهای ژاپن , چوگان بانوان , نجات کشور , شرکت هرمی کیو نت , طلاکاری , وزیرمختاری , اداره کل بیمه سلامت خراسان جنوبی , واکنش کاربران , موی آقایان , وسیله , نوسعه , مدارک جدید , جشنواره فیلم دینی رویش , کشف اثر تاریخی , آموزش گریم , تنهایى لیلا , جنگ در غزه , علیرضا ولی , خریدی , دستبند هوشمند , کمالگرایی , حمله تروریستی به فراسنه , سیاه حامگان , شیرینی خانگی , تخمدان ها , دلگان , مسابقان , تمبک نوازی , دستگیری مزاحم , مناسبات , باشگاه بعثت , ریکاردو کاروالیو , عاجز , منطقه یورو , واگذاری سهام , تیم ملی آب های آرام , اسد لاکتیک , ویمبدون , معاون وزیر خارجه ایران , تیم درمانی , تولید و اشتغال , جمع آوری دکل ارتباطی , کلنگ زنی طرح , لابی صهیونیست‌ , tango , دستمز , بارش بارف , حمدالله کریمی , طرح آب نشتی سد شمیل , تهدیدی برای امنیت ملی انگلیس ,

    مقالات پربیننده امروز
    بهداشت و درمان / علوم پزشکی / علوم پزشکی ـ تحقیقات پزشکی / اتانازی چیست؟ , بانک اطلاعاتی کتاب / امکانات جهان , بانک اطلاعاتی کتاب / فرهنگ تشریحی معماری و ساختمان , فرهنگی و هنری / ادبیات و شعر / داستان / سطل آشغال , فرهنگ و جامعه / گاه‌شمار / گاه‌شمار تاریخ ـ میلادی / برگی از تاریخ (۲۴ خرداد) (۲) , بانک اطلاعاتی کتاب / قصه گنج گمشده , فرهنگی و هنری / رادیو و تلویزیون / سریالهای تلویزیون / موسیقی تکراری، مخاطب فراری , کامپیوتر و فناوری‌اطلاعات / علوم کامپیوتر / کامپیوتر / کامپیوتر , بانک اطلاعاتی کتاب / سئوالات امتحانی زیست‌شناسی (1) و آزمایشگاه همراه با پاسخ تشریحی , کامپیوتر و فناوری‌اطلاعات / فناوری اطلاعات / فن‌آوری‌ ارتباطات‌ و اطلاعات / در انتظار گودو , علوم انسانی / مدیریت و خدمات اداری / مدیریت کارکنان / رموز بالابردن عزت نفس در محیط کار , فرهنگی و هنری / رادیو و تلویزیون / تلویزیون / صدا و سیما؛ رسانه ملی یا سیب زمینی؟! , بانک اطلاعاتی کتاب / مهج الدعوات حرزهای چهارده معصوم , بهداشت و درمان / بیماریها / غده‌ها و سرطان‌ها / ۶ علامت هشدار برای سرطان , بانک اطلاعاتی کتاب / حقوق بشر و کثرت‌گرایی دینی , بانک اطلاعاتی کتاب / زبان‌های مردم جهان: دایره‌المعارفی از 3000 زبان زنده امروز , فرهنگی و هنری / میراث‌فرهنگی و تاریخی / بناهای‌ تاریخی‌ / پل شهرستان‏ , بانک اطلاعاتی کتاب / چکیده دندانپزشکی کودکان و نوجوانان (مک‌دونالد 2004) همراه با آزمونهای دستیاری و تخصصی رشته دندانپزشکی کودکان , بانک اطلاعاتی کتاب / گرافیک سه‌بعدی در هنرکده Java 3D قابل استفاده دانشجویان رشته‌های کامپیوتر، معماری و عمران , شخصیت‌ها / مذهبی / فقیه و عالم دینی / سیدمحمدرضا بروجردی ,

    برخی منابع مهم خبری
    arw.ir دیده بان حیوانات , mehrkhane.com مهرخانه , roydadnews.ir رویداد , journals.ut.ac.ir نشریات دانشگاه تهران , donyayesanat.com دنیای صنعت , freezones.ir مرکز امور مناطق آزاد , literature.journals.modares.ac.ir نقد ادبی , dadna.ir دادنا , madannews.ir معدن , bmi.ir بانک ملی , siasatnameh.ir سیاست نامه , javanemrooz.com جوان امروز , iranojahan.com ایران و جهان , yjc.ir باشگاه خبرنگاران , seraj24.ir سراج 24 , kayhan.ir روزنامه کیهان , karyab.net کاریاب , javanonline.ir روزنامه جوان , shahrefarda.ir شهرفردا , https: سخت افزار مگ , iusnews.ir خبرنامه دانشجویان , shafaf.ir شفاف , mobile.ir موبایل , 2daylink.com تودی لینک , tik.ir تیک , iusnews.ir خبرنامه دانشجویان , qudsdaily.com قدس , zanefarda.ir زن فردا , nedayeenghelab.com ندای انقلاب , faryadgar.com فریادگر ,



    وبگردی
    نعوذبالله امام زمان حال فعلی آن آقا را نمی‌دانست؟
    نعوذبالله امام زمان حال فعلی آن آقا را نمی‌دانست؟ - «زمانی گفته شد امام زمان سفارش یک آقایی را کرده، بعد هم که آن آقا مدعی شد، گفتند ملاک حال فعلی افراد است. یعنی نعوذ بالله امام عصر (عج) حال او را نمی‌دانستند که به شما پیغام حمایت را دادند؟!»
    برخورد پره‌های بالگرد به سر مدیرکل بحران کهگیلویه‌وبویراحمد
    برخورد پره‌های بالگرد به سر مدیرکل بحران کهگیلویه‌وبویراحمد - اخیرا تصاویر برخورد ملخک هلی کوپتر با مدیرکل حوادث غیرمترقبه کهگیلویه،به عنوان خبری داغ در کانال های تلگرامی منتشر شده. این ویدئو مربوط به مرداد ۸۹ است.
    رابطه عاشقانه رضا روحانی با مجری شبکه من و تو
    رابطه عاشقانه رضا روحانی با مجری شبکه من و تو - این آهنگساز 39 ساله به تازگی رابطه ای عاشقانه را با یکی از مجریان شبکه من و تو آغاز کرده است. رضا روحانی با انتشار عکسی از خودش و فرانک مجری این شبکه, از پیدا کردن عشق واقعی زندگی اش نوشت.
    صید ماهی خاویاری ۶۰۰ کیلویی در دریای خزر
    صید ماهی خاویاری ۶۰۰ کیلویی در دریای خزر - به گزارش خبرنگار مهر، یک فیل‌ماهی خاویاری با وزن حدودی ۶۰۰ کیلو و بیش از ۷۰ کیلوگرم خاویار روز یکشنبه توسط صیادان دو کومه گمیشانی صید شد.
    عکس یادگاری منشوری با روحانی در توچال
    عکس یادگاری منشوری با روحانی در توچال - عکس روحانی با لباس ورزشی در مجموعه تله‌کابین توچال
    بازیگر ایرانی دختر شایسته کانادا شد +عکس
    بازیگر ایرانی دختر شایسته کانادا شد +عکس - سحر بی نیاز در سال 1365 در تهران بدنیا آمده و پس از چندسال به همراه خانواده اش به کانادا مهاجرت کرده است.
    افشاگری های خبرگزاری فارس در مورد شبکه من و تو !
    افشاگری های خبرگزاری فارس در مورد شبکه من و تو ! - فیلم/ سکوت یک ساله «سولماز» شکست/ مسائل جنسی عامل تعیین کننده برای ماندن در استیج!
    گفتگوی جنجالی علی معلم و صادق زیباکلام
    گفتگوی جنجالی علی معلم و صادق زیباکلام - صادق زیباکلام هم همفکر مسعود فراستی شد.
      پربازدیدها