شنبه ۳ تیر ۱۳۹۶ / Saturday, 24 June, 2017

موسیقی ترکمنی


طوايفى از قوم ترکمن (اوغوزها) هزار و اندى سال پيش در منطقه ترکمن صحراى امروزى ساکن شدند. اسلاف اين طوايف از غرب چين و مغولستان به آسيا آمدند. آنان، خنياگران دوره‌گردى به‌همراه خود داشتند که اوزان ناميده مى‌شدند. اوزان‌ها زبان گوياى رنج‌ها و مشقت‌هاى مردم خود و نيز راوى تاريخ، حماسه‌ها، فرهنگ معنوي، ادب و هنر اين قوم هستند. اوزان‌ها را مى‌توان خالق و پايه‌گذار تمامى آثار بنيادى موسيقى ترکمنى دانست که يکى از انواع غنى موسيقى در نوع خود است. امروزه اخلاف اوزان‌ها را در ترکمن‌صحرا با عنوان باغشى (بخشي) مى‌شناسيم. که شايد ريشه در کلمه 'بخشيدن' به معنى هيه کردن داشته باشد به اعتقاد مردم منطقه ترکمن‌صحرا بخشى‌ها، پرخوانان يا جادو پيشکانى هستند که از سوى حق‌تعالى نفسى گرم به ايشان بخشيده شده است. آنان کسانى هستند که وجودشان وقف ديگران است و مردم را از وجود خود بهره‌مند مى‌کنند، بخشى ترکمن در همه‌جا با ساز (دوتار) و آواز، تاريخ قوم خويش را مى‌گويد. او آنقدر سخن از غم‌هاى جانکاه دارد که شايد فرصتى براى شاد زيستن و آرام زيستن نمى‌يابد. شايد به‌همين دليل است که رقص در ميان قبايل ترکمنى جاى ويژه‌اى ندارد در حالى‌که در اغلب فرهنگ‌هاى بومى اقصىٰ بخشى از ادبيات شفاهى آنان را تشکيل مى‌دهد.
بخشى ترکمن حتى در عروسى‌ها و مجالس شاد نيز سخن از زندگى و تاريخ حماسه گونهٔ قوم خود مى‌گويد، او سخن مردم خود را مى‌سرايد، اما اگر شاد نمى‌گويد با غرور مى‌گويد، استوار مى‌گويد، در مضراب‌ها، زينت‌ها، تحريرها و چرخش‌هاى ملودى اولين چيزى که جلب‌نظر مى‌کند، همين استوارى است. حتى در هق‌هق‌هاى جانگداز بخشى که حکايت اندوه غرورآميز يک قوم دارد، تداوم اين موسيقى از طريق مجالس عروسى با وجود تضاد و تفاوت ظاهرى ميان محتواى آن و مراسم عروسي، خود نشان‌دهنده ويژگى و پيچيدگى خاصى است که در فرهنگ و سنت ترکمنى وجود دارد.
موسيقى ترکمنى در فراز و نشيب‌هاى خود استادان بزرگى چون: چادوئر، جالمان، وليم‌کو، عاشوريولما، قليچ‌جان، غيجان‌چي، غاردلي، گوکلان... را به‌خود ديده است.و در حال حاضر نيز هنرمندانى چون نظرلى محجوبي، جمعه‌قلى قربانى‌پور، طواق محمد قرينجيک، دکتر محمد تکه و... اين راه را ادامه مى‌دهند.
همان‌گونه که گفته شد موسيقى ترکمنى از طبيعت و جغرافياى اين منطقه الهام گرفته است. زندگانى عشيره‌اى در ترکمن‌صحرا، باعث شده است که رابطه نزديکى بين موسيقى منطقه و مظاهر طبيعى اسب، صداى ساير حيوانات و پرندگان، حرکت رودها و آنها پديد آيد.
- موسيقى ترکمنى در چهار مقام اصلي
مخمس، تشنيد (تجنيس)، نائى و غئريق‌لار اجراء مى‌شود. مقام‌هاى فرعى و آهنگ‌هائى که در اين چهار مقام شناخته و اجراء مى‌شوند تعداد آنها در حدود ۵۰۰ است.
اين آهنگ‌ها که اغلب آنها بدون کلام اجراء مى‌شوند، در چهار سبک ويژه و جدا از يکديگر نواخته مى‌شوند: ۱. گرگان بولى (ارقاچ) ۲. خيوه بولى ۳. مارى بولى (سبک مرو) ۴. دامانابولي.
اشعار مختومقلى فراغى و ملاکمينه از مهم‌ترين منابع مقام‌هاى آوازى ترکمنى است.
از ديگر اشکال مختلف اجرائى موسيقى ترکمنى مى‌توان به ذکر، مولودى‌خواني، مهودي، لاله‌خواني، نقل‌خوانى و غزل‌خوانى اشاره کرد.
پرخوانى نيز از شيوه‌هاى موسيقى مقامى ترکمن است که در مراسم روان‌درمانى بيماران و ديگر مراسم آئين به اجراءِ آنها مبادرت مى‌شود. پُرخوانى يا پَرخوانى با حرکات نمايشى همراه است و طى ان ارواح نيک به ارواح زشت مى‌تازند و ترکمانان معتقد هستند که بيماران با اين شيوه درمان مى‌شوند. گوکلان‌هاى ترکمن هنوز اين مراسم را اجراء مى‌کنند.
برخى از سازهاى متداول در منطقه ترکمن‌صحرا عبارتند از: دوتار (تام دره)، کمانچه (قيچاق)، نى هفت‌بند (يدى وبغوم)، نى‌ زبانه‌دار (ديلى تويدوک).
مردم ترکمن نسبت به موسيقى خود شناخت کافى دارند و عموماً اسامى مقام‌ها و قطعات مختلف و متنوع آن‌را مى‌دانند و اين نشانه پيوند مردم اين منطقه ايران‌زمين با موسيقى خودشان است.
- موسيقى ترکمن
موسيقى محلى ترکمنى که نوعى موسيقى تصويرى مى‌باشد جزء موسيقى کلاسيک به‌شمار مى‌رود که کوک اصلى آن به‌فاصلهٔ يک‌چهارم صورت مى‌پذيرد.
ساز 'مادر' موسيقى ترکمن 'دوتار' بوده و از آلات ديگرى همچون قيچاق (کمانچه سه‌سيم) قوپوز زنبورک و نى ۱. نى هفت‌بندى (يدى بونون) ۲. نى زباندار (ديلى تويدک) نيز استفاده مى‌شود.
- موسيقى ترکمن بر پايهٔ ۴ دستگاه اصلى
۱. مخمس ۲. نوائى ۳. قرقلاز ۴. تشنيد استوار است. به نوازندگان و خوانندگان اين موسيقى اصطلاحاً باغشى مى‌گويند.
باغشى‌هاى اعقاب 'اوزان' هائى هستند که منعکس‌کنندگان حزن و اندوه و شادى و سرور مردم خود بودند و روايتگران بى‌نام و نشان تاريخ مى‌باشند که تمامى وقايع مذهبي، تاريخى حماسى و عاطفى مردم را به‌شيوهٔ شفاهى زينت‌بخش مجالس مى‌نمودند و همچون خنياگران عشق، بار مصائب را به‌دوش مى‌کشيدند.
مهم‌ترين پايگاه موسيقى ترکمن‌ مجالس سرور مى‌باشد و رديف‌خوانى آن نيز ويژگى‌هاى ظريفى دارد. موسيقى ترکمن موسيقى تقديسى است و مناسبات انضباطى در آن حکم‌فرما است. از آن جهت است که موسيقى ترکمن يا مفاهيم عرفانى آميخته گشته و علاقه تمامى طبقات جامعه ترکمن را به‌خود جلب کرده است.
دوتار ترکمن داراى ۱۳ پرده مى‌باشد به‌عبارت زير: ۱. باش پرده ۲. بوقارقى نوائى پرده ۳. آرا پرده ۴. آشاقى نوائى پرده ۵. باش پرده ۶. زارين پرده ۷. آچيق پرده ۸ . ترکمن پرده ۹. اوغرين پرده ۱۰. گونى پرده ۱۱. قيامت پرده ۱۲. شيروان پرده ۱۳. اولى شيروان پرده.
مطالب مرتبط

    کلمات در حال جستجو
    پلیس راهور تهران بزرگ , کلینیک فوق تخصصی , هیات مطبوعاتی , فرهگستان , گروه های داوطلب , کمیته امداد مددجویان , مقامات سومالی , شعربازی , لشکر32 انصارالحسین , مالت , موزه انتظامی , اردوگاه آوارگان , لگدخورده , کمیته تحقیقات روسیه , ازچندین پروژه , 6 بعدی , برداشت از خودپرداز , اسفندما , عبدالعظیم‌حسنی , شهرستان اسکو , 19 رمضان , پس دادن , بخش ایده ها و نظرات , دوربین تبلیغاتی داعش , پروژه نوسازی , منطقه ویژه , علائم فلج مغزی , شادی حلوه , بودجه دانشگاهی , هاوایی , عمر زیاد , ،پورت , ترقه اندازان , زیست محیطی , بی رنگی , توافق آب‌ وهوایی پاریس , اخرین خبر , بنیاد مسکن همدان , ووچیچ , هوتن قلعه نویی , بافق و مهریز , البقاع , نهادها و سایر رشته ها , اتوبوس حادثه دیده , بن امرسون , علی شمخانی , شهرک غزالی , شبکه هپاتیت ایران , جایزه پژوهشی , زورگیر، ,

    مقالات پربیننده امروز
    بانک اطلاعاتی فیلم / با شیطان دست بده - Shake Hands With The Devil , دین و اندیشه / دین و مذهب / ائمه اطهار و معصومین / ملاقات امام حسین (ع) با ملائکه , نشریات و مطبوعات / صنایع / ماهنامه صنعت جوش / صنعت جوش ـ شماره ۱۷، خرداد ۱۳۸۷ , بانک اطلاعاتی کتاب / ستاره‌شناسی و موفقیت در ازدواج , بهداشت / ورزشکاران / تغذیه ورزشکاران / روی خط تحقیقات , ورزشی / دیگر ورزشها / پرورش‌ اندام‌ / تکلیف تکرارها را مشخص کنید! , فرهنگی و هنری / رادیو و تلویزیون / رادیو / با فرشید منافی مجری رادیو جوان , بانک اطلاعاتی کتاب / خوش اخلاق‌ترین پدر دنیا , بهداشت / تغذیه / رژیم / وزن ایده آل با مصرف لبنیات , بانک اطلاعاتی کتاب / ولایت از لسان ولایت , بانک اطلاعاتی کتاب / ریاضیات مقدماتی اول ابتدایی: مروری بر ریاضیات اول ابتدایی، مجموعه‌ای از: تمرینهای دوره‌ای ماهانه، خود را بیازمایید، ... , بانک اطلاعاتی کتاب / فی رحاب الزیاره الجامعه: البیان الکامل لفضائل اهل البیت (ع) و مناقبهم الرائعه فی زیارتهم ... , بانک اطلاعاتی کتاب / مجموعه‌ی طبقه‌بندی شده شیمی (3): شامل 400 پرسش چهارگزینه‌ای از کنکورهای سراسری, آزاد و مولفان با پاس , بانک اطلاعاتی کتاب / قوانین چک, سفته, برات: قانون جدید صدور چک مصوب 2/1382/6 با آخرین اصلاحیه‌ها و الحاقات قانون برات ـ س , بانک اطلاعاتی کتاب / حیوانات را بشناسیم , بانک اطلاعاتی کتاب / اسامی شهدای کربلا , علمی و آموزشی / صنایع / چاپ و بسته‌‌بندی / تکنولوژی‌ دیجیتال‌ در‌ چاپ‌ لیبل‌ و‌ رول کم‌عرض‌ , فرهنگ و جامعه / ادبیات و شعر / شعر / کوتاه با مجموعه شعرهای جواد سلطانی , بانک اطلاعاتی کتاب / باران می‌آید سارا , بانک اطلاعاتی کتاب / تحلیل و طراحی الگوریتم‌ها (رشته کامپیوتر) ,

    برخی منابع مهم خبری
    zibakalam.com زیباکلام , persianfemale.com بانوی ایرانی , patoghu.com پاتوق یو , elpress.ir ائل پرس , asianews.ir روزنامه آسیا , 3nasl.com سه نسل , rikhtopash.com ریخت و پاش , omidnameh.com امیدنامه , ecofars.com اکوفارس , dolatebahar.com دولت بهار , gsm.ir جی اس ام , irna.ir ایرنا , irinn.ir شبکه خبر , chetor.com چطور , webshahr.org وب شهر , cbi.ir بانک مرکزی , cinemapress.ir سینما پرس , parsnews.com پارس نیوز , mehrpress.com مهرپرس , nasserhejazi.name مستند حجازی , roozannews.ir روزنامه روزان , zanefarda.ir زن فردا , javanonline.ir روزنامه جوان , andishehha.com اندیشه‌ها , puyesh.net پویش , 55online.ir 55 آنلاین , naftna.ir نفت نا , shahrsakhtafzar.com شهر ‌سخت افزار , ical.ir کتابخانه مجلس , faradeed.ir فرادید ,



    وبگردی
    فیلم | توهین به رئیس‌جمهور در حاشیه راهپیمایی روز قدس
    فیلم | توهین به رئیس‌جمهور در حاشیه راهپیمایی روز قدس - فیلم - در ویدئوی زیر تصاویری از توهین برخی از افراد حاضر در راهپیمایی روز قدس به رییس جمهور را مشاهده می کنید.
    قوه قضاییه در مقابل ظلم ایران خودرو ورود کند
    قوه قضاییه در مقابل ظلم ایران خودرو ورود کند - به نظر می رسد، ایران خودرو،ها از شرایط تعطیلات مجلس و همچنین تعطیلی های اخیر سوءاستفاده کرده اند تا قیمت های خود را تغییر دهند. اینکه خودروسازی ها روز پنجشبنه و جمعه و بین دو تعطیلی، سایت ثبت نام را باز کرده اند، مشکوک است؛ به گمانم خودروسازی ها از این فضا سوءاستفاده کرده اند.
    بیعت در نظام اسلامى یک شرط براى حقانیت زمامدارى، زمامدار است
    بیعت در نظام اسلامى یک شرط براى حقانیت زمامدارى، زمامدار است - اگر یک زمامدارى بود مردم با او بیعت نکردند، یعنى آن را قبول نکردند آن زمامدار خانه‌نشین خواهد شد و مشروعیت ولایت و حکومت به بیعت مردم وابسته است یا بگوییم فعلیت زمامدارى و حکومت به بیعت مردم وابسته است.
    بهناز جعفری !
    بهناز جعفری ! - ویدیو از آپارات
    روایت متفاوت از یک عنصر داعشی بازگشته به ایران
    روایت متفاوت از یک عنصر داعشی بازگشته به ایران - مستند بازگشت عیسی که روایتی متفاوت از یک عنصر داعشی بازگشته به ایران است، نشان از حریت و بازگشت به عقلانیت جوانی فریب خورده است.سوژه ی اصلی این مستند عیسی جزنیا است که ماجرای پیوستن خود به گروهک تروریستی داعش و بازگشت خود را بیان می کند.
    انتشار برای اولین بار لحظه شهادت شهید تیموری
    انتشار برای اولین بار لحظه شهادت شهید تیموری - ویدیوهای اختصاصی شبکه افق + ویدیوهای دوربین های مدار بسته که برای اولین بار منتشر شدند
    محمود خاوری در کانادا دیده شد / عکس
    محمود خاوری در کانادا دیده شد / عکس - مدیرعامل بانک ملی دولت اصولگرای احمدی نژاد که در آن روزگار چفیه بر گردن می‌انداخت و چهره‌ای متظاهر داشت، پس از مشخص شدن دست داشتن در پرونده‌ی سه هزار میلیاردی، به کانادا فرار کرد.
    اشاره علیخانی به زندگی شخصی اش در گفتگو با فرزند طلاق
    اشاره علیخانی به زندگی شخصی اش در گفتگو با فرزند طلاق - احسان علیخانی دقایقی پیش در گفتگو با یک «فرزند طلاق»: خیلی شبیه تو بودم. تو آن سیزده سال رو دیدی، من اون سیزده سالم ندیدم.
    حضور فشن‌ها در انتخابات شورای شهر
    حضور فشن‌ها در انتخابات شورای شهر - پدیده این دوره انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا بی شک حضور چشم‌گیر فشن‌هاست.
    رییس جمهور جوان فرانسه و همسرش!
    رییس جمهور جوان فرانسه و همسرش! - امانوئل ماکرون یکشنبه شب به‌عنوان رئیس جمهور جدید فرانسه معرفی شد، او علاوه بر اینکه جوانترین رئیس جمهور این کشور است، همسری دارد که بسیار مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفته است.
    برخورد پره‌های بالگرد به سر مدیرکل بحران کهگیلویه‌وبویراحمد
    برخورد پره‌های بالگرد به سر مدیرکل بحران کهگیلویه‌وبویراحمد - اخیرا تصاویر برخورد ملخک هلی کوپتر با مدیرکل حوادث غیرمترقبه کهگیلویه،به عنوان خبری داغ در کانال های تلگرامی منتشر شده. این ویدئو مربوط به مرداد ۸۹ است.
    رابطه عاشقانه رضا روحانی با مجری شبکه من و تو
    رابطه عاشقانه رضا روحانی با مجری شبکه من و تو - این آهنگساز 39 ساله به تازگی رابطه ای عاشقانه را با یکی از مجریان شبکه من و تو آغاز کرده است. رضا روحانی با انتشار عکسی از خودش و فرانک مجری این شبکه, از پیدا کردن عشق واقعی زندگی اش نوشت.
    صید ماهی خاویاری ۶۰۰ کیلویی در دریای خزر
    صید ماهی خاویاری ۶۰۰ کیلویی در دریای خزر - به گزارش خبرنگار مهر، یک فیل‌ماهی خاویاری با وزن حدودی ۶۰۰ کیلو و بیش از ۷۰ کیلوگرم خاویار روز یکشنبه توسط صیادان دو کومه گمیشانی صید شد.
      پربازدیدها