شنبه ۲۸ مرداد ۱۳۹۶ / Saturday, 19 August, 2017

موسیقی ترکمنی


طوايفى از قوم ترکمن (اوغوزها) هزار و اندى سال پيش در منطقه ترکمن صحراى امروزى ساکن شدند. اسلاف اين طوايف از غرب چين و مغولستان به آسيا آمدند. آنان، خنياگران دوره‌گردى به‌همراه خود داشتند که اوزان ناميده مى‌شدند. اوزان‌ها زبان گوياى رنج‌ها و مشقت‌هاى مردم خود و نيز راوى تاريخ، حماسه‌ها، فرهنگ معنوي، ادب و هنر اين قوم هستند. اوزان‌ها را مى‌توان خالق و پايه‌گذار تمامى آثار بنيادى موسيقى ترکمنى دانست که يکى از انواع غنى موسيقى در نوع خود است. امروزه اخلاف اوزان‌ها را در ترکمن‌صحرا با عنوان باغشى (بخشي) مى‌شناسيم. که شايد ريشه در کلمه 'بخشيدن' به معنى هيه کردن داشته باشد به اعتقاد مردم منطقه ترکمن‌صحرا بخشى‌ها، پرخوانان يا جادو پيشکانى هستند که از سوى حق‌تعالى نفسى گرم به ايشان بخشيده شده است. آنان کسانى هستند که وجودشان وقف ديگران است و مردم را از وجود خود بهره‌مند مى‌کنند، بخشى ترکمن در همه‌جا با ساز (دوتار) و آواز، تاريخ قوم خويش را مى‌گويد. او آنقدر سخن از غم‌هاى جانکاه دارد که شايد فرصتى براى شاد زيستن و آرام زيستن نمى‌يابد. شايد به‌همين دليل است که رقص در ميان قبايل ترکمنى جاى ويژه‌اى ندارد در حالى‌که در اغلب فرهنگ‌هاى بومى اقصىٰ بخشى از ادبيات شفاهى آنان را تشکيل مى‌دهد.
بخشى ترکمن حتى در عروسى‌ها و مجالس شاد نيز سخن از زندگى و تاريخ حماسه گونهٔ قوم خود مى‌گويد، او سخن مردم خود را مى‌سرايد، اما اگر شاد نمى‌گويد با غرور مى‌گويد، استوار مى‌گويد، در مضراب‌ها، زينت‌ها، تحريرها و چرخش‌هاى ملودى اولين چيزى که جلب‌نظر مى‌کند، همين استوارى است. حتى در هق‌هق‌هاى جانگداز بخشى که حکايت اندوه غرورآميز يک قوم دارد، تداوم اين موسيقى از طريق مجالس عروسى با وجود تضاد و تفاوت ظاهرى ميان محتواى آن و مراسم عروسي، خود نشان‌دهنده ويژگى و پيچيدگى خاصى است که در فرهنگ و سنت ترکمنى وجود دارد.
موسيقى ترکمنى در فراز و نشيب‌هاى خود استادان بزرگى چون: چادوئر، جالمان، وليم‌کو، عاشوريولما، قليچ‌جان، غيجان‌چي، غاردلي، گوکلان... را به‌خود ديده است.و در حال حاضر نيز هنرمندانى چون نظرلى محجوبي، جمعه‌قلى قربانى‌پور، طواق محمد قرينجيک، دکتر محمد تکه و... اين راه را ادامه مى‌دهند.
همان‌گونه که گفته شد موسيقى ترکمنى از طبيعت و جغرافياى اين منطقه الهام گرفته است. زندگانى عشيره‌اى در ترکمن‌صحرا، باعث شده است که رابطه نزديکى بين موسيقى منطقه و مظاهر طبيعى اسب، صداى ساير حيوانات و پرندگان، حرکت رودها و آنها پديد آيد.
- موسيقى ترکمنى در چهار مقام اصلي
مخمس، تشنيد (تجنيس)، نائى و غئريق‌لار اجراء مى‌شود. مقام‌هاى فرعى و آهنگ‌هائى که در اين چهار مقام شناخته و اجراء مى‌شوند تعداد آنها در حدود ۵۰۰ است.
اين آهنگ‌ها که اغلب آنها بدون کلام اجراء مى‌شوند، در چهار سبک ويژه و جدا از يکديگر نواخته مى‌شوند: ۱. گرگان بولى (ارقاچ) ۲. خيوه بولى ۳. مارى بولى (سبک مرو) ۴. دامانابولي.
اشعار مختومقلى فراغى و ملاکمينه از مهم‌ترين منابع مقام‌هاى آوازى ترکمنى است.
از ديگر اشکال مختلف اجرائى موسيقى ترکمنى مى‌توان به ذکر، مولودى‌خواني، مهودي، لاله‌خواني، نقل‌خوانى و غزل‌خوانى اشاره کرد.
پرخوانى نيز از شيوه‌هاى موسيقى مقامى ترکمن است که در مراسم روان‌درمانى بيماران و ديگر مراسم آئين به اجراءِ آنها مبادرت مى‌شود. پُرخوانى يا پَرخوانى با حرکات نمايشى همراه است و طى ان ارواح نيک به ارواح زشت مى‌تازند و ترکمانان معتقد هستند که بيماران با اين شيوه درمان مى‌شوند. گوکلان‌هاى ترکمن هنوز اين مراسم را اجراء مى‌کنند.
برخى از سازهاى متداول در منطقه ترکمن‌صحرا عبارتند از: دوتار (تام دره)، کمانچه (قيچاق)، نى هفت‌بند (يدى وبغوم)، نى‌ زبانه‌دار (ديلى تويدوک).
مردم ترکمن نسبت به موسيقى خود شناخت کافى دارند و عموماً اسامى مقام‌ها و قطعات مختلف و متنوع آن‌را مى‌دانند و اين نشانه پيوند مردم اين منطقه ايران‌زمين با موسيقى خودشان است.
- موسيقى ترکمن
موسيقى محلى ترکمنى که نوعى موسيقى تصويرى مى‌باشد جزء موسيقى کلاسيک به‌شمار مى‌رود که کوک اصلى آن به‌فاصلهٔ يک‌چهارم صورت مى‌پذيرد.
ساز 'مادر' موسيقى ترکمن 'دوتار' بوده و از آلات ديگرى همچون قيچاق (کمانچه سه‌سيم) قوپوز زنبورک و نى ۱. نى هفت‌بندى (يدى بونون) ۲. نى زباندار (ديلى تويدک) نيز استفاده مى‌شود.
- موسيقى ترکمن بر پايهٔ ۴ دستگاه اصلى
۱. مخمس ۲. نوائى ۳. قرقلاز ۴. تشنيد استوار است. به نوازندگان و خوانندگان اين موسيقى اصطلاحاً باغشى مى‌گويند.
باغشى‌هاى اعقاب 'اوزان' هائى هستند که منعکس‌کنندگان حزن و اندوه و شادى و سرور مردم خود بودند و روايتگران بى‌نام و نشان تاريخ مى‌باشند که تمامى وقايع مذهبي، تاريخى حماسى و عاطفى مردم را به‌شيوهٔ شفاهى زينت‌بخش مجالس مى‌نمودند و همچون خنياگران عشق، بار مصائب را به‌دوش مى‌کشيدند.
مهم‌ترين پايگاه موسيقى ترکمن‌ مجالس سرور مى‌باشد و رديف‌خوانى آن نيز ويژگى‌هاى ظريفى دارد. موسيقى ترکمن موسيقى تقديسى است و مناسبات انضباطى در آن حکم‌فرما است. از آن جهت است که موسيقى ترکمن يا مفاهيم عرفانى آميخته گشته و علاقه تمامى طبقات جامعه ترکمن را به‌خود جلب کرده است.
دوتار ترکمن داراى ۱۳ پرده مى‌باشد به‌عبارت زير: ۱. باش پرده ۲. بوقارقى نوائى پرده ۳. آرا پرده ۴. آشاقى نوائى پرده ۵. باش پرده ۶. زارين پرده ۷. آچيق پرده ۸ . ترکمن پرده ۹. اوغرين پرده ۱۰. گونى پرده ۱۱. قيامت پرده ۱۲. شيروان پرده ۱۳. اولى شيروان پرده.
مطالب مرتبط

    کلمات در حال جستجو
    مهر اصالت , حمله طالبان , نخلستان شادگان , آتش بیار , بالای شهر , تردد زائرین , شارل ابی نادر , رامون زورکر , مقامات مالزی , عیال‌وار , سازمان برنامه و بودجه استان تهران , حاشیه‌نشین , سفیر برزیل , فیمسازان زن , دفتر شعر , تابلوهای پرخطر , بنی گانتز , گوجه سبز , جریان المستقبل , مقدماتی جام جهانی , بازیگر مصری , تیم انگلیسی , سرقت سیاه , پوستر انگلیسی , کفاره فطریه , نفت خام سنگین , وظایف سازمان تعزیرات حکومتی , نزول خور , تجمع هیات علمی , سربازان گمنام , دروس جدید , تست سلامت , وقف جالب , خرابکاری صنعتی , نولید علم , فرزین خشنود , بیانیه داوران , سوییس , دانشگاه شهیدبهشتی , استفان دی میستورا , محرومیت تراکتورسازی افزایش یافت , مستعد , مسابقات دوچرخه‌سواری قهرمانی ایران , رهیافت‌های نو در شیمی و مهندسی شیمی , مهربانی , جریان فرهنگی , اشباع چربی , ایران و بلژیک , طیب‌نیا د , معمری ,

    مقالات پربیننده امروز
    بهداشت و درمان / بیماریها / آلرژی، ایمونولوژی و روماتولوژی / گشودن پنجره‌ها قبل از ظهر و ابتدای غروب، استقبال از آلرژن‌هاست , بانک اطلاعاتی کتاب / رقص عروسکها , نشریات و مطبوعات / علوم انسانی / ماهنامه روانشناسی شادکامی و موفقیت / روانشناسی شادکامی و موفقیت ـ سال چهارم شماره ۴۳، شهریور ۱۳۸۶ , سیاسی / جهان / سرزمین‌های اشغالی ـ فلسطین / دیگر بس است قتل عام مردم غزه! , اقتصاد و بازرگانی / اقتصاد و سیاست / نفت / جنگ سرد علیه خط لوله صلح! , بانک اطلاعاتی کتاب / آثار حقوقی الحاق ایران به سازمان تجارت جهانی بر یارانه‌های صادراتی بخش صنعت , بانک اطلاعاتی کتاب / فیزیک 3 و آزمایشگاه: سال سوم آموزش متوسطه نظری (رشته ریاضی و فیزیک) , سیاسی / ایران / انتخابات / اصلا‌حات مقاوم‌تر و فراگیرتر از گذشته؟! , بانک اطلاعاتی کتاب / تاریخ چهارده معصوم(ع) از پیامبر اسلام(ص) تا قیامت , بانک اطلاعاتی کتاب / مکث آخر (مجموعه داستان) , کامپیوتر و فناوری‌اطلاعات / تلفن همراه / معرفی‌ تلفن‌همراه / Nokia ۵۳۰۰ , بانک اطلاعاتی کتاب / ارتباط با خدا , بانک اطلاعاتی کتاب / عجائب احکام امیرالمومنین (ع) , بانک اطلاعاتی کتاب / آن سوی صوفیگری , بانک اطلاعاتی کتاب / حقوق جزای اختصاصی: ویژه گروه علوم انسانی شامل: شرح درس، نکته، مثال‌های حل شده، نکات کلیدی، تست‌های طبقه‌بندی شده ... , بانک اطلاعاتی کتاب / سلاطین فلزی: اشعار اریک آدامز (منووار) , سیاسی / ایران / نیرو‌های نطامی و انتظامی ـ بسیج / الزامات"بسیج" در دهه چهارم انقلاب , بانک اطلاعاتی کتاب / مجموعه مقالات همایش گفتگوی جوانان اندیشمند ایرانی داخل و خارج از کشور , بانک اطلاعاتی کتاب / استغفار و توبه , بانک اطلاعاتی کتاب / روز رهایی: در سایه‌سار مهدی موعود (عج) ,

    برخی منابع مهم خبری
    absarnews.com ابصار , rastannews.ir راستان نیوز , tarafdari.ir طرفداری , pix2pix.org پیکس تو پیکس , afkarpress.ir روزنامه افکار , zistboom.com زیست‌بوم , https: سخت افزار مگ , hayat.ir حیات , talanews.com طلانیوز , ksabz.net خانواده سبز , literature.journals.modares.ac.ir نقد ادبی , bina.ir بینا , parlemannews.com پارلمان نیوز , musiceiranian.ir موسیقی ایرانیان , persianacademy.ir فرهنگستان زبان , farscinema.com فارس سینما , ilamefarda.ir ایلام فردا , imna.ir ایمنا , car.ir کار(خودرو) , tarashe.com تراشه , freezones.ir مرکز امور مناطق آزاد , omidnews.com امیدنیوز , hemayatonline.ir روزنامه حمایت , kheybaronline.ir خیبرآنلاین , filmnews.ir فیلم نیوز , tafahomnews.com روزنامه تفاهم , noet.ir سازمان سنجش , fardanews.com فردا نیوز , vetnews.ir وت نیوز , iusnews.ir خبرنامه دانشجویان ,



    وبگردی
    فیلم حضور تینا آخوندتبار در مسابقات بوکس!
    فیلم حضور تینا آخوندتبار در مسابقات بوکس! - این بازیگر ایرانی که مدتهاست خبری از حضور او در عرصه هنر نیست برای اولین بار مقابل حریف چینی مسابقه داد.
    فیلم لحظه فوت میوه فروش پس از درگیری با ماموران شهرداری
    فیلم لحظه فوت میوه فروش پس از درگیری با ماموران شهرداری - در صحنه درگیری ماموران شهرداری قم بادستفروشی درخیابان شاهد،ماموران باکوبیدن سردستفروش به جدول خیابان وی رابقتل رساندند
    ویدیو کامل از نبرد و اسارت شهید حریم آل الله محسن حججی
    ویدیو کامل از نبرد و اسارت شهید حریم آل الله محسن حججی - شهید محسن حججی از مدافعان حرم در سوریه بود که پس از اسارت بدست تروریست های داعش به شهادت رسید.
    جشن تولد ۶۰ سالگی مهرانه مهین‌ترابی
    جشن تولد ۶۰ سالگی مهرانه مهین‌ترابی - جمعه ۲۰ مرداد بیست و پنجمین مراسم «تولد ماه» به مناسبت سالروز تولد مهرانه مهین‌ترابی، بازیگر سینما و تلویزیون، با حضور جمعی از هنرمندان در موزه هنرهای دینی برگزار شد.
    سلفی حقارت فراموش شدنی نیست
    سلفی حقارت فراموش شدنی نیست - تصویر پشت صحنه برنامه رادیویی فرزاد حسنی و دوستانش را مشاهده می کنید.
    دختر خلخالی: پدرم خشن نبود/ اهل مماشات نبود
    دختر خلخالی: پدرم خشن نبود/ اهل مماشات نبود - مدرسه که می‌رفتم تقریباً همه معلم‌های من می‌دانستند که پدر من کیست. این خیلی اذیت می‌کرد. تک‌وتوک می‌آمدند و سفارش دوست و آشنایی را برای کاری می‌کردند.
    گروگان‌گیر مشهدی با شلیک گلوله از پای درآمد/ فیلم
    گروگان‌گیر مشهدی با شلیک گلوله از پای درآمد/ فیلم - ساعتی پیش پلیس مشهد در خیابان امام رضا (ع)، حوالی میدان بیت المقدس (فلکه آب) به فردی مظنون شد و فصد بازداشت او را داشت که این فرد برای جلوگیری از بازداشت اش یک صاحب مغازه را گروگان گرفت.
    اسکورت تامل برانگیز و عجیب خودروی مهران مدیری در مشهد!
    اسکورت تامل برانگیز و عجیب خودروی مهران مدیری در مشهد! - مهران مدیری که برای حضور در جمع مخاطبان فیلم سینمایی «ساعت 5 عصر» به مشهد رفته بود با اسکورت ویژه به سینمایی رفت که هوادارانش برای استقبال منتظر او بودند.
    حرکات عجیب احمدی  نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان!
    حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان! - حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات حمید بقایی از دوران زندان کوتاه مدتش
    آزاده نامداری تیتر یک پرتیراژترین روزنامه سوئیس/ عکس
    آزاده نامداری تیتر یک پرتیراژترین روزنامه سوئیس/ عکس - روزنامه پرتیراژ عصر سوییس بنام بلیک که بصورت رایگان توزیع میشود ، این تیتر را برای آزاده نامدارى انتخاب کرد:دورویی!
    چرا واکنش افکار عمومی به آزاده نامداری بی رحمانه است؟
    چرا واکنش افکار عمومی به آزاده نامداری بی رحمانه است؟ - متاسفانه جامعه ما و نظام ها و نهادهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی جامعه افراد را تشویق و حتی وادار می کنند چیزی غیر از آن خود واقعی خود باشند. اگر خانم نامداری خود را خیلی محجبه نشان نمی داد شاید این واکنش بی رحمانه نسبت به ایشان ایجاد نمی شد.
    فیلم | لحظه هولناک اسید پاشی در خیابان ولی‌عصر
    فیلم | لحظه هولناک اسید پاشی در خیابان ولی‌عصر - فیلم - تصاویر ضبط شده دوربین مداربسته از لحظه اسید پاشی در یک مغازه در خیابان ولی عصر تهران را در ویدئوی زیر می‌بینید.
    مزخرفات علی ضیا در دفاع از آزاده نامدای / فیلم
    مزخرفات علی ضیا در دفاع از آزاده نامدای / فیلم - علی ضیاء مجری برنامه فرمول یک درباره بحث‌های پیش آمده پیرامون عکس‌های آزاده نامداری صحبت کرده است.
    آزاده نامداری و جنجال تصاویر بی حجابش / فیلم
    آزاده نامداری و جنجال تصاویر بی حجابش / فیلم - آزاده نامداری به انتشار تصاویر بی حجابش واکنش نشان داد
    اولین فیلم از اظهارات قاتل آتنا مقابل دوربین
    اولین فیلم از اظهارات قاتل آتنا مقابل دوربین - دهان آتنا را گرفتم به اتاق پشتی بردم، او را خفه کردم و ...
     اولین تصاویر از مهران مدیری و دخترش شهرزاد
    اولین تصاویر از مهران مدیری و دخترش شهرزاد - مراسم افتتاحیه فیلم «ساعت 5 عصر» اولین ساخته مهران مدیری در حالی برگزار شد که شهرزاد دختر این کارگردان نیز در مراسم حضور داشت و برای اولین بار است که دختر مهران مدیری در چنین مراسمی حضور می یابد.
    فیلم لحظه شلیک پلیس به مهاجم مترو
    فیلم لحظه شلیک پلیس به مهاجم مترو - لحظه شلیک پلیس به مهاجم مترو / این فرد چند مسافر مترو و یک مامور ناجا را با چاقو مجروح و به سمت پلیس های دیگرحمله کرد، در اینجا بود که پلیس به او شلیک میکند...
      پربازدیدها