شنبه ۲۹ مهر ۱۳۹۶ / Saturday, 21 October, 2017

موسیقی ترکمنی


طوايفى از قوم ترکمن (اوغوزها) هزار و اندى سال پيش در منطقه ترکمن صحراى امروزى ساکن شدند. اسلاف اين طوايف از غرب چين و مغولستان به آسيا آمدند. آنان، خنياگران دوره‌گردى به‌همراه خود داشتند که اوزان ناميده مى‌شدند. اوزان‌ها زبان گوياى رنج‌ها و مشقت‌هاى مردم خود و نيز راوى تاريخ، حماسه‌ها، فرهنگ معنوي، ادب و هنر اين قوم هستند. اوزان‌ها را مى‌توان خالق و پايه‌گذار تمامى آثار بنيادى موسيقى ترکمنى دانست که يکى از انواع غنى موسيقى در نوع خود است. امروزه اخلاف اوزان‌ها را در ترکمن‌صحرا با عنوان باغشى (بخشي) مى‌شناسيم. که شايد ريشه در کلمه 'بخشيدن' به معنى هيه کردن داشته باشد به اعتقاد مردم منطقه ترکمن‌صحرا بخشى‌ها، پرخوانان يا جادو پيشکانى هستند که از سوى حق‌تعالى نفسى گرم به ايشان بخشيده شده است. آنان کسانى هستند که وجودشان وقف ديگران است و مردم را از وجود خود بهره‌مند مى‌کنند، بخشى ترکمن در همه‌جا با ساز (دوتار) و آواز، تاريخ قوم خويش را مى‌گويد. او آنقدر سخن از غم‌هاى جانکاه دارد که شايد فرصتى براى شاد زيستن و آرام زيستن نمى‌يابد. شايد به‌همين دليل است که رقص در ميان قبايل ترکمنى جاى ويژه‌اى ندارد در حالى‌که در اغلب فرهنگ‌هاى بومى اقصىٰ بخشى از ادبيات شفاهى آنان را تشکيل مى‌دهد.
بخشى ترکمن حتى در عروسى‌ها و مجالس شاد نيز سخن از زندگى و تاريخ حماسه گونهٔ قوم خود مى‌گويد، او سخن مردم خود را مى‌سرايد، اما اگر شاد نمى‌گويد با غرور مى‌گويد، استوار مى‌گويد، در مضراب‌ها، زينت‌ها، تحريرها و چرخش‌هاى ملودى اولين چيزى که جلب‌نظر مى‌کند، همين استوارى است. حتى در هق‌هق‌هاى جانگداز بخشى که حکايت اندوه غرورآميز يک قوم دارد، تداوم اين موسيقى از طريق مجالس عروسى با وجود تضاد و تفاوت ظاهرى ميان محتواى آن و مراسم عروسي، خود نشان‌دهنده ويژگى و پيچيدگى خاصى است که در فرهنگ و سنت ترکمنى وجود دارد.
موسيقى ترکمنى در فراز و نشيب‌هاى خود استادان بزرگى چون: چادوئر، جالمان، وليم‌کو، عاشوريولما، قليچ‌جان، غيجان‌چي، غاردلي، گوکلان... را به‌خود ديده است.و در حال حاضر نيز هنرمندانى چون نظرلى محجوبي، جمعه‌قلى قربانى‌پور، طواق محمد قرينجيک، دکتر محمد تکه و... اين راه را ادامه مى‌دهند.
همان‌گونه که گفته شد موسيقى ترکمنى از طبيعت و جغرافياى اين منطقه الهام گرفته است. زندگانى عشيره‌اى در ترکمن‌صحرا، باعث شده است که رابطه نزديکى بين موسيقى منطقه و مظاهر طبيعى اسب، صداى ساير حيوانات و پرندگان، حرکت رودها و آنها پديد آيد.
- موسيقى ترکمنى در چهار مقام اصلي
مخمس، تشنيد (تجنيس)، نائى و غئريق‌لار اجراء مى‌شود. مقام‌هاى فرعى و آهنگ‌هائى که در اين چهار مقام شناخته و اجراء مى‌شوند تعداد آنها در حدود ۵۰۰ است.
اين آهنگ‌ها که اغلب آنها بدون کلام اجراء مى‌شوند، در چهار سبک ويژه و جدا از يکديگر نواخته مى‌شوند: ۱. گرگان بولى (ارقاچ) ۲. خيوه بولى ۳. مارى بولى (سبک مرو) ۴. دامانابولي.
اشعار مختومقلى فراغى و ملاکمينه از مهم‌ترين منابع مقام‌هاى آوازى ترکمنى است.
از ديگر اشکال مختلف اجرائى موسيقى ترکمنى مى‌توان به ذکر، مولودى‌خواني، مهودي، لاله‌خواني، نقل‌خوانى و غزل‌خوانى اشاره کرد.
پرخوانى نيز از شيوه‌هاى موسيقى مقامى ترکمن است که در مراسم روان‌درمانى بيماران و ديگر مراسم آئين به اجراءِ آنها مبادرت مى‌شود. پُرخوانى يا پَرخوانى با حرکات نمايشى همراه است و طى ان ارواح نيک به ارواح زشت مى‌تازند و ترکمانان معتقد هستند که بيماران با اين شيوه درمان مى‌شوند. گوکلان‌هاى ترکمن هنوز اين مراسم را اجراء مى‌کنند.
برخى از سازهاى متداول در منطقه ترکمن‌صحرا عبارتند از: دوتار (تام دره)، کمانچه (قيچاق)، نى هفت‌بند (يدى وبغوم)، نى‌ زبانه‌دار (ديلى تويدوک).
مردم ترکمن نسبت به موسيقى خود شناخت کافى دارند و عموماً اسامى مقام‌ها و قطعات مختلف و متنوع آن‌را مى‌دانند و اين نشانه پيوند مردم اين منطقه ايران‌زمين با موسيقى خودشان است.
- موسيقى ترکمن
موسيقى محلى ترکمنى که نوعى موسيقى تصويرى مى‌باشد جزء موسيقى کلاسيک به‌شمار مى‌رود که کوک اصلى آن به‌فاصلهٔ يک‌چهارم صورت مى‌پذيرد.
ساز 'مادر' موسيقى ترکمن 'دوتار' بوده و از آلات ديگرى همچون قيچاق (کمانچه سه‌سيم) قوپوز زنبورک و نى ۱. نى هفت‌بندى (يدى بونون) ۲. نى زباندار (ديلى تويدک) نيز استفاده مى‌شود.
- موسيقى ترکمن بر پايهٔ ۴ دستگاه اصلى
۱. مخمس ۲. نوائى ۳. قرقلاز ۴. تشنيد استوار است. به نوازندگان و خوانندگان اين موسيقى اصطلاحاً باغشى مى‌گويند.
باغشى‌هاى اعقاب 'اوزان' هائى هستند که منعکس‌کنندگان حزن و اندوه و شادى و سرور مردم خود بودند و روايتگران بى‌نام و نشان تاريخ مى‌باشند که تمامى وقايع مذهبي، تاريخى حماسى و عاطفى مردم را به‌شيوهٔ شفاهى زينت‌بخش مجالس مى‌نمودند و همچون خنياگران عشق، بار مصائب را به‌دوش مى‌کشيدند.
مهم‌ترين پايگاه موسيقى ترکمن‌ مجالس سرور مى‌باشد و رديف‌خوانى آن نيز ويژگى‌هاى ظريفى دارد. موسيقى ترکمن موسيقى تقديسى است و مناسبات انضباطى در آن حکم‌فرما است. از آن جهت است که موسيقى ترکمن يا مفاهيم عرفانى آميخته گشته و علاقه تمامى طبقات جامعه ترکمن را به‌خود جلب کرده است.
دوتار ترکمن داراى ۱۳ پرده مى‌باشد به‌عبارت زير: ۱. باش پرده ۲. بوقارقى نوائى پرده ۳. آرا پرده ۴. آشاقى نوائى پرده ۵. باش پرده ۶. زارين پرده ۷. آچيق پرده ۸ . ترکمن پرده ۹. اوغرين پرده ۱۰. گونى پرده ۱۱. قيامت پرده ۱۲. شيروان پرده ۱۳. اولى شيروان پرده.
مطالب مرتبط

    کلمات در حال جستجو
    اظهارات ترامپ , زائران اربعین , جایزه ملی ایثار , اعتبارات تملک دارایی , امنیت سیستان و بلوچستان , قرارداد بی او تی , میان دوره‌ای , تخلیه ساختمان , حجت الله نریمانی , فروش سوخت , سند سازی , اتحاد و بیداری , ذهن ثروتمند , سازمان‌های مسئول , شیرکوه , اعمال زور , وقوع قتل , خالد الفواز , جمع آوری نخاله ها , نویز , پیشتازی , منطقه عسیر , 400 نمونه , سمن های موفق , آسیا و اقیانوسیه , جوردن هندرسون , پوتین و تیلرسون , اریحا , معماری ایرانی اسلامی , نجمه شبیری , موسسه ماه مهر , صرفه جویی برق , دادگاه عالی , نماینده مستقل کنگره آمریکا , کارگردانان هالیوود , دوران بازنشستگی , دعوت از زنان توانمند برای حضور در صحنه انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا , وضعیت اجتماعی صدر اسلام , انقلابی گری , قانون انتخابات شوراها , کارگران قراردادی , شغلش , الکساندر رودین , خطر نابودی , اسپری فلفل , پایگاه استاتژیک , اولین جلسه هیئت دولت دوازدهم , بخش هدایتگر , معاونت پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش , کشتی کروز ,

    مقالات پربیننده امروز
    بهداشت / بهداشت روانی / روش‌های خاص درمانی / جواهر درمانی , بانک اطلاعاتی کتاب / پاسخ ما , سیاسی / تاریخ سیاسی / ایران / مراحل سه‌گانه اصلاحات ارضی , بانک اطلاعاتی کتاب / مبانی پرستاری سرطان = Principles of oncology nursing , اقتصاد و بازرگانی / صادرات و واردات / حقوق تجارت / مبانی حقوقی اعتبارات اسنادی , بانک اطلاعاتی کتاب / سالار کربلا حسین‌بن علی (ع) , ورزشی / دیگر ورزشها / ورزشهای آبی / فواید ورزش شنا , شخصیت‌ها / مذهبی / عارف / ابوحمزه عبدالرحمان خراسانی , اجتماعی / مشکلات و رفاه اجتماعی / گروههای خاص ـ سالمندان / به مناسبت روز سالمند دورانی که می تواند خوش بگذرد , بانک اطلاعاتی کتاب / کتاب الاربعینیات للمعصومین الاربعه عشر علیهم‌السلام , بهداشت و درمان / بهداشت روان / اختلالات‌روحی‌و‌روانی / بی‌پناهانی ‌که‌ نه‌ تخت‌ دارند نه‌ بخت‌ , بانک اطلاعاتی کتاب / ترجمه و شرح الموجز فی اصول الفقه , گردهمایی و نمایشگاه / داخلی / نگاهی به الکامپ چهاردهم و تلکام نهم , بانک اطلاعاتی کتاب / آموزش نگارش: کتاب کار برای دانش‌آموزان دوره‌ی راهنمایی، تمرین‌های نگارشی کتاب فارسی و آزمون‌های نگارش: کلاس سوم , بانک اطلاعاتی کتاب / حقوق بین‌الملل عمومی 2' ـ '1 , بانک اطلاعاتی کتاب / تئوری اقتصاد خرد (تقرب ریاضی) همراه با حل مسائل , بانک اطلاعاتی کتاب / با بدن خود خوب رفتار کنید , دین و اندیشه / دین و مذهب / شخصیت‌ها ـ شهداء / خدایا خانواده ام را به تو می سپارم , بانک اطلاعاتی گردشگری / غار قلعه جوق ، همدان , بانک اطلاعاتی کتاب / آشنایی با حیوانات ,

    برخی منابع مهم خبری
    icana.ir خانه ملت , ictpress.ir آی سی تی , khabarkhodro.com خودرو , bamdadonline.com بامداد , itanalyze.com آی تی آنالیز , shana.ir شانا , kamooneh.com کمونه , salamaneh.com سلامانه , esfahanemrooz.ir اصفهان امروز , avapress.com صدای افغان , afkarnews.ir افکار نیوز , tehranpress.com تهران پرس , 24onlinenews.ir 24 , parsine.com پارسینه , ettelaat.com روزنامه اطلاعات , vista.ir اخبار , edunews.ir آموزش , asreazadi.com عصر آزادی , zanefarda.ir زن فردا , javanonline.ir روزنامه جوان , persianmags.com پرشین مگز , akharinnews.com آخرین , negaheemrooz.com نگاه امروز , niksalehi.com نیک صالحی , piroozionline.ir روزنامه پیروزی , tarafdari.ir طرفداری , khabarsport.com خبر ورزشی , jahaneghtesad.com روزنامه جهان اقتصاد , etedaal.ir اعتدال , irna.ir ایرنا ,



    بازرگانی موسایی باغستانی  ◊  09125436383-07633676575
    وبگردی
    فیلم | شخصی که کنار ترامپ ایستاده بدل ملانیاست
    فیلم | شخصی که کنار ترامپ ایستاده بدل ملانیاست - فیلم - کاربران شبکه های اجتماعی با انتشار این ویدئو شایعه کرده اند فردی که کنار دونالد ترامپ ایستاده، ملانیا نیست و بدل او است.
    اخاذان خیابانی که پلیس با آنها کاری ندارد !
    اخاذان خیابانی که پلیس با آنها کاری ندارد ! - با وجود آنکه همه دستگاه ها اعم از پلیس و شهرداری فعالیت پارکبانان را غیر قانونی می دانند، این افراد همچنان به دریافت پول غیرقانونی از مردم اقدام می کنند.
    رفتار نامناسب قرائتی در یک برنامه زنده
    رفتار نامناسب قرائتی در یک برنامه زنده - سن و سال كه بالا برود حوصله آدم كمتر مي شود. در پخش مستقيم هم اقتضائات و شرايطي است كه آقاي قرائتي به آن عادت ندارد. در همين ويدئو هم ايشان مي گويد دوربين را نگه داريد! يعني كاملا واضح است كه ايشان تصور مي كرده در يك برنامه ضبطي سخنراني مي كند!
    خودروهای بی کیفیت اینگونه تولید میشوند
    خودروهای بی کیفیت اینگونه تولید میشوند - کارخانه ایران خودروی مشهد در۶۰کیلومتری جاده مشهد به نیشابور و در منطقه‌ای به نام شهر جدید بینالود قرار دارد. این کارخانه دارای خطوط تولید بدنه، رنگ، تزئینات و تکمیل کاری است و در زمینی به مساحت ۷۳۰هکتار با هدف تولید۱۰۰هزار دستگاه خودروی سواری در سال ۱۳۸۷ آغاز بکار کرده است.
    حمله خانم نماینده با پایه میکروفن به معاون استاندار
    حمله خانم نماینده با پایه میکروفن به معاون استاندار - هاجر چنارانی نماینده نیشابور سخنرانی معاون استاندار خراسان رضوی را بخاطر استفاده سهوی از کلمه خراسان غربی در سخنرانی گذشته به هم زد.
    "اسیدپاشی اصفهان" هم‌چنان "معما"
    "اسیدپاشی اصفهان" هم‌چنان "معما" - این اظهارات رییس پلیس آگاهی مسیر عجیب خود را ادامه داد تا به اینجا رسید که توپ عدم دستگیری اسیدپاش را به زمین رسانه‌ها انداخت. او گفت: "این در شرایطی بود که این فرد در شرایط زمانی آن موقع به‌دنبال حساسیت بالایی که در رسانه‌ها و جامعه ایجاد شد، در نیمه راه، از ادامه مسیرش منصرف شد."
    حاشیه های مراسم ختم داود احمدی‌نژاد
    حاشیه های مراسم ختم داود احمدی‌نژاد - مراسم ترحیم مرحوم داود احمدی‌نژاد برادر رئیس جمهور سابق کشورمان عصر دیروز در مسجد امام خمینی(ره) شهرک شهید محلاتی برگزار شد.
    دختر شطرنج‌باز ایرانی به تیم ملی آمریکا پیوست
    دختر شطرنج‌باز ایرانی به تیم ملی آمریکا پیوست - دختر شطرنج‌باز ایرانی که به دلیل حضور بدون حجاب در رقابت‌های بین‌المللی از تیم ایران اخراج شد، به تیم ملی آمریکا پیوست.
    میلیاردر ایرانی بار دیگر خودرویBMW خود را به آتش کشید
    میلیاردر ایرانی بار دیگر خودرویBMW خود را به آتش کشید - فیلم / آقا این ماشینو بفروش یک پراید بخر راحت شو.
    ازدواج قربانی اسید پاشی اصفهان
    ازدواج قربانی اسید پاشی اصفهان - مرضیه ابراهیمی در جریان اسیدپاشی یکی از قرنیه‌هایش را از دست داد و بدنش نیز به‌ شدت آسیب دید و یک قسمت از سرش سوراخ شد.
    مشاهده زندگی جدید خانم رهنما فعلآ بلامانع است / عکس
    مشاهده زندگی جدید خانم رهنما فعلآ بلامانع است / عکس - عقد «بهاره رهنما» و همسرش در حرم امام رضا (ع)
    تصاویر ازدواج مجدد بهاره رهنما
    تصاویر ازدواج مجدد بهاره رهنما - بهاره رهنما که بیشتر کارهای او با مضمون ظنز و کمدی است . روز شنیه 4 شهریور با امیر خسرو عباسی ازدواج کرد.
    فیلم حضور تینا آخوندتبار در مسابقات بوکس!
    فیلم حضور تینا آخوندتبار در مسابقات بوکس! - این بازیگر ایرانی که مدتهاست خبری از حضور او در عرصه هنر نیست برای اولین بار مقابل حریف چینی مسابقه داد.
    جشن تولد ۶۰ سالگی مهرانه مهین‌ترابی
    جشن تولد ۶۰ سالگی مهرانه مهین‌ترابی - جمعه ۲۰ مرداد بیست و پنجمین مراسم «تولد ماه» به مناسبت سالروز تولد مهرانه مهین‌ترابی، بازیگر سینما و تلویزیون، با حضور جمعی از هنرمندان در موزه هنرهای دینی برگزار شد.
    حرکات عجیب احمدی  نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان!
    حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان! - حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات حمید بقایی از دوران زندان کوتاه مدتش
      پربازدیدها