سه شنبه ۱۳ مرداد ۱۳۹۴ / Tuesday, 4 August, 2015

مثل‌های فارسی

امثال و اصطلاحات رایج در میان هر قوم و ملت از ارکان مهم زبان و ادب آن قوم و نموداری از ذوق و قریحه و صفات روحی و اخلاقی و افکار و تصورات و رسوم و عادات آن ملت است. در طی هزاران سال شکفته و نشر یافته و در هر کشور برحسب اختصاصات قومی و فرهنگی و آداب و سنن و مذهب و حتی وضع جغرافیائی و سیاسی آن کشور ویژگی‌های خاصی پیدا کرده است.
اغلب امثال در لباس استعاره یا کنایه و یا در قالب کلامی موزون و دلنشین بیان شده است و حاوی اندیشه‌های عمیق و سودمند و یا انتقادی شدید و طنزآمیز از رفتار و گفتار آدمیان و نابسامانی‌ها اخلاقی و وضع غلط جامعه می‌باشند. در روزگاران گذشته توسط مردمانی با ذوق و حساس و شوخ‌طبع و نکته‌سنج و علاقه‌مند به تربیت و هدایت خلق ساخته شده‌اند.
استفاده از مثل در گفتار و نوشتار، کلام گوینده یا نویسنده را آرایش می‌دهد.
شعرا و نویسندگان بزرگ نیز گاهی برای بیان مقصود و تفهیم بیشتر سخن خویش به امثال توسل جسته‌اند و عباراتی زیبا و دلنشین آورده و یا ابیات نغز و لطیفی به رشته علم کشیده‌اند.
در هر صورت امثال سایره یکی از شاخه‌های بسیار مهم و ارزنده ادبیات و سند معتبر و بی‌چون و چرای از ادب و فرهنگ روزگار گذشته سرزمین ما است.
گردآوری امثال فارسی نخستین بار در سال ۱۰۵۱ هـ.ق. توسط ادیبی به‌نام میرزا محمدحیله رودی (یا هیله‌رودی) صورت گرفته و کار او تحت‌عنوان جامع‌التمثیل انتشار یافته است.
چندی بعد از تألیف جامع‌التمثیل ادیب دیگری که برخی نام او را محمدصادق صادقی اصفهانی و برخی دیگر حاج میرزا علی‌اکبر خان قائم‌مقامی دانسته‌اند به تألیف دانش‌نامه بزرگی به‌نام شاهد دست زده و در فصل هشتادم کتاب خود بخشی را به امثال فارسی اختصاص داده و در آن پانصد و شصت مَثَل فارسی را ذکر کرده است. به هر حال پس از تألیف جامع‌التمثیل مدت سه قرن ظاهراً هیچ‌گونه تألیف مهم و مستقل دیگری در زمینه امثال فارسی صورت نگرفته این بی‌اعتنائی به امثال و حِکَم همچنان ادامه داشته تا آن که در سال ۱۳۳۹ هـ.ق. مجموعه کوچکی تحت عنوان هزار و یک سخن در امثال و نصایح و حِکَم فارسی تألیف امیرقلی امینی در برلن به چاپ رسیده.
اما نخستین فرهنگ جامع و بزرگ در زمینه امثال فارسی در سال ۱۳۱۰ شمسی تحت‌عنوان امثال و حِکَم توسط ادیب و دانشمند بزرگ معاصر علی‌اکبر دهخدا تألیف شده که باید آن را کاملترین و معتبرترین فرهنگ در زمینه امثال و حکم فارسی دانست.
تألیف دیگر در این موضوع 'دوازد هزار مثل فارسی و سی هزار معادل آنها' اثر دکتر ابراهیم شکورزاده بلوری است که جدا از تعداد امثال این فرهنگ معادل‌های فراوان هر مثل را نیز به همراه دارد.
- منظور از 'ر.ک' ، جمله 'رجوع کنید' است.
- منظور از 'ع' کلمه 'عامیانه' است.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
شرودر , آزمون وروردی مدارس , هموارشدن , مقامات بلند پایه , اشکانیان , طاغوت , DrawBraille , حبقه مفقوده , برند حلال , جوادی , زیرخاکی , کماندوی داعشی , جنجان عروسی , خونرسانی , سینماهای تهران , 27واحد , کبودوال , سرگرم , ویروس یاب , هومیان ,

مقالات پربیننده امروز
تفریح و سرگرمی / طالع بینی / طالع بینی ماه تولد / زن متولد مهر , کامپیوتر و فناوری‌اطلاعات / تلفن همراه / موبایل / امنیت فعالیت‌های محتوایی تلفن‌همراه , فرهنگ و جامعه / گاه‌شمار / گاه‌شمار تاریخ ـ میلادی / خلبان جنگنده داستان نگارشد (در این روز ۱۵ سپتامبر) , فرهنگی و هنری / کتاب و نشر / معرفی کتاب / آیا ممکن است؟! , فرهنگی و هنری / ادبیات و شعر / ادبیات و شعر / این آتش بی رنگ , بانک اطلاعاتی کتاب / آموزش و تمرین خوشنویسی خط نستعلیق تحریری از حرف تا سطر , بانک اطلاعاتی کتاب / حسابداری شرکتها , دین و اندیشه / دین و مذهب / دین و سیاست / بشر و بشیر , بانک اطلاعاتی کتاب / حیات پاکان: داستان‌هایی از زندگی امام حسن محمدباقر, امام جعفر صادق و امام موسی کاظم (ع) , بانک اطلاعاتی کتاب / خودآموز گام به گام مکانیکال دسکتاپ 2004 , بانک اطلاعاتی کتاب / لطیفه‌های بامزه , بانک اطلاعاتی کتاب / حسنی میون خواب خوش , بانک اطلاعاتی کتاب / بازگشت به زندگی , بانک اطلاعاتی کتاب / رساله مناسک حج , اجتماعی / گردشگری / انواع گردشگری , سیاسی / تاریخ سیاسی / ایران / از فدائیان تا مؤتلفه , بانک اطلاعاتی کتاب / از دریچه نقد: (گفتارها و جستارهای انتقادی ادبی) , بهداشت و درمان / تغذیه و سلامتی / خواص مواد غذایی / تخم مرغ بخورید چاق نمی شوید ! , بانک اطلاعاتی کتاب / بانک اطلاعاتی Access 2002 شاخه کاردانش استاندارد مهارت: رایانه کار درجه 2 شماره استاندارد: 28/ 42-3 , بانک اطلاعاتی کتاب / کوییدیچ در گذر زمان ,



محسن یگانه با هواداران در خیابان / تصاویر اینستاگرامی - سلفی جالب محسن یگانه با هوادارانش در خیابان، یک سورپرایز بی نظیر برای هواداران محسن که برای غیر هوادارانش چیزی جز ترافیک نداشت.
آقازاده به روایت آقازاده / تصاویر - عارف پوستین دوز ؛ فرزند نعمت ا.. پوستین دوز، مدیر عامل شرکت ملی مس ایران و مدیر عامل سابق گروه خودرو سازی سایپا اخیرا در صفحه شخصی خود عکسهای جالب و متنوعی از خود را منتشر کرده است.
فیلم / جنجالی‌ترین اظهارات روحانی - در فیلم پیش رو گوشه‌هایی از جنجالی‌ترین اظهارات وی از زمان مناظره‌های انتخاباتی تا امروز را مشاهده می‌کنید.
فیلم/ لحظه بلعیدن خدمه توسط موتور هواپیما - هواپیمایی قاتل از کار درآمد و خدمه پرواز را به شکل فجیعی به قتل رساند.
گفتگو با واسطه‌گران ازدواج ! - در جامعه ما مرد هر چه که باشد؛ دختر برایش پیدا می‌شود، ولی دختر اگر کوچک‌ترین مشکلی داشته باشد، نمی‌تواند ازدواج کند. الان هم پسرها به نوعی معتقدند که دختر برایشان فراوان است و در هر خانه‌ای را که بزنیم، کلی دختر دم بخت برایمان نشسته است.
دندانپزشک پیام صادقیان ! / تصاویر اینستاگرامی - پیام صادقیان با انتشار این عکس از خانم دکتر دندانپزشک برای درست کردن دندان هایش تشکر کرده است. محسن افشانی هم در کلینیک دندانپزشکی در کنار خانم دکتر و دستیارانش سلفی گرفته است.
بدون هیچ صحبتی فقط تماشا کنید - بدون هیچ صحبتی فقط تماشا کنید
هجوم عکس سلفی با پزرعروس در تهران - شروع برنامه ماه عسل 94 با اجرای علیخانی که به دلیل موضوع دور از انتظاری که به آن برنامه اختصاص داده بود؛ حسابی مخاطبان را دلسرد کرد و در ادامه هم، این دلسردی با حضورمهمانی با شغل پزری عروس! در این برنامه، تکمیل شد.
عکسی جدید از بهادر زمانی در گریم حضرت عباس (ع) - بهادر زمانی در گریم حضرت عباس (ع) در نمایی از فیلم رستاخیز در کنار تهیه کننده این مجموعه. احتمالا بهادر حالا که دیده فیلمشان قرار نیست اکران بشود روی به منتشر کردن عکس های آن در شبکه های اجتماعی و فضای مجازی آورده است تا در آن محیطِ پر مخاطب برجسته و دیده شوند.
تصاویر نشست عوامل سریال پایتخت - نشست صمیمانه عوامل سریال پایتخت با اصحاب رسانه
سلفی با جسد دانشجویان ایرانی ! / تصاویر - عکاسی و سلفی گرفتن در کلاس‌های تشریح پزشکی و انتشار آن در فضای مجازی، پدیده‌ای است که این روزها در حال فراگیر شدن است؛ پدیده‌ای که شاید در هیچ کجای دنیا مانند کشور ما به این صورت دیده نشود.
گفتگو با تازه عروس سینمای ایران در شب ازدواجش - گلاره عباسی بازیگر سینما و تلویزیون به خانه بخت رفت.
الناز حبیبی در فروشگاه شاهرخ استخری / تصاویر - عکس جدید سحر قریشی، بهاره کیان افشار، لیندا کیانی، شهرزاد عبدالمجید، کوروش تهامی در روز تولد همسرش، عکس یادگاری نفیسه روشن با کودکان افغان و تصاویر تتلو در ناو جنگی و ...
صحنه نادر شکار شیرها وسط جاده / تصاویر - در این گزارش تصویری که در دو روز اخیر منتشر شده و میلیون‌ها کاربر آن را تماشا کرده‌اند شاهد شکار دو شیر نر در وسط جاده‌ای در آفریقای جنوبی که در برابر چشمان حیرت زده دهها توریست رخ داد، خواهیم بود.
سلفی همسر شهرام محمودی / تصاویر اینستاگرامی - علی لهراسبی، مهدی ماهانی و کامبیز دیرباز چند روز مانده به تعطیلات به پیشواز تفریحات تابستانی در ترکیه رفته اند. سلفی فرزاد حسنی با نیما کرمی، علیرضا جاوید نیا، مژده لواسانی، ژیلا صادقی و صبا راد در حاشیه مراسم یادبود زنده یاد مهران دوستی.
فیلم/ توضیحات مجری زن درباره روزه‌خواری در آنتن زنده - صبا راد مجری برنامه «به خانه بر‌می‌گردیم» که در برنامه زنده تلویزیون به طور ناخواسته مزه غذایی را چشید، توضیحاتی در این خصوص ارائه کرد.
جنجال کلیپ هسته‌ای «تتلو» / ویدئو - تصاویر حرفه‌ای و قاب‌های هوشمندانه و کارگردانی درستی که در یک کلیپ با مضمون انرژی هسته‌ای دیده می‌شود، هم به لحاظ ساختار و هم از نگاه مضمون اتفاق خوبی محسوب می‌شود، اما اینکه کلیپ انرژی هسته‌ای را چه کسی خوانده بسیار جالب است!
رونمایی از فاجعه ملی در یک مسابقه تلویزیونی / فیلم - مسابقه تلویزیونی «ثانیه ها» که از شبکه دوم سیما پخش می شود، سطح پایین اطلاعات عمومی و سرانه مطالعه در کشور را به نمایش گذاشت. هر یک از شرکت کنندگان در این مسابقه، نماینده هزاران نفر از افراد جامعه هستند که اطلاعات عمومی آنها در حد یک دانش آموز سال دوم ابتدایی است.
عکس جدید از مهناز افشار و دخترش / عکس - بعد از ازدواج پر سر و صدای مهناز افشار با یاسین رامین پسر محمدعلی رامین معاون مطبوعاتی دولت احمدی‌نژاد، این زوج جوان وارد ماجراجویی جدیدی شده‌اند.
مهران غفوریان و همسر در تعطیلات. - مارال فرجاد، نگین صدق گویا، سیاوش خیرابی و امین زندگانی در پشت صحنه سریال جدیدشان. رز رضوی در یک جشنواره خیریه در شیراز. امیر مهدی کیا و ساغر عزیزی در نمایی از سریال معمای شاه در نقش محمدرضا شاه و فرح پهلوی.
پربازدیدها
تخریب باغ خیام با لودرهای مجاز/باغ ۶هکتاری قربانی«جهان مال»می شود - محیط زیست خراسان در حالی گودبرداری و تخریب باغ ۶.۵ هکتاری خیام ۱۸ مشهد را تایید می کند که حفظ و تثبیت باغ های شهری در مشهد از مصوبات شورای عالی معماری و شهرسازی است.
با دیدن این ویدئوی برنامه 90 تشخیص بدهید موفق ترین تیم نقل و انتقالات کدام است - با دیدن این ویدئوی برنامه 90 تشخیص بدهید موفق ترین تیم نقل و انتقالات کدام است در کلیپ زیر آنالیزی از عملکرد تیم‌ها در نقل و انتقالات لیگ برتر پانزدهم را می‌بینید.
لاوروف: کمک‌ نظامی به دولت دمشق را ادامه می‌دهیم - وزیر امور خارجه روسیه اعلام کرد، مسکو امیدوار است واشنگتن و ریاض برای حل مناقشات و درگیری‌ها در سوریه کمک مفید و موثر ارائه دهند.
استقلال بهترین تیم شد، پرونده راه‌آهن - پیکان بی‌نتیجه ماند+فیلم - خبرگزاری تسنیم: هفدهمین سال برنامه نود در شبی جنجالی آغاز شد که در این برنامه پرونده معروف راه‌آهن و پیکان به نتیجه نرسید.
وقتی در اسپانیا بودی، روزنامه خوب بود - رسانه‌های اسپانیایی پس از سخنان اخیر گواردیولا دست به کار شده و نوع واکنش او علیه روزنامه‌های آلمانی را نقد کرده‌اند.
همکاری سیما برای تبلیغ فیلم محمدرسول‌الله(ص) - دکتر علی‌اصغر پورمحمدی، معاون سیما با قدردانی از تلاش موثر عوامل فیلم محمد(ص)، توجه بیشتر هنرمندان و سینماگران را به تولیدات پاک ارزشی و متعهدانه خواستار شد.
دولت در دوران پساتوافق زیرساخت‌های اقتصاد مقاومتی را ایجاد کند - خبرگزاری تسنیم: عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس با تاکید بر لزوم توجه به حل مشکلات اقتصادی گفت: دولت باید زیرساخت‌های اقتصاد مقاومتی را ایجاد کند و تلاش کند تا فضای اقتصادی از اتکا به درآمدهای نفتی فاصله بگیرد.
انتخاب بهترین تیم در فصل نقل و انتقالات/ دکل سرقت شده هم به میدان آمد!+فیلم - مخاطبان برنامه 90 تیمی که بهترین عملکرد را در فصل نقل و انتقالات داشته است را انتخاب کردند.
نقاط قوت پوشش اخبار هسته‌ای در رسانه ملی - مواضع رسانه ملی در پوشش اخبار مذاکرات، همچنان محور بحث‌ها و نقدهای منصفانه و گاه غیرمنصفانه است در حالی که نه‌تنها رئیس رسانه ملی رویکرد همکاران خود را واقع‌گرایانه عنوان ...
ماجراهای شیرین یک قالیشویی - سریال «دودکش» که از شبکه پنج پخش می‌شود، قصه خود را در یک فضای بینابینی خانه و محل کار روایت می‌کند به این معنی که لوکیشن و موقعیت اصلی داستان ...