پنج شنبه ۱۲ شهریور ۱۳۹۴ / Thursday, 3 September, 2015

مثل‌های فارسی

امثال و اصطلاحات رایج در میان هر قوم و ملت از ارکان مهم زبان و ادب آن قوم و نموداری از ذوق و قریحه و صفات روحی و اخلاقی و افکار و تصورات و رسوم و عادات آن ملت است. در طی هزاران سال شکفته و نشر یافته و در هر کشور برحسب اختصاصات قومی و فرهنگی و آداب و سنن و مذهب و حتی وضع جغرافیائی و سیاسی آن کشور ویژگی‌های خاصی پیدا کرده است.
اغلب امثال در لباس استعاره یا کنایه و یا در قالب کلامی موزون و دلنشین بیان شده است و حاوی اندیشه‌های عمیق و سودمند و یا انتقادی شدید و طنزآمیز از رفتار و گفتار آدمیان و نابسامانی‌ها اخلاقی و وضع غلط جامعه می‌باشند. در روزگاران گذشته توسط مردمانی با ذوق و حساس و شوخ‌طبع و نکته‌سنج و علاقه‌مند به تربیت و هدایت خلق ساخته شده‌اند.
استفاده از مثل در گفتار و نوشتار، کلام گوینده یا نویسنده را آرایش می‌دهد.
شعرا و نویسندگان بزرگ نیز گاهی برای بیان مقصود و تفهیم بیشتر سخن خویش به امثال توسل جسته‌اند و عباراتی زیبا و دلنشین آورده و یا ابیات نغز و لطیفی به رشته علم کشیده‌اند.
در هر صورت امثال سایره یکی از شاخه‌های بسیار مهم و ارزنده ادبیات و سند معتبر و بی‌چون و چرای از ادب و فرهنگ روزگار گذشته سرزمین ما است.
گردآوری امثال فارسی نخستین بار در سال ۱۰۵۱ هـ.ق. توسط ادیبی به‌نام میرزا محمدحیله رودی (یا هیله‌رودی) صورت گرفته و کار او تحت‌عنوان جامع‌التمثیل انتشار یافته است.
چندی بعد از تألیف جامع‌التمثیل ادیب دیگری که برخی نام او را محمدصادق صادقی اصفهانی و برخی دیگر حاج میرزا علی‌اکبر خان قائم‌مقامی دانسته‌اند به تألیف دانش‌نامه بزرگی به‌نام شاهد دست زده و در فصل هشتادم کتاب خود بخشی را به امثال فارسی اختصاص داده و در آن پانصد و شصت مَثَل فارسی را ذکر کرده است. به هر حال پس از تألیف جامع‌التمثیل مدت سه قرن ظاهراً هیچ‌گونه تألیف مهم و مستقل دیگری در زمینه امثال فارسی صورت نگرفته این بی‌اعتنائی به امثال و حِکَم همچنان ادامه داشته تا آن که در سال ۱۳۳۹ هـ.ق. مجموعه کوچکی تحت عنوان هزار و یک سخن در امثال و نصایح و حِکَم فارسی تألیف امیرقلی امینی در برلن به چاپ رسیده.
اما نخستین فرهنگ جامع و بزرگ در زمینه امثال فارسی در سال ۱۳۱۰ شمسی تحت‌عنوان امثال و حِکَم توسط ادیب و دانشمند بزرگ معاصر علی‌اکبر دهخدا تألیف شده که باید آن را کاملترین و معتبرترین فرهنگ در زمینه امثال و حکم فارسی دانست.
تألیف دیگر در این موضوع 'دوازد هزار مثل فارسی و سی هزار معادل آنها' اثر دکتر ابراهیم شکورزاده بلوری است که جدا از تعداد امثال این فرهنگ معادل‌های فراوان هر مثل را نیز به همراه دارد.
- منظور از 'ر.ک' ، جمله 'رجوع کنید' است.
- منظور از 'ع' کلمه 'عامیانه' است.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
مامران هواپیما , مظفر الوندی , ماراتن بوستون , بویینگ , خانواده؛ , بهرهبرداری , معنا , پلیس هنگ کنگ , تیم ملی انگلیس , برریس , خانواده یمنی , اژدهای دریا , راه های کسب جم , rohani , وزیر آموزش و پرورش , مناسبات , یعالون , مسائل نظامی , ابراهیم فیاضی , کارگردن تئاتر ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / رنگین‌کمان کودکان , بانک اطلاعاتی کتاب / موش کوچولوی دانا و مار زورگو: بر اساس حکایتی از مرزبان‌نامه , بانک اطلاعاتی کتاب / Oxford advanced learner's dictionary 2004 , علمی و آموزشی / کشاورزی و شیلات / دامپزشکی / رفع مشکلات ناباروری در گاوهای شیری , بانک اطلاعاتی کتاب / بیماری‌های غدد و متابولیسم , دین و اندیشه / دین و مذهب / زن در اسلام / ‏جایگاه زن در فلسفه افلاطون , بانک اطلاعاتی کتاب / قلاب‌بافی تماشا , علم و زندگی / نجوم / هوا و فضا / باستانشناسی فضایی , علمی و آموزشی / صنایع / تربیت همراه با عشق و امنیت , علوم انسانی / مدیریت و خدمات اداری / روابط عمومی / استعداد برقراری رابطه , شخصیت‌ها / فرهنگی و هنری / نقاش / سهیل فسائی , بانک اطلاعاتی کتاب / اشارات "نامه‌ای سرگشاده به دانشجویان و دانش‌پوهان طب نوین" , بانک اطلاعاتی کتاب / فتح مکه , موفقیت / زندگی / زندگی بهتر / دلبستگی یا تنفر ؟ , علمی و آموزشی / آموزش و پرورش / مدیریت مدارس ـ دانش آموزان / کمک به کودک در انجام تکالیف مدرسه , اجتماعی / محیط زیست / جنگل‌ها / راهبردهای مدیریت پایدار جنگل‌ها , اقتصاد و بازرگانی / اقتصاد مالی / مزایا و معایب روند تثبیت نرخ ارز , بانک اطلاعاتی کتاب / جانورشناسی عمومی: بندپایان , بانک اطلاعاتی گردشگری / عمارت مدرسه مروی ، تهران , بانک اطلاعاتی کتاب / تاریخ خوارزمشاهیان ,



دستگیری رامبد جوان برای خرید مواد مخدر / دوربین مخفی - ماشین آقای رامبد جوان مجری برنامه خندوانه تو این دوربین مخفی به خاطر داشتن مواد مخدر توقیف میشود و ...
حضور یک معتاد کارتن خواب در نشست خبری - در خلال این برنامه یک معتاد بی سرپناه برای مواجه مستقیم با مسولان به استودیو شبکه خبر هدایت شد. وی اعلام کرد تاکنون ۵ بار به کمپ ترک اعتیاد رفته اما به دلیل نبود کار و انگیزه زندگی مجددا گرفتار اعتیاد شده است.
کشف ضدانقلاب جدید توسط آقای وزیر ! - این روزها وزیر صنعت و خودروسازان در حالی بر طبل توخالی گرانی خودرو می‌کوبند و ضد انقلاب را منشاء نارضایتی‌ها از قیمت و کیفیت خودروها عنوان می‌کنند که افراد زیادی به دلیل پایین بودن کیفیت خودروهای صفر برای خرید دست نگه داشته‌اند و همین مسئله باعث انباشت خودرو در پارکینگ‌های خودروسازان شده است.
گلزار و آمیتاباچام در روی جلد مجله / عکس - این روزها شایعاتی در مورد بازی محمد رضا گلزار هنرپیشه صاحب نام کشورمان در یک فیلم مشترک هندی ایرانی منتشر شده است که هنوز مشخص نیست که این طرح به کجا می انجامد.در همین حال محمد رضا گلزار در یک اقدام پیش دستانه عکسی منتشر کرده است که یکی از طرفدارانش ساخته و اورا کنار آمیتا باچان بر روی یک مجله ساختگی نشان می دهد....
«تعبیر وارونه یک رویا» و تحقیر سیستم اطلاعاتی ایران - برای چنین کارهایی باید هنرمندانی آستین بالا بزنند که شاید به رنگ ارغوان ها را ساخته اند! کسانی که این گفتمان را خوب فهم کرده اند؛ به اجزای آن مسلط هستند و دغدغه های آن را درک می کنند! با همه احترام به کارگردانانی که نبردهای اطلاعاتی را در حد بازی دزد و پلیس می دانند، بهتر است آنان همان دزد و پلیس ها را بسازند!
«لیلا» بدبخت‌تر از «ستایش» - «تنهایی لیلا» سریالی است که زن ایرانی را موجودی منفعل به تصویر می‌کشد. از صدر اسلام تا همین امروز زنان فعال در جامعه در کسوت‌های مختلف، عامل پویای جامعه اسلامی - ایرانی بوده‌اند.
مرحوم بیت‌الله عباسپور در مسابقات جهانی / فیلم - قهرمان پرورش اندام ایران شامگاه سه‌شنبه سوم شهریورماه 1394 و پس از ماه‌ها رنج ناشی از بیماری، در بیمارستان آتیه تهران درگذشت. این ویدئو، فیگورهای عباسپور را در مسابقات پروش اندام IFBB 2012 نمایش می‌دهد.
خاطرات تکان دهنده احمدی مقدم از دستورات احمدی نژاد - احمدی نژاد گفت: «بروید رئیس دولت اصلاحات و بقیه را دستگیر کنید و شر همه را کم کنید» ، گفتم: «مرد حسابی! چه می‌گویی؟ می‌روی می‌گویی خس و خاشاک و آت و آشغال، و حالا می‌گویی بگیرید ببرید و تمام»؟
باز کردن قفل پژو ساخت ایران در یک ثانیه / فیلم - ویدئویی که توسط منبعی ناشناس در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده، یک مرد را نشان می‌دهد که با استفاده از پیچ‌گشتی و چاقو، درها و صندوق‌عقب محصولات پژو ساخت ایران را به راحتی و در عرض مدت یک ثانیه باز می‌کند. دوباره قفل هم میکند !
آقازاده معاون احمدی نژاد در استخر! / عکس - عکس سلفی کیان علی آبادی فرزند محمد علی آبادی از حلقه اول احمدی نژاد
استفاده از زنان در تبلیغات خودروهای ایرانی / تصاویر - این روزها که در شبکه های اجتماعی و رسانه ها صحبت از عدم خرید خودرو به خصوص خودروی صفر است، برخی تصاویر نیز گوشی به گوشی می شود که تبلیغ خودروی ایران خودرو است.
گفت و گو با سه مادر معتاد به شیشه در حاشیه بزرگراه - مرجان مادر دو تا سه قلو است که با تمام استعدادهای عجیب و غریبش ته یک بن بست دست و پا می زند. نسرین که همین چند وقت پیش برای ترک اعتیاد به کمپ رفت اما نتوانست دوام بیاورد.
اولین عکس منتشر شده از گلاره عباسی و همسرش - گلاره عباسی بتازگی ازدواج کرده است. در مراسم رونمایی از نخستین فیلم نرگس آبیار برای اولین بار گلاره عباسی به همراه همسرش در انظار ظاهر شد.
گزارش تصویری از اکران فیلم نرگس آبیار - مراسم رونمايى از فيلم " اشيا از آنچه در آينه مى بينيد به شما نزديكترند" به كارگردانى نرگس آبيار با حضور عوامل فيلم و جمعى از هنرمندان در موزه سينما برگزار شد.
جنجال پوشش بازیگران زن تئاتر پینوکیا / تصاویر - نمایشی که از 15 مرداد اجرایش درسالن ناظرزاده تماشاخانه ایرانشهر آغاز شده بود، پس از سه روز اجرا توقیف شد. در این نمایش بازیگرانی چون پرستو گلستانی، محمد صادق ملک (ملکی )، محمد نادری، بهروز پناهده، پوریا رحیمی سام، شهره سلطانی به ایفای نقش پرداختند.
گزارشی از ایران که در اسراعیل پخش شد / فیلم - کانال ۱۰ تلویزیون رژیم صهیونیستی که در خاک فلسطین اشغالی پخش می‌شود به تازگی مستندی با عنوان «نگاهی از داخل ایران» را در اختیار مخاطبان خود قرار داده است.
رونمایی از عطر لیلا اوتادی ! / تصاویر - پيشنهادشون براى توليد عطر به نام من براى طرفداران عزيزم رو پذيرفتم، اينكه پيش توليد و توليد عطرها با دو رايحه كاملا متفاوت و ديزاين جذاب يكسال بطول انجاميد،حساسيت من براى هرچه بهتر شدن عطرها و دقت نظر و جلسات متمادى با شركت بود،
فقیهه سلطانی و رویا نونهالی / تصاویر اینستاگرامی - سلفی جالب محسن یگانه با هوادارانش در خیابان، یک سورپرایز بی نظیر برای هواداران محسن که برای غیر هوادارانش چیزی جز ترافیک نداشت.
آقازاده به روایت آقازاده / تصاویر - عارف پوستین دوز ؛ فرزند نعمت ا.. پوستین دوز، مدیر عامل شرکت ملی مس ایران و مدیر عامل سابق گروه خودرو سازی سایپا اخیرا در صفحه شخصی خود عکسهای جالب و متنوعی از خود را منتشر کرده است.
فیلم/ لحظه بلعیدن خدمه توسط موتور هواپیما - هواپیمایی قاتل از کار درآمد و خدمه پرواز را به شکل فجیعی به قتل رساند.
پربازدیدها
پژوهش و پایان‌نامه‌ها - پایان‌نامه‌های تحصیلی ازجمله تولیدات علمی قابل استناد هستند که با وجود ارائه پژوهش‌های عمیق، جزئی‌نگر و کاربردی کمتر مورد توجه قرار می‌گیرند.
افزایش آمار طلاق/ وضعیت بیمه قالیبافان - جزئیات بررسی اصلاح قانون معلولان، فعالیت صندوق بازنشستگی در بخش حمل و نقل، بیمه ۵۲۵ هزار قالیباف و هنرمندصنایع دستی، افزایش ۱۱.۵ درصدی طلاق در ۵ ماهه امسال، از مهمترین اخبار حوزه بهزیستی و رفاه بود.
نیازمند اعتماد به نفس برای غلبه بر تحریم های سیاسی-روانی هستیم - حمید بعیدی نژاد با تاکید بر اینکه بخش مهمی از تحریم ها مبنای قانونی ندارد و صرفا ناشی از فضای روانی و سیاسی علیه ایران است گفت: امروز بیش از هر چیز به یک اعتماد به نفس نیازمندیم که بر ذهنیت اینکه تحریم در حوزه های مختلف یک واقعیت است، غلبه کنیم و وارد فضای پس از تحریم گردیم.
سیمای عفاف در سیمای ملی - در دنیای الکترونیکی امروز و در میان عواملی که جوامع بشری را به تغییر یا تثبیت ارزش‌ها و فرهنگ‌ها می‌کشاند، رسانه‌ها مهم‌ترین و تأثیرگذارترین عامل هستند. رسانه‌های جمعی بوی‍‍‍‍ژه سینما ...
وزارت صنعت درباره «اظهارات خودرویی و جنجال برانگیز نعمت‌زاده» اطلاعیه داد - مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت صنعت،معدن وتجارت در خصوص مصاحبه مطبوعاتی روز دوشنبه مورخ 94/6/9 وزیر صنعت، معدن و تجارت به ادامه...
اوباما آرای کافی سنا را برای اجرای «برجام» به دست آورد - پس از هفته‌ها کش مکش، روز چهارشنبه سی و چهارمین عضو سنای آمریکا هم از توافق هسته‌ای اعلام حمایت کرد تا عملا اوباما آرای کافی ادامه...
افزایش نرخ کارمزد فروش بنزین - مدیر بازرگانی شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی با تشریح آخرین وضعیت افزایش نرخ کارمزد فروش بنزین در جایگاه‌‌ها اعلام کرد: اجرای طرح ادامه...
نمایندگی لبو فروشی جناب خان در کشورهای خارجی + فیلم - در برنامه خندوانه چهارشنبه شب جناب خان موفق شد نمایندگی لبوفروشی خود را در چند کشور خارجی افتتاح کند.
عربستان برای حمله به صنعاء آماده می‌شود - گروه بین الملل: بعد از بی‌نتیجه ماندن حملات هوایی عربستان و ائتلاف تحت رهبری‌اش به یمن، این کشور و طرح مشارکت مستقیم زمینی در درگیری‌های ...
سقوط والیبال و حسرتی که به دل فوتبال ماند/ دردسر جدید استقلال! - برگزاری دیدار تیم‎های ستارگان ایران و جهان در این هفته مهم بود اما نمی‌توان اهمیت دیگر اتفاقات را نادیده گرفت مثل افشاگری در والیبال، غیرقانونی بودن امضای مسئولان آبی‌ها و نایب قهرمانی کشتی‎گیران.