ویستا مرجع مهمترین عناوین خبری / چهارشنبه ۲۹ مرداد ۱۳۹۳ / Wednesday, 20 August, 2014 /

پیشینه نساجی سنتی در ایران

هرودت مورخ معروف يونانى از نساجى ايران در ادوار قبل از ميلاد سخن گفته است. اولين نشانه‌ها از وجود پارچه‌هاى بافته شده در ايران، متعلق به ۴۰۰۰ سال ق.م است؛ که در حفريات شوش بدست آمده است. همچنين بخشى از يک وسيلهٔ مخصوص ريسندگى در تپه حصار متعلق به ۳۰۰۰ سال ق.م کشف شده که مى‌تواند نشانه‌اى از تکامل ريسندگى در آن دوران باشد. پس از آن يعنى در حدود ۲۵۰۰ تا ۲۷۰۰ ق.م بافندگى کاملاً معمول بوده و پارچه‌هاى مرغوبى از پشم گوسفند و موى بز و يا با رشته‌‌هاى طلا و نقره بافته شده است. از روى نمونه‌هاى سنگتراشى باقى‌مانده از دورهٔ مادها، مشخص مى‌شود که نساجى در اين دوران کاملاً مرسوم بوده است.
در دوران هخامنشي، نساجى ايران در زمينه بافت پارچه‌هاى پشمى نرم و لطيف بوده؛ همينطور از پارچه‌هاى زرى در اين اوان ياد شده که براى لباس و سراپرده بکار مى‌رفته و معروف بوده است.
از دورهٔ اشکانى به‌جز چند نمونهٔ اندک که منسوب به اين دوران است، چيز مهمى باقى نمانده است.
در دوره ساساني، صنعت پارچه‌بافى از صنايع مهم ايرانيان بوده؛ گفته مى‌شود که هنرى بسيار زيبا و نفيس بود که حتى بيرق امپراتورى روم از آن تهيه مى‌شد و پارچه‌هاى ابريشمى چين را نيز به شدت تحت تأثير خود قرار داده در دوره ساسانى فن بافندگى در اوج عظمت خود قرار داشته و پارچه‌هاى ابريشمى که از اين دوران به ما رسيده، اشکال و رسم‌هاى تزئينى شامل مجموعه‌هاى دواير و اشکال هندسى و تصاوير حيوانات و پرندگان و يا سواران در حال شکار را در معرض ديد قرار مى‌دهد.
در دورهٔ اسلامى و اوايل آن صنعت نساجى متأثر از هنر بافندگى ساسانى است و از نظر تکنيک تغييرى حاصل نشده و تنها نقوش و طرح‌ها تغيير کرده‌اند.
در فاصلهٔ قرن دوم تا چهارم هـ . ق بافندگى و نساجى در ايران رشد بيشترى داشته و در موزهٔ صنايع اسلامى قاهره، نمونه‌هايى از آثار نساجى اين دوران نگهدارى مى‌شود که متعلق به مرو و نيشابور است.
در دورهٔ امويان و عباسيان بافت پارچه‌هاى زربفت و ابريشم معمول بوده است. از تفاوت نقوش اين دوره با پارچه‌هاى ساساني، استفاده از خط در حاشيه پارچه‌هاى عصر اسلامى است که از جنس پشم يا ابريشم است.
بعضى محققين معتقدند که صنعت نساجى در زمان سلجوقيان به درجه کمال خود رسيده است. شکل‌هاى تزئينى روى پارچه در اين دوره تغييرات زيادى کرد. در عين حال در اين دوره تأثير سبک‌هاى چينى آغاز شد که طرح‌هاى دقيق گياهى و جانورى روى پارچه‌هاى حرير نقش بست. از نمونه‌هاى اين دوران، پارچه ابريشمى سبک و نازکى است که روى آن طرح حيوانات و خطوط کوفى بسيار عالى نقش شده و رنگ‌هاى بکار رفته در آن عبارتند از: سبز و سفيد بر زمينهٔ طلايى و قرمز تيره و قهوه‌اي.
در دورهٔ سلجوقى شهر رى از شاخص‌ترين مراکز پارچه‌‌بافى در ايرا ن بود؛ اين صنعت در دوران سلجوقى از نظر بافندگي، ابتکار انواع نقشه، و نيز زيبايى رنگ به بالاترين درجه رسيده بود. از مراکز ديگر نساجى در اين دوران، يزد، کاشان و تبريز بوده است.
در دو قرن هفتم و هشتم هجرى (دوره مغول)، بخاطر افزايش ورود کالاهاى چين و گسترش تجارت ايران و چين و بعد حملات مغول و آمدن عده زيادى از بافندگان چينى به ايران، تأثير سبک‌ها و روش‌هاى تزئينى چين بر صنعت نساجى ايران رو به افزايش نهاد. بر اثر تقاضا براى اجناس چيني، نساجان ايران نيز از اين سبک تقليد کردند. وجود طرح‌‌هايى از اژدها، و ساير حيوانات افسانه‌اي، گل لوتوس و ابرهاى چيني، که مختص پارچه‌هاى چينى بود، و در پارچه‌هاى ايران به وفور بکار رفت، نشانهٔ اين تأثير است. از مراکز مهم بافندگى در اين دوران، هرات، نيشابور، مرو و تبريز بوده‌اند. منسوجات دورهٔ مغولي، داراى رنگ‌هاى مطبوع و ملايمى بوده است.
در دورهٔ تيموريان شهرهاى يزد، اصفهان، کاشان و تبريز، منسوجات خود را به اطراف و اکناف عالم اسلام صادر کردند. پارچه‌بافى در دورهٔ تيموريان، گام بزرگى در راه رسيدن به تکامل برداشت.
دورهٔ صفوى عصر طلايى براى نساجى و بافندگى ايران بشمار مى‌آيد. پارچه‌هاى دورهٔ صفويه در تمام تاريخ نساجى جهان نظير ندارد. طرح اين پارچه‌ها بسيار متنوع است. پارچه‌هاى ابريشمى و کتاني، ديبا، مخمل و اطلس با زيباترين رنگ‌ها به بازارهاى اروپا و روسيه صادر مى‌شد. در بسيارى از اين پارچه‌هاى مجلل، صحنه‌هايى از شاهنامه و وقايع داستان‌هاى شعراى ديگر، مناظر باغ و شکار گنجانده شده است. رايج‌ترين پارچه‌هاى اين دوران، نوعى پارچهٔ ابريشمى است بنام 'تافته' که بافت اصفهان و ابيانه است. پارچه‌هاى چندلايى در دورهٔ صفويه مهم‌ترين بخش صنعت بافندگى يزد است. پارچه‌هاى چندلايى با چند تار و چند پود در کاشان نيز به‌چشم مى‌خورد که رويه‌اى صاف و يکنواخت دارند و بافت اغلب آنها اُريب است. مخمل‌هاى دوره صفويه از نظر ظرافت نقوش و هماهنگى کامل رنگ‌ها بى‌نظيرند. و هنوز در تاريخ پارچه‌بافى کسى نتوانسته محصولاتى به اين زيبايي، و از جهت فنى بى‌نقص بسازد. کارخانه‌هاى ايران در دوره صفويه بهترين انواع ديبا و مخمل را که گاه با رشته‌هاى نقره تزئين مى‌شده، بافته‌اند. همچنين پارچه‌هاى نفيس ترمه در شهرهاى يزد و کرمان بافته شده است.
در تزئينات پارچه از موضوعات جشن‌ها و حيوانات و درخت سرو و نارون و يا شاهزادگان در شکارگاه، نيز استفاده مى‌شده است. مهمترين مراکز نساجى در اين دوران، شهرهاى تبريز، اصفهان، کاشان، رشت، مشهد، هرات، قم، ساوه، اردستان، شيروان و سلطانيه بودند.
پارچه‌هاى چاپ قلمکار در فاصلهٔ قرون ۱۱ و ۱۲ هـ . ق توليد مى‌شد. در اين زمان که پايتخت اصفهان بود، اين شهر خود يکى از مراکز توليد پارچه چاپ قلمکار بود و به شهرت فراوانى دست يافت.
در فاصلهٔ قرون ۱۲ تا ۱۴ هـ . ق و نيز دوران معاصر، هنر نساجى رونق خود را از دست داد و از تعداد بافندگان کاسته شد. و بافت پارچه‌هاى نفيس تنها در مراکز اندکي، بخصوص در مناطق روستايى و عشايرى صورت مى‌گيرد.
در حال حاضر مراکز مهم توليد پارچه‌هاى دستباف ايران، يزد، خراسان، مازندران، گيلان، خوزستان و گلستان مى‌باشد. بافت مخمل و زرى در تهران در مراکز ميراث فرهنگى و در کاشان و نيز هنرستان هنرهاى زيباى اصفهان انجام مى‌شود. ترمه‌بافى نيز به‌شکل محدودى در کرمان و يزد انجام مى‌شود.


همچنین مشاهده کنید


همچنین سایر کاربران این صفحات را هم دیده‌اند
دارو و درمان    درمان    جراحی    طحال    بیماری ها    اختلالاتی که بالقوه بیمار را در معرض برداشتن طحال قرار می دهند    تالاسمی ماژور   
تاریخ ادبیات ایران    وضع سياسى اجتماعى علمى ادبى ايران از آغاز سده دهم تا ميانه سده دوازده هجرى    زبان و ادب فارسى از نخستين سال هاى سدهٔ دهم تا ميانهٔ سدهٔ دوازدهم هجرى    نثر فارسى از نخستين سال هاى سدهٔ دهم تا ميانهٔ سدهٔ دوازدهم هجرى    انواع آثار منثور و موضوعات آنها   
آموزش    مقاطع تحصیلی    آموزش و پرورش دورهٔ متوسطه    انواع مدارس متوسطه    مدارس دولتی متوسطه    مدارس دولتی عادی متوسطه   
دارو و درمان    راهنمای مصرف دارو   
خانه و خانواده    آشپزی    مربا و شربت   
جامعه شناسی    حوزه های جامعه شناسی    جامعه شناسی روستایی    تک نگاری (Monographie)    طرح تک نگاری   
تعلیم و تربیت    خانواده و مسائل کودکان    مساله تنبلی کودکان    علل و عوامل تنبلی    علل عاطفی   
صنعت توریسم    فهرست موضوعی و تشریحی جاذبه های ایران    جاذبه های مذهبی    امام زاده ها و بقعه ها (ادامه)   
شعر و ادب    انوری    دیوان اشعار    مقطعات   
دارو و درمان    فهرست بیماری ها   


کلمات در حال جستجو
اسرائیل    حماس    غزه    جنگ    استیضاح    فرجی دانا    وزیر علوم    مجلس    مشارکت    حزب    مجاهدین    رحمانی فضلی    تاجرنیا    دفاعیات    وزارت علوم    روحانی    اردبیل    آمریکا    فرگوسن    انتقاد    ایران    فیلم    جنایت زنانه    قتل   




سنگلج هنوز بی‌مدیر اداره می‌شود/ تاخیرهایی که عادی شده است - تماشاخانه سنگلج سال 93 را بدون داشتن مدیری مشخص سپری می‌کند و گویا انتخاب و معرفی مدیر برای این سالن تئاتری از اهمیت لازم برخوردار نیست و یا اداره‌کل هنرهای نمایشی در ...
آشنایی با تروریست خطرناک داعش؛ خودشیفته ای که علاقه زیادی به معروف شدن دارد - شاکر ابو وهیب الفهداوی تروریست خطرناک داعش با انتشار تصاویر متعددی از خود در پایگاههای اینترنتی و رسانه ها سعی در تبدیل شدن به چهره ای شناخته شده دارد.
جدول قیمت سکه و ارز روز ‌چهارشنبه منتشر شد - جدول قیمت انواع سکه و ارز در بازار روز چهارشنبه منتشر شد.
گرافیک شبکه دو از اول مهر متحول می‌شود - مسئول گرافیک تلویزیونی شبکه دو اعلام کرد از آغاز مهر ماه متناسب با فصل جدید مردم چهره جدیدی را از این شبکه مشاهده خواهند کرد.
تهدید آشکار عربستان به دخالت نظامی در یمن - عربستان سعودی تهدید کرده است در صورت متوقف نشدن اعتراضات ضد دولتی در یمن، در حمایت از دولت این کشور دست به دخالت نظامی خواهد زد.
گردشگران چینی در ایران راهنمای تور ندارند - ورود گردشگران چینی با هدف احیای جاده ابریشم گشایشی برای گسترش روابط گردشگری ایران و چین بود اما به دلیل تعداد کم راهنمایان گردشگری مسلط به زبان چینی ایران هنوز نتوانسته ...
تلویزیون دیگر نمی‌تواند رقیب شبکه‌های خارجی باشد/ پخش آزاردهنده تبلیغات - در دیدار رییس سازمان سینمایی با انجمن صنفی موسسات فیلمسازی مسائل و مشکلات این انجمن ها مورد بحث و بررسی قرار گرفت و در دیدار میان رییس سازمان سینمایی با فرماندهی نیروی ...
انتخاب سه فیلم دانمارکی فینالیست برای اسکار خارجی  - دانمارک سه فیلم را به عنوان فینالیست برای شرکت در بخش فیلم خارجی اسکار انتخاب کرد.
محکومیت نقض آتش بس از سوی رژیم صهیونیستی/ اشتون و ظریف اوایل سپتامبر دیدار می کنند - سخنگوی وزارت امور خارجه گفت: نقض آتش بس موقت و از سرگیری حملات علیه ساکنان بی دفاع غزه و شهادت زنان و کودکان را محکوم می کنیم.
آغاز دفاع فرجی دانا از عملکردش در مجلس/ خوف دارم رکودی در صحنه علم و فناوری ایجاد شود - دفاع رضا فرجی دانا وزیر علوم، تحقیقات و فناوری از عملکردش در این وزارتخانه در مجلس شورای اسلامی آغاز شد در دقایق ابتدایی وی به آمار تولیدات علمی و سهم ایران در جهان در ...
ضیافت گیلانی‌های در تالار وحدت/ من مسرورترین آدم دنیا هستم - گروه موسیقی «گیل و آمارد» به سرپرستی و خوانندگی ناصر وحدتی سه شنبه 28 مرداد ماه در تالار وحدت میزبان علاقه مندان به موسیقی منطقه گیلان بود.
صرافی‌ها تعیین تکلیف شدند/خودداری بانک مرکزی از انتشار دستورالعمل - درحالی که یک ماه دیگر تا پایان مهلت تمدید شده صرافی‌ها برای انطباق با دستورالعمل بانک مرکزی مانده است شورای پول و اعتبار در آخرین مصوبه خود این دستورالعمل راتغییر داد.
افخم: سفر آمانو به ایران سازنده بود - سخنگوی وزارت خارجه در نشست هفتگی‌اش با خبرنگاران به سوالات آن‌ها پاسخ گفت.
دوست دارم با انرژی آهنربایی ام به کودکان غزه کمک کنم - گرگان – خبرگزاری مهر: چندی پیش پسر آهن ربایی گرگان خبر ساز رسانه ها شد. برای کسب اطلاعات بیشتر درباره زندگی این پسر به منزلش رفتیم و گفت و گویی را با خانواده یاسین گمرکی ...
شخصیت قلعه‌نویی را همه می‌شناسند/ نکونام سیستم فکری‌اش را بهم ریخت! - کارشناس داوری فوتبال به انتقادهایی که سرمربی تیم استقلال نسبت به وی داشت واکنش نشان داد و با ابراز تاسف از اظهارات قلعه‌نویی گفت: من فکر می‌کنم که او تحت فشار است که این ...
«معمای شاه» مرا به دوران جوانی‌ و نوجوانی‌ام در تهران برگرداند - بازیگر سریال‌های تاریخی که نقش دکتر میرزا احمد وزیری را در «معمای شاه» بر عهده دارد، از تجربه اتفاقات این سریال در سالهای جوانی‌اش گفت و به این موضوع اشاره کرد که محل ...
دولت تصمیمات مهمی برای توسعه اردبیل دارد/ مردم اردبیل بزرگ و تاریخ سازند - اردبیل – خبرگزاری مهر: رئیس جمهور کشورمان گفت: دولت تصمیمات و برنامه های مهمی برای توسعه این استان با استفاده از ظرفیت های منطقه دارد.
استیضاح قدم اول است و نه قدم آخر! - روزنامه‌های چهارشنبه به طور گسترده به استقبال استیضاح وزیر علوم رفته و ان را روز پیروزی بر اقلیت تندرو در مجلس و یا پایان رکود علمی یکساله و باز گرداندن دانشگاه به مدار علم و پژوهش توصیف کرده‌اند. بررسی نتایج این استیضاح بر فضای سیاسی کشور، تحلیلی در مورد علائم مثبت پیدا شده در اقتصاد و توصیه به فریب نخوردن از ادعای کاهش قیمت خودرو دیگر مطالب مهم روزنامه‌های امروز است.
روباتهای ایرانی خودرو را اتوماتیک می‌کنند/ ارزان و کم مصرف - اتو ماتیک سازی دنده های خودرو توسط ربات هایی که بر روی گیربکس خودرو کار گذاشته می شوند، خودرو را با کمترین هزینه دنده اتوماتیک می کند.
ادامه بحران در میسوری/ فرمان اوباما تاثیری در کاهش اعتراضات فرگوسن نداشت - معترضان شهر فرگوسن که از 10 روز قبل در اعتراض به خشونت پلیس آمریکا به خیابان ها آمده اند شب گذشته نیز در خیابان های این شهر به ویژه مکانی که نوجوان سیاه پوست در آن محل ...
«سفرنامه» نقاش مجارستانی به تهران رسید/ سفر به امارات و هندوستان - گیزلا وارگا سینایی هنرمند نقاش از ساخت ویدئوآرت 4 دقیقه ای خود درباره یکی از تابلوهای نقاشی اش از مجموعه «سفرنامه» با همکاری سمیرا سینایی خبر داد و اعلام کرد که نمایشگاه ...
چرا شورای رقابت در برابر پرونده 650 میلیون یورویی سکوت کرده است؟ - 7 ماه از ماجرای پرونده موسوم به رانت 650 میلیون یورویی می گذرد. ماجرایی که از افشاگری احمد توکلی آغاز شد و با واکنشهای چند باره وزارت صنعت، معدن و تجارت و بانک مرکزی مواجه شد؛ حتی پای دیوان محاسبات نیز به این پرونده باز شد اما شورای رقابت که وظیفه انحصار زدایی را دارد به راحتی از مقابل این پرونده گذشته و سکوت اختیار کرده است.
رئیس‌جمهور وارد اردبیل شد - رئیس‌جمهور به منظور انجام هفتمین سفر استانی خود، لحظاتی پیش وارد استان اردبیل شد.
طیبی تاکید کرد: لزوم بازمهندسی نظام ملی علم، فناوری و نوآوری کشور - رییس جهاد دانشگاهی ضمن تشریح نتایج بازدید اخیر رییس‌جمهور از «پژوهشگاه رویان» و دستاوردهای این نهاد، بر لزوم بازمهندسی نظام ملی علم،‌ فناوری و نوآوری کشور تاکید کرد.
راههای تجاری سازی فناوری در 3 کشور مهم/ چین با فناوری آمریکا را مات می‌کند - توسعه فناوری و تجاری سازی یافته ها و پژوهش ها می تواند یکی از راه های موثر جهت توسعه و پیشرفت اقتصادی کشورها باشد که در چند دهه اخیر مورد توجه قرار گرفته است.
روحانی عازم اردبیل شد - رئیس جمهور به همراه برخی از وزیران و معاونان خود صبح امروز عازم اردبیل شد.
واکنش آموزش و پرورش به نامه وزیر سابق/ جزییات استخدامی ها در دوره قبل - معاون توسعه مدیریت و پشتیبانی وزارت آموزش و پرورش با اعلام آمار استخدامی ها در دوره گذشته، گفت: در طرح مهر آفرین که در دولت گذشته اجرا شد، تعدادی نیرو که دارای قرارداد ...
تصویب لایحه حمایت از حقوق مالکیت ادبی و هنری درکمیسیون‌های دولت - مدیرکل دفتر حقوقی وزارت ارشاد از تصویب لایحه 130 ماده‌ای حمایت از حقوق مالکیت ادبی، هنری و حقوق مرتبط در کمیسیون‌های اصلی و فرعی دولت خبر داد و در عین حال گفت که این ...
پرونده مالیاتی فساد 3 هزار میلیاردی بسته می‌شود/ رسیدگی مالیاتی بیش از 50 شرکت گروه آریا - رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور از هماهنگی با دادستانی کل کشور برای وصول مالیات پرونده موسوم به فساد مالی بزرگ 3 هزار میلیارد تومانی که مسائل مربوط به دادگاه آنها به ...
ستاری: بودجه دولتی، دانشگاه‌ها را معتاد کرده است - معاون علمی و فناوری رییس جمهور با اشاره به بودجه دولتی که به دانشگاه‌ها تزریق می‌شود، گفت: پول دولتی دانشگاه‌های ما را معتاد کرده است و ما یادمان رفته است که چه جواهراتی در دانشگاه‌ها داریم.


بیشترین بازدیدها - سرویس خبر
Copyright © 2008 - 2014 vista.ir. All Rights Reserved