ویستا مرجع مهمترین عناوین خبری / چهارشنبه ۱ مرداد ۱۳۹۳ / Wednesday, 23 July, 2014

پیشینه نساجی سنتی در ایران

هرودت مورخ معروف يونانى از نساجى ايران در ادوار قبل از ميلاد سخن گفته است. اولين نشانه‌ها از وجود پارچه‌هاى بافته شده در ايران، متعلق به ۴۰۰۰ سال ق.م است؛ که در حفريات شوش بدست آمده است. همچنين بخشى از يک وسيلهٔ مخصوص ريسندگى در تپه حصار متعلق به ۳۰۰۰ سال ق.م کشف شده که مى‌تواند نشانه‌اى از تکامل ريسندگى در آن دوران باشد. پس از آن يعنى در حدود ۲۵۰۰ تا ۲۷۰۰ ق.م بافندگى کاملاً معمول بوده و پارچه‌هاى مرغوبى از پشم گوسفند و موى بز و يا با رشته‌‌هاى طلا و نقره بافته شده است. از روى نمونه‌هاى سنگتراشى باقى‌مانده از دورهٔ مادها، مشخص مى‌شود که نساجى در اين دوران کاملاً مرسوم بوده است.
در دوران هخامنشي، نساجى ايران در زمينه بافت پارچه‌هاى پشمى نرم و لطيف بوده؛ همينطور از پارچه‌هاى زرى در اين اوان ياد شده که براى لباس و سراپرده بکار مى‌رفته و معروف بوده است.
از دورهٔ اشکانى به‌جز چند نمونهٔ اندک که منسوب به اين دوران است، چيز مهمى باقى نمانده است.
در دوره ساساني، صنعت پارچه‌بافى از صنايع مهم ايرانيان بوده؛ گفته مى‌شود که هنرى بسيار زيبا و نفيس بود که حتى بيرق امپراتورى روم از آن تهيه مى‌شد و پارچه‌هاى ابريشمى چين را نيز به شدت تحت تأثير خود قرار داده در دوره ساسانى فن بافندگى در اوج عظمت خود قرار داشته و پارچه‌هاى ابريشمى که از اين دوران به ما رسيده، اشکال و رسم‌هاى تزئينى شامل مجموعه‌هاى دواير و اشکال هندسى و تصاوير حيوانات و پرندگان و يا سواران در حال شکار را در معرض ديد قرار مى‌دهد.
در دورهٔ اسلامى و اوايل آن صنعت نساجى متأثر از هنر بافندگى ساسانى است و از نظر تکنيک تغييرى حاصل نشده و تنها نقوش و طرح‌ها تغيير کرده‌اند.
در فاصلهٔ قرن دوم تا چهارم هـ . ق بافندگى و نساجى در ايران رشد بيشترى داشته و در موزهٔ صنايع اسلامى قاهره، نمونه‌هايى از آثار نساجى اين دوران نگهدارى مى‌شود که متعلق به مرو و نيشابور است.
در دورهٔ امويان و عباسيان بافت پارچه‌هاى زربفت و ابريشم معمول بوده است. از تفاوت نقوش اين دوره با پارچه‌هاى ساساني، استفاده از خط در حاشيه پارچه‌هاى عصر اسلامى است که از جنس پشم يا ابريشم است.
بعضى محققين معتقدند که صنعت نساجى در زمان سلجوقيان به درجه کمال خود رسيده است. شکل‌هاى تزئينى روى پارچه در اين دوره تغييرات زيادى کرد. در عين حال در اين دوره تأثير سبک‌هاى چينى آغاز شد که طرح‌هاى دقيق گياهى و جانورى روى پارچه‌هاى حرير نقش بست. از نمونه‌هاى اين دوران، پارچه ابريشمى سبک و نازکى است که روى آن طرح حيوانات و خطوط کوفى بسيار عالى نقش شده و رنگ‌هاى بکار رفته در آن عبارتند از: سبز و سفيد بر زمينهٔ طلايى و قرمز تيره و قهوه‌اي.
در دورهٔ سلجوقى شهر رى از شاخص‌ترين مراکز پارچه‌‌بافى در ايرا ن بود؛ اين صنعت در دوران سلجوقى از نظر بافندگي، ابتکار انواع نقشه، و نيز زيبايى رنگ به بالاترين درجه رسيده بود. از مراکز ديگر نساجى در اين دوران، يزد، کاشان و تبريز بوده است.
در دو قرن هفتم و هشتم هجرى (دوره مغول)، بخاطر افزايش ورود کالاهاى چين و گسترش تجارت ايران و چين و بعد حملات مغول و آمدن عده زيادى از بافندگان چينى به ايران، تأثير سبک‌ها و روش‌هاى تزئينى چين بر صنعت نساجى ايران رو به افزايش نهاد. بر اثر تقاضا براى اجناس چيني، نساجان ايران نيز از اين سبک تقليد کردند. وجود طرح‌‌هايى از اژدها، و ساير حيوانات افسانه‌اي، گل لوتوس و ابرهاى چيني، که مختص پارچه‌هاى چينى بود، و در پارچه‌هاى ايران به وفور بکار رفت، نشانهٔ اين تأثير است. از مراکز مهم بافندگى در اين دوران، هرات، نيشابور، مرو و تبريز بوده‌اند. منسوجات دورهٔ مغولي، داراى رنگ‌هاى مطبوع و ملايمى بوده است.
در دورهٔ تيموريان شهرهاى يزد، اصفهان، کاشان و تبريز، منسوجات خود را به اطراف و اکناف عالم اسلام صادر کردند. پارچه‌بافى در دورهٔ تيموريان، گام بزرگى در راه رسيدن به تکامل برداشت.
دورهٔ صفوى عصر طلايى براى نساجى و بافندگى ايران بشمار مى‌آيد. پارچه‌هاى دورهٔ صفويه در تمام تاريخ نساجى جهان نظير ندارد. طرح اين پارچه‌ها بسيار متنوع است. پارچه‌هاى ابريشمى و کتاني، ديبا، مخمل و اطلس با زيباترين رنگ‌ها به بازارهاى اروپا و روسيه صادر مى‌شد. در بسيارى از اين پارچه‌هاى مجلل، صحنه‌هايى از شاهنامه و وقايع داستان‌هاى شعراى ديگر، مناظر باغ و شکار گنجانده شده است. رايج‌ترين پارچه‌هاى اين دوران، نوعى پارچهٔ ابريشمى است بنام 'تافته' که بافت اصفهان و ابيانه است. پارچه‌هاى چندلايى در دورهٔ صفويه مهم‌ترين بخش صنعت بافندگى يزد است. پارچه‌هاى چندلايى با چند تار و چند پود در کاشان نيز به‌چشم مى‌خورد که رويه‌اى صاف و يکنواخت دارند و بافت اغلب آنها اُريب است. مخمل‌هاى دوره صفويه از نظر ظرافت نقوش و هماهنگى کامل رنگ‌ها بى‌نظيرند. و هنوز در تاريخ پارچه‌بافى کسى نتوانسته محصولاتى به اين زيبايي، و از جهت فنى بى‌نقص بسازد. کارخانه‌هاى ايران در دوره صفويه بهترين انواع ديبا و مخمل را که گاه با رشته‌هاى نقره تزئين مى‌شده، بافته‌اند. همچنين پارچه‌هاى نفيس ترمه در شهرهاى يزد و کرمان بافته شده است.
در تزئينات پارچه از موضوعات جشن‌ها و حيوانات و درخت سرو و نارون و يا شاهزادگان در شکارگاه، نيز استفاده مى‌شده است. مهمترين مراکز نساجى در اين دوران، شهرهاى تبريز، اصفهان، کاشان، رشت، مشهد، هرات، قم، ساوه، اردستان، شيروان و سلطانيه بودند.
پارچه‌هاى چاپ قلمکار در فاصلهٔ قرون ۱۱ و ۱۲ هـ . ق توليد مى‌شد. در اين زمان که پايتخت اصفهان بود، اين شهر خود يکى از مراکز توليد پارچه چاپ قلمکار بود و به شهرت فراوانى دست يافت.
در فاصلهٔ قرون ۱۲ تا ۱۴ هـ . ق و نيز دوران معاصر، هنر نساجى رونق خود را از دست داد و از تعداد بافندگان کاسته شد. و بافت پارچه‌هاى نفيس تنها در مراکز اندکي، بخصوص در مناطق روستايى و عشايرى صورت مى‌گيرد.
در حال حاضر مراکز مهم توليد پارچه‌هاى دستباف ايران، يزد، خراسان، مازندران، گيلان، خوزستان و گلستان مى‌باشد. بافت مخمل و زرى در تهران در مراکز ميراث فرهنگى و در کاشان و نيز هنرستان هنرهاى زيباى اصفهان انجام مى‌شود. ترمه‌بافى نيز به‌شکل محدودى در کرمان و يزد انجام مى‌شود.


همچنین مشاهده کنید


همچنین سایر کاربران این صفحات را هم دیده‌اند
صنعت توریسم    فهرست موضوعی و تشریحی جاذبه های ایران    جاذبه های مذهبی    آتشکده ها و آتشگاه ها   
سبک شناسی    نثر در دوره های مختلف    دوره اول    طبقه بندی نثر دری    دورهٔ سامانی    دنبالهٔ این سبک در قرن پنجم و ششم   
دارو و درمان    درمان    روانپزشکی    اختلالات روانی    اختلالات پسیکوتیک    اختلال اسکیزوفرنیفرم   
جامعه شناسی    حوزه های جامعه شناسی    جامعه شناسی روستایی    خانواده در روستا   
فرهنگ عامهٔ مردم ایران    افسانه ها و قصه های عامیانه مردم ایران    افسانه ها و قصه ها   
راهنمای بهداشت و سلامت    قلب و گردش خون    فشار خون بالا (هیپرتانسیون)    درمان   
رشته های ورزشی    فوتبال    آموزش تاکتیک های مقدماتی    دفاع گروهی و تمرینات   
صنایع دستی    قالی بافی    مناطق مهم تولید فرش در ایران   
صنعت توریسم    فهرست موضوعی و تشریحی جاذبه های ایران    تاریخ و جغرافیای استان ها   
شعر و ادب    خواجوی کرمانی    دیوان اشعار    غزلیات   


کلمات در حال جستجو
جزئیات    جلسه    شورای    رقابت    قیمت    خودرو    رای    دادستانی    نوبخت    مطهری    نمایندگان    شکایت    اوکراین    جنگنده    سرنگونی    دار زدن    دختر    پدر    حوادث    اوراق مسکن    تسهیلات    سفته بازان    وام مسکن   




خلاصه رسانه‌ها
اعلام قرارداد بازیکنان و کادرفنی باشگاه ملوان بندرانزلی - لیگ برتر - باشگاه ملوان بندرانزلی رقم قرارداد کادرفنی و بازیکنان این تیم در چهاردهمین دوره لیگ برتر فوتبال ایران را اعلام کرد.
موفقیت راهبردی مقاومت فلسطین در لغو پروازهای بین المللی به فرودگاه تل آویو - یک هفته نامه آلمانی با اشاره به لغو تمام پروازهای بین المللی به فرودگاه بن گوریون، این اتفاق را موفقیتی راهبردی برای مقاومت فلسطین دانست.
افزایش دما در نیمه شمالی کشور طی هفته آینده/ دمای پایتخت از 40 درجه می گذرد - مدیرکل پیش‌بینی و هشدار سریع سازمان هواشناسی نسبت به وزش باد نسبتا شدید و گرد و خاک در بخش‌های مرکزی کشور هشدار داد و گفت: در نیمه شمالی کشور هفته آینده افزایش دما ...
حمله رسانه‌های صهیونیستی به هنرمندان یهودی مدافع فلسطین - تعدادی از بازيگران، خوانندگان و كارگردانان یهودی با اعلام همدردی خود با قربانيان فلسطینی در جنگ رژیم صهیونیستی، از حقوق مردم مظلوم فلسطین دفاع کردند که این دفاع با حمله ...
شکست سنگین تیم قطبی در جی‌لیگ - فوتبال جهان - شیمیزو اسپالس ژاپن در مسابقه با گامبا اوزاکا شکست سنگینی را تجربه کرد.
بیش از سه هزار خبرنگار مراسم روز قدس را پوشش می‌دهند - رسانه - مراسم روز قدس با حضور بیش از سه هزار خبرنگار در مطبوعات و رسانه‌ها منعکس می‌شود.
6 نماینده مجلس به غزه می روند/ زمان سفر معلوم نیست - مجلس - نماینده اصفهان از فراهم شدن مقدمات سفر گروهی از نمایندگان مجلس ایران برای سفر به غزه خبر داده است.
تراژدی مرگ فلسطینیها روی سفره‌های سحری و شادی صهیونیستها در سینماهای روباز! - خبرگزاری مهر - گروه بین الملل: در معدود تحولات جهانی است که خبرنگاران و اصحاب رسانه نتوانند کل واقعیت را آن گونه که هست به مخاطبان همیشگی خود انتقال دهند، جنگ سوم علیه ...
آغاز دور جدید پرداخت وام ازدواج/ مخالفت بانک مرکزی با طرح نمایندگان - بانک مرکزی با بیان مخاطرات برداشت از منابع صندوق توسعه ملی برای پرداخت وام ازدواج اعلام کرد: از طریق هماهنگی های صورت گرفته با معاونت برنامه ریزی رئیس جمهور و وزارت ...
بیانیه فرماندهان دفاع مقدس برای راهپیمایی میلیونی از کربلا تا قدس - ما فرماندهان دفاع مقدس از همه مسلمانان و جهانیان می خواهیم در راهپیمایی روز قدس بسیار باشکوه و گسترده‌تر از گذشته شرکت کنند؛ ازملتها و دولتهای خود بخواهند که با فشار به رژیم اشغالگر قدس و تحریم بین المللی این رژیم، صهیونیستها را از حمله به غزه پشیمان کنند. از سوی دیگر پیشنهاد می‌کنیم که امادگی لازم برای برگزاری یک راهپیمایی میلیونی و بین المللی از کربلا تا قدس را در خود فراهم سازند.
مقایسه تصویری ستارگان دو غول بزرگ اسپانیا/ رئال کهکشانی تر است یا بارسلونا؟ - فوتبال جهان - دو غول بزرگ اسپانیایی بازهم با ولخرجی‌های خود ستارگان مورد نظرشان را جذب کردند.
کشتار بی رحمانه یک پلنگ دیگر/ آزار و اذیت در آخرین لحظات زندگی حیوان مصدوم - مدیر دیده بان حقوق حیوانات از کشتار بی رحمانه یک پلنگ دیگر در ایلام خبر داد و گفت: در فیلمی که در آخرین لحظات زندگی این حیوان مصدوم گرفته شده صحنه های ناجوانمردانه آزار ...
تکفیر پدیده تحمیلی استکبار است - قم - خبرگزاری مهر: یکی از مراجع تقلید شیعیان تاکید کرد: پدیده زشت تکفیر نتیجه افکار استکباری و اتاق‌های فکر آنان است.
وزیر کشور وارد مشهد شد - مشهد – خبرگزاري مهر: وزیر کشور به منظور بررسي وضعيت خراسان رضوي وارد مشهد شد.
«غزه» بیش از بیانیه، به فیلم احتیاج دارد - شاید حوادث تلخی که در فلسطین رقم می‌خورد، یک فرصت مناسب باشد که فیلمسازان بدون کوچک‌ترین نگاه به ماجرای غزه، در پی تولید فیلم‌های مستند و سینمایی درباره تراژدی غزه باشند؛ آیا سناریویی از این گیراتر وجود دارد که دوربین را مقابل خانه‌ای قرار داد و پس از ده دقیقه، خانه به تل خاکی مبدل شود و کودکان را به تصویری کشید که در پی گذشته‌شان در میان این خرابه‌ها حیران و ساکت می‌گردند؟!
آغاز اکران عید فطر از امروز/ با پنج فیلم‌ خوش‌شانس آشنا شوید - با آغاز اکران عید فطر و از امروز چهارشنبه اول مرداد ماه، پنج فیلم سینمایی «رد کارپت»، «کلاشینکف»، «آذر، شهدخت، پرویز و دیگران»، «فرشته ها با هم می‌آیند» و «امروز» در ...
نفس‌های رژیم صهیونیستی به شماره افتاده است - قم - خبرگزاری مهر: یکی از مراجع تقلید شیعیان در پیامی ضمن محکوم کردن جنایات ددمنشانه رژیم صهیونیستی و دعوت از مردم به راهپیمایی روز قدس تصریح کرد: مسلمانان جهان روز قدس ...
اگر من هم در غزه بودم به سمت اسرائیل موشک شلیک می کردم - "دیوید وارد" از حزب لیبرال دموکرات انگلیس ضمن حمایت از مردم فلسطین گفت غرب باید موضع خود را در مسئله درگیری های غزه مشخص کند.
گزارش تصویری - تشریحی از 20 انتقال بزرگ و گرانقیمت تاریخ فوتبال - انتقال 63 میلیون پوندی "خامس رودریگس" بازیکن جوان کلمبیایی از تیم موناکو به رئال مادرید اسپانیا وی را در رده چهارم بزرگ‌ترین ترانسفرهای تاریخ فوتبال باشگاهی دنیا قرار ...
دیوید بکام به اردوی منچستر یونایتد در آمریکا رفت/ خوش و بش آقای ستاره با لوئیس فن‌خال - فوتبال جهان - تیم فوتبال منچستر یونایتد این روزها با مربی جدیدش به اردوی آمریکا رفته است.
شرکت هایی که بیشترین حجم معاملات را داشتند/اتفاق های آخرین روز کاری بورس در هفته جاری - بازار مالی - شاخص کل در روز پایانی معاملات هفته جاری با 315 واحد افزایش به رقم 74841 واحد رسید.
مدافع تیم ملی فوتبال ایران در لیست نیوکاسل/ پولادی به لیگ برتر می‌رود؟ - یک سایت انگلیسی مهرداد پولادی مدافع تیم فوتبال پرسپولیس و تیم ملی فوتبال ایران را در لیست بازیکنان باشگاه نیوکاسل برای فصل آینده قرارداده است.
ساکنین رامسر در معرض پرتوگیری طبیعی بالاتر از کارکنان هسته‌ای - استاد دانشکده فیزیک هسته‌ای دانشگاه امیرکبیر با بیان اینکه مقدار پرتوگیری گروهی ساکنان منطقه رامسر در سال بیشتر از حد کارکنان در راکتورهای هسته‌ای است پیشنهاد کرد این ...
ابراز انزجار كارگردان «سكوت بره‌ها» ار آدمكشی اسراييل - جاناتان دمي كارگردان فيلم «سكوت بره ها» بازتاب صداي بسياري از چهره هاي هاليوود شد و رفتار اسراييل در غزه را محكوم كرد.
فیلم: امشب تنها خود او را طلب کنیم - خدا تنها تنها دارایی است که فقیران بیشتر از ثروت‌اندوزان دارند؛ تنها کسی است که وقتی همه رفتند، می‌ماند و وقتی همه پشت کردند، آغوش می‌گشاید و وقتی همه تنهایت گذاشتند، محرمت می‌شود. تنها معشوقی است که به عاشقان خود عشق می‌ورزد. تنها کسی است که با دهان بسته هم می‌توان صدایش کرد و با پای شکسته هم می‌توان سراغش رفت.
کاسبی قابل توجه در شرایط تحریم‌ با یک تذکر خاتمه یافت - این منفعت قابل توجه تا حد زیادی ناشی از رفتار مقامات دولتی در شرایط تحریم بوده و این در شرایطی است که رئیس جمهور تقریبا همزمان با وقوع این پرونده به معاون اول خود دستور داد تا اقدامات لازم برای شناسایی و مجازات کسانی که با تبانی و سوءاستفاده از امتیازات خاص، زمینه ویژه‌خواری و درآمدهای غیرموجه را فراهم کرده‌اند، در اولویت کار قرار گیرد.
تصاویری از بازرسی جان کری قبل از دیدار با عبدالفتاح سیسی - خاورمیانه - وزیر خارجه آمریکا قبل از دیدار با رئیس جمهور مصر از سوی نیروهای ویژه امنیتی بازرسی شده است.
خسارت 1500 میلیاردی خشکسالی به عشایر استان سمنان/ فرونشست زمین تاسیسات زیربنایی را تهدید می‌کند - سمنان – خبرگزاری مهر: استان سمنان از مناطق کویری و خشک کشور است که در سالجاری با کاهش قابل توجه نزولات جوی در ردیف اول استان هایی قرار دارد که با مشکلات خشکسالی و کمبود ...
«لطیفه‌های سیاسی»؛ کتابی که خمسه به ظریف پیشنهاد کرد - علیرضا خمسه در برنامه «خندوانه» حاضر شد و به معرفی برخی کتاب‌ها در زمینه طنز و کمدی پرداخت. یکی از این کتاب‌ها «لطیفه‌های سیاسی» بود که خمسه، خواندن آن را به وزیر امور ...
معافیت مالیاتی ناشرانی که موزع کتاب‌های خود هستند/ نسبت به معافیت مالیاتی کتابفروشان خوشبین‌ هستیم - رئیس کارگروه مربوط به معافیت مالیاتی ناشران و کتابفروشان از اصلاح ماده 12 آئین‌نامه اجرایی قانون مالیات‌های مستقیم خبر داد که به موجب آن «فروش و پخش کتاب‌ها توسط ناشران ...


بیشترین بازدیدها - سرویس خبر
Copyright © 2008 - 2014 vista.ir. All Rights Reserved