یکشنبه ۳۰ فروردین ۱۳۹۴ / Sunday, 19 April, 2015

پیشینه نساجی سنتی در ایران

هرودت مورخ معروف يونانى از نساجى ايران در ادوار قبل از ميلاد سخن گفته است. اولين نشانه‌ها از وجود پارچه‌هاى بافته شده در ايران، متعلق به ۴۰۰۰ سال ق.م است؛ که در حفريات شوش بدست آمده است. همچنين بخشى از يک وسيلهٔ مخصوص ريسندگى در تپه حصار متعلق به ۳۰۰۰ سال ق.م کشف شده که مى‌تواند نشانه‌اى از تکامل ريسندگى در آن دوران باشد. پس از آن يعنى در حدود ۲۵۰۰ تا ۲۷۰۰ ق.م بافندگى کاملاً معمول بوده و پارچه‌هاى مرغوبى از پشم گوسفند و موى بز و يا با رشته‌‌هاى طلا و نقره بافته شده است. از روى نمونه‌هاى سنگتراشى باقى‌مانده از دورهٔ مادها، مشخص مى‌شود که نساجى در اين دوران کاملاً مرسوم بوده است.
در دوران هخامنشي، نساجى ايران در زمينه بافت پارچه‌هاى پشمى نرم و لطيف بوده؛ همينطور از پارچه‌هاى زرى در اين اوان ياد شده که براى لباس و سراپرده بکار مى‌رفته و معروف بوده است.
از دورهٔ اشکانى به‌جز چند نمونهٔ اندک که منسوب به اين دوران است، چيز مهمى باقى نمانده است.
در دوره ساساني، صنعت پارچه‌بافى از صنايع مهم ايرانيان بوده؛ گفته مى‌شود که هنرى بسيار زيبا و نفيس بود که حتى بيرق امپراتورى روم از آن تهيه مى‌شد و پارچه‌هاى ابريشمى چين را نيز به شدت تحت تأثير خود قرار داده در دوره ساسانى فن بافندگى در اوج عظمت خود قرار داشته و پارچه‌هاى ابريشمى که از اين دوران به ما رسيده، اشکال و رسم‌هاى تزئينى شامل مجموعه‌هاى دواير و اشکال هندسى و تصاوير حيوانات و پرندگان و يا سواران در حال شکار را در معرض ديد قرار مى‌دهد.
در دورهٔ اسلامى و اوايل آن صنعت نساجى متأثر از هنر بافندگى ساسانى است و از نظر تکنيک تغييرى حاصل نشده و تنها نقوش و طرح‌ها تغيير کرده‌اند.
در فاصلهٔ قرن دوم تا چهارم هـ . ق بافندگى و نساجى در ايران رشد بيشترى داشته و در موزهٔ صنايع اسلامى قاهره، نمونه‌هايى از آثار نساجى اين دوران نگهدارى مى‌شود که متعلق به مرو و نيشابور است.
در دورهٔ امويان و عباسيان بافت پارچه‌هاى زربفت و ابريشم معمول بوده است. از تفاوت نقوش اين دوره با پارچه‌هاى ساساني، استفاده از خط در حاشيه پارچه‌هاى عصر اسلامى است که از جنس پشم يا ابريشم است.
بعضى محققين معتقدند که صنعت نساجى در زمان سلجوقيان به درجه کمال خود رسيده است. شکل‌هاى تزئينى روى پارچه در اين دوره تغييرات زيادى کرد. در عين حال در اين دوره تأثير سبک‌هاى چينى آغاز شد که طرح‌هاى دقيق گياهى و جانورى روى پارچه‌هاى حرير نقش بست. از نمونه‌هاى اين دوران، پارچه ابريشمى سبک و نازکى است که روى آن طرح حيوانات و خطوط کوفى بسيار عالى نقش شده و رنگ‌هاى بکار رفته در آن عبارتند از: سبز و سفيد بر زمينهٔ طلايى و قرمز تيره و قهوه‌اي.
در دورهٔ سلجوقى شهر رى از شاخص‌ترين مراکز پارچه‌‌بافى در ايرا ن بود؛ اين صنعت در دوران سلجوقى از نظر بافندگي، ابتکار انواع نقشه، و نيز زيبايى رنگ به بالاترين درجه رسيده بود. از مراکز ديگر نساجى در اين دوران، يزد، کاشان و تبريز بوده است.
در دو قرن هفتم و هشتم هجرى (دوره مغول)، بخاطر افزايش ورود کالاهاى چين و گسترش تجارت ايران و چين و بعد حملات مغول و آمدن عده زيادى از بافندگان چينى به ايران، تأثير سبک‌ها و روش‌هاى تزئينى چين بر صنعت نساجى ايران رو به افزايش نهاد. بر اثر تقاضا براى اجناس چيني، نساجان ايران نيز از اين سبک تقليد کردند. وجود طرح‌‌هايى از اژدها، و ساير حيوانات افسانه‌اي، گل لوتوس و ابرهاى چيني، که مختص پارچه‌هاى چينى بود، و در پارچه‌هاى ايران به وفور بکار رفت، نشانهٔ اين تأثير است. از مراکز مهم بافندگى در اين دوران، هرات، نيشابور، مرو و تبريز بوده‌اند. منسوجات دورهٔ مغولي، داراى رنگ‌هاى مطبوع و ملايمى بوده است.
در دورهٔ تيموريان شهرهاى يزد، اصفهان، کاشان و تبريز، منسوجات خود را به اطراف و اکناف عالم اسلام صادر کردند. پارچه‌بافى در دورهٔ تيموريان، گام بزرگى در راه رسيدن به تکامل برداشت.
دورهٔ صفوى عصر طلايى براى نساجى و بافندگى ايران بشمار مى‌آيد. پارچه‌هاى دورهٔ صفويه در تمام تاريخ نساجى جهان نظير ندارد. طرح اين پارچه‌ها بسيار متنوع است. پارچه‌هاى ابريشمى و کتاني، ديبا، مخمل و اطلس با زيباترين رنگ‌ها به بازارهاى اروپا و روسيه صادر مى‌شد. در بسيارى از اين پارچه‌هاى مجلل، صحنه‌هايى از شاهنامه و وقايع داستان‌هاى شعراى ديگر، مناظر باغ و شکار گنجانده شده است. رايج‌ترين پارچه‌هاى اين دوران، نوعى پارچهٔ ابريشمى است بنام 'تافته' که بافت اصفهان و ابيانه است. پارچه‌هاى چندلايى در دورهٔ صفويه مهم‌ترين بخش صنعت بافندگى يزد است. پارچه‌هاى چندلايى با چند تار و چند پود در کاشان نيز به‌چشم مى‌خورد که رويه‌اى صاف و يکنواخت دارند و بافت اغلب آنها اُريب است. مخمل‌هاى دوره صفويه از نظر ظرافت نقوش و هماهنگى کامل رنگ‌ها بى‌نظيرند. و هنوز در تاريخ پارچه‌بافى کسى نتوانسته محصولاتى به اين زيبايي، و از جهت فنى بى‌نقص بسازد. کارخانه‌هاى ايران در دوره صفويه بهترين انواع ديبا و مخمل را که گاه با رشته‌هاى نقره تزئين مى‌شده، بافته‌اند. همچنين پارچه‌هاى نفيس ترمه در شهرهاى يزد و کرمان بافته شده است.
در تزئينات پارچه از موضوعات جشن‌ها و حيوانات و درخت سرو و نارون و يا شاهزادگان در شکارگاه، نيز استفاده مى‌شده است. مهمترين مراکز نساجى در اين دوران، شهرهاى تبريز، اصفهان، کاشان، رشت، مشهد، هرات، قم، ساوه، اردستان، شيروان و سلطانيه بودند.
پارچه‌هاى چاپ قلمکار در فاصلهٔ قرون ۱۱ و ۱۲ هـ . ق توليد مى‌شد. در اين زمان که پايتخت اصفهان بود، اين شهر خود يکى از مراکز توليد پارچه چاپ قلمکار بود و به شهرت فراوانى دست يافت.
در فاصلهٔ قرون ۱۲ تا ۱۴ هـ . ق و نيز دوران معاصر، هنر نساجى رونق خود را از دست داد و از تعداد بافندگان کاسته شد. و بافت پارچه‌هاى نفيس تنها در مراکز اندکي، بخصوص در مناطق روستايى و عشايرى صورت مى‌گيرد.
در حال حاضر مراکز مهم توليد پارچه‌هاى دستباف ايران، يزد، خراسان، مازندران، گيلان، خوزستان و گلستان مى‌باشد. بافت مخمل و زرى در تهران در مراکز ميراث فرهنگى و در کاشان و نيز هنرستان هنرهاى زيباى اصفهان انجام مى‌شود. ترمه‌بافى نيز به‌شکل محدودى در کرمان و يزد انجام مى‌شود.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
ناصرنصیر , سنقر , آنتونی گائودی , ترفند کیبورد , پل سنگی , جستجوی اینترنتی , اقا , نیکلای پاتروشف , اویغوریها , ابراز پشیمانی , حشنواره , فستیوال , چادر مسافرتی , فوتبالیست های خارجی , گردشگر خارجی , گراس , بازرسان AFC , روزنامه فروشان , بارعام , شاخص کیفیت ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / دوسالانه‌ی ریاضی (1) سال اول دبیرستان: شامل 200 سئوال با پاسخ تشریحی (در صفحات زوج) و 200 سئوال مشابه با پاسخ نهایی جهت تمرین بیشتر (در صفحات فرد) , بانک اطلاعاتی کتاب / خط خورده‌ها , بانک اطلاعاتی کتاب / قصه مادربزرگ , بانک اطلاعاتی کتاب / محمد (ص) اسوه حسنه (بهترین الگوی زندگی) , موفقیت / همسران / ازدواج / جنبه عاطفی ازدواج تاثیر بیشتری بر زنان دارد , بانک اطلاعاتی کتاب / چگونه خود را با غذا درمان کنیم (راهنمای عملی رژیم غذایی خانواده) , بانک اطلاعاتی کتاب / تمرین گام به گام ریاضی سال سوم ابتدایی: تمرین‌های ریاضی طبقه‌بندی‌ شده بر اساس موضوعات کتاب درسی قابل استفاده برای تکلیف هر شب و هر موضوع تدریس شده .. , دین و اندیشه / دین و مذهب / نهج‌البلاغه / عدالت علی‏علیه السلام در نهج‏البلاغه , دین و اندیشه / فلسفه و منطق / نفس (خود) / وحدت‌ نفس‌ و کثرت‌ نقش‌ , بانک اطلاعاتی کتاب / کاسواء را بهتر بشناسیم , بانک اطلاعاتی کتاب / مجموعه سوالات و پاسخ‌های تشریحی آزمونهای مقررات ملی ساختمان (رشته عمران) , بانک اطلاعاتی کتاب / لیزر: اصول و کاربردها , بانک اطلاعاتی کتاب / ترجمه مباحث حقوقی شرح لمعه , بانک اطلاعاتی کتاب / ریاضیات کودکستانی 'فعالیتهای ریاضی برای کودکان سنین قبل از دبستان' , نشریات و مطبوعات / فنی و مهندسی / ماهنامه دنیای مخابرات و ارتباطات / دنیای مخابرات و ارتباطات ـ سال چهارم، شماره ۳۷، فروردین و اردیبهشت ۱۳۸۶ , بانک اطلاعاتی کتاب / من او , شخصیت‌ها / مذهبی / فقیه و عالم دینی / فخرالدین جاربردی , اجتماعی / خانه و خانواده / زندگی / قوانین جادوئی , بانک اطلاعاتی گردشگری / تالاب امیر کلایه (شیخ علی کل) ، شیرجوپشت ، لاهیجان , بانک اطلاعاتی کتاب / طرح مباحث تکمیلی و بسط مفاهیم کلیدی و ...: تاریخ, جغرافیا و تعلیمات اجتماعی: سال سوم راهنمایی ... ,



وبگردی
الهام پاوه نژاد در اینستاگرام / تصاویر - نگذارید گوشهایتان گواه چیزی باشد که چشمهایتان ندیده. نگذارید زبانتان چیزی بگوید که قلبتان باور نکرده. صادقانه زندگی کنید.
زیباترین زن خلبان جهان در افغانستان / تصاویر - روزنامه عامه پسند بیلد در آلمان در اقدامی تازه تصاویری از یک زن خلبان افغان به نام نیلوفررحمانی منتشر کرده و از وی به عنوان زیباترین خلبان زن جهان یاد کرده است.
فیلم یک عروسی در میان جواهر و طلا ! - عبدالمالک هم زن گرفت ! شاهزاده برونئی ۳۱ ساله با همسر ۲۲ ساله اش پیمان ازدواجی در قصر ۱۷۸۸ اتاقی بستند. تمام لباس عروس و داماد از نگین و جواهر بود.
آغاز به کار قطار لوکس زندگی / تصاویر - قطار زندگی با ظرفیت ۲۵۰ تا ۳۰۰ نفر مسافر و از نوع چهار تخته با تزیینات ویژه و امکانات فرهنگی، سرگرمی و گردشگری در مسیر تهران - مشهد بطور رسمی راه اندازی شد.
پشت پرده حذف «در حاشیه» از آنتن سیما - زمانی که مهران مدیری پس از سال‌ها دوری از تلویزیون جمهوری اسلامی ایران به این رسانه بازگشت، خیلی‌ها انتظار همه‌چیز را داشتند، جز یک شکست تمام‌عیار.
فیلم/ معاون صدام به هلاکت رسید - گروه مقاومت عراقی عصائب اهل حق، پس از کشتن عزت الدوری، معاون صدام، اسلحه وی را به مظلومان عراق هدیه کرد.
برنامه ورزش و مردم را تا کی باید تحمل کرد - با وجود برنامه‌های ورزشی مناسب که در دهه اخیر به روی آنتن تلویزیون میرود برنامه ورزش و مردم با کیفیت دهه شصت همچنان ساعات صبح جمع شبکه یک را اشغال کرده است.
وزیر امور خارجه استرالیا با کلاه در تهران / تصاویر - وزیر امور خارجه استرالیا قرار است در دیدار با مقامات کشورمان درباره مساله مهاجرت غیر قانونی برخی اتباع ایرانی به استرالیا رایزنی کند. استرالیا از ایران می خواهد برخی مهاجران غیر قانونی را که دولت کانبرا به آنها ویزای ورود به استرالیا نداده به ایران پذیرش کند.
چهره جدید افسانه بایگان / تصاویر اینستاگرامی - سلفی‌ها و پشت صحنه سریالها و فیلمهای جدید که به شبکه‌های اجتماعی ارسال شده است.
فیلم افشاگری در رابطه با علی مطهری با لباس سپاه - تابناک : این شخص به کنایه به چهار، پنج موبایلی اشاره دارد که مطهری به همراهش داشته، در حالی‌ که مطهری همین تازگی‌ها از موبایل نوکیای قدیمی‌اش خداحافظی کرده و تنها یک گوشی موبایل اسمارت‌فون اختیار کرده است.
اتفاقی عجیب برای خودرو داعشی / فیلم - یک خودروی حامل نیروهای گروه تروریستی داعش به دلیل انفجار بمب در کنار جاده به هوا پرتاب می شود و وقتی در آسمان معلق است به شدت منفجر می شود.
تینا آخوند تبار و عمل زیبایی بینی ! / فیلم - بازیگر سینما و تلویزیون در رابطه با دلایل اعمال جراحی زیبایی خود صحبت میکند.
سگ‌کشی غیرانسانی با اسید در شیراز ! / فیلم - اقدام غیر انسانی در شیراز. گروهی از افراد با تزریق اسید، سگ‌های ولگرد را نابود می‌کنند.
خاطره آیت‌الله از همسر امام جنجالی شد - یکباره دیگر خاطره‌های آیت‌الله هاشمی با واکنش منتقدان به خصوص کیهان روبه‌رو شد. این بار آیت‌الله خاطره‌ای از همسر امام نقل کرده بود
عمل زیبایی زن فامیل دور / فیلم - عمل زیبایی زن فامیل دور :: سریال کلاه قرمزی ۹۴ قسمت پانزدهم با حضور شبنم مقدمی
شانتاژ خبری از حرکت بازیکن عربستانی / عکس - «الشهرانی» بازیکن الهلال عربستان، در شادی پس از گل در جریان بازی با فولاد خوزستان پیراهن خود را بالا زد و تصویر و کاریکاتور یک نوجوان را نشان داد...
برنامه روناک یونسی و بدن‌ساز آمریکایی / عکس - حضور کلمن در ایران جنبه‌های دیگری غیر از مسائل ورزشی هم دارد که مورد توجه‌ترینش کلاسی است که قرار است برای بانوان برگزار شود و مدیریت آن با یکی از ...
لطفا نرو کارلوس ! / تصاویر اینستاگرام - تا خبر از رفتن کارلوس کی‌روش شد، برخی به پاس تشکر از زحمات جناب کی‌روش و منصرف کردن ایشان با هشتگ #پلیز دونت گو کارلوس، عکس های خود را در کنار کارلوس خان رو کردند.
جنجال رسانه‌ای ترکیه در مورد سپاه قدس - از چند هفته پیش این سریال با تغییر نام به نام Sungurlar رویه جدیدی را در پیش گرفته است. در دور جدید این سریال، مبارزه از اکراد جدایی طلب معطوف به مبارزه با سپاه قدس ایران شده است.
نظر پزشکان در خصوص سریال درحاشیه / فیلم - سریال در حاشیه از روزهای نوروز سال 94 هر شب در شبکه سوم سیما پخش می شود. این سریال کمدی داستان بیمارستان و پزشکانی را نقل می کند که البته با اعتراض برخی تنگ نظران هم رو به رو شده است .
پربازدیدها
قلعه‌نویی: مسوولیت نتایج با من است و افشارزاده هم راست می‌گوید - سرمربی استقلال می‌گوید مسئولیت نتایج استقلال با اوست و هیات مدیره و مدیرعامل این باشگاه هیچ کم و کسری برای او نگذاشتند.
مرگ بازیگر نقش مقابل «آن‌شرلی» - «جاناتان کرامبی» که در سریال «آن‌شرلی در گرین‌گیبلز» در نقش «گیلبرت بلایت» بازی می‌کرد، در سن 48 سالگی درگذشت.
خوشحالم که در این سن 3 تا رمان نوشته‌ام/ نوشتن ساده نیست در حالی که بسیار ساده است - این کارگردان گفت: خوشحالم در این سن 3 رمان نوشته‌ام و از نظر موضوع مهم دیگر زبان است که پیدا کردن زبانی مخصوص خود...
کامبیز دیرباز: «میکائیل» یک وسترن ایرانی است - کامبیز دیرباز گفت: در سریال‌های تلویزیون به شدت شاهد عدم حضور قهرمان هستیم،در صورتیکه نیاز اصلی سریال سازی است. ما در ساخت سریال میکائیل تمام تلاشمان بر این بوده تا ...
سرنوشت شوم صدام در سریال «خانه عنکبوت» - ساخت سریال صدام به محمدرضا هنرمند و منوچهر محمدی سپرده شد. قرار است این سریال را در 40 قسمت هنرمند کارگردانی کند و محمدی هم تهیه‌کننده آن باشد.
قلعه‌نویی: حیف است این تیم قهرمان نشود/ آقای بیک‌زاده چرا در تیم ملی خوب بازی می‌کنید؟! - سرمربی تیم فوتبال استقلال قبل از شروع تمرین امروز به صورت مفصل با بازیکنان تیمش گفت‌وگو کرد.
فیفا برای حفاظت از کیان اساسنامه خود رژیم غاصب صهیونیستی را تعلیق کرده است - کارشناس امور داوری و حقوقی فوتبال گفت: تعلیق رژیم غاصب صهیونیستی اقدام مثبت فیفا است و نشان می دهد این تشکیلات تا حدودی مستقل است.
من صهیونیست بین‌المللی را یک روح شیطانی قلمداد می‌کنم/ جریانهای وهابیت ریشه‌های صهیونیستی دارند - صهیونیست بنابر سخنان مانوئل گالانیا نویسنده کتاب «جنگ ایران و عراق جنگ صهیوینسم علیه امام خمینی (ره)» یک روح شیطانی است.
اسلامیان: کی‌روش یک نفر دوم موفق است - محمود اسلامیان نایب رئیس فدراسیون فوتبال در گفت‌وگو با ورزش سه، حرف های جالبی را به زبان آورده است.
انتشار نخستین عکس‌ رضا عطاران در برزیل - فیلمبرداری پنجمین فیلم بلند سینمایی منوچهر هادی که مدتی پیش با بازی رضا عطاران در نقش اصلی آن کلید خورده بود همچنان ادامه دارد.


Copyright © 2008 - 2015 vista.ir. All Rights Reserved