ویستا مرجع مهمترین عناوین خبری / جمعه ۱۰ مرداد ۱۳۹۳ / Friday, 1 August, 2014

پیشینه نساجی سنتی در ایران

هرودت مورخ معروف يونانى از نساجى ايران در ادوار قبل از ميلاد سخن گفته است. اولين نشانه‌ها از وجود پارچه‌هاى بافته شده در ايران، متعلق به ۴۰۰۰ سال ق.م است؛ که در حفريات شوش بدست آمده است. همچنين بخشى از يک وسيلهٔ مخصوص ريسندگى در تپه حصار متعلق به ۳۰۰۰ سال ق.م کشف شده که مى‌تواند نشانه‌اى از تکامل ريسندگى در آن دوران باشد. پس از آن يعنى در حدود ۲۵۰۰ تا ۲۷۰۰ ق.م بافندگى کاملاً معمول بوده و پارچه‌هاى مرغوبى از پشم گوسفند و موى بز و يا با رشته‌‌هاى طلا و نقره بافته شده است. از روى نمونه‌هاى سنگتراشى باقى‌مانده از دورهٔ مادها، مشخص مى‌شود که نساجى در اين دوران کاملاً مرسوم بوده است.
در دوران هخامنشي، نساجى ايران در زمينه بافت پارچه‌هاى پشمى نرم و لطيف بوده؛ همينطور از پارچه‌هاى زرى در اين اوان ياد شده که براى لباس و سراپرده بکار مى‌رفته و معروف بوده است.
از دورهٔ اشکانى به‌جز چند نمونهٔ اندک که منسوب به اين دوران است، چيز مهمى باقى نمانده است.
در دوره ساساني، صنعت پارچه‌بافى از صنايع مهم ايرانيان بوده؛ گفته مى‌شود که هنرى بسيار زيبا و نفيس بود که حتى بيرق امپراتورى روم از آن تهيه مى‌شد و پارچه‌هاى ابريشمى چين را نيز به شدت تحت تأثير خود قرار داده در دوره ساسانى فن بافندگى در اوج عظمت خود قرار داشته و پارچه‌هاى ابريشمى که از اين دوران به ما رسيده، اشکال و رسم‌هاى تزئينى شامل مجموعه‌هاى دواير و اشکال هندسى و تصاوير حيوانات و پرندگان و يا سواران در حال شکار را در معرض ديد قرار مى‌دهد.
در دورهٔ اسلامى و اوايل آن صنعت نساجى متأثر از هنر بافندگى ساسانى است و از نظر تکنيک تغييرى حاصل نشده و تنها نقوش و طرح‌ها تغيير کرده‌اند.
در فاصلهٔ قرن دوم تا چهارم هـ . ق بافندگى و نساجى در ايران رشد بيشترى داشته و در موزهٔ صنايع اسلامى قاهره، نمونه‌هايى از آثار نساجى اين دوران نگهدارى مى‌شود که متعلق به مرو و نيشابور است.
در دورهٔ امويان و عباسيان بافت پارچه‌هاى زربفت و ابريشم معمول بوده است. از تفاوت نقوش اين دوره با پارچه‌هاى ساساني، استفاده از خط در حاشيه پارچه‌هاى عصر اسلامى است که از جنس پشم يا ابريشم است.
بعضى محققين معتقدند که صنعت نساجى در زمان سلجوقيان به درجه کمال خود رسيده است. شکل‌هاى تزئينى روى پارچه در اين دوره تغييرات زيادى کرد. در عين حال در اين دوره تأثير سبک‌هاى چينى آغاز شد که طرح‌هاى دقيق گياهى و جانورى روى پارچه‌هاى حرير نقش بست. از نمونه‌هاى اين دوران، پارچه ابريشمى سبک و نازکى است که روى آن طرح حيوانات و خطوط کوفى بسيار عالى نقش شده و رنگ‌هاى بکار رفته در آن عبارتند از: سبز و سفيد بر زمينهٔ طلايى و قرمز تيره و قهوه‌اي.
در دورهٔ سلجوقى شهر رى از شاخص‌ترين مراکز پارچه‌‌بافى در ايرا ن بود؛ اين صنعت در دوران سلجوقى از نظر بافندگي، ابتکار انواع نقشه، و نيز زيبايى رنگ به بالاترين درجه رسيده بود. از مراکز ديگر نساجى در اين دوران، يزد، کاشان و تبريز بوده است.
در دو قرن هفتم و هشتم هجرى (دوره مغول)، بخاطر افزايش ورود کالاهاى چين و گسترش تجارت ايران و چين و بعد حملات مغول و آمدن عده زيادى از بافندگان چينى به ايران، تأثير سبک‌ها و روش‌هاى تزئينى چين بر صنعت نساجى ايران رو به افزايش نهاد. بر اثر تقاضا براى اجناس چيني، نساجان ايران نيز از اين سبک تقليد کردند. وجود طرح‌‌هايى از اژدها، و ساير حيوانات افسانه‌اي، گل لوتوس و ابرهاى چيني، که مختص پارچه‌هاى چينى بود، و در پارچه‌هاى ايران به وفور بکار رفت، نشانهٔ اين تأثير است. از مراکز مهم بافندگى در اين دوران، هرات، نيشابور، مرو و تبريز بوده‌اند. منسوجات دورهٔ مغولي، داراى رنگ‌هاى مطبوع و ملايمى بوده است.
در دورهٔ تيموريان شهرهاى يزد، اصفهان، کاشان و تبريز، منسوجات خود را به اطراف و اکناف عالم اسلام صادر کردند. پارچه‌بافى در دورهٔ تيموريان، گام بزرگى در راه رسيدن به تکامل برداشت.
دورهٔ صفوى عصر طلايى براى نساجى و بافندگى ايران بشمار مى‌آيد. پارچه‌هاى دورهٔ صفويه در تمام تاريخ نساجى جهان نظير ندارد. طرح اين پارچه‌ها بسيار متنوع است. پارچه‌هاى ابريشمى و کتاني، ديبا، مخمل و اطلس با زيباترين رنگ‌ها به بازارهاى اروپا و روسيه صادر مى‌شد. در بسيارى از اين پارچه‌هاى مجلل، صحنه‌هايى از شاهنامه و وقايع داستان‌هاى شعراى ديگر، مناظر باغ و شکار گنجانده شده است. رايج‌ترين پارچه‌هاى اين دوران، نوعى پارچهٔ ابريشمى است بنام 'تافته' که بافت اصفهان و ابيانه است. پارچه‌هاى چندلايى در دورهٔ صفويه مهم‌ترين بخش صنعت بافندگى يزد است. پارچه‌هاى چندلايى با چند تار و چند پود در کاشان نيز به‌چشم مى‌خورد که رويه‌اى صاف و يکنواخت دارند و بافت اغلب آنها اُريب است. مخمل‌هاى دوره صفويه از نظر ظرافت نقوش و هماهنگى کامل رنگ‌ها بى‌نظيرند. و هنوز در تاريخ پارچه‌بافى کسى نتوانسته محصولاتى به اين زيبايي، و از جهت فنى بى‌نقص بسازد. کارخانه‌هاى ايران در دوره صفويه بهترين انواع ديبا و مخمل را که گاه با رشته‌هاى نقره تزئين مى‌شده، بافته‌اند. همچنين پارچه‌هاى نفيس ترمه در شهرهاى يزد و کرمان بافته شده است.
در تزئينات پارچه از موضوعات جشن‌ها و حيوانات و درخت سرو و نارون و يا شاهزادگان در شکارگاه، نيز استفاده مى‌شده است. مهمترين مراکز نساجى در اين دوران، شهرهاى تبريز، اصفهان، کاشان، رشت، مشهد، هرات، قم، ساوه، اردستان، شيروان و سلطانيه بودند.
پارچه‌هاى چاپ قلمکار در فاصلهٔ قرون ۱۱ و ۱۲ هـ . ق توليد مى‌شد. در اين زمان که پايتخت اصفهان بود، اين شهر خود يکى از مراکز توليد پارچه چاپ قلمکار بود و به شهرت فراوانى دست يافت.
در فاصلهٔ قرون ۱۲ تا ۱۴ هـ . ق و نيز دوران معاصر، هنر نساجى رونق خود را از دست داد و از تعداد بافندگان کاسته شد. و بافت پارچه‌هاى نفيس تنها در مراکز اندکي، بخصوص در مناطق روستايى و عشايرى صورت مى‌گيرد.
در حال حاضر مراکز مهم توليد پارچه‌هاى دستباف ايران، يزد، خراسان، مازندران، گيلان، خوزستان و گلستان مى‌باشد. بافت مخمل و زرى در تهران در مراکز ميراث فرهنگى و در کاشان و نيز هنرستان هنرهاى زيباى اصفهان انجام مى‌شود. ترمه‌بافى نيز به‌شکل محدودى در کرمان و يزد انجام مى‌شود.


همچنین مشاهده کنید


همچنین سایر کاربران این صفحات را هم دیده‌اند
بهداشت و سلامت    بهداشت    طبقه بندی بهداشت    بهداشت فردی    بهداشت پوست    بیماری ها و ضایعات پوست   
بانک و بیمه    حسابرسی    استانداردهای حسابرسی دولتی    استانداردهای گزارشگری حسابرسی عملیاتی    ارائهٔ گزارش   
کشاورزی جنگلداری و شیلات    كشاورزی    علف های هرز و علف کش ها    اهمیت علف های هرز    قدرت رقابت   
آموزش    برنامه ریزی آموزشی    سیر تحول و تکامل برنامه ریزی   
بازار و بازاریابی    اصول بازاریابی   
دارو و درمان    درمان    جراحی    مری و دیافراگم    مری    اختلالات حرکتی مری    اسپاسم منتشر مری   
شعر و ادب    سنائی    دیوان اشعار    غزلیات   
راهنمای بهداشت و سلامت    مو   
بازار و بازاریابی    مناطق آزاد و ویژه اقتصادی    مناطق آزاد و ویژه اقتصادی ایران    مناطق ویژه اقتصادی ایران    منطقه ویژه اقتصادی سیرجان    صادرات کالا، قوانین، مقررات و آئین نامه ها    کالای انتقالی   
دارو و درمان    درمان    بیماریهای شایع (اپیدمیولوژی)    اپیدمیولوژی و کنترل بیماری های شایع ایران    اپیدمیولوژی و کنترل بیماری های غیرقابل انتقال    بیماری های غدد    دیابت   


کلمات در حال جستجو
طلا    قیمت    سقوط    قلیان    بیکاری    وزیر اقتصاد    یازانه بگیران    حذف    حسین معدنی    والیبال    ورزش    علی دایی    کریمی    فوتبال    جریمه    همسفر    روابط    تجارت    بانک   




چرا نمایندگان جناح چپ کنگره امریکا از رژیم صهیونیستی حتی انتقاد هم نمی کنند - پایگاه دیلی بیست طی گزارشی به قلم تیم مک می نویسد، برغم اعتراض شدید مردمی به عملیات تهاجمی اسرائیل علیه غزه اعضای جناج چپ کنگره امریکا از عملیات تهاجمی ممتد اسرائیل علیه ...
«شهر موشها 2» به مناطق محروم هم می‌رود/ برنامه ویژه برای اکران شهرستان‌ها - تهیه‌کنندگان «شهر موشها 2» در نظر دارند با آموزش نمایندگان تبلیغاتی امکان اکران گسترده‌تر فیلم در شهرستان‌ها را فراهم آورده و همچنین اکران‌هایی در مناطق محروم داشته ...
عوام‌فریبی اقتصادی دولت قبل/ بازنگری مقررات واردات و صادرات - وزیر صنعت، معدن و تجارت گفت: دولت قبلی با وجود کاهش 36 درصدی اشتغال وعده تولید 2.5 میلیون شغل را می‌داد که این معنایی جز عوام‌فریبی ندارد.
عضو بنیاد باران:با نظام اداری حجیم نمی‌توان به توسعه متوازن رسید - یک عضو بنیاد باران با بیان این که احمدی‌نژاد با یک برنامه ساختار کارشناسی و پرسنلی دولت را به صورت موفقیت آمیزی متحول کرده است، اظهار کرد: اکنون به یک عزم ملی نیاز است تا اقدامات غیر قانونی دولت قبل جبران شود.
موشک‌باران غزه، غم‌انگیزترین تصویر فضایی از زمین+ عکس - «الکساندر گرست»، فضانورد آلمانی مقیم ایستگاه بین‌المللی فضایی، در صفحه توئیتر خود تأسفش از موشکباران نوار غزه را با انتشار تصویری فضایی از این جنگ وحشیانه ابراز کرد.
تعطیلات عید فطر بدون تصادفات بزرگ/ ترافیک سنگین در هراز و فیروزکوه - فرمانده پلیس راه کشور با قدردانی از شهروندان به خاطر مدیریتشان در بازگشت از سفر، گفت: خوشبختانه در طول تعطیلات اخیر، تصادف جاده‌ای با تلفات بالا نداشتیم.
برنامه موشک‌های بالستیک ایران در حاشیه مذاکرات هسته‌ای بررسی شوند - یک عضو سابق تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای آمریکا گفت: برنامه موشک‌های بالستیک ایران جزو مذاکرات ایران و گروه 1+5 نیست، اما می‌تواند در حاشیه این مذاکرات مورد بررسی قرار گیرد.
آغاز آتش‌بس سه روزه در غزه - دبیر کل سازمان ملل و وزیر خارجه آمریکا در بیانیه‌ای مشترک از توافق گروه‌های مقاومت فلسطین و رژیم صهیونیستی برای آغاز آتش‌بس سه روزه در نوار غزه از صبح امروز خبر دادند.
حسین معدنی درگذشت - مربی جوان و خوش اخلاق والیبال ایران دارفانی را وداع گفت.
کرمانشاه در دوران لولوبی‌ها - دیار سنگ و آب آن‌قدر قدمت دارد که از هر دوره تاریخی آثاری شگفت انگیز را در خود جای داده است. یکی از این دوران، روزگار لولوبی‌هاست که در دیار کرمانشاهان اثری جاودان همچون کتیبه آنوبانی‌نی از آنها به یادگار مانده است.
خبر شوکه‌کننده برای والیبال؛ حسین معدنی رفت - حسین معدنی، مربی تیم ملی والیبال ایران که در لیگ جهانی امسال در کنار کواچ روی نیمکت تیم ملی ایران می‌نشست و سرمربی سابق این تیم، صبح امروز به دیار باقی شتافت و جامعه ورزشی ایران را در شوکی بزرگ فرو برد. معدنی که از سرطان رنج می‌برد پس از اینکه چند هفته قبل در بیمارستان بستری شد، صبح امروز جان به جان‌آفرین تسلیم کرد.
سخنگوی کتابخانه ملی: 90 درصد امضاکنندگان نامه به رئیس جمهور عضو شیفت شب نیستند - سخنگوی کتابخانه ملی در مورد درخواست 500 نفر از اعضای این سازمان از رئیس جمهور برای برقراری مجدد شیفت شب آن، گفت: نتایج بررسی‌های ما نشان می‌دهد که اولاً تعدادی از ...
یکطرفه شدن جاده‌های شمالی منتهی به تهران/ مسافران بازگشت را به شنبه يا يکشنبه موکول کنند - رئیس مرکز کنترل ترافیک پلیس راهور گفت: جاده هراز و چالوس به منظور تسهیل بازگشت مسافران از ظهر امروز ( جمعه) یک طرفه می شود.
مجلس یادبود آیت الله عطاردی برگزار می شود - مجلس یادبود و ترحیم آیت الله عطاردی شنبه در تهران برگزار می شود.
قیام قبیله العبید ضد داعش در صلاح الدین/حمله خمپاره ای به پالایشگاه بیجی - قیام قبیله العبید علیه داعش و اخراج تروریست های وابسته به این گروهک از منطقه ربیضه در صلاح الدین و حمله خمپاره ای به پالایشگاه بیجی از مهمترین اخبار امنیتی عراق است.
حذف گرایش در کارشناسی روانشناسی/ پژوهش محور شدن مقاطع تکمیلی مطالعات زنان - شورای تحول و ارتقاء علوم انسانی با تشکیل 15 کارگروه اقدام به بازنگری برنامه های درسی رشته های علوم انسانی کرده است. این رشته ها نزدیک به 25 تا 30 سال است که بازنگری نشده ...
نگاه یک منتقد خارجی به «انارهای نارس»/ ایمان و امید حرف اول را می‌زند - آنتون فرولو (Anton Frolov) منتقد بين المللي سينما در جديد ترين نوشته هايش درباره سينماي حال حاضر جهان در سايت cineast به تحلیل فيلم «انارهاي نارس» به کارگردانی مجيدرضا ...
فیلم: پس از زنده‌به‌گوری با تابوت چه خواهید کرد؟! - «دفن شده» فیلمی است که شما را با ترس های اولیه تان روبرو خواهد کرد، شما را در موقعیتی قرار خواهد داد که همیشه از آن ترس دارید و در آخر شما را با این اتفاق روبرو می کند که شما هیچ وقت عکس العمل منطقی در زمان وقوع چنین حادثه ای ندارید و مانند یک موجود غیر هوشمند رفتار خواهید کرد!
این‌بار بروم شاید 15 سال دیگر برگردم/ برنامه معارفی یعنی بودجه فقط چند ریال! - داریوش کاردان که امسال با اجرای برنامه «شهر باران» در ماه رمضان پس از سال‌ها به تلویزیون برگشته بود از ویژگی‌های رقابت در اجرا می‌گوید و وعده پرداخت دستمزدهایی که هر روز ...
هم کدی 14 استان و 5 هزار شماره/ تغییر 6300 شماره تلفن تا دوماه دیگر - طبق مصوبه دولت، شرکت مخابرات ایران مکلف شده تا مهرماه امسال حدود 13 هزار شماره تلفن در سراسر کشور را 8 رقمی کرده و کدهای درون شهری این خطوط را حذف کند؛ تاکنون نیمی از ...
تسویه حساب نفتی ایران با اروپایی‌ها/ بدهی به 2 غول نفت جهان صفر شد - مدیر امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران با اشاره به توقف فروش نفت و میعانات گازی ایران به دو شرکت انی و استات اویل هیدرو، اعلام کرد: تسویه حساب کامل بازپرداخت منابع مالی ...
قانون نظارت بر نمایندگان اصلاح شود/ عمده شکایت از نمایندگان سوءتفاهم بوده است - عضو هیات نظارت مجلس بر رفتار و عملکرد نمایندگان خواستار افزایش اختیارت این هیات شد و گفت: معتقدم قانون باید این جایگاه را به هیات نظارت بدهد که بتواند نظارت مستقیم بر ...
امسال دل مردم برای سریال‌های رمضان نتپید - محمدتقی فهیم در ارزیابی کلی‌اش نسبت به سریال‌های رمضانی امسال می‌گوید: سریال‌های رمضانی امسال در حدی نبودند که مردم دلشان برای سریال‌ها بتپد و بود و نبود آنها را در تلویزیون احساس کنند.
هزار و یک پیچیدگی درباره معافیت مالیاتی هنرمندان - مدیرعامل خانه تئاتر از تشکیل کارگروهی مشترک میان این تشکل و صندوق حمایت از نویسندگان، روزنامه‌نگاران و هنرمندان خبر داد.
حذف 10 میلیون نفر از دریافت یارانه قطعی شد/ جزئیات اعلام لیست جدید یارانه‌بگیران - وزیر امور اقتصادی و دارایی گفت: افراد پُردرآمد شناسایی شده اند و به تدریج 10 میلیون نفر از لیست دریافت کنندگان یارانه نقدی حذف می شوند.
حسین معدنی به دیار باقی شتافت - سرمربی و مربی پیشین تیم ملی والیبال ایران که تا قبل از مرحله پایانی لیگ جهانی به عنوان دستیار کواچ در تیم ملی فعالیت می کرد، پس از چند هفته بستری بودن در بیمارستان و ...
چگونه هورمون "اکسیتوسین" باعث احساس نوع‌دوستی می‌شود/ مغز را می‌توان فریب داد - پروفسور پل زاک استاد دانشگاه کلارمونت امریکا معتقد است به لحاظ عصب شناختی می توان همان احساسات ناشی از دیدن حضوری افراد و احساس دوستی و همدلی متعاقب این دیدار که با آزاد ...
کتیبه های هخامنشی شوش خوانده شد - مدير پايگاه جهاني شوش گفت: پرفسور ارفعی برای خواندن کتیبه های هخامنشی شوش در قلعه این شهر مستقر است و تا کنون دو هزار کتیبه ساماندهی، کد گذاری و شناسنامه دار شده اند.
سهروردی تنها چهره‌ در تاریخ فلسفه ایران است که دستگاه فلسفی دارد/ انتقاد از کم توجهی به شخصیتهای فرهنگی - محمد بقایی ماکان با بیان اینکه شیخ اشراق در تاریخ فلسفه ایران تنها چهره ای است که می توان او را صاحب دستگاه فلسفی دانست، گفت: چنین عنوانی را نمی توان حتی به چهره های ...
شرایط ناگوار حیات وحش در باغ وحش صفه اصفهان/ زندگی سنجابها زیرآفتاب 40 درجه - وضعیت باغ وحش‌ها و سیرک‌ها در سراسر کشور پس از شکار و قتل عام حیوانات، مهمترین معضل حیات وحش و اصلی ترین دغدغه حامیان آنان است که البته مدتهاست سازمان محیط زیست برای ...


بیشترین بازدیدها - سرویس خبر
Copyright © 2008 - 2014 vista.ir. All Rights Reserved