پنج شنبه ۸ مرداد ۱۳۹۴ / Thursday, 30 July, 2015

دوره پیش از تاریخ

سفال دست‌ساز و خشن و بدون نقش، مراحلى را در اين سرزمين طى دورهٔ سنگى طى نموده است. اين مراحل تحت تأثير شرايط دوران‌هاى مختلف از جمله کشاورزى و ايجاد سکونت‌گاه‌هاى روستايى اوليه بوده است.
در جنوب غربى ايران طى اکتشافات باستان‌شناسى در خوزستان و دهلران در دهه‌هاى اخير، استقرارهاى پيش از دوران سفال شناسايى شده است.
طبق يک نظر، نخستين سفال توليد شده در فلات ايران را سفال پوکى مى‌دانند که در مهران‌آباد ساوه و نيز غار کمربند بهشهر کشف گرديده است.
يکى از کاوشگران امريکايى جايگاه اوليهٔ اصلى سفال را در چغابنوت خوزستان، چغاسفيد، چغا سرخ دهلران، محمدجعفر، سراب و گوران در کرمانشاه و لرستان، قلعه رستم بختيارى اختصاص داده است.
اما در مجموع مى‌توان اولين سفالينه‌هاى ابتدايى را ساده، بدون نقش و پوک، باگل ورز داده نشده و مخلوط با مواد آلى و کاه و خرده‌سنگ که در آفتاب يا اجاق خانه نيمه پخته شده‌اند به حساب آورد.
ابداع سفال و توليد آن در راستاى اين هدف بود که انسان دوره نوسنگى براى نگهدارى و ذخيره مواد غذايى و آب و علوفه چهارپايان، وسايل و ابزارى نياز داشته که احتمالاً اين کار توسط زنان انجام مى‌شده است.
با اين همه بنظر ميرسد که اولين سفال‌ها به‌طور همزمان توليد نشده‌اند و در مناطق باستانى مختلف و در زمان‌هاى متفاوت بوجود آمده‌اند.
در ايران غارهاى هوتو و کمربند بهشهر، بيستون در کرمانشاه و اراضى اطراف آن، درهّ‌گوران دو لرستان و گنج درّه هرسين کرمانشاه، تپه سنگ چخماق شاهرود و سيلک کاشان در حاشيه کوير، چغابنوت، بنه فضيلى و على‌کش در خوزستان، زيستگاه‌ها و روستاهاى اوليه معرفى شده‌اند.
سفال نخودى رنگ شوش بسيار ظريف و نازک است و رنگ سفال‌ها روشن و سفيد مايل به زرد يا سبز کمرنگ است. نقش‌ها قهوه‌اى يا بنفش تيره و سياه است. موضوع بنفش بيشتر نقوش هندسي، اشکال حيوانات و نقوش انسانى است. در طبقهٔ اول شوش، سفال‌ها بحد اعلاى کمال رسيده است.
سفال نخودى رنگ منقوش که همزمان با سفال منقوش شوش توليد شده در مناطقى از جمله تپه‌ گيان نهادند و تل باکون در ۲ کيلومترى تخت‌جمشيد هم بدست آمده است. و زيباترين آنها در ايقربولاغ در پانصد مترى موشه‌لان اسماعيل‌آباد کشف شده است.
شهر سوخته در حدود سال ۳۰۰۰ ق.م داراى سازمان حکومتى شهرى بود. الواح پيش ايلامى و مهرهاى استوانه‌اى و اثر آنها بر گل رس، و ظروف سفالى به ويژه کاسه‌هاى لب ريخته، شواهدى است از اين‌که اين جامعه شهرى داراى ابزار مديريت کشاورزى بوده است. صنعت سفالگرى شهر سوخته در محلى واقع در ۲۹ کيلومترى شهر سوخته. که ويرانه‌هاى آن بنام رود بيابان شناخته مى‌شود، متمرکز بود.
در تپه حسنلو شهرى کشف شده که متعلق به سده‌هاى دهم تا نهم ق.م است که ديوارهايى قطور و بناهايى از نوع کاخ يا معبد دارد. در اين شهر کارگاه‌هاى فلزکارى و سفال‌سازى نيز ديده شده است. حسنلو در نزديکى سلدوز و جنوب غربى درياچه اروميه قرار دارد و محدوده‌اى است که در اوايل هزاره اول ق.م حکومت مانى‌ها در آن تأسيس شد و هنر و فرهنگ قسمت غربى ايران را مشخص مى‌سازد. در مقابر حوالى آن چسدها در سطح صافى همراه با مقدارى اشياء زينتى و سفالى که در آن زمان مرسوم بوده دفن شده‌اند. اين سفال‌ها اغلب سياهرنگ و گاهى نيز قرمزرنگ هستند و روى آن‌ها برجستگى‌هايى ديده مى‌شود و فرم ظروف بيشتر به شکل‌هاى حيوانات و يا انسان است.
سفال خاکسترى و رنگى املش مربوط به سده‌هاى هشتم و نهم ق.م است که از گورهاى سنگى بزرگ، پراکنده در دره‌ها و کوهستان‌هاى مرتفع گيلان شرقى بين سفيدرود و پُل‌رود به‌دست آمده است. دسته‌اى از سفالينه‌هاى املش به کارهاى هنرى سفالگران اختصاص دارند. سفالگران بيش‌تر به پيکره‌سازى با گل ورز داده شده و توليد سفال‌هايى در اندام انسان و حيوان توجه کرده‌اند که آنها نيز در طبقه‌بندى سفال خاکسترى - سياه قراى مى‌گيرند. با اين تفاوت که سفالگر به طريقى رنگ را بر پوسته‌هايى به رنگ نارنجي، آجرى و قهوه‌اى وارد و ثابت نموده است. آنچه هنرمند نقاش در سفالينه‌هاى منقوش بعنوان رمز و راز بيان مى‌کرد، سفالگر پديدهٔ خاکسترى - سياه و قرمز در ترکيب و اندام‌هاى جانورى و انسانى بيان مى‌کند که گاه داراى بيانى پيچيده و رمزآميز مى‌شود. سفالگرى املش به‌گونه‌اى واقع‌گرا، اندام انسان، حيوان را عرضه کرده است، که شباهت‌هايى با هنر مردم لرستان و خوروين دارد
درخشندگى جداره و پوسته‌ٔ سفالينه‌ها در هر دو گروه موضوع قابل توجهى است، که احتمالاً با هدف نفوذناپذيري، زيباسازي، يا هر دو مورد بوده است. سفالگران گاهى علاوه بر صيقل‌کاري، با تزئينات نقطه‌چين و کنده‌کارى يا افزودن نقش‌ها در زمان نيمه‌خشک بودن، سفالينه‌هاى مارليک را تزئين مى‌کرده‌اند.
سراميک‌هايى که در زيويه به‌دست آمده است. بسيار جالب و با اهميت است. مواد تشکيل‌دهنده آن خاک‌رس شسته و پاک شده و بسيار نرم است که در حرارت مناسبى پخته و داراى روکش درخشان و صيقلى قرمز رنگى مى‌باشد. روى اين ظروف تزئينات از قبيل خراش و يا شيارهاى کنده‌کارى شدهٔ مختلفى کار شده است. همچنين سرهاى مجسمه شير در زيويه يافت شده که از داخل خالى است. همچنين دانه‌هاى تسبيح از سفال بدون لعاب به‌دست آمده که احتمالاً براى گردن‌بند يا زينت بکار مى‌رفته است. تعداد زيادى جام يا ظروف مخصوص نوشيدن يک رنگ و لعاب‌ داده شده سفالى نيز در حفارى‌هاى زيويه بدست آمده است.
کشف کوره‌هاى متعدد سفالگرى متعلق به ۳۲۰۰ سال پيش در تپه‌هاى کهريزک، تعدادى سفالينه خاکسترى - سياه و بعضاً قرمز رنگ را در اختيار کاوشگران قرار داد. اين ميدان باستانى که در حوزه تهران - رى قرار دارد. داراى تعداد پانزده کوره سفالگرى بود، البته تعداد کوره‌ها آنقدر زياد است که مى‌توان طى حفارى‌هاى متعدد آنها را کشف نمود.
بين شوش و شوشتر و در ۴۵ کيلومترى جنوب شرقى شوش چغازنبيل واقع شده است، و ويرانه‌هايى از يک شهر ايلامى است.
سفال‌هاى چغازنبيل در دورهٔ ايلام ميانى (چغازنبيل) در ترکيبات و اشکال مختلف يافت شده‌اند. بعضى از آنها دوکى شکل با بدنهٔ بيضوى يا کروى و نشيمن مخروطى بوده و روى سه پايه يا در ماسه مستقر مى‌گرديده‌اند؛ و برخى که نخودى مايل به سبز و صورتى هستند، بجاى دسته دو گوشواره بر بدنه دارند. کاسه‌ها و پياله‌هاى پايه‌دار بوقى شکل يا بدون پايه و نيز لاوک‌هاى استوانه‌اى با کف مسطح طرح‌هاى جالبى را ارائه مى‌دهند. خميرهٔ بيشتر اين سفالينه‌ها از خا‌ک‌رس آميخته با ماسه است و عموماً رنگ زرد نخودى مايل به سبز و يا صورتى و بندرت خاکسترى دارند. با چرخ ساخته شده‌اند و مقدارى خاک‌چينى در خميرهٔ آنها وجود دارد. با اين همه سفال دست‌ساز نيز در اين مجموعه وجود دارد.
سفال ايلامى در چند نوع ساده، لعابدار و بدل‌چينى يافت شده است که بيشتر اشياى لعابدار و بدل چينى جزئى از معمارى کاخ‌ها و معابد بوده‌اند. رنگ اين اشياء امروزه بيشتر فيروزه‌اى کمرنگ است.
در ايلام جديد (سده‌هاى هفتم و هشتم ق.م)، ظروف بدل چينى به‌صورتى منقوش و پرتکلف ساخته مى‌شد. بين آجرهاى اين دوره و آجرهاى لعابدار ايلام ميانى تفاوت زيادى وجود دارد. اين لعابکارى شفاف و درخشان، شاد و به رنگ‌هاى سبز، زرد، آبي، سفيد، قرمز و خاکسترى است. در آخرين دوره شاهى ايلام، نقوش کاشى‌ها به‌صورت نيمه برجسته ساخته مى‌شد. با مطالعه آجرهاى نقش‌دار ايلام جديد به بعد و مقايسه آن با کاشى‌‌هاى لعابدار کشف شده از حسنلو III، بوکان و زيويه مى‌توان ارتباط و نزديگى آنها را دريافت.
آثار سفالى زيويه عبارت از کاسه‌هاى ديوار، کوتاه لب برگشته، تنگ‌هاى دسته‌دار، کوزه‌هاى پايه باريک و ساغرهاى مجسم با سر حيوانات است که با گل قرمز توليد شده‌اند. و نقوشى کنده شده و ترسيمات هندسى دارند و لعاب آنها رقيق و جلادار است. تعدادى از سفال‌ها نيز لعاب چند رنگ فيروزه‌اى روشن، قهوه‌اي، سفيد و سياه دارند و نقوشى از درخت زندگي، گاو و بز شاخدار، آهو و قوچ و نقش خورشيد و گل چند پر را ارائه مى‌دهند.
حسنلو، بوکان و زيويه واقع در آذربايجان غربى و کردستان و گودين تپه کنگاور، از ميدان‌هاى باستانى مهم هستند که با هم مرتبطند.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
روز معاملاتی , فاکتور صوری , هاید پارک لندن , ارزش بورس , برنامه فرهنگی آموزشی , پاساژ علاالدین , آینده فضایی , کرد ها , طرح قطعه‌بندی , آیت الله مسعودی خمینی , دانلود WinRAR , زنان پا کوچک , شاگرد دایی , اتهام قتل , آهسته تر , کاغذسازی , داوود محمدی , بورد پزشکی , البوم , مجمع تشخیص مصحت نظام ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / خودآموز فیزیک 1 و آزمایشگاه: سال اول دبیرستان , اجتماعی / امدادرسانی / آتش سوزی / شعله ها آتش سوزی را چگونه مهار کنیم , ورزشی / فوتبال / لیگ ها / سه‌ بازی‌ و ۱۶گل‌ برای‌ سایپا , علمی و آموزشی / آموزش و پرورش / تعلیم و تربیت / پیش نیازهای تربیتی ارتباط با مربی از نگاه امام امیرالمؤمنین علی(ع) , اقتصاد و بازرگانی / بازاریابی / تجارت / ۱۰ راهکار برای مذاکرات و معاملات تجاری , بهداشت و درمان / بیماریها / بیماری‌های استخوان و مفاصل / تونلِ درد , بانک اطلاعاتی کتاب / دروس تمهیدیه فی القواعد الفقهیه , بانک اطلاعاتی فیلم / عشق و حماقت , بانک اطلاعاتی کتاب / اندیشه و استراتژی وحدت در شبه قاره هند و ایران , بهداشت / دانستنی‌های پزشکی / داروها / فـنیل آلانـین , شخصیت‌ها / فرهنگی و هنری / موسیقی / امیر مفاخر , بانک اطلاعاتی کتاب / مولانا جلال‌الدین محمد مشهور به مولوی , بهداشت و درمان / بهداشت روان / اعتماد به نفس / بازسازی اعتماد بنفس , بانک اطلاعاتی کتاب / راهنمای آزمون هوش وکسلر کودکان (فرم تجدیدنظر شده) , بانک اطلاعاتی کتاب / پروبیوتیکها و مقدمه‌ای بر کاربرد آنها در تامین سلامت انسان , بانک اطلاعاتی کتاب / رهنمودهای مدیریت برای محوطه‌های میراث فرهنگی جهان , کامپیوتر و فناوری‌اطلاعات / فناوری اطلاعات / فن‌آوری‌ ارتباطات‌ و اطلاعات / فن‌آوری و نوآوری , بانک اطلاعاتی کتاب / آشپزی از فرانسه تا مراکش: دسرها, شیرینی‌ها و نوشیدنی‌ها , بانک اطلاعاتی کتاب / عشق و شور زندگی , شخصیت‌ها / فرهنگی و هنری / نویسنده / محمود بیگ‌بن عبدالله فسونی تبریزی ,



فیلم/ قمه زنی یک زن در اعتراض به اکران رستاخیز! - فیلمی در شبکه های اجتماعی به اشتراک گذاشته شده که در نوع خود می توان اعتراضی بی سابقه به حساب آورد. قمه زنی یک زن در اعتراض به اکران فیلم سینمایی رستاخیز!
دندانپزشک پیام صادقیان ! / تصاویر اینستاگرامی - پیام صادقیان با انتشار این عکس از خانم دکتر دندانپزشک برای درست کردن دندان هایش تشکر کرده است. محسن افشانی هم در کلینیک دندانپزشکی در کنار خانم دکتر و دستیارانش سلفی گرفته است.
بدون هیچ صحبتی فقط تماشا کنید - بدون هیچ صحبتی فقط تماشا کنید
هجوم عکس سلفی با پزرعروس در تهران - شروع برنامه ماه عسل 94 با اجرای علیخانی که به دلیل موضوع دور از انتظاری که به آن برنامه اختصاص داده بود؛ حسابی مخاطبان را دلسرد کرد و در ادامه هم، این دلسردی با حضورمهمانی با شغل پزری عروس! در این برنامه، تکمیل شد.
عکسی جدید از بهادر زمانی در گریم حضرت عباس (ع) - بهادر زمانی در گریم حضرت عباس (ع) در نمایی از فیلم رستاخیز در کنار تهیه کننده این مجموعه. احتمالا بهادر حالا که دیده فیلمشان قرار نیست اکران بشود روی به منتشر کردن عکس های آن در شبکه های اجتماعی و فضای مجازی آورده است تا در آن محیطِ پر مخاطب برجسته و دیده شوند.
تصاویر نشست عوامل سریال پایتخت - نشست صمیمانه عوامل سریال پایتخت با اصحاب رسانه
سلفی با جسد دانشجویان ایرانی ! / تصاویر - عکاسی و سلفی گرفتن در کلاس‌های تشریح پزشکی و انتشار آن در فضای مجازی، پدیده‌ای است که این روزها در حال فراگیر شدن است؛ پدیده‌ای که شاید در هیچ کجای دنیا مانند کشور ما به این صورت دیده نشود.
گفتگو با تازه عروس سینمای ایران در شب ازدواجش - گلاره عباسی بازیگر سینما و تلویزیون به خانه بخت رفت.
الناز حبیبی در فروشگاه شاهرخ استخری / تصاویر - عکس جدید سحر قریشی، بهاره کیان افشار، لیندا کیانی، شهرزاد عبدالمجید، کوروش تهامی در روز تولد همسرش، عکس یادگاری نفیسه روشن با کودکان افغان و تصاویر تتلو در ناو جنگی و ...
صحنه نادر شکار شیرها وسط جاده / تصاویر - در این گزارش تصویری که در دو روز اخیر منتشر شده و میلیون‌ها کاربر آن را تماشا کرده‌اند شاهد شکار دو شیر نر در وسط جاده‌ای در آفریقای جنوبی که در برابر چشمان حیرت زده دهها توریست رخ داد، خواهیم بود.
سلفی همسر شهرام محمودی / تصاویر اینستاگرامی - علی لهراسبی، مهدی ماهانی و کامبیز دیرباز چند روز مانده به تعطیلات به پیشواز تفریحات تابستانی در ترکیه رفته اند. سلفی فرزاد حسنی با نیما کرمی، علیرضا جاوید نیا، مژده لواسانی، ژیلا صادقی و صبا راد در حاشیه مراسم یادبود زنده یاد مهران دوستی.
فیلم/ توضیحات مجری زن درباره روزه‌خواری در آنتن زنده - صبا راد مجری برنامه «به خانه بر‌می‌گردیم» که در برنامه زنده تلویزیون به طور ناخواسته مزه غذایی را چشید، توضیحاتی در این خصوص ارائه کرد.
جنجال کلیپ هسته‌ای «تتلو» / ویدئو - تصاویر حرفه‌ای و قاب‌های هوشمندانه و کارگردانی درستی که در یک کلیپ با مضمون انرژی هسته‌ای دیده می‌شود، هم به لحاظ ساختار و هم از نگاه مضمون اتفاق خوبی محسوب می‌شود، اما اینکه کلیپ انرژی هسته‌ای را چه کسی خوانده بسیار جالب است!
رونمایی از فاجعه ملی در یک مسابقه تلویزیونی / فیلم - مسابقه تلویزیونی «ثانیه ها» که از شبکه دوم سیما پخش می شود، سطح پایین اطلاعات عمومی و سرانه مطالعه در کشور را به نمایش گذاشت. هر یک از شرکت کنندگان در این مسابقه، نماینده هزاران نفر از افراد جامعه هستند که اطلاعات عمومی آنها در حد یک دانش آموز سال دوم ابتدایی است.
عکس جدید از مهناز افشار و دخترش / عکس - بعد از ازدواج پر سر و صدای مهناز افشار با یاسین رامین پسر محمدعلی رامین معاون مطبوعاتی دولت احمدی‌نژاد، این زوج جوان وارد ماجراجویی جدیدی شده‌اند.
مهران غفوریان و همسر در تعطیلات. - مارال فرجاد، نگین صدق گویا، سیاوش خیرابی و امین زندگانی در پشت صحنه سریال جدیدشان. رز رضوی در یک جشنواره خیریه در شیراز. امیر مهدی کیا و ساغر عزیزی در نمایی از سریال معمای شاه در نقش محمدرضا شاه و فرح پهلوی.
در جستجوی همسر برای کاپیتان معروف ! - مجله ایده آل عکس کاپیتان تیم ملی والیبال را با تیتر «در جست و جوی همسر برای کاپیتان معروف» کار کرده است.
اولین bmw i8 سه میلیاردی در ایران چپ کرد / عکس - تقریبا 1 ماه پیش بود به ورود یک خودروی بی‌ ام‌ دبلیو bmw i8 به ایران اشاره شده بود. این خودرو که جزء پیشرفته ترین خودروهای دنیا می باشد, زمانی که وارد ایران شد به دلیل خاص و تک بودن در کشورمان, قیمتی در حدود 3 میلیارد تومان پیدا کرد!!
پست جنجالی آنا نعمتی، رعنا دختر اول پورعرب ! - آنا نعمتی مطلبی را در صفحه شخصی‌اش منتشر کرده است که باعث تعجب افراد بسیار زیادی از جمله طرفداران آنا نعمتی و ابوالفضل پورعرب شده است.
ابوعزرائیل در مشهد! / تصاویر - شنيده شده مبارز عراقی در مقابل داعش معروف "ابوعزراييل" در حرم رضوی بوده است. كه از تصاوير منتشر شده با استقبال گرم مردم هم مواجه شده است.
پربازدیدها
قطع اینترنت و مکالمات بین الملل مخابرات در ٩ استان - شرکت ارتباطات زیرساخت از ایجاد محدودیت در مکالمات بین الملل و خدمات اینترنتی مخابرات در برخی استان های کشور از بامداد روز جمعه ۹ مرداد خبر داد.
راز گرم شدن حمام شیخ‌بهایی تنها با یک شمع - حمام شیخ‌بهایی با راز نامکشوف خود یعنی گرم شدن منبع حمام با شمعی که همواره روشن بوده، تبلور هنر معماری و ذهن خلاق ایرانیان در طراحی بناها است؛ موضوعی که سالها ذهن دانشمندان جهان را مشغول کرد.
کارآموزی یا بیگاری، مساله این است!/ چرا شرکت ها کارآموزها را دوست دارند؟ - با روی کار امدن دولت یازدهم از همان سال 92 بود که هشدارها درباره بیکاری آغاز شد.اواسط مهر ماه سال 92 مشاور اقتصادی رئیس‌جمهور هشدار داد 4 سال آینده روزهای سختی برای کارجویان خواهد بود و بیکاری به‌عنوان یک معما و مشکل بزرگ کشور را آزار خواهد داد.
امیرحسینی : کاری نکنند که تخلفات فدراسیون و سازمان لیگ بیش از این بیشتر شود - عضو هیأت مدیره باشگاه پیکان گفت: فدراسیون فوتبال و سازمان لیگ جلوی بازی راه‌آهن و فولاد را بگیرد.
فروزان سمت مظلومی نرفت، سیاه جامگان بدل میلان شد!/گفت‌وگوی درگوشی خطیبی و عنایتی - محسن فروزان قبل از شروع مسابقه به سمت پرویز مظلومی نرفت و نسبت به سرمربی استقلال بی‌تفاوت بود.
آغاز فصل جدید روابط عاشقانه ایران و چین - پکن به دنبال افزایش حضور در بازار ایران استآغاز فصل جدید روابط عاشقانه ایران و چینچین نقش مهمی در گروه 1+5 ایفا کرد اما دلیل عمده آن این بود که چین از اهمیت این اهرم در روابط آینده‌اش با تهران و تعمیق موقعیت بلندمدتش در منطقه پس از توافق اطلاع داشت.
ایران به کدام درخواست فابیوس پاسخ مثبت نداد؟/ تهدید محترمانه و محرمانه برای یک خواننده/ روایت احمدی نژاد از هجوم 6 جهتی به دولت نهم و دهم/ نظر سردار نقدی در مورد سفر مقامات اروپایی به ایران/ پس از حبیب، شادمهر هم برمی گردد؟ - رصد‌خانه «تابناک» ‌خبرهایی‌ برای مخاطبان آماده می‌کند که غیررسمی هستند یا اینکه کمتر از اهمیت خود، مورد توجه قرار می‌گیرند؛ تیترهایی مانند:«کتابی که آخوندی به فابیوس هدیه کرد»،«شرط نعمت زاده برای تجارت با فرانسوی ها»،«شکایت جدید از حمید بقایی»،«درآمد یک نصاب ماهواره، چقدر با درآمد یک جراح فاصله دارد؟» و... رصد‌خانه امروز تابناک را تشکیل می‌دهند.
۲۴ قسمت «معمای شاه» در مراحل پایانی صداگذاری - تهیه کننده سریال «معمای شاه» گفت: ۲۴ قسمت از این اثر در مراحل پایانی صداگذاری قرار دارد و از مهر روی آنتن شبکه یک می رود.
گزارش زنده؛ سیاه جامگان 0 - استقلال تهران 0 - دیدار سیاه جامگان و استقلال تهران، به عنوان افتتاحیه لیگ پانزدهم می‌تواند جذابیت های زیادی را به همراه داشته باشد.
عراقچی به ابهامات درباره برجام پاسخ داد - سید عباس عراقچی عضو ارشد تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای در نشست اخیر خود با اعضای کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی که امروز (پنج‌شنبه) از شبکه ...