جمعه ۲۶ مرداد ۱۳۹۷ / Friday, 17 August, 2018

زندان (۲)


   رهائى
مسعودسعد، پس از رهائى از زندان به لاهور بازگشت و به سرپرستى املاک پدر خود سعد سلمان که تا اين زمان هنوز زنده بود پرداخت.
در هيچ يک از منابع تاريخى، هيچ‌گونه آگاهى از سرانجام کار سيف‌الدّوله محمودبن ابراهيم و زمان درگذشت او يافت نمى‌شود؛ اما از ديوان ابوالفرج رونى و مسعودسعد برمى‌آيد که سلطان ابراهيم پس از سيف‌الدّوله، فرزند ديگر خود به‌نام علاءالدّوله مسعود را به فرمانروائى هندوستان گماشته است. در ديوان مسعودسعد قصايدى در مدح علاءالدّوله و جنگ‌هاى او در هند وجود دارد که مربوط به همين دوران است.
سلطان ابراهيم در سال ۴۹۲ هجرى قمرى از دنيا رفت و علاءالدّوله مسعود سوم (۱) غزنوى جانشين او گرديد. علاءالدّوله پس از رسيدن به پادشاهى، فرزند خود به‌نام عضدالدّوله شيرزاد را به حکومت هند فرستاد و يکى از رجال بزرگ آن روزگار، يعنى هبةالله بونصر پارسى را به سپهسالارى و پيشکارى او برگزيد.
(۱). پس از سلطان مسعودبن محمود غزنوى، مجدود و سپس فرزند او مسعود ثانى مدت کوتاهى پادشاهى کردند. به همين سبب علاءالدّوله، مسعود سوم محسوب مى‌شود.
بونصر پارسى که علاوه بر جنگاورى، اهل فضل و ادب بود و به شاهنامهٔ فردوسى دلبستگى داشت با مسعودسعد از قديم مهر و آشنائى مى‌ورزيد. به همين دليل شاعر را بار ديگر به‌ عمل ديوانى کشاند و او را از نديمان خاص عضدالدّوله شيرزاد کرد. شاعر در مجالس بزم شيرزاد در کنار نديمان و عملهٔ طرب به شعر خواندن مى‌پرداخت و وصف اين مجالس را در 'مثنوى بر شکال' که با لحنى طنز‌آميز سروده شده و سرمشق سنائى در سرودن کارنامهٔ بلخ است به تفصيل بيان کرده است.
   حکومت چالندر
از بخشش دست من زسيم و زر پرس وز خوى خوشم زمشک و از عنبرپرس
از قوت بازوى من از خنجر پرس وز هيبت من زراه چالندر پرس
مسعودسعد بار ديگر شوکت و ثروت از دست رفته را بازيافت، قصرى در لاهور بنا کرد که ابوالفرج رونى در وصف عظمت آن شعر سروده و عقل را در برابر آن حيران يافته است. شاعران ديگر در مدحش شعر سرودند و صله يافتند و درگاهش ملجاء نيازمندان گرديد. در همين اوان، هندوان در شهر چالندر قيام کردند و بونصر پارسى با لشکرى گران بر آنها تاخت و قيام آنها را سرکوب کرد. مسعودسعد نيز در اين جنگ در کنار بونصر بود و پهلوانى‌ها کرد و به همين سبب به حکومت چالندر برگزيده شد اما در عين حال خود را از گزند حاسدان در امان نمى‌يافت. سرانجام همين عامل، کارگر افتاد و دوران رهائى و کامروائى او بار ديگر به انجام رسيد. گويا اين بار بونصر پارسى متهم و گرفتار گرديد و مسعودسعد را نيز به جرم همدستى او به زندان افکندند چنانکه در يکى از قطعه‌هاى خود مى‌گويد:
بوالفرج شرم نايدت که به جهد در چنين حبس و بندم افکندى؟
تا من اکنون همى به غم گريم تو به شادى زدور مى‌خندى ...
آن خداوند را که از همه نوع داشت بر تو بسى خداوندى
گشته او را يقين که تو شده‌اى با همه دشمنانش سوگندى
چون نهاليت بر چمن بنشاند تا تو او را زبيخ برکندى
وين چنين قوتى تو راست که تو پارسى راکنى سکاوندى؟
بعضى از محققان بوالفرجى را که در اين شعر عامل گرفتارى بونصر پارسى و مسعودسعد شناخته شده، ابوالفرج رونى شاعر معروف مى‌دانند و گروهى ديگر ابوالفرج نصربن رستم از رجال معروف آن روزگار که مديحه‌هائى در ديوان شاعران از جمله مسعودسعد در ستايش او هست و مدتى حاکم لاهور بوده و شايد با بونصر پارسى رقابت و دشمنى داشته است. منظور از 'پارسى راکنى سکاوندي' نيز اين است که در اثر توطئه بوالفرج، بونصر پارسى در قلعهٔ سکاوند زندانى شده است و اين قلعه نيز از قلعه‌هاى معروف دورهٔ غزنوى است که نام آن در تاريخ بيهقى و ساير منابع آمده است.
   زندان مَرَنج
اى حصن مرنج واى آن‌ کس کاو چون من برسر تو باشد
تو مادر دوزخى بگو راست يا دوزخ مادر تو باشد؟
اين بار به فرمان سلطان علاءالدوله مسعود سوم غزنوي، شاعر را در قلعهٔ مرنج زندانى کردند و دست و پايش را به کُندو و زنجير آهنين کشيدند اين قلعه نيز چنانکه پيشتر اشاره شد ابتدا خزانه پادشاهى بود و بر سر کوهى بلند قرار داشت و راه دشوارى داشت که هيچ‌کس نمى‌توانست خود را به بالاى آن برساند. عبدالحى حبيبى دربارهٔ محل اين قلعه چيزى ننوشته است، اما چون گرديزى و فرخى و ديگران آن را در رديف ناى و منديش ذکر کرده‌اند، قاعده بايد در همان حوالى غزنين بوده باشد.
شاعر که در اين هنگام نيروى جوانى را پشت سر گذاشته و به ياد جوانى چنين مويه مى‌کند:
تارى از موى من سپيد نبود چون به زندان مرا فلک بنشاند
ماندم اندر بلا و غم چندان که يکى موى من سياه نماند
علاوه بر رنج زندان، از ضعف و بيمارى و کم نورى چشم نيز شکوه‌ها دارد. او را در سُمجى که همچون گور سياهى است به بند کشيده‌اند، خوراک آن بيشتر گال (گاورس، نوعى ارزن) است و اگر نان کشکين بيابد، در دهان خود به شيرينى زليبياست. فرشش بوريا و کاسه آن کف دست و سفره آن سر زانو است. تنها راه ارتباط آن با دنياى بيرون از آن دخمهٔ تاريک، سوراخ بسيار خردى است بر سقف دخمه، که ده تن نگاهبان بر سر آن نشسته‌اند که مبادا شاعر بال در بياورد و از روزن به آسمان پرواز کند. در اينجا است که سخن اعتراض‌آميز شاعر به طنز گزنده‌اى مى‌گرايد و مى‌گويد اگرچه نگهبان زندان مانند خوک کريه‌روئى است که از سنگ دلى و قساوتى که دارد هرگز نمى‌توان او را مسلمان دانست، اما مبادا تصور کنيد که نسبت به من بى‌مهر است. نه او هيچ‌گاه با من بى‌شفقت نيست و دليل آن آن است که هر شب دو پاسبان به پاسبانان من اضافه مى‌کند و اگر از او بخواهم که اجازه دهد به بام بروم از روى دلسوزى مى‌گويد اگر به آسمان بنگرى، از راه کهکشان، کاه به چشمت مى‌افتد! و تازه همهٔ اين خدمات را نيز به رايگان براى او انجام مى‌دهند.
- مرگ فرزند:
بزرگ‌ترين اندوه شاعر در زندان مرنج دورى از کسان و فرزندان او بود چنانکه به ممدوح مى‌گفت:
نيک دانى که از قرابت من چند گريان و پارسا باشد
چون منى را روا مدار امروز که زفرزندگان جدا باشد
اما از بخت واژگون و سنگدلى سلطان او را آنقدر در مرنج نگاه داشتند تا خبر مرگ فرزند جوان او صالح به او رسيد و باعث شد مراثى جانگذارى، به‌ويژه در قالب رباعى بسرايد، که از آثار جاودان اوست و به‌جا است براى نمونه در همين جا نقل شود:
در حبس مرنج با چنين آهن‌ها صلاح بى‌تو چگونه باشم تنها
گه خون گريم به مرگ تو دامن‌ها گه پاره کنم زدرد پيراهن‌ها
صالح ترو خشک شد زتو ديده و لب چه بد روزم چه شوربختم يارب
با درد هزار بار کوشم همه شب تو مردى و من بزيستم اينت عجب
شد صالح و از همه قيامت برخاست باريد زچرخ برسرم هرچه بلاست
گر شوئيدش به خون اين ديده رواست در ديدهٔ من کنيد گورش که سزاست
صالح تن من زعشق دامن بفشاند تا مرگ قضاى خويشتن برتو براند
دل تختهٔ درد و نااميدى برخواند شادى و غمم تو بودى و هر دو نماند
صالح پس از اين طرب نبايد بى‌تو شايد که زدل طرب نزايد بى‌تو
جان در تن من بيش نپايد بى‌تو خود جان پس از اين کار نيايد بى‌تو ...
البته نبايد پنداشت که اين زندان وحشتناک هيچ‌گونه دلخوشى و جاى شکر براى شاعر درد کشيده نداشته است بزرگ‌ترين مايهٔ دلخوشى او را در اين بيت مى‌توان ديد:
شکر ايزد را که اندر اين حبس از ديدن سفلگان مصونم
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
بندر نوشهر , سرمایه‌گذاری برای رفع آلودگی هوا , آسیب‌های عزاداری , سيمان , هیپنودونتیک , توانمندسازی اقتصادی , هوای , خبر داد , تغذیه غیر اصولی , وکیل مدافع بابک زنجانی ,

مقالات پربیننده امروز
کامپیوتر و فناوری‌اطلاعات , علوم کامپیوتر , تكنولوژی بی‌سیم / فرصت تجارت بی سیم , اقتصاد و بازرگانی , صنایع خودروسازی , خودروسازی / تاریخچه جنرال موتورز , بانک اطلاعاتی کتاب / پرسش‌های چهارگزینه‌ای موضوعی کنکورهای سراسری و ... فیزیک شامل: مباحث فیزیک (1و2) پیش‌دانشگاهی رشته . , بانک اطلاعاتی کتاب / نورپردازی تکچهره = تکنیکها و کاربردها , فرهنگی و هنری , ادبیات و شعر , مکاتب‌ادبی / کلاسیسیسم , بانک اطلاعاتی کتاب / ستاره متولد آذر را بشناسید! , بانک اطلاعاتی کتاب / قصه‌ی شنیدنی دایی‌جان (مجموعه داستان) , ورزشی , بانوان , شخصیت‌ها / لطفا یک رانندگی آرام , علمی و آموزشی , دانستنیها , معرفی خودرو / تاریخچه بی ام و و معرفی سری های جدید , ورزشی , باشگاهها , باشگاه‌های خارجی / آرسنال و رئال مادرید ,

برخی منابع مهم خبری
eghtesadnews.com اقتصادنیوز , roozannews.ir روزنامه روزان , iranart.ir ایران آرت , pana.ir خبرگزاری پانا , asrekhodro.com عصر خودرو , jahaneghtesad.com روزنامه جهان اقتصاد , kojaro.com کجارو , musiceiranian.ir موسیقی ایرانیان , baharnews.ir بهارنیوز , armanshargh.ir آرمان شرق ,



وبگردی
سفیر آلمان تعطیلات خود را در بین عشایر بختیاری گذراند
سفیر آلمان تعطیلات خود را در بین عشایر بختیاری گذراند - میشائل کلور برشتولد، سفیر آلمان در ایران برای گذراندن تعطیلات تابستانی خود با عشایر بختیاری در دره کوهرنگ زاگرس همراه شده است. منبع
ویدئو / مراسم رونمایی جدیدترین اثر همایون شجریان
ویدئو / مراسم رونمایی جدیدترین اثر همایون شجریان - مراسم رونمایی از آلبوم موسیقی «ایران من» با آواز همایون شجریان و آهنگسازی «سهراب پورناظری»، چهارشنبه شب (۲۴ مرداد) در تالار وحدت برگزار شد.
تریلی در اهواز چپ کرد، مردم بارش را غارت کردند!
تریلی در اهواز چپ کرد، مردم بارش را غارت کردند! - یک تریلی در اهواز واژگون شد و مردم به جای کمک به راننده مصدوم بار تریلی را بردند
بازگشت گوگوش به ایران و نحوه برخورد با او در فرودگاه
بازگشت گوگوش به ایران و نحوه برخورد با او در فرودگاه - در ویدئوی زیر روایت فائقه آتشین (گوگوش) را از بازگشت به ایران بعد از انقلاب و نحوه برخورد پاسدار فرودگاه و دادستانی با او می شنوید. او این خاطرات را سال ۲۰۰۰ در تورنتوی کانادا روایت کرد.
ماجرای عکس متفاوت وزیر جوان و هشتگ‌های توییتری
ماجرای عکس متفاوت وزیر جوان و هشتگ‌های توییتری - نكته جالب در اين ميان، گستردگي و تنوع واكنش‌ها به پوشش «وزير جوان» بود. تا آن‌جا كه در ميان كاربران بودند گروهي كه اين پوشش را در حد «شق‌القمر» بالا برده و اين تفاوت ظاهري را نشانه‌اي از تفاوتي عميق در نوع نگاه آذري‌جهرمي تحليل كردند و در مقابل، طيفي نيز «وزير جوان» را به‌خاطر تلاش براي آنچه ازسوي اين كاربران نوعي «پوپوليسم» و «عوام‌فريبي» خوانده شد
اظهارات تند احمدی نژاد علیه روحانی و دولت!
اظهارات تند احمدی نژاد علیه روحانی و دولت! - محمود احمدی نژاد با انتشار پیام ویدیویی تندی علیه رئیس جمهور، وی را هم دست رئیس دو قوه دیگر نامید و خواستار کناره گیری حسن روحانی از مقام ریاست جمهوری شد.
فیلم | قرار نبود روحانیت در همه چیز اظهارنظر کند!
فیلم | قرار نبود روحانیت در همه چیز اظهارنظر کند! - فیلم - مدتی قبل حجت الاسلام زائری مهمان خبرآنلاین بود و در کافه خبر به بررسی مسایل فرهنگی و اجتماعی ایران و نقش روحانیت در جامعه پرداخت.
فیلم | چرا مردم مسئولین را مسخره می‌کنند؟
فیلم | چرا مردم مسئولین را مسخره می‌کنند؟ - فیلم - چرا مردم مسئولین را مسخره می‌کنند؟ پاسخ این سوال را در ویدئوی زیر ببینید.
فیلم سانسور شده خوانندگی سحر قریشی در یک برنامه
فیلم سانسور شده خوانندگی سحر قریشی در یک برنامه - سکانس سانسور شده مسابقه «13 شمالی» که در آن سحر قریشی ترانه های مشهور چند تن از خوانندگان را می خواند، ببینید. اولین قسمت این مسابقه در شبکه نمایش خانگی توزیع شده است.
عاشق شدن لیلای سریال پدر،داستانی کاملا واقعی!
عاشق شدن لیلای سریال پدر،داستانی کاملا واقعی! - روایت نازنین پیرکاری،مجری و تهیه کننده تلویزیون از عاشق شدن خود که داستان سریال پدر شد...
یک ژن خوب تازه: جان متاعی است که هر بی سروپایی دارد
یک ژن خوب تازه: جان متاعی است که هر بی سروپایی دارد - مهمترین بخش های سخنان او اینجاست که عنوان می کند: چه کسی در جریان انقلاب بوده؟ اگر یک عده ای جان دادند، یک عده ای هم این وسط پول دادند. او که گویا دستی در شعر هم دارد، سخن عجیب تری از آنچه پیش از این گفته بر زبان جاری می سازد و با به کار بردن این بیت که «جان چه باشد که نثار قدم دوست کنم *** این (جان) متاعی است که هر بی سروپایی دارد» ...
ترامپ حتی به شلیک یک گلوله نیاز ندارد
ترامپ حتی به شلیک یک گلوله نیاز ندارد - برای آمریکا کم هزینه‌ترین استراتژی ادامه وضع موجود است. ترامپ در یک سال گذشته کاری کرد که ۳۰ میلیارد دلار دارایی ایران از کشور خارج شود. این پول به کشور‌هایی مثل ترکیه، گرجستان، ارمنستان، مالزی و ... که از ثبات و امنیت برخوردارند رفت و در این کشور‌ها سرمایه گذاری شد. همین موضوع کمر اقتصاد ایران را می‌شکند. در این یک سال دلار به نزدیک ۱۰ هزار تومان رسیده است. ترامپ حتی به شلیک یک گلوله نیاز ندارد. اگر…
سحر تبر چهره واقعی‌اش را آشکار کرد!
سحر تبر چهره واقعی‌اش را آشکار کرد! - سحر تبر سال گذشته برای اولین بار در رسانه‌های جهان دیده شد. گمانه زنی می‌شد که او برای شباهت پیدا کردن به آنجلینا جولی ۵۰ عمل جراحی داشته است. اما او در نهلایت شبیه شخصیت "عروس مرده" تیم برتون به نظر می‌رسید.
ترجیح می‌دهید کدام‌ زن همکار شوهر شما باشد!
ترجیح می‌دهید کدام‌ زن همکار شوهر شما باشد! - یک بنر تبلیغاتی که ظاهراً با هدف ترویج فرهنگ حجاب طراحی شده، سبب‌ساز واکنش‌های کاربران شبکه اجتماعی توییتر شده است. در این بنر، از رهگذران خواسته شده بین دو گزینه موجود، زنی چادری و زنی مانتویی، انتخاب کنند ترجیح می‌دهند کدام‌یک همکار همسرشان باشد!
فیلم قتل عجیب زن جوان توسط شوهرش در اسلامشهر!
فیلم قتل عجیب زن جوان توسط شوهرش در اسلامشهر! - در اتفاقی عجیب و غیر قابل باور فردی امروز به دلیل درخواست طلاق همسرش در خیابان اسلامشهر وی را با ضربات چاقو از پای درآورد، از سرنوشت این خانم اطلاع دقیقی در دست نیست.