جمعه ۲۷ مهر ۱۳۹۷ / Friday, 19 October, 2018

زندان (۳)


- طلب شفاعت:
اميد به زندگانيم نيست بسى منصور سعيد را بگوئيد کسى ...
مانند حبس‌هاى پيشين، در اين زندان نيز شاعر به پايمردى و شفاعت رجال دربار سلطان اميد بسته بود به‌ويژه به عبدالحميدبن احمدبن عبدالصمد شيرازى که بيست و دو سال در زمان سلطان ابراهيم و شانزده سال در زمان علاءالدوله مسعود (يعنى در تمام دوران پادشاهى او) وزير بود و در منابع تاريخى از کفايت و کاردانى او سخن گفته‌اند و در زمان بهرام‌شاه به قتل رسيده است؛ و بيشتر از او اميد به ثقةالملک طاهربن على مشکان داشت که گويا خازن سلطان و بسيار مورد توجه او بود. ثقةالملک مانند عمّش بونصر مشکان، استاد بيهقى در فضل و ادب سرآمد بود و از مدايحى که سنائى و عثمان مختارى و مسعودسعد و ديگران درباره او سروده‌اند مى‌توان به بزرگى او پى برد.
در اين مديحه‌ها شاعر چند بار از اينکه متصدى شغل کسى ديگر شده است اظهار ندامت مى‌کند مثلاً در اين بيت:
... ورکنم شغل هيچ‌کس پس از اين گردنم در خور قفا باشد
و در جاى ديگر حکمرانى چالندر را بلاى جان و عامل بدبختى خود دانسته است و بارها سوگند ياد کرده که به اصطلاح امروز اهل سوء استفاده مادى نبوده است:
محبوس چرا شدم نمى‌دانم دانم که نه دزدم و نه عيّارم
نز هيچ عمل نواله‌اى خوردم نز هيچ قباله باقيى دارم ...
و از اين اشارات، مى‌توان تا حدى نوع اتهام او را حدس زد. قصيدهٔ صد و سى و يک بيتى نامهٔ منظوم شاعرى جوان پاسخ منظومى است به نامهٔ منظوم محمد خطيبي، که از زندانى ديگر آن را براى مسعودسعد به مرنج فرستاده و در آن از بخت شوم خويش ناليده است. اين محمد خطيبى که مسعود در شعرى ديگر او را با لقب سرهنگ خطاب مى‌کند مانند خود مسعودسعد علاوه بر شاعري، اهل عمل ديوانى و جنگ و پيکار نيز بوده و زمانى هم به حکومت قُزدار رسيده بوده است و مسعودسعد در آن قصيده ضمن مرور بر زندگى گذشته خود به سرزنش او و خويشتن مى‌پردازد که چرا از روى فضولى و افزون طلبي، به‌کارهائى دست زدند که با ذوق و هنر آنها مغايرت داشت و عاقبت آن را هم ديدند:
نه هرکه باشد چيره به راندن خامه دلير باشد بر کار بستن خنجر
کسى که خنجر پولاد کار خواهد بست دلش چو آهن و پولاد بايد اندر بر ...
مسعودسعد علاوه بر تقاضاى شفاعت از رجال دربار، قصايدى نيز مستقيماً خطاب به سلطان مى‌سرود و از او درخواست بخشايش مى‌کرد تا آنکه سرانجام بخشوده شد و رهائى يافت.
- مدّت گرفتارى:
از حبسيّاتى که مسعودسعد در زندان مرنج سروده، مدت گرفتارى او در اين مرحله بيش از سه سال استنباط نمى‌شود در سال اول زندان مى‌گويد:
دشمن و دوست ديده بود که من پار بودم زجملهٔ اعيان
و در سال دوم:
چون زامسال و پار ياد کنم زار گريم زحسرت پيرار
و در سال سوم:
در مرنجم کنون سه سال بود که به بندم در اين چو دوزخ جاى
و بيش از اين تصريحى در ديوان يافت نمى‌شود علاوه بر آن که سال‌ها بعد در زمان پادشاهى ملک‌ارسلان در قصيده‌اى خطالب به او مى‌گويد:
من بنده سال سيزده محبوس مانده‌ام جان کنده‌ام زمحنت در حبس و در حصار
يعنى ده سال دورهٔ اول و سه سال زندان مرنج که جمعاً سيزده سال مى‌شود. شادروان رشيد ياسمى در مقدمهٔ ديوان مسعودسعد، با آنکه ابيات فوق را نقل و به آنها استناد کرده و مى‌گويد: 'از اين‌رو شخص حق دارد که بگويد تمام مدت زندان‌هاى مسعودسعد سيزده سال بوده است' . در دنبالهٔ آن ادامه مى‌دهد: 'ولى دو دليل هست که مدت حبس او را از سيزده سال بيشتر بايد دانست يکى قول نظامى عروضى که گويد به مناسبت قربت ابونصر فارسى هشت سال ديگر او را حبس کردند. ديگر قول خود او در قطعه‌اى که خطاب به ابوالفرج ساخته و گويد:
مرتو را هيچ باک نامد از آنک نوزده سال بوده‌ام بندى؟
پس کلمهٔ سيزده در قصيدهٔ مدح ملک‌ارسلان، خطاى نويسندگان است و بايد آن را نوزده يا هيجده خواند ...' (مقدمه ديوان مسعودسعد سلمان، رشيد ياسمى، ص 'مه' ).
در مورد دليل اول بايد گفت نظامى عروضى در شرح حالى‌که از مسعودسعد آورده چندين اشتباه و تناقض‌گوئى دارد، از جمله دورهٔ اول حبس او را هم دوازده سال دانسته که با گفته صريح خود شاعر منافات دارد، بنابرين هيچ اعتمادى به سخن او نيست و در مورد دليل دوم که گفته‌اند سيزده خطاى نويسندگان است و بايد نوزده خواند، عکس اين هم ممکن است که نوزده را در قطعهٔ خطالب به بوالفرج سيزده بخوانيم. و احتمال اينکه کاتبى که قول چهارمقاله را در نظر داشته، سيزده را به نوزده تبديل کرده باشد بسيار زيادتر است. سرانجام شاعر اين دوران زجر و آزار را نيز پشت سرگذاشت و به فرمان سلطان علاءالدوله مسعودبن ابراهيم، از زندان نجات يافت و چنانکه از بعضى اشعار او برمى‌آيد، پايمردى ثقةالملک طاهربن على مشکان در نجات او مؤثر بوده است.
   آزادى و رياست کتابخانه
دارالکتب امروز به بنده است مفوّض زين عزّو شرف گشت مرا رتبت والا
بس زود چو آراسته گنجى کنمش من گر تازه مثالى بود از مجلس اعلا
مسعودسعد پس از رهائى از زندان مرنج، بار ديگر به دربار علاءالدّوله راه يافت و به سرودن قصايدى در مدح او پرداخت و به گفتهٔ خودش 'هزار آواى بزم' او گرديد. هر روز به خدمات بار مى‌يافت و در هر جشن از شاه خلعت و پاداش مى‌گرفت.
سال‌ها پيش از آن، شاعر در تنهائى و انزواء خويش، آرزومند در اختيار داشتن کتاب بود:
نه عاشق صنمانيم، عاشق کُتُبيم نه از نگارين دوريم، دور از اقرانيم
و از دورى اقران، اهل فضل و ادب شکوه داشت. اين عاشق کتاب، پس از سال‌ها دورى، عاقبت در هنگام پيرى و ضعف بينائى به وصال رسيد و به 'خازنى کتب' گمارده شد. شور و شعف او را از اين کار در چندين شعر او مى‌توان ديد. گويا در همين دوران بود که حکيم سنائى غزنوى ديوان شاعر را گرد آورد و به سهو اشعارى از شاعران ديگر در آن راه يافت و بعد از بابت آن عذر خواست.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
فیلم سیاه , اتاق بازرگانی ایران و عراق , احمد وکیلی , ماه تی تی , سلاح پیشمرگه , آیت الله خمینی , بارش برف , چربی ساز , قرن 21 , حذف عکس ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / بازی‌های کهن در ایران , بانک اطلاعاتی کتاب / آیا دوست داری بدانی چقدر با ادب هستی؟ , بانک اطلاعاتی کتاب / حفاظت از ذخایر زیرزمینی , بانک اطلاعاتی کتاب / زیارت حضرت ابوالفضل العباس همراه با ترجمه و توضیحات , بانک اطلاعاتی کتاب / کار علوم سوم دبستان شامل: سوالات تستی درست، نادرست و جاخالی ... , بانک اطلاعاتی کتاب / چگونه آسان نقاشی کنیم! , بانک اطلاعاتی کتاب / سالار کربلا حسین‌بن علی (ع) , بانک اطلاعاتی کتاب / ریتم‌خوانی و ریتم‌شناسی: شیوه‌ای مدرن برای آشنایی با ریتم در موسیقی , بانک اطلاعاتی کتاب / نامه‌های عاشقانه یک پیامبر , بانک اطلاعاتی کتاب / Tiny talk 3B: workbook ,

برخی منابع مهم خبری
khabargozarisaba.ir خبرگزاری صبا , cup.ir کاپ , sharghdaily.ir روزنامه شرق , honarnews.com هنرنیوز , vatanemrooz.ir روزنامه وطن امروز , ilna.ir ایلنا , eranico.com ارانیکو , pana.ir خبرگزاری پانا , setarehnews.ir ستاره‌ها , shahrvand-newspaper.ir روزنامه شهروند ,



وبگردی
فیلم | رسوایی جدید در رسانه ملی؛ مقصر فریب مردم کیست؟
فیلم | رسوایی جدید در رسانه ملی؛ مقصر فریب مردم کیست؟ - فیلم - پدری که در برنامه «فرمول یک» علی ضیا ادعا کرد به خاطر تامین هزینه‌های درمان فرزندش اقدام به فروش کلیه‌اش کرده، مردم را فریب داده است.
«بیان واضحات و تکرار مکررات» ؛ نتیجه 7 سال بودجه و تشکیلات و همایش و جلسه!
«بیان واضحات و تکرار مکررات» ؛ نتیجه 7 سال بودجه و تشکیلات و همایش و جلسه! - مثلاً سنت های الهی که در این سند آمده، در کتاب های درس بینش اسلامی دوره دبیرستان هم وجود دارد... واقعاً هزاران جلسه تشکیل داده اند که بدیهیاتی مانند خانواده بنیادی ترین واحد تشکیل دهنده جامعه است، انسان دارای اختیار است، جهان دارای نظام علّی - معلولی است، خداوند رحمان و رحیم است و ... را در سند بازنویسی کنند؟!
گلایه های جنجالی یک بازرگان با وزیر صنعت
گلایه های جنجالی یک بازرگان با وزیر صنعت - صحبتهای کنایه آمیز یک بازرگان با وزیر صنعت
ادامه داستان لُنگ و خانه سعدآباد
ادامه داستان لُنگ و خانه سعدآباد - ۱- خب چی میشه ولایتی بجای توصیه به لُنگ پوشی، بملت توصیه کنه تو سعدآباد مالک خونه بشن ویک سومشو وقف کنن؟ ۲- اینجور واینجا صاحبخونه شدن و بعد توجیه وقف، آدمو یادحافظ میندازه: فقیه مدرسه دی مست بود و فتوی داد که می‌حرام، ولی بِه زمالِ اوقاف است
عبدی : آقای ولایتی با خانه هزارمتری کنار کاخ سعدآباد حالا مردم رابه نان خشک خوردن دعوت می‌کنند
عبدی : آقای ولایتی با خانه هزارمتری کنار کاخ سعدآباد حالا مردم رابه نان خشک خوردن دعوت می‌کنند - حالا مردم رابه نان خشک خوردن دعوت می‌کنند؟مردم نیازی به این توصیه‌هاندارند اگرلازم باشد آن‌قدر شرف دارندکه از خودشان دفاع کنند ولی این دفاع،منحصربه دفاع دربرابر دشمنان خارجی نمی‌شود که باید وضعیت خیلی‌ها رادر داخل هم بررسی کرد.
فیلم | حمله به پلیس در اهواز به درگیری مرگ‌بار انجامید!
فیلم | حمله به پلیس در اهواز به درگیری مرگ‌بار انجامید! - فیلم - حمله فرد متهم در بازار پرنده فروشان اهواز به پلیس آگاهی منجر به درگیری مرگبار شد.
ماجرای عجیب منزل های مسکونی در همسایگی کاخ سعد آباد
ماجرای عجیب منزل های مسکونی در همسایگی کاخ سعد آباد - ماجرای عجیب دو منزل مسکونی در همسایگی کاخ سعدآباد و حسین فریدون و نهاد ریاست جمهوری
فیلم | لحظه حمله جن‌ها به یک مرد در کرج! (۱۶+)
فیلم | لحظه حمله جن‌ها به یک مرد در کرج! (۱۶+) - فیلم - به تازگی شخصی در فضای مجازی فیلمی منتشر کرده که مردی ادعا می کند در پارکینگ خانه اش مورد حمله جن ها قرار گرفته است.
فیلم | درس خجالت‌آوری که یک توریست به ایرانی‌ها می‌دهد!
فیلم | درس خجالت‌آوری که یک توریست به ایرانی‌ها می‌دهد! - فیلم - پاول یک توریست اهل چک است که با موتورسیکلتش دنیا را می گردد و یک هفته در ایران اقامت داشته است. ویدئوی سلفی که او در طبیعت ایران از خود و اقدام پسندیده اش منتشر کرده برای همه ایرانیان جای تامل دارد.
فیلم | جنازه غرق در خون ملکه زیبایی عراق (۱۶+)
فیلم | جنازه غرق در خون ملکه زیبایی عراق (۱۶+) - فیلم - قتل مدل و ملکه زیبایی عراق از روز گذشته سوژه رسانه ها شده و پلیس تحقیقات ویژه ای را برای دستگیر قاتل وی انجام داده است. تصاویر منتشر شده از جنازه غرق در خون وی را در ویدئوی زیر می بینید.
جنجال بنر سربازان اسرائیلی در شیراز
جنجال بنر سربازان اسرائیلی در شیراز - عکس این بنرکه گفته می‌شود نمایشگر تصویری از سربازان رژیم صهیونیستی است طی روزهای اخیر در فضای مجازی دست به دست می‌شد و واکنش‌هایی به همراه داشت.
عکسی آموزنده از سفر نیویورک
عکسی آموزنده از سفر نیویورک - پوشه‌های پُر از برنامه فرانسوی‌ها در برابر دستان خالی تیم ایرانی. به کاغذ ها و پرونده های موجود روبه روی تیم فرانسه دقت کنید!
ویدئوی جنجالی وزیر بهداشت؛ #خودت_بمال / تمسخر و تحقیر بیمار نیازمند توسط وزیر
ویدئوی جنجالی وزیر بهداشت؛ #خودت_بمال / تمسخر و تحقیر بیمار نیازمند توسط وزیر - وزیربهداشت بهترین توصیه رو به اون پیرمرد بیچاره کرد که گفت: خودت بمال. پیرمرد باید دستش رو محکم می‌مالید به گوش وزیر تا یک بار هم که شده از تخت اخلاق فرعونی بیاد پایین
نیاز شدید تلویزیون به بدحجابها در روزهای خاص
نیاز شدید تلویزیون به بدحجابها در روزهای خاص - کاش در این میان یکی به ما بگوید که بالاخره بی حجاب بد است، خوب است؟ چه زمانی بد است؟ چه زمانی خوب است؟
حال فعلی ! یا ناتوانی در تشخیص حال قبلی
حال فعلی ! یا ناتوانی در تشخیص حال قبلی - حمید رسایی عضو جبهه پایداری در صفحه شخصی خود در شبکه توییتر نسبت به اهانت زشت امیر تتلو به امام حسین (ع) و 72 تن از یاران باوفایش واکنش تندی نشان داد.
ویدئو/ وحشت پزشکان از تولد نوزاد تک چشم در اندونزی (۱۶+)
ویدئو/ وحشت پزشکان از تولد نوزاد تک چشم در اندونزی (۱۶+) - پزشکان هنگامی که یک نوزاد دختر اندونزیایی را در یکی از بیمارستان های این کشور به دنیا آوردند بسیار وحشت زده شدند. نوزاد تازه متولد شده با یک چشم بزرگ روی پیشانی اش متولد شد و پس از هفت ساعت درگذشت.
بازنشر نامه استاد به امیر تتلو! / معیار تشخیص حق از باطل گشته ای !
بازنشر نامه استاد به امیر تتلو! / معیار تشخیص حق از باطل گشته ای ! - فردی به نام علی‌اکبر رائفی‌پور كه رسانه‌‌های اصولگرا از او به عنوان «استاد، محقق و پژوهشگر» یاد می‌كنند! در تاریخ 29 اردیبهشت 96 (در كوران انتخابات ریاست‌جمهوری) در نامه‌ای سرگشاده به امیرحسین مقصودلو (تتلو) نوشت: «امیر جان بخوان، تو باید بخوانی، عیبی ندارد! سرت را بالا بگیر و خدا را شکر کن که به واسطه تو این همه نفاق را آشکار کرد! دلت محکم باشد پهلوان! تو فقط بخوان، بخوان
جنجال احمد خمینی در VIP عزاداری حسینی
جنجال احمد خمینی در VIP عزاداری حسینی - انتشار عکس‌های نشستن احمد خمینی زیر کولر در بخش وی‌آی‌پی هیات که پوششی شیشه‌ای دارد و از سینه‌زنان جداست، پس از توضیح او که گفت آن جایگاه مربوط به «روحانیون درجه یک و دو قم» است و «اون بالا معممین میشینن که لباسشون چون زیاده باعث گرمازدگی نشه»، با واکنش‌های تندتری هم همراه بود.
واکنش جالب رهبری به روبوسی کیارستمی با داور خانم جشنواره کن!
واکنش جالب رهبری به روبوسی کیارستمی با داور خانم جشنواره کن! - واکنش جالب مقام معظم رهبری به روبوسی کیارستمی با خانم داور جشنواره کن از زبان عزت الله ضرغامی