شنبه ۲۷ مرداد ۱۳۹۷ / Saturday, 18 August, 2018

زندان (۳)


- طلب شفاعت:
اميد به زندگانيم نيست بسى منصور سعيد را بگوئيد کسى ...
مانند حبس‌هاى پيشين، در اين زندان نيز شاعر به پايمردى و شفاعت رجال دربار سلطان اميد بسته بود به‌ويژه به عبدالحميدبن احمدبن عبدالصمد شيرازى که بيست و دو سال در زمان سلطان ابراهيم و شانزده سال در زمان علاءالدوله مسعود (يعنى در تمام دوران پادشاهى او) وزير بود و در منابع تاريخى از کفايت و کاردانى او سخن گفته‌اند و در زمان بهرام‌شاه به قتل رسيده است؛ و بيشتر از او اميد به ثقةالملک طاهربن على مشکان داشت که گويا خازن سلطان و بسيار مورد توجه او بود. ثقةالملک مانند عمّش بونصر مشکان، استاد بيهقى در فضل و ادب سرآمد بود و از مدايحى که سنائى و عثمان مختارى و مسعودسعد و ديگران درباره او سروده‌اند مى‌توان به بزرگى او پى برد.
در اين مديحه‌ها شاعر چند بار از اينکه متصدى شغل کسى ديگر شده است اظهار ندامت مى‌کند مثلاً در اين بيت:
... ورکنم شغل هيچ‌کس پس از اين گردنم در خور قفا باشد
و در جاى ديگر حکمرانى چالندر را بلاى جان و عامل بدبختى خود دانسته است و بارها سوگند ياد کرده که به اصطلاح امروز اهل سوء استفاده مادى نبوده است:
محبوس چرا شدم نمى‌دانم دانم که نه دزدم و نه عيّارم
نز هيچ عمل نواله‌اى خوردم نز هيچ قباله باقيى دارم ...
و از اين اشارات، مى‌توان تا حدى نوع اتهام او را حدس زد. قصيدهٔ صد و سى و يک بيتى نامهٔ منظوم شاعرى جوان پاسخ منظومى است به نامهٔ منظوم محمد خطيبي، که از زندانى ديگر آن را براى مسعودسعد به مرنج فرستاده و در آن از بخت شوم خويش ناليده است. اين محمد خطيبى که مسعود در شعرى ديگر او را با لقب سرهنگ خطاب مى‌کند مانند خود مسعودسعد علاوه بر شاعري، اهل عمل ديوانى و جنگ و پيکار نيز بوده و زمانى هم به حکومت قُزدار رسيده بوده است و مسعودسعد در آن قصيده ضمن مرور بر زندگى گذشته خود به سرزنش او و خويشتن مى‌پردازد که چرا از روى فضولى و افزون طلبي، به‌کارهائى دست زدند که با ذوق و هنر آنها مغايرت داشت و عاقبت آن را هم ديدند:
نه هرکه باشد چيره به راندن خامه دلير باشد بر کار بستن خنجر
کسى که خنجر پولاد کار خواهد بست دلش چو آهن و پولاد بايد اندر بر ...
مسعودسعد علاوه بر تقاضاى شفاعت از رجال دربار، قصايدى نيز مستقيماً خطاب به سلطان مى‌سرود و از او درخواست بخشايش مى‌کرد تا آنکه سرانجام بخشوده شد و رهائى يافت.
- مدّت گرفتارى:
از حبسيّاتى که مسعودسعد در زندان مرنج سروده، مدت گرفتارى او در اين مرحله بيش از سه سال استنباط نمى‌شود در سال اول زندان مى‌گويد:
دشمن و دوست ديده بود که من پار بودم زجملهٔ اعيان
و در سال دوم:
چون زامسال و پار ياد کنم زار گريم زحسرت پيرار
و در سال سوم:
در مرنجم کنون سه سال بود که به بندم در اين چو دوزخ جاى
و بيش از اين تصريحى در ديوان يافت نمى‌شود علاوه بر آن که سال‌ها بعد در زمان پادشاهى ملک‌ارسلان در قصيده‌اى خطالب به او مى‌گويد:
من بنده سال سيزده محبوس مانده‌ام جان کنده‌ام زمحنت در حبس و در حصار
يعنى ده سال دورهٔ اول و سه سال زندان مرنج که جمعاً سيزده سال مى‌شود. شادروان رشيد ياسمى در مقدمهٔ ديوان مسعودسعد، با آنکه ابيات فوق را نقل و به آنها استناد کرده و مى‌گويد: 'از اين‌رو شخص حق دارد که بگويد تمام مدت زندان‌هاى مسعودسعد سيزده سال بوده است' . در دنبالهٔ آن ادامه مى‌دهد: 'ولى دو دليل هست که مدت حبس او را از سيزده سال بيشتر بايد دانست يکى قول نظامى عروضى که گويد به مناسبت قربت ابونصر فارسى هشت سال ديگر او را حبس کردند. ديگر قول خود او در قطعه‌اى که خطاب به ابوالفرج ساخته و گويد:
مرتو را هيچ باک نامد از آنک نوزده سال بوده‌ام بندى؟
پس کلمهٔ سيزده در قصيدهٔ مدح ملک‌ارسلان، خطاى نويسندگان است و بايد آن را نوزده يا هيجده خواند ...' (مقدمه ديوان مسعودسعد سلمان، رشيد ياسمى، ص 'مه' ).
در مورد دليل اول بايد گفت نظامى عروضى در شرح حالى‌که از مسعودسعد آورده چندين اشتباه و تناقض‌گوئى دارد، از جمله دورهٔ اول حبس او را هم دوازده سال دانسته که با گفته صريح خود شاعر منافات دارد، بنابرين هيچ اعتمادى به سخن او نيست و در مورد دليل دوم که گفته‌اند سيزده خطاى نويسندگان است و بايد نوزده خواند، عکس اين هم ممکن است که نوزده را در قطعهٔ خطالب به بوالفرج سيزده بخوانيم. و احتمال اينکه کاتبى که قول چهارمقاله را در نظر داشته، سيزده را به نوزده تبديل کرده باشد بسيار زيادتر است. سرانجام شاعر اين دوران زجر و آزار را نيز پشت سرگذاشت و به فرمان سلطان علاءالدوله مسعودبن ابراهيم، از زندان نجات يافت و چنانکه از بعضى اشعار او برمى‌آيد، پايمردى ثقةالملک طاهربن على مشکان در نجات او مؤثر بوده است.
   آزادى و رياست کتابخانه
دارالکتب امروز به بنده است مفوّض زين عزّو شرف گشت مرا رتبت والا
بس زود چو آراسته گنجى کنمش من گر تازه مثالى بود از مجلس اعلا
مسعودسعد پس از رهائى از زندان مرنج، بار ديگر به دربار علاءالدّوله راه يافت و به سرودن قصايدى در مدح او پرداخت و به گفتهٔ خودش 'هزار آواى بزم' او گرديد. هر روز به خدمات بار مى‌يافت و در هر جشن از شاه خلعت و پاداش مى‌گرفت.
سال‌ها پيش از آن، شاعر در تنهائى و انزواء خويش، آرزومند در اختيار داشتن کتاب بود:
نه عاشق صنمانيم، عاشق کُتُبيم نه از نگارين دوريم، دور از اقرانيم
و از دورى اقران، اهل فضل و ادب شکوه داشت. اين عاشق کتاب، پس از سال‌ها دورى، عاقبت در هنگام پيرى و ضعف بينائى به وصال رسيد و به 'خازنى کتب' گمارده شد. شور و شعف او را از اين کار در چندين شعر او مى‌توان ديد. گويا در همين دوران بود که حکيم سنائى غزنوى ديوان شاعر را گرد آورد و به سهو اشعارى از شاعران ديگر در آن راه يافت و بعد از بابت آن عذر خواست.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
تغییرات کادرفنی , حجت الاسلام عباسعلی مغیثی , خشن‌ترین , ازدواج اصفال , بانک سلولی , امتیاز آسمانی , حمله گرگ , فوت راننده , افتتاحی , شهرستان بینالود ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / لمعات الحسین: برخی از کلمات و مواعظ و خطب حضرت سیدالشهدا ابی عبدالله‌الحسین علیه‌السلام , بانک اطلاعاتی کتاب / دعا و نیایش 'گامی به سوی نور' مشتمل بر دعاهای ماه مبارک رمضان و ... , بانک اطلاعاتی کتاب / Let's go reader: the costume contest, carnival luck , بانک اطلاعاتی کتاب / آموزش گام به گام: فتوشاپ 5/5: ساده‌ترین روش فراگیری‌فتوشاپ 5/5 در, فقط, 24 ساعت , بانک اطلاعاتی کتاب / غملرآشناسی و عاشقان حقیقت , سیاسی , ایران , ریاست جمهوری / ایستاده بر عهد قدیم , بانک اطلاعاتی کتاب / ریاضی پایه‌ی سوم دبستان شامل فعالیت‌های متنوع و خلاق , بانک اطلاعاتی کتاب / کلک مسیحا: آثار خوشنویسان بزرگ ایران قرن 14-10 , بانک اطلاعاتی کتاب / مدارک تحریر الوسیله للامام الخمینی قدس سره: کتاب الزکاه و الخمس , بهداشت و درمان , توصیه های پزشکی , بهداشت باروری / کسی که باردار می‌شود باید ازهر جهت سالم باشد ,

برخی منابع مهم خبری
https: نکست هالیدی , car.ir کار(خودرو) , tasnimnews.com خبرگزاری تسنیم , newsrahemardom.ir روزنامه راه مردم , bahardaily.ir روزنامه بهار , alodoctor.ir الو دکتر , setarehnews.ir ستاره‌ها , tejarat.donya-e-eqtesad.com تجارت فردا , iranart.ir ایران آرت , e-estekhdam.com ای استخدام ,



وبگردی
عکسی عجیب از  تجمع حوزویان قم
عکسی عجیب از تجمع حوزویان قم - براستی داستان درگذشت آقای هاشمی و استخر چه بوده است؟ چرا از تهدید سیاسی و امنیتی در این تصویر استفاده شده است؟ چه افراد و جریانی پشت این پلاکارد هستند؟
واکنش اشک آلود جمشید مشایخی به درگذشت انتظامی
واکنش اشک آلود جمشید مشایخی به درگذشت انتظامی - اشک های جمشید مشایخی برای عزت الله انتظامی در بیمارستان و واکنشش به درگذشت همبازی و همکار چندین دهه اش
سفیر آلمان تعطیلات خود را در بین عشایر بختیاری گذراند
سفیر آلمان تعطیلات خود را در بین عشایر بختیاری گذراند - میشائل کلور برشتولد، سفیر آلمان در ایران برای گذراندن تعطیلات تابستانی خود با عشایر بختیاری در دره کوهرنگ زاگرس همراه شده است. منبع
تریلی در اهواز چپ کرد، مردم بارش را غارت کردند!
تریلی در اهواز چپ کرد، مردم بارش را غارت کردند! - یک تریلی در اهواز واژگون شد و مردم به جای کمک به راننده مصدوم بار تریلی را بردند
بازگشت گوگوش به ایران و نحوه برخورد با او در فرودگاه
بازگشت گوگوش به ایران و نحوه برخورد با او در فرودگاه - در ویدئوی زیر روایت فائقه آتشین (گوگوش) را از بازگشت به ایران بعد از انقلاب و نحوه برخورد پاسدار فرودگاه و دادستانی با او می شنوید. او این خاطرات را سال ۲۰۰۰ در تورنتوی کانادا روایت کرد.
ماجرای عکس متفاوت وزیر جوان و هشتگ‌های توییتری
ماجرای عکس متفاوت وزیر جوان و هشتگ‌های توییتری - نكته جالب در اين ميان، گستردگي و تنوع واكنش‌ها به پوشش «وزير جوان» بود. تا آن‌جا كه در ميان كاربران بودند گروهي كه اين پوشش را در حد «شق‌القمر» بالا برده و اين تفاوت ظاهري را نشانه‌اي از تفاوتي عميق در نوع نگاه آذري‌جهرمي تحليل كردند و در مقابل، طيفي نيز «وزير جوان» را به‌خاطر تلاش براي آنچه ازسوي اين كاربران نوعي «پوپوليسم» و «عوام‌فريبي» خوانده شد
اظهارات تند احمدی نژاد علیه روحانی و دولت!
اظهارات تند احمدی نژاد علیه روحانی و دولت! - محمود احمدی نژاد با انتشار پیام ویدیویی تندی علیه رئیس جمهور، وی را هم دست رئیس دو قوه دیگر نامید و خواستار کناره گیری حسن روحانی از مقام ریاست جمهوری شد.
فیلم | قرار نبود روحانیت در همه چیز اظهارنظر کند!
فیلم | قرار نبود روحانیت در همه چیز اظهارنظر کند! - فیلم - مدتی قبل حجت الاسلام زائری مهمان خبرآنلاین بود و در کافه خبر به بررسی مسایل فرهنگی و اجتماعی ایران و نقش روحانیت در جامعه پرداخت.
فیلم | چرا مردم مسئولین را مسخره می‌کنند؟
فیلم | چرا مردم مسئولین را مسخره می‌کنند؟ - فیلم - چرا مردم مسئولین را مسخره می‌کنند؟ پاسخ این سوال را در ویدئوی زیر ببینید.
فیلم سانسور شده خوانندگی سحر قریشی در یک برنامه
فیلم سانسور شده خوانندگی سحر قریشی در یک برنامه - سکانس سانسور شده مسابقه «13 شمالی» که در آن سحر قریشی ترانه های مشهور چند تن از خوانندگان را می خواند، ببینید. اولین قسمت این مسابقه در شبکه نمایش خانگی توزیع شده است.
عاشق شدن لیلای سریال پدر،داستانی کاملا واقعی!
عاشق شدن لیلای سریال پدر،داستانی کاملا واقعی! - روایت نازنین پیرکاری،مجری و تهیه کننده تلویزیون از عاشق شدن خود که داستان سریال پدر شد...
یک ژن خوب تازه: جان متاعی است که هر بی سروپایی دارد
یک ژن خوب تازه: جان متاعی است که هر بی سروپایی دارد - مهمترین بخش های سخنان او اینجاست که عنوان می کند: چه کسی در جریان انقلاب بوده؟ اگر یک عده ای جان دادند، یک عده ای هم این وسط پول دادند. او که گویا دستی در شعر هم دارد، سخن عجیب تری از آنچه پیش از این گفته بر زبان جاری می سازد و با به کار بردن این بیت که «جان چه باشد که نثار قدم دوست کنم *** این (جان) متاعی است که هر بی سروپایی دارد» ...
ترامپ حتی به شلیک یک گلوله نیاز ندارد
ترامپ حتی به شلیک یک گلوله نیاز ندارد - برای آمریکا کم هزینه‌ترین استراتژی ادامه وضع موجود است. ترامپ در یک سال گذشته کاری کرد که ۳۰ میلیارد دلار دارایی ایران از کشور خارج شود. این پول به کشور‌هایی مثل ترکیه، گرجستان، ارمنستان، مالزی و ... که از ثبات و امنیت برخوردارند رفت و در این کشور‌ها سرمایه گذاری شد. همین موضوع کمر اقتصاد ایران را می‌شکند. در این یک سال دلار به نزدیک ۱۰ هزار تومان رسیده است. ترامپ حتی به شلیک یک گلوله نیاز ندارد. اگر…
سحر تبر چهره واقعی‌اش را آشکار کرد!
سحر تبر چهره واقعی‌اش را آشکار کرد! - سحر تبر سال گذشته برای اولین بار در رسانه‌های جهان دیده شد. گمانه زنی می‌شد که او برای شباهت پیدا کردن به آنجلینا جولی ۵۰ عمل جراحی داشته است. اما او در نهلایت شبیه شخصیت "عروس مرده" تیم برتون به نظر می‌رسید.
ترجیح می‌دهید کدام‌ زن همکار شوهر شما باشد!
ترجیح می‌دهید کدام‌ زن همکار شوهر شما باشد! - یک بنر تبلیغاتی که ظاهراً با هدف ترویج فرهنگ حجاب طراحی شده، سبب‌ساز واکنش‌های کاربران شبکه اجتماعی توییتر شده است. در این بنر، از رهگذران خواسته شده بین دو گزینه موجود، زنی چادری و زنی مانتویی، انتخاب کنند ترجیح می‌دهند کدام‌یک همکار همسرشان باشد!
فیلم قتل عجیب زن جوان توسط شوهرش در اسلامشهر!
فیلم قتل عجیب زن جوان توسط شوهرش در اسلامشهر! - در اتفاقی عجیب و غیر قابل باور فردی امروز به دلیل درخواست طلاق همسرش در خیابان اسلامشهر وی را با ضربات چاقو از پای درآورد، از سرنوشت این خانم اطلاع دقیقی در دست نیست.