چهارشنبه ۴ اسفند ۱۳۹۵ / Wednesday, 22 February, 2017

دقیقی


استاد ابومنصور محمد بن احمد دقيقى از فحول شعراء عهد سامانى و دومين شاعرى است که به‌ نظم شاهنامه قيام کرد. سال ولادت وى به تحقيق معلوم نيست، ولى به احتمال اقوى در اواسط نيمه اول از قرن چهارم بوده است. در مولد او نيز اختلاف است. عوفى او را طوسى دانسته و هدايت (در مجمع‌الفصحا) گفته است که بعضى او را بلخى و برخى سمرقندى دانسته‌اند و لطفعلى‌بيک آذر او را در شمار شاعران سمرقند ذکر کرده است. وى آئين زرتشتى داشت ولى بنا بر رسم زمان کنيه و اسم مسلمانى اختيار کرده بود. از اشعار او تعلق وى به کيش‌بهى آشکار است(۱) و او تا پايان حيات بر دين خود باقى بود.
(۱). دقيقى چار خصلت برگزيده است بگيتى از همه خوبى و زشتى
لب ياقوت‌رنگ و نالهٔ چنگ مى چون زنگ و کيش زرتشتى
چنانکه از مطالعه در احوال او برمى‌آيد در جوانى به شاعرى پرداخت و هم در جوانى مقتول شد و اين واقعه که به‌دست غلامى اتفاق افتاد(۲) محققاً مربوط بود به پيش از سال ۳۷۰ يا ۳۷۱ هـ. زيرا فردوسى که در اين سال نظم شاهنامه را آغاز کرده بود از کشته شدن دقيقى سخن گفته و از طرفى ديگر مى‌دانيم که او به امر نوح‌بن منصور (سلطنت از ۳۶۵ تا ۳۸۷ هـ.) به‌نظم شاهنامهٔ ابومنصورى پرداخت. پس ناگزير قتل وى بعد از سال ۳۶۵ و پيش از سال ۳۷۰ اتفاق افتاده و به حکم عقل بايد مربوط بوده باشد به وقايع بين سال‌هاى ۳۶۷-۳۶۹ هـ.
(۲). ببينم آخر روزى بکام دل خود را گهى آيارده خوانم شها گهى خرده... و غيره
يکايک ازو بخت برگشته شد بدست يکى بنده برکشته شد
(فردوسى)
اهميت دقيقى در اشعار مدحى وى است(۳)، و او از پادشاهان سامانى ابوصالح منصوربن نوح (۳۵۰-۳۶۵ هـ.) و ابوالقاسم نوح‌بن منصور (۳۶۵-۳۸۷ هـ.) و از امراى تابع سامانيان، امير فخرالدوله احمدبن محمدبن محتاج امير چغانيان را مدح گفته و گويا به امراء چغانيان تعلق خاصى داشته و مداح مخصوص دستگاه امارت آنان بوده است و باز از همين خاندان چغانى امير ابوسعد مظفر و امير ابونصر بن ابوعلى را ستوده است.
(۳). ستايندهٔ شهرياران بدى به‌مدح افسر تاجداران بدى (فردوسى)
از دقيقى قصايد و غزل‌ها و قطعات و ابيات پراکنده‌ئى در کتب تذکره خاصه لباب‌الالباب و مجمع‌الفصحاء و کتب تاريخ و ادب مانند تاريخ بيهقى و ترجمان‌البلاغة و حدائق‌السحر و المعجم، و کتب لغت خصوصاً لغت فرس اسدى، باقى‌مانده و همهٔ آنها دلالت تام بر استادى و مهارت و دقت خيال و لطافت معنى و روانى الفاظ اين شاعر استاد مى‌کند اما اثر جاويد و مهم او گشتاسپنامه(۴) يعنى قسمتى از شاهنامه است در شرح سلطنت گشتاسپ و ظهور زردشت و جنگ مذهبى ميان گشتاسپ و ارجاسپ تورانى.
(۴). اين نام را من از سى و اند سال پيش بر هزار بيت شاهنامه دقيقى نهاده‌ام و اکنوم مى‌بينم که پذيرفته و مشهور شده است.
شروع به‌نظم شاهنامه پس از تأليف شاهنامهٔ ابومنصورى (۳۴۶ هـ.) و اشتهار و رواج آن، در عهد پادشاهى نوح‌بن منصور که جلوس وى در سال ۳۶۵ بوده، و به امر او، صورت گرفت ولى شاعر هنوز هزار بيت آن را بيشتر ناسروده(۵) به‌دست غلامى کشته شد.
(۵). عدد ابيات دقيقى را فردوسى هزار و عوفى بيست هزار و حمدالله مستوفى (در تاريخ گزيده) سه هزار نوشته‌اند.
اين هزار بيت به بيت ذيل آغاز مى‌شود:
چو گشتاسپ را داد لهراسپ تخت فرود آمد از تخت و بربست رخت
و بدين بيت پايان مى‌يابد:
بآواز خسرو نهادند گوش سپردند او را همه گوش و هوش
و شايد علت انتخاب اين قسمت از تاريخ شاهان ايران براى نظم، اشتمال وقايع آن به ظهور زردشت، پيغامبر مورد اعتقاد دقيقي، و تبرک جستن او به ظهور آئين نياکان وى بوده باشد. مطالب اين هزار بيت جز در بعض موارد منطبق است بر کتاب پهلوى 'آياتکار زريران' که ظاهراً هنگام نگارش داستان گشتاسپ در شاهنامهٔ ابومنصورى از آن استفاده شد.
دقيقى بى‌ترديد يکى از بزرگترين شاعران قرن چهارم است. ورود او در انواع مختلف شعر و قدرتى که در همهٔ ابواب آن نشان داده دليل بارزى است بر فصاحت کلام و روانى سخن و نيروى طبع و قوت بيان و حدت ذهن او. تغزلات بديع و غزل‌هاى لطيف و مدائحد عالى و اوصاف رايع او با معانى باريک و مضامين تازه و دل‌انگيزى که در همهٔ آنها به‌کار برده به شعر او دلاويزى و رونق و جلاء خاص مى‌بخشد. وى مخصوصاً قصايد مدحى را کمال بخشيد و خود هم متوجه مهارت خويش درين باب بوده و گفته است:
مديح تا ببر من رسيد عريان بود ز فّر و زينت من يافت طيلسان و اِزار
و بعضى از قصايد او چنان مطبوع طباع افتاده بود که پس از وى چندبار مورد استقبال شاعران استاد قرار گرفت و سخنوران بزرگ نام او را در رديف گويندگان توانائى چون فرخى آوردند.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
مسئول ارتش آزاد سوریه , لغو پاداش , غایب , کارشناس فیفا , بورسی , پولگار , قوه قضاییه , کالین فرث , نقض فنی , خط شناسنامه ای , حریم والدین , جویبه , مسجاد محلات , دارایی‌های بلوکه شده , خوراک مایع , عناصر گروه تروریستی القاعده , قمقمه اب , شکاری , زنان افغان , الشطی , رکس , دو قلو , ایوان نجف , باکو , شاهکار , خیابان میرداماد , مشاوره ازدواج , کارگاه‌های بزرگ , حقوق تروریستها , فرآورده خونی , تصاویر دیدنی ایران , اوژانس اجتماعی , تیم های تاریخ ایران , برچسب کالا , خلبانان , مجمع خیرین سلامت کشور , سکونتگاه‌های غیررسمی , آیه های جهاد , قله های دوقلو , شهرستان نطنز , ترافیک سنگین، , ترکیب مایعات , شورای عالی استان ها , فیلم مرده‌های بی‌کفن و دفن , البوم مدار بی قرار , شمش مس , محمدتقی جغتایی , بیست و دوم , صدیف امامی , خونه ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / کتاب کار و تمرین حساب دیفرانسیل و انتگرال (1) , بانک اطلاعاتی کتاب / انسان، نشانه، فرهنگ , فرهنگ و جامعه / گاه‌شمار / گاه‌شمار تاریخ ـ میلادی / ۲۰ مرداد ۱۳۸۶ ــ ۱۱اوت ــ نتیجه رفراندم برای انحلال مجلس , بهداشت و درمان / بهداشت روان / افسردگی / زنان و افسردگی , بانک اطلاعاتی کتاب / فال کامل خواجه حافظ شیرازی با معنی , بانک اطلاعاتی کتاب / نخل شکسته (1): گلچین اشعار و نوحه‌های ماه‌های محرم و صفر بهمراه مقتل همراه با نوار و CD سبکها , فرهنگی و هنری / ادبیات و شعر / شخصیت‌ها / ال ام مونتگمری , بانک اطلاعاتی کتاب / توضیح‌المسائل مطابق با فتاوای حضرت آیت‌الله العظمی سیدمحمدصادق روحانی مدظله العالی , بانک اطلاعاتی کتاب / ریاضیات سال اول راهنمایی شامل: بیش از 280 مثال و مساله حل شده, بیش از 190 تمرین, 270 تست و 160 تمری‌ , شخصیت‌ها / مذهبی / فقیه و عالم دینی / محمدحسین بهجتی اردکانی , بانک اطلاعاتی کتاب / در پیرامون ادبیات , بانک اطلاعاتی کتاب / مولانا و نمایش , بانک اطلاعاتی کتاب / آسیب‌شناسی روانی 1 , بانک اطلاعاتی کتاب / پیوست جداول و استانداردهای طراحی و ماشین‌سازی , هنر / هنرهای تصویری و نمایشی / سینما / بکش و زنده بمان , بانک اطلاعاتی کتاب / اقتصاد بخش عمومی , ورزشی / فوتبال / بازیکنان / جوان رویایی جزیره , دین و اندیشه / اخلاق / امتناع استنتاج «باید» از «است» , بانک اطلاعاتی کتاب / باستانشناسی ایران و جهان: مروری بر کشورهای مصر، بین‌النهرین و ایران باستان , بانک اطلاعاتی فیلم / برلین، سنفونی شهری بزرگ - BERLIN: DIE SINFONIE EINER GROSSSTADT ,

برخی منابع مهم خبری
rahva.ir رهوا , icana.ir خانه ملت , 1pezeshk.com یک پزشک , payamno.com پیام نو , noandish.com نواندیش , taghribnews.ir تقریب , ecofars.com اکوفارس , tct.ir شرکت مخابرات , irankhabar.ir ایران خبر , bartarinha.ir برترینها , simafilm.ir سیما فیلم , 8sobh.ir هشت صبح , tik.ir تیک , jahanesanat.ir روزنامه جهان صنعت , rahyabnews.com رهیاب نیوز , naghola.com ناقلا , epe.ir اقتصاد پنهان , funiha.com فانیها , basirat.ir بصیرت , donyayefootball.com دنیای فوتبال , shahrkhabar.ir شهرخبر , telna.ir تلنا , siasatnameh.ir سیاست نامه , farheekhtegan.ir روزنامه فرهیختگان , ashpazonline.com آشپزآنلاین , footballiran.ir فوتبال ایران , gooyait.com گویا آی تی , rahedaneshjou.ir راه دانشجو , nimrooznews.com نیمروز , khordadnews.ir خرداد نیوز ,



وبگردی
بازدید هنرمندان از پروژه میدان ولیعصر
بازدید هنرمندان از پروژه میدان ولیعصر - جمعی از اهالی هنر ظهر امروز دوشنبه از پروژه <<صفه شهری>> پلازای میدان ولیعصر بازدید کردند.
اعتراف تكان دهنده رييس مجمع تشخيص مصلحت!
اعتراف تكان دهنده رييس مجمع تشخيص مصلحت! - اگر مردم نیازمند باشند، نان شب نداشته باشند، نتوانند بچه‌هایشان را به مدرسه بفرستند و خانه‌ای برای زندگی نداشته باشند، معنایش همان حدیث امام علی (ع) است که فرمود: نزدیک است که فقر به کفر بیانجامد. همان طور که الان هم می‌شنویم که عده‌ای به دلیل نیازهای شدید اقتصادی‌شان دست از مذهب برداشته‌اند.
لاله، شهلا و سومین زن...
لاله، شهلا و سومین زن... - جنس و طبقه و خاستگاه و روح این زنان کاملا متفاوت است و به بهانه آن می توان پرسید آیا مردها عاشق جسم یک زن می شوند اما زن ها عاشق روح و درون یک مرد؟
فیلم درگیری در نشست خبری مسعود کیمیایی
فیلم درگیری در نشست خبری مسعود کیمیایی - نشست خبری جنجالی فیلم قاتل اهلی / درگیری لفظی کیمیایی و لشگری قوچانی / عصبانیت علی علایی و درگیری لفظی با لشگری قوچانی / کیمیایی: چه اشکالی دارد در مورد حزب اللهی ها فیلم بسازم؟ / کیمیایی: آقای قوچانی شما در حدی نیستی که در مورد تدوین فیلم اظهار نظر کنی
گفتگوی جنجالی علی معلم و صادق زیباکلام
گفتگوی جنجالی علی معلم و صادق زیباکلام - صادق زیباکلام هم همفکر مسعود فراستی شد.
داچیای رومانی با نام رنو دو برابر قیمت جهانی
داچیای رومانی با نام رنو دو برابر قیمت جهانی - در کشور ما علاقه‌مندان به دنیای خودرو بسیار زیاد هستند و همین امر سبب شده تا اخبار مربوط به تازه واردان این صنعت به دقت مورد پیگیری قرار بگیرد.
 تصويری دیده نشده از آيت الله هاشمی
تصويری دیده نشده از آيت الله هاشمی - انتخاب - این تصویر مربوط به سفر آیت الله هاشمی به شمال است
عکسی دیده نشده از آخرین جشن تولد آیت‌الله هاشمی
عکسی دیده نشده از آخرین جشن تولد آیت‌الله هاشمی - به گزارش جماران، عکسی مربوط به جشن تولد 82 سالگی آیت الله هاشمی رفسنجانی(ره) در کنار همسرش عفت مرعشی در شبکه های اجتماعی منتشر شده است.
    پربازدیدها