جمعه ۱ بهمن ۱۳۹۵ / Friday, 20 January, 2017

دقیقی


استاد ابومنصور محمد بن احمد دقيقى از فحول شعراء عهد سامانى و دومين شاعرى است که به‌ نظم شاهنامه قيام کرد. سال ولادت وى به تحقيق معلوم نيست، ولى به احتمال اقوى در اواسط نيمه اول از قرن چهارم بوده است. در مولد او نيز اختلاف است. عوفى او را طوسى دانسته و هدايت (در مجمع‌الفصحا) گفته است که بعضى او را بلخى و برخى سمرقندى دانسته‌اند و لطفعلى‌بيک آذر او را در شمار شاعران سمرقند ذکر کرده است. وى آئين زرتشتى داشت ولى بنا بر رسم زمان کنيه و اسم مسلمانى اختيار کرده بود. از اشعار او تعلق وى به کيش‌بهى آشکار است(۱) و او تا پايان حيات بر دين خود باقى بود.
(۱). دقيقى چار خصلت برگزيده است بگيتى از همه خوبى و زشتى
لب ياقوت‌رنگ و نالهٔ چنگ مى چون زنگ و کيش زرتشتى
چنانکه از مطالعه در احوال او برمى‌آيد در جوانى به شاعرى پرداخت و هم در جوانى مقتول شد و اين واقعه که به‌دست غلامى اتفاق افتاد(۲) محققاً مربوط بود به پيش از سال ۳۷۰ يا ۳۷۱ هـ. زيرا فردوسى که در اين سال نظم شاهنامه را آغاز کرده بود از کشته شدن دقيقى سخن گفته و از طرفى ديگر مى‌دانيم که او به امر نوح‌بن منصور (سلطنت از ۳۶۵ تا ۳۸۷ هـ.) به‌نظم شاهنامهٔ ابومنصورى پرداخت. پس ناگزير قتل وى بعد از سال ۳۶۵ و پيش از سال ۳۷۰ اتفاق افتاده و به حکم عقل بايد مربوط بوده باشد به وقايع بين سال‌هاى ۳۶۷-۳۶۹ هـ.
(۲). ببينم آخر روزى بکام دل خود را گهى آيارده خوانم شها گهى خرده... و غيره
يکايک ازو بخت برگشته شد بدست يکى بنده برکشته شد
(فردوسى)
اهميت دقيقى در اشعار مدحى وى است(۳)، و او از پادشاهان سامانى ابوصالح منصوربن نوح (۳۵۰-۳۶۵ هـ.) و ابوالقاسم نوح‌بن منصور (۳۶۵-۳۸۷ هـ.) و از امراى تابع سامانيان، امير فخرالدوله احمدبن محمدبن محتاج امير چغانيان را مدح گفته و گويا به امراء چغانيان تعلق خاصى داشته و مداح مخصوص دستگاه امارت آنان بوده است و باز از همين خاندان چغانى امير ابوسعد مظفر و امير ابونصر بن ابوعلى را ستوده است.
(۳). ستايندهٔ شهرياران بدى به‌مدح افسر تاجداران بدى (فردوسى)
از دقيقى قصايد و غزل‌ها و قطعات و ابيات پراکنده‌ئى در کتب تذکره خاصه لباب‌الالباب و مجمع‌الفصحاء و کتب تاريخ و ادب مانند تاريخ بيهقى و ترجمان‌البلاغة و حدائق‌السحر و المعجم، و کتب لغت خصوصاً لغت فرس اسدى، باقى‌مانده و همهٔ آنها دلالت تام بر استادى و مهارت و دقت خيال و لطافت معنى و روانى الفاظ اين شاعر استاد مى‌کند اما اثر جاويد و مهم او گشتاسپنامه(۴) يعنى قسمتى از شاهنامه است در شرح سلطنت گشتاسپ و ظهور زردشت و جنگ مذهبى ميان گشتاسپ و ارجاسپ تورانى.
(۴). اين نام را من از سى و اند سال پيش بر هزار بيت شاهنامه دقيقى نهاده‌ام و اکنوم مى‌بينم که پذيرفته و مشهور شده است.
شروع به‌نظم شاهنامه پس از تأليف شاهنامهٔ ابومنصورى (۳۴۶ هـ.) و اشتهار و رواج آن، در عهد پادشاهى نوح‌بن منصور که جلوس وى در سال ۳۶۵ بوده، و به امر او، صورت گرفت ولى شاعر هنوز هزار بيت آن را بيشتر ناسروده(۵) به‌دست غلامى کشته شد.
(۵). عدد ابيات دقيقى را فردوسى هزار و عوفى بيست هزار و حمدالله مستوفى (در تاريخ گزيده) سه هزار نوشته‌اند.
اين هزار بيت به بيت ذيل آغاز مى‌شود:
چو گشتاسپ را داد لهراسپ تخت فرود آمد از تخت و بربست رخت
و بدين بيت پايان مى‌يابد:
بآواز خسرو نهادند گوش سپردند او را همه گوش و هوش
و شايد علت انتخاب اين قسمت از تاريخ شاهان ايران براى نظم، اشتمال وقايع آن به ظهور زردشت، پيغامبر مورد اعتقاد دقيقي، و تبرک جستن او به ظهور آئين نياکان وى بوده باشد. مطالب اين هزار بيت جز در بعض موارد منطبق است بر کتاب پهلوى 'آياتکار زريران' که ظاهراً هنگام نگارش داستان گشتاسپ در شاهنامهٔ ابومنصورى از آن استفاده شد.
دقيقى بى‌ترديد يکى از بزرگترين شاعران قرن چهارم است. ورود او در انواع مختلف شعر و قدرتى که در همهٔ ابواب آن نشان داده دليل بارزى است بر فصاحت کلام و روانى سخن و نيروى طبع و قوت بيان و حدت ذهن او. تغزلات بديع و غزل‌هاى لطيف و مدائحد عالى و اوصاف رايع او با معانى باريک و مضامين تازه و دل‌انگيزى که در همهٔ آنها به‌کار برده به شعر او دلاويزى و رونق و جلاء خاص مى‌بخشد. وى مخصوصاً قصايد مدحى را کمال بخشيد و خود هم متوجه مهارت خويش درين باب بوده و گفته است:
مديح تا ببر من رسيد عريان بود ز فّر و زينت من يافت طيلسان و اِزار
و بعضى از قصايد او چنان مطبوع طباع افتاده بود که پس از وى چندبار مورد استقبال شاعران استاد قرار گرفت و سخنوران بزرگ نام او را در رديف گويندگان توانائى چون فرخى آوردند.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
برقی شدن , آمریکا افغانستان , شبکه برون مرزی , نصرالدین عامر , پورمختار , نیم نهایی , خوانندگی , منطقه العوامیه , چهرچوب , کارمند بازرگانی , محل انفجار , مستند ساز , ایده های سازنده , مخدوش , استان خوزستان , تابستان 2015 , موسسه آموزش عالی , حقوق قضات , آغوش درمانی , ابوصالح , جان باس , 13 نیروی کرد , بزرگسال , کانال جدید سوئز , بندرمسافری , انسداد ریه , بنزین یورو چهار , تحقیقات و فناوری , دسترسی به توالت , کولر , مایکل براون , حزب جبهه ملی فرانسه , شهرداری سمنان , مواد زائد , مصاحبه , مولوی , سینمای آمریکا , جناح , ستایش قریشی , شیخ های قطری , کشتیرانی تجاری , امضاء تفاهم نامه , زنگه , بیانکا , شر خر , کارتل های مواد مخدر , کسب دانش ادبی , ویدو , دبابت , تروریستهای بوکو حرام ,

مقالات پربیننده امروز
بهداشت / دانستنی‌های پزشکی / بیماریها / مشکلات پوست ، سرو ناخن , اقتصاد و بازرگانی / اقتصاد و سیاست / نفت / انرژی، قدرت و امنیت , اجتماعی / خانه و خانواده / سایه هایی که حمایت می کنند , بانک اطلاعاتی کتاب / منظومه‌ای از خواص و کاربرد روئیدنیهای خوراکی و درمانی , کامپیوتر و فناوری‌اطلاعات / نرم‌افزار / نرم‌افزارهای‌کاربردی / ASP چیست؟ , بانک اطلاعاتی کتاب / شریح قاضی , بانک اطلاعاتی کتاب / اختلالات متابولیکی و مایکوتوکسین‌ها در طیور , بانک اطلاعاتی کتاب / دنیای هنر: جعبه‌سازی با کاغذ و مقوا 2 (جعبه‌های کادوئی) مجموعه‌ای زیبا از انواع جعبه‌های ... , اقتصاد و بازرگانی / صنایع نفت و گاز / گاز / بررسی گزینه تزریق دی اکسید کربن به جای گاز , بانک اطلاعاتی کتاب / نکات طلایی در ویندوز XP , بانک اطلاعاتی کتاب / رویای داغ , علم و زندگی / آموزش و پرورش / آموزش عالی / فضیلت پرسیدن , بهداشت و درمان / علوم پزشکی / شبكه درمانی / آشنائی با اصول طب کل نگر , موفقیت / زندگی / زندگی بهتر / رازهایی برای زنان , بانک اطلاعاتی کتاب / فهرست کالاهای مشمول اجرای استاندارد (صادرات و واردات) , بانک اطلاعاتی کتاب / آموزش موضوعی و کاربردی ترجمه و مفاهیم قرآن کریم به روش پرسش و پاسخ: به همراه سوالات برای اجرای مسابقات قرآنی 'جزء پنجم' , شخصیت‌ها / فرهنگی و هنری / روزنامه‌نگار / محمدرضا اصلاح ادریسی , بهداشت و درمان / تغذیه و سلامتی / تغذیه / خوردن های بی حساب، چربی های بی جواب , بهداشت و درمان / بیماریها / بیماریهای ویروسی / ۲۰ سال پس از نخستین قربانی , بانک اطلاعاتی کتاب / مروج الذهب و معادن الجوهر ,

برخی منابع مهم خبری
sibna.ir سیبنا , memarinews.com معماری نیوز , patogh98.com پاتوق 98 , bibaknews.com بی باک نیوز , afkarnews.ir افکار نیوز , irannaz.com ایران ناز , biznews.ir کسب و کار , varzesh3.com ورزش سه , niksalehi.com نیک صالحی , namaknews.ir نمک , dolateyar.com دولت یار , boursenews.ir بورس نیوز , aecinema.ir هنر و تجربه , yalasarat.com یالثارات , kayhan.ir روزنامه کیهان , telna.ir تلنا , masironline.com مسیر آنلاین , sharghdaily.ir روزنامه شرق , car.ir کار(خودرو) , bahardaily.ir روزنامه بهار , taraznews.com تراز نیوز , gostareshonline.com گسترش صنعت , payamno.com پیام نو , ictna.ir ایستنا , rahemardomnews.com راه مردم , kojaro.com کجارو , irna.ir ایرنا , simafilm.ir سیما فیلم , medianews.ir مدیا , iranfile.ir ایران فایل ,



كلينيک آريتمی دكتر طاووسي  ◊  ٠٢١٨٨٨٥٠٤١٤
وبگردی
فیلم/ اشک‌های یک آتش‌نشان در حضور قالیباف
فیلم/ اشک‌های یک آتش‌نشان در حضور قالیباف - یک آتش‌نشان در حضور شهردار تهران از همکارش می‌گوید.
مکالمه آمریکایی ها زمانی که با گشت ایرانی روبرو میشوند!
مکالمه آمریکایی ها زمانی که با گشت ایرانی روبرو میشوند! - مکالمه اعضای نیروی دریایی آمریکا زمانیکه با نیروهای ایران در خلیج فارس مواجه می شوند/ ایرانی ها در محدوده خودشون گشت میزنند.
واکنش مردم به خرید هواپیما
واکنش مردم به خرید هواپیما - واکنش مردم به خرید هواپیما و فرسودگی ناوگان هوایی کشور
کچلی از زبان مهران غفوریان در خندوانه
کچلی از زبان مهران غفوریان در خندوانه - استندآپ کمدی بسیار خنده دار مهران غفوریان درباره کچل ها و نکاتی که به آن ها توصیه می شود.
عکسی دیده نشده از آخرین جشن تولد آیت‌الله هاشمی
عکسی دیده نشده از آخرین جشن تولد آیت‌الله هاشمی - به گزارش جماران، عکسی مربوط به جشن تولد 82 سالگی آیت الله هاشمی رفسنجانی(ره) در کنار همسرش عفت مرعشی در شبکه های اجتماعی منتشر شده است.
آیت‌الله هاشمی در استخر مجموعه سعدآباد سکته کرد
آیت‌الله هاشمی در استخر مجموعه سعدآباد سکته کرد - محافظین ایشان متوجه می‌شوند که تاخیری پیش آمده وقتی مراجعه کردند دیدند آن اتفاقی که نباید رخ داده است
صحبتهای فاطمه هاشمی برسر جنازه پدر
صحبتهای فاطمه هاشمی برسر جنازه پدر - صحبت های فاطمه هاشمی با سرلشگر فیروز آبادی، بالاسر جنازه آیت الله هاشمی ، پدر من فتنه نبود... ضد فتنه بود / ویدیو از آپارات
همسر هاشمی در اولین صبحانه بدون او
همسر هاشمی در اولین صبحانه بدون او - عفت مرعشی همسر آیت الله هاشمی به رسم ٥٨ سال زندگی مشترک، امروز نیز هنگام صبحانه یاد او را گرامی داشت.
گفتگوی آزاده نامداری با نیکی کریمی
گفتگوی آزاده نامداری با نیکی کریمی - آبان | نیکی کریمی: نمی توانستم با بازیگری حرفم را بزنم.
سونیا بیطوشی ملکه زیبایی ایران در سال 2017 !
سونیا بیطوشی ملکه زیبایی ایران در سال 2017 ! - سونیا بیطوشی طراح مد و لباس که به عنوان دختر شایسته ایران در مراسم ملکه زیبایی 2016 شرکت کرده بود قصد دارد در مسابقات ملکه زیبایی 2017 نیز حضور داشته باشد.
روی چه کسی «سیاه» است؛ گور خواب ها یا...؟
روی چه کسی «سیاه» است؛ گور خواب ها یا...؟ - ما که با نام و نشان می نویسیم، چراغ مان در این خانه می سوزد. دلمان با این نظام است و تن مان می لرزد از سست شدن باور مردم. سقف این خانه بریزد روی سر همه مان می ریزد.
فیلم/ چالش مانکن دولت تدبیر و امید
فیلم/ چالش مانکن دولت تدبیر و امید - کلیپ چالش مانکن دولت تدبیر و امید با حضور وزرای کابینه روحانی آماده نمایش شد.
مونا برزویی ، شاعر شادمهر عقیلی و ابی
مونا برزویی ، شاعر شادمهر عقیلی و ابی - برنامه آزاده نامداری در آپارات
پربازدیدها