دوشنبه ۱۲ مرداد ۱۳۹۴ / Monday, 3 August, 2015

محتشم کاشانی

شمس‌الشعرا کمال‌الدين محتشم کاشانى پسر خواجه ميراحمد از خاندانى متمکن در کاشان به‌وجود آمد که اصلش از نراق بود. محتشم مانند معاصر خود خواجه ثنائى بازرگان‌زاده‌اى بود که در آغاز جوانى کار پدر را دنبال مى‌کرد و سپس از کار دست باز داشت و شاعرى را شغل شاغل خود ساخت و در اين فن شاگردى مولانا صدقى استرآبادى اختيار کرد، و با شاعران عهد خويش مانند حيرتى تونى، حالى گيلانى، مجاهدالدين خوانسارى، امير شمس‌الدين محمد کرمانى، ميرزا سلمان جابرى اصفهانى (از بزرگان دولت صفوى)، ضميرى اصفهانى و وحشى بافقى و ديگران رابطه داشته و با آنان مشاعره و مکاتبه مى‌نموده است، و اگرچه زندگانى را با بازرگانى آغاز کرده بود ليکن به زودى با استفاده از مهارت خود در شعر ثروتى اندوخت و زندگى پرجلالى ترتيب داد.
محتشم در اصل و بنياد شاعرى خود قصيده‌سرائى مداح بود و پادشاهان و بزرگانى را مانند شاه‌تهماسب صفوى، غياث‌الدين مير ميران حاکم يزد، پسران شاه تهماسب و نيز در همان حال پادشاهان جزء دکن و جلال‌الدين اکبر و امثال آنان را مدح مى‌گفت و قصيده‌هائى در ستايش آنان مى‌فرستاد.
اما شهرت عمدهٔ محتشم در ساختن شعر مذهبى او است، خاصه در رثاء اهل‌بيت. در علت اشتغال محتشم بدين‌گونه شعر نوشته‌اند که روزى قصيده‌اى در مدح تهماسب صفوى و شاهزاده پريخان خانم فرستاد ولى شاه پس از شنيدن آن 'فرمودند که من راضى نيستم که شعرا زبان به‌مدح و ثناى من آلايند، قصايد در شأن شاه ولايت پناه و ائمهٔ معصومين عليهم‌السلام بگويند، صله اول از ارواح مقدسهٔ حضرات و بعد از آن از ما توقع نمايند...'
محتشم در عهد خود از شاعران نام‌آور و محل احترام و توجه بود و چندتن از شاعران معروف زمان شاگرد او بوده‌اند مثل ميرتقى‌الدين کاشانى صاحب تذکرهٔ مشهور خلاصةالافکار و نوعى خبوشانى و مظفرالدين حسرتى و ظهورى ترشيزى. ميرتقى‌الدين مجموعهٔ اثرهاى استادش محتشم را در پنج کتاب شعر و دو کتاب آميخته از پيوسته و پراکنده فراهم آورد بدين‌گونه: ۱. صبائيه گردآمده از شعرهاى دوران نورسى گوينده، ۲. شبابيه از عهد جوانى، ۳. شيبيه از زمان پيرى، ۴. جلاليه آميخته‌اى از پيوسته و پراکنده، ۵. نقل عشاق آميخته‌اى از پيوسته و پراکنده، ۶. ضروريات در بردارندهٔ ماده تاريخ‌ها، ۷. معميات. جلاليه و نقل عشاق را محتشم به‌هنگام آشفتگى و شيدائى در عشق دو تن از معشوقان خود نوشت و هر دو با نثرى شاعرانه و پر از تعبيرات اديبانه و همراه با غزل‌هاى عاشقانه است.
مرگ محتشم به‌سال ۹۹۶ روى داد و مقبره‌اش در کاشان برپا است.
   سبک و روش محتشم
محتشم در شعر و نثر پيرو استادان پيشين است و چنان است که مى‌خواهد شيوهٔ شاعران پيش از سدهٔ هشتم را در قصيده‌هاى خود تجديد کند و اگرچه در بعضى از بيت‌ها چنانکه بايد از عهدهٔ اين پيروى برنيامده ولى در بسيارى ديگر گام‌هاى خود را به قدم‌هاى استوار آنان نزديک ساخته است. وى قصيده‌هاى خود را بيشتر در جواب استادان گذشته، حتى انورى سروده و گاه پاى دعوى را فراتر از حد خود نهاده و استاد ابيورد را ريزه‌خوار خوان معنى خويش پنداشته است؛ و به‌علت همين اقتفاء استادان قديم دربارهٔ محتشم نوشته‌اند که 'صنايع و بدايع شعرى که در اشعار وى مندرج است در کلام هيچ‌يک از اقران وى يافته نمى‌شود. به اتفاق کلامش پرطمطراق واقع شده اگرچه پاره‌اى غزل‌هايش به‌واسطهٔ بعضى چيزها عذوبت ندارد اما قصايدش همگى در کمال متانت و جودت است و صاحب عياران دارالملک سخنورى او را خاقانى ثانى گفته‌اند' و پيدا است که اين مبالغه دربارهٔ محتشم نه از باب استحقاق او است بلکه به نسبت با اهل زمان مرتبهٔ وى را چندين بالا برده‌اند و او حتى در قصيده‌سرائى هم نتوانست همتراز وى شاعران قصيده‌گوى نيمهٔ دوم سدهٔ هشتم و اول‌هاى سدهٔ نهم باشد. و اما اينکه غزل‌هايش را نپسنديده‌اند گويا به‌سبب توجهى باشد که او در آنها به الفاظ و آرايش‌هاى ظاهرى آنها کرده است.
محتشم در ساختن ماده تاريخ و مرثيه و منقبت در عهد خود و بعد از آن مشهور بود. دوازده بند او در مرثيهٔ حسين‌بن على (ع) و واقعهٔ کربلا از منظومه‌هاى معروفى است که تا زمان ما در مجلس‌هاى عزاى آن امام زبانزد مرثيه‌خوانان و روضه‌خوانان و به‌قول آذر 'در اکثر بلاد اسلام بين‌الخاص و العام مشهور است' .
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
ضدسوری , بدون اشک , اتحادیه گوشت گاوی , علیرضا عصار , پیام‌های توهین آمیز کاربران , پهلوان اول , سوگ نبوی , زوجیت , داووداوغلو , بازرسان فدرال آمریکا , سازمان فنی و حرفه‌‌ای , عدداکتان , عکس‌های هوایی , مضیقه مالی , روزگار , بلیط قطار , مرداد ماه سال جاری , طویل , ازدواج سپید , نردد ,

مقالات پربیننده امروز
فرهنگ و جامعه / گاه‌شمار / گاه‌شمار تاریخ ـ میلادی / ۱ آبان ـ ۲۳ اکتبر ـ معمار سیاست سختگیران آمریکا در چند دهه، و فروپاشی شوروی از درون , هنر / کاردستی / دانه های برف , بانک اطلاعاتی کتاب / مدیریت منابع انسانی در ورزش برای مدیران ورزشی , بانک اطلاعاتی کتاب / کتاب کار و مطالعه شیمی (3) , سیاسی / علوم سیاسی / حقوق مدنی و سیاسی ـ آزادی / آزادی و قدرت , بانک اطلاعاتی کتاب / کلیات مفاتیح‌الجنان , بانک اطلاعاتی کتاب / Basic Histology , بانک اطلاعاتی کتاب / کتاب کاردان: رشته برق: آمادگی آزمون کاردانی به کارشناسی: چکیده‌ای از دروس الکترونیک، تکنولوژی کارگاه برق صنعتی و مدار منطقی همراه با مجموعه تست , علمی و آموزشی / فنی و مهندسی / مهندسی معدن / عوامل تهدید کننده سلامتی معدنکاران , علوم انسانی / کتابداری و اطلاع‌رسانی / اطلاع‌رسانی / شبکه جهانی مبادله اطلاعات علمی , علم و زندگی / آیا می‌دانید که... / آیا می‌دانید / آیا میدانستی که: , بانک اطلاعاتی کتاب / تجزیه و تحلیل و طراحی سیستم‌ها (مبانی سیستم‌های اطلاعاتی مدیریت) , بانک اطلاعاتی کتاب / همایش هشتم: مجموعه سخنرانی‌های هشتمین همایش سراسری روحانیون ارتش جمهوری اسلام ایران، مهرماه 1386 , بانک اطلاعاتی کتاب / درس‌آزمون (5) دوم راهنمایی , بانک اطلاعاتی کتاب / رسم فنی آسان , بانک اطلاعاتی گردشگری / قوچان ، استان خراسان , کامپیوتر و فناوری‌اطلاعات / تلفن همراه / معرفی‌ تلفن‌همراه / Nokia ۶۰۲۰ , اقتصاد و بازرگانی / نیرو و انرژی / آب / ایران ۲۰۲۵ بحران کم آبی , بانک اطلاعاتی کتاب / زبان انگلیسی پیش‌دانشگاهی 1و 2 , بانک اطلاعاتی کتاب / هزار سال آغاز سخن در شعر فارسی با نام و حمد خداوند ,



آقازاده به روایت آقازاده - عارف پوستین دوز ؛ فرزند نعمت ا.. پوستین دوز، مدیر عامل شرکت ملی مس ایران و مدیر عامل سابق گروه خودرو سازی سایپا اخیرا در صفحه شخصی خود عکسهای جالب و متنوعی از خود را منتشر کرده است.
فیلم / جنجالی‌ترین اظهارات روحانی - در فیلم پیش رو گوشه‌هایی از جنجالی‌ترین اظهارات وی از زمان مناظره‌های انتخاباتی تا امروز را مشاهده می‌کنید.
عکس/ همکاری بنز با خودروسازان داخلی ! - احمدرضا کاظمی در صفحه طنز روزنامه قانون یک آگهی طنز با مضمون حضور قطعی مرسدس بنز در ایران منتشر کرد.
فیلم/ لحظه بلعیدن خدمه توسط موتور هواپیما - هواپیمایی قاتل از کار درآمد و خدمه پرواز را به شکل فجیعی به قتل رساند.
گفتگو با واسطه‌گران ازدواج ! - در جامعه ما مرد هر چه که باشد؛ دختر برایش پیدا می‌شود، ولی دختر اگر کوچک‌ترین مشکلی داشته باشد، نمی‌تواند ازدواج کند. الان هم پسرها به نوعی معتقدند که دختر برایشان فراوان است و در هر خانه‌ای را که بزنیم، کلی دختر دم بخت برایمان نشسته است.
دندانپزشک پیام صادقیان ! / تصاویر اینستاگرامی - پیام صادقیان با انتشار این عکس از خانم دکتر دندانپزشک برای درست کردن دندان هایش تشکر کرده است. محسن افشانی هم در کلینیک دندانپزشکی در کنار خانم دکتر و دستیارانش سلفی گرفته است.
بدون هیچ صحبتی فقط تماشا کنید - بدون هیچ صحبتی فقط تماشا کنید
هجوم عکس سلفی با پزرعروس در تهران - شروع برنامه ماه عسل 94 با اجرای علیخانی که به دلیل موضوع دور از انتظاری که به آن برنامه اختصاص داده بود؛ حسابی مخاطبان را دلسرد کرد و در ادامه هم، این دلسردی با حضورمهمانی با شغل پزری عروس! در این برنامه، تکمیل شد.
عکسی جدید از بهادر زمانی در گریم حضرت عباس (ع) - بهادر زمانی در گریم حضرت عباس (ع) در نمایی از فیلم رستاخیز در کنار تهیه کننده این مجموعه. احتمالا بهادر حالا که دیده فیلمشان قرار نیست اکران بشود روی به منتشر کردن عکس های آن در شبکه های اجتماعی و فضای مجازی آورده است تا در آن محیطِ پر مخاطب برجسته و دیده شوند.
تصاویر نشست عوامل سریال پایتخت - نشست صمیمانه عوامل سریال پایتخت با اصحاب رسانه
سلفی با جسد دانشجویان ایرانی ! / تصاویر - عکاسی و سلفی گرفتن در کلاس‌های تشریح پزشکی و انتشار آن در فضای مجازی، پدیده‌ای است که این روزها در حال فراگیر شدن است؛ پدیده‌ای که شاید در هیچ کجای دنیا مانند کشور ما به این صورت دیده نشود.
گفتگو با تازه عروس سینمای ایران در شب ازدواجش - گلاره عباسی بازیگر سینما و تلویزیون به خانه بخت رفت.
الناز حبیبی در فروشگاه شاهرخ استخری / تصاویر - عکس جدید سحر قریشی، بهاره کیان افشار، لیندا کیانی، شهرزاد عبدالمجید، کوروش تهامی در روز تولد همسرش، عکس یادگاری نفیسه روشن با کودکان افغان و تصاویر تتلو در ناو جنگی و ...
صحنه نادر شکار شیرها وسط جاده / تصاویر - در این گزارش تصویری که در دو روز اخیر منتشر شده و میلیون‌ها کاربر آن را تماشا کرده‌اند شاهد شکار دو شیر نر در وسط جاده‌ای در آفریقای جنوبی که در برابر چشمان حیرت زده دهها توریست رخ داد، خواهیم بود.
سلفی همسر شهرام محمودی / تصاویر اینستاگرامی - علی لهراسبی، مهدی ماهانی و کامبیز دیرباز چند روز مانده به تعطیلات به پیشواز تفریحات تابستانی در ترکیه رفته اند. سلفی فرزاد حسنی با نیما کرمی، علیرضا جاوید نیا، مژده لواسانی، ژیلا صادقی و صبا راد در حاشیه مراسم یادبود زنده یاد مهران دوستی.
فیلم/ توضیحات مجری زن درباره روزه‌خواری در آنتن زنده - صبا راد مجری برنامه «به خانه بر‌می‌گردیم» که در برنامه زنده تلویزیون به طور ناخواسته مزه غذایی را چشید، توضیحاتی در این خصوص ارائه کرد.
جنجال کلیپ هسته‌ای «تتلو» / ویدئو - تصاویر حرفه‌ای و قاب‌های هوشمندانه و کارگردانی درستی که در یک کلیپ با مضمون انرژی هسته‌ای دیده می‌شود، هم به لحاظ ساختار و هم از نگاه مضمون اتفاق خوبی محسوب می‌شود، اما اینکه کلیپ انرژی هسته‌ای را چه کسی خوانده بسیار جالب است!
رونمایی از فاجعه ملی در یک مسابقه تلویزیونی / فیلم - مسابقه تلویزیونی «ثانیه ها» که از شبکه دوم سیما پخش می شود، سطح پایین اطلاعات عمومی و سرانه مطالعه در کشور را به نمایش گذاشت. هر یک از شرکت کنندگان در این مسابقه، نماینده هزاران نفر از افراد جامعه هستند که اطلاعات عمومی آنها در حد یک دانش آموز سال دوم ابتدایی است.
عکس جدید از مهناز افشار و دخترش / عکس - بعد از ازدواج پر سر و صدای مهناز افشار با یاسین رامین پسر محمدعلی رامین معاون مطبوعاتی دولت احمدی‌نژاد، این زوج جوان وارد ماجراجویی جدیدی شده‌اند.
مهران غفوریان و همسر در تعطیلات. - مارال فرجاد، نگین صدق گویا، سیاوش خیرابی و امین زندگانی در پشت صحنه سریال جدیدشان. رز رضوی در یک جشنواره خیریه در شیراز. امیر مهدی کیا و ساغر عزیزی در نمایی از سریال معمای شاه در نقش محمدرضا شاه و فرح پهلوی.
پربازدیدها
نخستین جلسه دادگاه بابک زنجانی 11 مهرماه برگزار می‌شود - سخنگوی قوه قضاییه اعلام کرد که اولین جلسه دادگاه بابک زنجانی، یازدهم مهرماه سال جاری برگزار خواهد شد.
اسلامیان: کی‌روش در شرایط تحریم بارها از ایران دفاع کرد/باید او را حمایت کنیم - نایب رئیس فدراسیون فوتبال گفت: در حالی که فدراسیون فوتبال ربطی به تحریم‌های بین‌المللی نداشت اما کی‌روش در این شرایط بارها از ایران دفاع کرد.
کارنامه قابل قبول «هنر و تجربه»/ بعضی‌ها دنبال مثلث عشقی بودند - کارگردان «تابور» تاکید کرد کارنامه یک ساله «هنر و تجربه» قابل قبول است.
پایان تراژدی مرگ منوچهر - این توافق ارزشش را داشتپایان تراژدی مرگ منوچهربیماران هموفیلی مانند منوچهر تنها کسانی نیستند که با این تحریم‌ها دچار مشکل شدند. مرگ وی گوشه‌ای از مشکلی بزرگتر است که کمتر گزارش شده است.
مذاکره با ایرباس ادامه می‌یابد/ حضور نمایندگان بویینگ در تهران - وزیر خارجه فرانسه و وزیر راه و شهرسازی کشورمان در مذاکره با یکدیگر توافق کرده‌اند که کارگروه‌های مشترک برنامه‌ها و زمینه‌های ادامه...
زمان نخستین جلسه محاکمه بابک زنجانی تعیین شد - خبرگزاری تسنیم: سخنگوی قوه‌قضاییه از تعیین زمان نخستین جلسه محاکمه بابک زنجانی خبر داد.
سرمایه اجتماعی کشور به خاطر فساد دچار آسیب شده است - گروه سیاسی: معاون اول رئیس جمهور با بیان اینکه اعتماد به عنوان سرمایه اجتماعی کشور به خاطر فساد دچار آسیب شده ...
کفاشیان: به دستور AFC رییس کمیته فوتسال شدم - رییس فدراسیون فوتبال می گوید ریاست کمیته فوتسال AFC به درخواست خودش نبوده و مسئولان AFC او را مجاب کرده‌اند که ریاست این کمیته را بپذیرد.
چرا گفت‌وگوی تلویزیونی رییس‌جمهور کم‌حاشیه بود؟ - ندا سپانلو که شامگاه دوشنبه به عنوان یکی از مجری کارشناسان گفت‌وگوی تلویزیونی، مقابل رییس‌جمهور نشسته بود، از جواب‌های دکتر روحانی در قبال پرسش‌هایش ابراز رضایت کرد و در عین حال درباره‌ی علت کم حاشیه‌ بودن این گفت‌و‌گو نسبت به گفت‌وگوهای گذشته‌، نکاتی را یادآور شد.
هویت یکی از اجساد مفقودی حادثه کن و سولقان شناسایی شد - مشاور فرماندار تهران گفت: هویت یکی از اجساد مفقودی حادثه کن و سولقان به نام اسدالله احمدی تبعه کشور افغانستان مشخص شد.