سه شنبه ۲ آبان ۱۳۹۶ / Tuesday, 24 October, 2017

مولوی


مولانا جلال‌الدين محمدبن سلطان العلما بهاءالدين محمدبن حسين‌بن احمد خطيبى بکرى بلخى ، که در کتاب‌ها از او به‌نام‌هاى 'مولاناى روم' و 'مولوى' و 'ملاى روم' ياد کرده‌اند ، يکى از بزرگترين و تواناترين گويندگان متصوفه و از عارفان نام‌آور و ستارهٔ درخشنده و آفتاب فروزندهٔ آسمان ادب فارسى ، شاعر حساس صاحب انديشه و از متفکران بلامنازع عالم اسلام است.
پدرش سلطان العلما بهاءالدين محمد معروف به 'بهاء ولد' (۵۴۳-۶۲۸ هـ) از عالمان و خطيبان بزرگ و متنفذ و از بزرگان مشايخ صوفيه در آخرهاى قرن ششم و اول‌هاى قرن هفتم هجرى و تربيت‌يافتهٔ نجم‌الدين کبرى بود و درنتيجهٔ نقارى که ميان او و سلطان محمد خوارزمشاه پيدا شده بود در حدود سال ۶۱۰ هجرى با خاندان و گروهى از ياران خود از مشرق ايران به جانب مغرب مهاجرت کرد و از راه نيشابور و بغداد و مکه به شام و از آنجا به ارزنجان و سپس به ملاطيه و لارنده رفت و سرانجام به دعوت علاءالدين کيقباد سلجوقى (۶۱۶-۶۳۴) در قونيه اقامت گزيد و در همان شهر درگذشت.
در آغاز اين سفر طولانى پنج و شش ساله بود و گفته شده است که هنگام عبور از نيشابور همراه پدر (به صحبت شيخ فريدالدين عطار رسيده بود و شيخ کتاب اسرارنامه به‌وى داده) (نفحات‌الانس، چاپ تهران، ۱۳۳۶، ص ۴۶۰.)، و نيز گفته‌اند که عطار دربارهٔ مولوى با پدر او چنين گفت: 'اين فرزند را گرامى‌دار، زود باشد که از نفس گرم آتش در سوختگان عالم زند' (طرائق‌الحقائق، ج ۲، ص ۱۴۰). و بعيد نيست که معتقدان و مريدان مولوى بعد از مشاهدهٔ مقامات او در دوران سالمندى چنين پيشگوئى را از زبان عطار درباره عهد خردسالى وى ساخته باشند.
بعد از وفات سلطان‌العلماء به سال ۶۲۸ يا ۶۳۱، فرزندش جلال‌الدين محمد به خواهش مريدان به‌جاى پدر بر مسند وعظ و تذکير و فتوى و تدريس نشست بى‌آنکه قدم در طريقت نهد، ليکن اندکى بعد از فوت پدر مريد و شاگردش سيد برهان‌الدين محقق ترمذى در طلب استاد به قونيه رسيد و چون بهاء ولد درگذشته بود به تربيت و ارشاد فرزندش جلا‌ل‌الدين، که در آن وقت در علوم 'قال' به کمال بود، همت گماشت و براى آنکه در علوم شرعى و ادبى کامل شود او را به مسافرت و تحصيل در حلب و دمشق برانگيخت و او در حلب و دمشق به تحصيل در فقه حنفى پرداخت و گويا به فيض صحبت محيى‌الدين ابن‌العربى نائل گشت و پس از اين سفر که هفت سال به‌طول انجاميد به قونيه بازگشت و به‌دستور سيدبرهان‌الدين مدتى به رياضت ادامه داد و پس از گذشتن از بوتهٔ امتحان او، دستور تعليم و ارشاد يافت. بدين ترتيب مولوى تحصيل ظاهر و تربيت باطن را، خلاف بسيارى از مشايخ عهد، به‌ کمال در خود جمع کرد و نسبت تعليمش به‌وسيله سيد برهان‌الدين محقق به سلطان‌العلما و از او به مشايخ کبراويه مى‌رسد. سيد برهان‌الدين به سال ۶۳۸ در قيصريه وفات يافت و مولوى تا سال ۶۴۲ که سال ملاقات او با شمس تبريزى است به تدريس علوم شرعى در قونيه و وعظ و تذکير اشتغال داشت.
شمس‌الدين محمدبن‌على بن ملک داد تبريزى که ديدارش مولوى را بى‌کبار دگرگونه کرد از مشايخ آن روزگار و از تربيت‌يافتگان شيخ رکن‌الدين سجاسى و بابا کمال جندى و ابوبکر سَلَّه‌باف تبريزى بود. دربارهٔ اين ملاقات و کيفيت آن شرحى مستوفى در کتاب‌هاى ترجمه آمده است که گاه افسانه‌آميز به‌نظر مى‌رسد. مولوى با يافتن شمس پشت به مقامات دنيوى کرد و دست ارادت از دامان ارشاد شمس برنداشت و در ملازمت و صحبت او بود تا آنکه شمس در سال ۶۴۵ هـ . به‌دست عده‌اى از شاگردان متعصب مولانا، که گويا فرزندش علاء‌الدين نيز در ميان آنان بود، کشته شد. در اين هنگام مولوى که چهل و يک ساله بود چندگاهى با تشويش و اضطراب در انتظار شمس به‌سر برد و عاقبت به تصور آنکه او را در شام خواهد يافت به دمشق سفر کرد و مدتى در آنجا به جستجو گذرانيد و بعد از نوميدى تمام به قونيه بازگشت، در حالى‌که اين واقعه اثرى فراموش‌ناشدنى در او و آثارش باقى نهاد. پس از شمس تا ده سال ديگر صلاح‌الدين فريدون قونوى معروف به 'زرکوب' ارادت مولانا را به‌خود جلب کرد و چون شيخ صلاح‌الدين در محرم سال ۶۵۷ درگذشت عنايت مولانا نصيب حسام‌الدين حسن‌بن محمدمعروف به چلبى حسام‌الدين (م ۶۸۳) گرديد. وى بعد از مولوى به جانشينى و خلافت او نايل گشت و همو است که مولوى را به نظم مثنوى تحريض کرد و تا آخر در اين راه با او همقدمى نمود.
زندگانى واقعى مولانا به‌عنوان يک شاعر شيفته بعد از سال ۶۴۲ و انقلاب حال او آغاز شد و از آن پس از برکت انفاس شمس‌الدين عارفى وارسته و اصلى کامل شد و زندگى خود را وقف ارشاد و تربيت عده‌اى از سالکان در خانقاه خود کرد و دستهٔ جديدى از متصوفه را که به 'مولويه' مشهور هستند به‌وجود آورد. اين سلسله بعد از مولوى تا چند قرن در آسياى صغير و ايران و سرزمين‌هاى ديگر پراکنده بودند (رش: طرائق‌الحقائق، ج ۲، ص ۱۴۰-۱۴۱). در طول اقامت و زندگانى مولانا در قونيه گروهى از پادشاهان و اميران و عالمان و وزيران با او معاصر يا معاشر بودند و نسبت به 'خداوندگار' با حرمت بسيار رفتار مى‌کردند. مهمتر از همه معين‌الدين پروانه (مقتول به‌سال ۶۷۵ هـ) بود که غالباً براى استماع مجلس‌هاى مولانا به 'مدرسه' او مى‌رفت و به‌همين سبب هم قسمتى از 'فيه‌مافيه' خطاب به‌همين معين‌الدين است. از ميان عارفان و شاعران و نويسندگان مشهور که در قونيه با مولانا همزمان بودند صدرالدين قونوى و عراقى و نجم‌الدين دايه و قانعى طوسى و علامه قطب‌الدين محمودبن مسعود شيرازى و قاضى سراج‌الدين اُرْموى را مى‌توان نام برد.
   ولادت و مرگ مولوى
جلا‌ل‌الدين محمد فرزند بهاءالدين ولد که در ششم ربيع‌الاول سال ۶۰۴ هجرى در بلخ ولادت يافته بود.
وفات مولانا جلال‌الدين در پنجم جمادى‌الآخر سال ۶۷۲ اتفاق افتاد. مرگ وى در قونيه به‌صورت واقعه‌اى سخت تلقى شد، چندانکه تا چهل روز مردم سوگ داشتند. جنازهٔ او را در قونيه نزديک تربت پدرش بهاءالدين ولد به‌خاک سپردند و اکنون به 'قبةالخضراء' معروف است. با آنکه مولوى بر مذهب اهل سنت بود، در عين اعتقاد و ديندارى کامل مردى آزادمنش بود و به اهل ديگر دين‌ها و مذهب‌ها به ديدهٔ احترام و بى‌طرفي، چنانکه شايستهٔ مردان کاملى چون او است، مى‌نگريست.
   آثار مولوى
مهمترين اثر منظوم مولوى مثنوى شريف است در شش دفتر به بحر رمل مسدس مقصور يا محذوف که در حدود ۲۶۰۰۰ بيت دارد. در اين منظومهٔ طولانى که آن را به‌حق بايد يکى از بهترين زادگان انديشهٔ بشرى دانست، مولوى مسائل مهم عرفانى و دينى و اخلاقى را مطرح کرده و هنگام توضيح به ايراد آيه‌ها و حديث‌ها و يا تعريض بدان‌ها مبادرت جسته است. از مثنوى تاکنون اختصارهاى متعدد فراهم آمده و بر آن شرح‌هاى گوناگون نوشته شده است. از جمله ترجمه‌هاى مهم، ترجمه‌اى است از رينولد نيکلسون، به انگليسي، همراه با شرحى از آن که به انضمام طبع نفيسى از متن مثنوى انتشار يافت (۱۹۲۵-۱۹۴۰ ميلادى).
دومين اثر بزرگ مولوى 'ديوان کبير' مشهور به ديوان غزليات شمس تبريزى است، زيرا مولوى به‌جاى نام يا تخلص خود در پايان غالب غزل‌هاى خود نام مرادش شمس‌الدين تبريزى را آورده است. چاپ منقح و مستند اين ديوان به تصحيح فاضلانهٔ مرحوم مغفور استاد بديع‌الزمان فروزانفر از سال ۱۳۳۷ تا ۱۳۴۵ شمسى انجام گرفت و شمارهٔ بيت‌هاى آن غير از رباعيات به ۳۶۳۶۰ رسيده است. غزل‌هاى مولوى مملو است از حقيقت‌هاى عالى عرفانى و درياهاى جوشانى است از عواطف حاد و انديشه‌هاى بلند شاعر.
سومين اثر منظوم مولوى رباعيات او است که در چاپ مرحوم استاد فروزانفر عدد آنها به ۱۹۸۳ رباعى (۳۹۶۶ بيت) رسيده است. از مولوى اثرهائى به نثر باقى‌مانده که در خور اهميت بسيار است و آن شامل مجموعهٔ 'مکاتيب' و 'مجالس' او و کتاب 'فيه‌مافيه' است.
   شيوه و کلام مولوى
کلام مولوى ساده و دور از هرگونه آرايش و پيرايش است. اين کلام سادهٔ فصيح منسجم گاه در نهايت علو و استحکام و جزالت و همه جا مقرون به صراحت و روشنى و دور از ابهام است. مولوى در استفاده از تمثيل‌ها و قصه‌هاى متداول مهارت خاص دارد. وسعت اطلاع او نه تنها در دانش‌هاى گوناگون شرعي، بلکه در همهٔ مسائل ادبى و مشکل‌هاى عرفانى و فرهنگ عمومى اسلامى حيرت‌انگيز است. کلام گيرندهٔ وى که دنبالهٔ سخنان شاعران خراسان و در اساس تحت تأثير آنان است، شيرينى و زيبائى و جلائى خاص دارد و در درجه‌اى از دلچسبى و دل‌انگيز است که عارف و عامى و پير و جوان را با هر عقيدت و نظرى که باشند به‌خود مشغول مى‌سازد.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
جسم , امیدهای , مرکز آتش‌نشانی مسکو , نماینده مردم تویسرکان , ارسنجان , انتشارات صاعقه , تنیس بازان , خودروی پوش , رقابت جدید , مدار بسته , هنرستان هنرهای زیبا , مهدی اکبری نژاد , شرکت فرودگاهها و ناوبری هوایی ایران , اوستیای جنوبی , ریزش غار سنگ‌اشکن جهرم , لب , تصویب قانون , ساعات کاری زنان , شناخت اماکن تاریخی , حامد یامین پور , مرکز ماهر , مهندس فتاح , ضریب نفوذ مشترکان اینترنت , رییس انجمن داروسازان , کوبالت , شبکه خبر سیما , بازاشت , شهر بنقردان , دوره زمانی , مهرداد تقی زاده , شرکت گاز کردستان , به آمریکا می رود , تسلیت باشگاه , نفت ترش , مصطفی بهیگا , حقوق کارکنان ارتش و سپاه , ادعاهای امریکا , تهدید یا فرصت , جامعه راهنمایان گردشگری , آبگرفتگی , عقد ضمان , جای خالی طراحان ایرانی در هفته‌های مد خارجی , محمد حسن ضیایی آزاد , قوی، , مظنونان تروریستی , کوچک شدن ماه , تجویز میلیاردی , عالی پور , پیش بینی کرباسچی از شانس مرعشی برای حضور در شهرداری تهران , قوامی ,

مقالات پربیننده امروز
علم و زندگی / آیا می‌دانید که... / مخترع زبان علامتی ناشنوایان کیست؟ , بانک اطلاعاتی کتاب / Tiny talk 3A: workbook , اقتصاد و بازرگانی / اقتصاد نظری / شخصیت‌های اقتصادی / شناگر دیروز، وزیر اقتصاد امروز , بانک اطلاعاتی کتاب / بهداشت و بازرسی گوشت طیور , بانک اطلاعاتی کتاب / The physiology of the joints: annotated diagrams of the mechanics of the human joints , علمی و آموزشی / کشاورزی و شیلات / آشنایی با گیاهان / گیاه آلوئه‌ورا ملکه گیاهان , بانک اطلاعاتی کتاب / دعای توسل و نیایش متوسلین , ورزشی / دیگر ورزشها / ورزشهای آبی / شنای رقابتی , شخصیت‌ها / فرهنگی و هنری / خوشنویس / محمد زمان کرمانی , بانک اطلاعاتی کتاب / قطار اندیمشک و ترانه‌های جنگ , بانک اطلاعاتی کتاب / انتگرالهای چندگانه: خط و سطح , بانک اطلاعاتی کتاب / مجموعه قوانین و مقررات کار و تامین اجتماعی (با آخرین اصلاحات) , بانک اطلاعاتی کتاب / سامانیان از آغاز تا فرجام , بانک اطلاعاتی کتاب / حسابان سال سوم رشته ریاضی , بانک اطلاعاتی کتاب / دستور کامل زبان انگلیسی , علمی و آموزشی / هوا و فضا / معرفی هواپیما / ایزیکوپتر چیست؟ , بانک اطلاعاتی کتاب / خونریزی رحمی ناشی از اختلال عملکرد , بانک اطلاعاتی کتاب / راز شکفتن در نماز با حضور قلب , علمی و آموزشی / تکنولوژی / نانوتکنولوژی / تعریفی کوتاه از نانو تکنولوژی , علمی و آموزشی / نجوم / جرم‌ها و پدیده‌های خاص ـ ستارگان / مقبرهی کیهانی ـ بخش دوم ,

برخی منابع مهم خبری
ebrat.ir عبرت , iranbalkan.net ایربا , irangrand.ir ایران گراند , iccim.ir اتاق بازرگانی , sobhetehran.com صبح تهران , modeonline.ir مدآنلاین , eghtesad-pooya.com روزنامه اقتصاد پویا , 55online.ir 55 آنلاین , fartaknews.ir فرتاک نیوز , mihanemrooz.ir میهن امروز , gerdab.ir گرداب , pariyana.com پریانا , footballiran.ir فوتبال ایران , indexiran.ir ایندکس ایران , dolatema.com دولت ما , safirnews.com سفیر نیوز , econews.ir اکونیوز , basirat.ir بصیرت , jamnews.ir جام نیوز , jonoubnews.ir جنوب نیوز , dolatebahar.com دولت بهار , journals.ut.ac.ir نشریات دانشگاه تهران , inn.ir شبکه ایران , parsfootball.com پارس فوتبال , energynewcomes.com تازههای انرژی , yazdfarda.com یزدفردا , adyannews.com ادیان , memarinews.com معماری نیوز , ساخت و ساز , azadinews.ir آزادی ,



وبگردی
انصافاً هیچ دولتى در شیرین كارى، خلاقیت اینا رو نداشت!
انصافاً هیچ دولتى در شیرین كارى، خلاقیت اینا رو نداشت! - امروز كه این عكسا رو دیدم، یهو دلم واسه كل ایل و تبارشون تنگ شد. انصافاً هیچ دولتى در شیرین كارى، خلاقیت اینا رو نداشت.
مردم اسلام آباد، مدرسه را به آتش کشیدند / فیلم
مردم اسلام آباد، مدرسه را به آتش کشیدند / فیلم - عصر دوشنبه شایعه ای مبنی بر تعرض یک نیروی خدماتی مدرسه ای در اسلام اباد ارومیه به دانش آموز 12 ساله در شبکه های اجتماعی منتشر شد اگرچه هنوز صحت خبر تایید نشده اما مردم منطقه تجمع کرده و عده ای از فرصت طلبان به مدارس یورش بردند.
آشکارشدن ابعادجدیدی از تجاوز ناپدری به اهورا
آشکارشدن ابعادجدیدی از تجاوز ناپدری به اهورا - یکی از همسایه ها گفت: هنگامی که وارد خانه شدیم اهورا لخت مادرزاد بود و قاتل نیز در حالی که نیمه برهنه بود روی مبل نشسته بود. یکی دیگر از همسایه ها نیز گفت: اهورا را در حالی که از بینی، دهان و.... دچار خونریزی بود از خانه خارج کردیم.
۵۰ درصد ثروت کشور در اختیار ۳ یا ۴ نهاد
۵۰ درصد ثروت کشور در اختیار ۳ یا ۴ نهاد - بهزاد نبوی می‌گوید اگر رییس دولت اصلاحات هر ۹ روز با یک بحران مواجه می‌شد، حسن روحانی در هر ۹ ساعت با یک بحران روبه‌رو شده است.
خرابکاری سگ رئیس جمهور فرانسه حین جلسه رسمی!
خرابکاری سگ رئیس جمهور فرانسه حین جلسه رسمی! - امانوئل مکرون رئیس جمهور فرانسه در جلسه ای با سه وزیر این کشور مشغول صحبت بود که سگ سیاه او در کنار شومینه اقدام به قضای حاجت کرد. این اتفاق باعث خنده حضار و مکرون شد.
اظهارات جنجالی و درگیری فیزیکی بقایی با ماموران پس از دادگاهش!
اظهارات جنجالی و درگیری فیزیکی بقایی با ماموران پس از دادگاهش! - دادگاه دوم حمید بقایی،معاون اجرایی محمود احمدی نژاد بسیار جنجالی شد... / ویدیو از آپارات
همسر جهانگیری در ضیافت ناهار همسر اردوغان در کشتی!
همسر جهانگیری در ضیافت ناهار همسر اردوغان در کشتی! - همسر اسحاق جهانگیری و دیگر مقامات اجلاس دی-۸ در ضیافت ناهار همسر اردوغان را می‌بینید.
محسن افشانی باز هم جنجال آفرید.
محسن افشانی باز هم جنجال آفرید. - بتازگی فیلمی در استوری اینستاگرام خانم لنی برلین lennyberlin خواننده و دی جی اوکراینی منتشر شده که عجیب بود. حضور آقای محسن افشانی بازیگر کشورمان در کنسرت این خواننده و حضور در کنار این خانم آن هم با ظاهری نامتعارف جای سوال و تعجب دارد.
میرشکاک: اختلاس مقدس شده است
میرشکاک: اختلاس مقدس شده است - خشت خام / نوبت سی و چهارم / گفتگوی حسین دهباشی با یوسفعلی میرشکاک / ویدیو از آپارات
فیلم | شخصی که کنار ترامپ ایستاده بدل ملانیاست
فیلم | شخصی که کنار ترامپ ایستاده بدل ملانیاست - فیلم - کاربران شبکه های اجتماعی با انتشار این ویدئو شایعه کرده اند فردی که کنار دونالد ترامپ ایستاده، ملانیا نیست و بدل او است.
رفتار نامناسب قرائتی در یک برنامه زنده
رفتار نامناسب قرائتی در یک برنامه زنده - سن و سال كه بالا برود حوصله آدم كمتر مي شود. در پخش مستقيم هم اقتضائات و شرايطي است كه آقاي قرائتي به آن عادت ندارد. در همين ويدئو هم ايشان مي گويد دوربين را نگه داريد! يعني كاملا واضح است كه ايشان تصور مي كرده در يك برنامه ضبطي سخنراني مي كند!
حمله خانم نماینده با پایه میکروفن به معاون استاندار
حمله خانم نماینده با پایه میکروفن به معاون استاندار - هاجر چنارانی نماینده نیشابور سخنرانی معاون استاندار خراسان رضوی را بخاطر استفاده سهوی از کلمه خراسان غربی در سخنرانی گذشته به هم زد.
"اسیدپاشی اصفهان" هم‌چنان "معما"
"اسیدپاشی اصفهان" هم‌چنان "معما" - این اظهارات رییس پلیس آگاهی مسیر عجیب خود را ادامه داد تا به اینجا رسید که توپ عدم دستگیری اسیدپاش را به زمین رسانه‌ها انداخت. او گفت: "این در شرایطی بود که این فرد در شرایط زمانی آن موقع به‌دنبال حساسیت بالایی که در رسانه‌ها و جامعه ایجاد شد، در نیمه راه، از ادامه مسیرش منصرف شد."
حاشیه های مراسم ختم داود احمدی‌نژاد
حاشیه های مراسم ختم داود احمدی‌نژاد - مراسم ترحیم مرحوم داود احمدی‌نژاد برادر رئیس جمهور سابق کشورمان عصر دیروز در مسجد امام خمینی(ره) شهرک شهید محلاتی برگزار شد.
دختر شطرنج‌باز ایرانی به تیم ملی آمریکا پیوست
دختر شطرنج‌باز ایرانی به تیم ملی آمریکا پیوست - دختر شطرنج‌باز ایرانی که به دلیل حضور بدون حجاب در رقابت‌های بین‌المللی از تیم ایران اخراج شد، به تیم ملی آمریکا پیوست.
میلیاردر ایرانی بار دیگر خودرویBMW خود را به آتش کشید
میلیاردر ایرانی بار دیگر خودرویBMW خود را به آتش کشید - فیلم / آقا این ماشینو بفروش یک پراید بخر راحت شو.
ازدواج قربانی اسید پاشی اصفهان
ازدواج قربانی اسید پاشی اصفهان - مرضیه ابراهیمی در جریان اسیدپاشی یکی از قرنیه‌هایش را از دست داد و بدنش نیز به‌ شدت آسیب دید و یک قسمت از سرش سوراخ شد.
پربازدیدها