شنبه ۹ اردیبهشت ۱۳۹۶ / Saturday, 29 April, 2017

سیف فرغانی


مولانا سيف‌الدين ابوالمحامد محمدالفرغانى از شاعران استاد قرن هفتم و هشتم هجرى است که با مرتبهٔ بلند خود در شعر به‌سبب انقطاع از عالم و گوشه‌گيرى از دونان و امتناع از مدح اميران ظالم و فاسد زمان در يکى از خانقاه‌هاى شهر کوچک ' آقسرا (۱) ' به گمنامى درگذشت. علت گمنام ماندن او در تاريخ ادب فارسى آن است که اين شاعر وارسته در ايامى جهان را بدرود گفت که آسياى صغير در زير سلطهٔ ايلخانان و بيداد مغولان جولانگاه فقر و پريشانى و بى‌سامانى بود و ارتباط شهرهاى آن با ايران به ضعف گرائيده بود. اشتهارش به فرغانى به سبب آن است که اصل و منشاء وى فرغانهٔ ماوراءالنهر بود. از تاريخ ولادت او اطلاعى در دست نيست اما بعضى از قرينه‌هاى موجود در شعرهايش نشان مى‌دهد که او پيش از ميانهٔ نيمهٔ دوم قرن هفتم آغاز جوانى را پشت سر نهاده و شاعرى کارآمد بوده است. (دربارهٔ اين قرينه‌ها رجوع شود به تاريخ ادبيات در ايران، ج ۳، ص ۸-۶۲۵). وى عمرى نسبةً طولانى کرده و هنگام وفات افزون از هشتاد سال داشته است. سال وفات او را مى‌توان بين ۷۰۵ تا ۷۴۹ هجرى دانست.
(۱). شهرى در ترکيه امروز واقع در جنوب شرقى درياچه توزگول که در عهد سلجوقيان آسياى صغير داراى اهميت و اعتبار بود و اکنون بناى اندکى از آن باقى مانده است.
سيف فرغانى نسبت به سعدى ارادت تام و با آن استاد بزرگ نوشت و خواند داشت. وى چندگاهى را در خطهٔ تبريز گذرانيد و شايد آشنائى او با شعر همام تبريزى در همين مدت اقامتش در تبريز انجام گرفته باشد.
از سيف‌الدين فرغانى ديوانى باقى مانده است که مجموع شعرهاى آن از قصيده و غزل و رباعى به‌حدود ۱۲ هزار بيت بالغ مى‌شود(۲). وى ظاهراً مجموعهٔ شعرهايش را خود گردآورده و در ديباچهٔ منظوم آن به اين امر اشاره کرده است. موضوع قصيده‌هاى سيف فرغانى که معرف مهارت او در سخن پارسى است غالباً نعت خداوند و منقبت رسول و وعظ و اندرز و تحقيق و انتقاد از نابسامانى‌هاى زمان و در استقبال و جوابگوئى به استادان مقدم بر خود چون رودکى و خاقانى و کمال‌الدين اسماعيل و سعدى و همام تبريزى است و جز يک مورد کوتاه، هيچ‌گاه قصيده را در خدمت ستايش شاهان و اميران و وزيران زمان قرار نداد. اين شاعر در قصيده‌هاى خود رديف‌هاى دشوار را انتخاب مى‌کرد.
(۲). ديوان سيف فرغانى که به همت والاى استاد دانشمند جناب آقاى دکتر صفا تصحيح و يک‌بار در سال ۴-۱۳۴۱ در مطبعهٔ دانشگاه طهران طبع شده بود، به سال ۱۳۶۳ که براى تجديد ديدار آن استاد گرامى به لوبک رفته بودم به يارى ايشان شتافتم و با نسخه‌اى که از کتابخانه روان‌کوشکو به‌دست آمده بود مقابله کرديم و به سال ۱۳۶۴ در انتشارات فردوسى طبع کرديم.
تصوير سيف فرغانى در ديوانش تصوير صوفيى صافى و وارسته است که دوران رياضت و مجاهدت را طى کرده و در زمرهٔ مشايخ زمان درآمده است. محمدبن على کاتب آقسرائى نويسندهٔ ديوانش نيز از او با عنوان 'سيدالمشايخ والمحققين' ياد کرده است اما اينکه دوران سلوک و مجاهدت او کجا و در خدمت کداميک از مشايخ وقت سپرى شده بر ما روشن نيست.
شيوهٔ سخن سيف فرغانى متأثر از سبک سخنوران خراسان در قرن ششم هجرى است و شايد بزرگترين علت آن انتساب شاعر به سرزمين فرغانه و ولايت سمرقند باشد. اين تأثير علاوه بر ترکيب‌ها در به‌کار بردن بعض مفردها و فعل‌ها هم آشکار است. سادگى و روانى خصيصهٔ بارز کلام او است. واژه‌هاى تازى در سخنش اندک است اما گاهى ترکيب‌هاى عربى را با ترکيب‌هاى فارسى در بعضى از شعرهاى خود آميخته و گاه نيز يک مصراع را تماماً عربى آورده است. غزل‌هاى سيف که شاعر بيشتر متمايل به آنها است عادةً وقف بر موعظه‌ها و انتقادهاى اجتماعى و بيان حقيقت‌هاى عرفانى است و به شاعران ديگر نيز سفارش مى‌کند که از ستايش 'اين سيم‌پرستان گدا' خوددارى کنند و اگر طبعى دارند به غزل‌گوئى و ستايش معشوق و يا وعظ و اندرز بگمارند.
بيان نقيصه‌هاى اجتماعى و برشمردن زشتى‌ها و پليدى‌هاى طبقه‌هاى فاسد جامعه از او پهلوانى بى‌باک و دلاور ساخته است و بزرگترين شاعرى است که در عهد خود به چنين نقدهاى صريح و جدى و خالى از هزل و مطايبه مبادرت جسته است. شاعر دنياى آشفتهٔ عهد خود را با تمسک به عروةالوثقاى حق و پيروى تام و تمام از تعليمات اسلامى و به‌کار بستن احکام قرآنى قابل اصلاح و آرامش مى‌دانست. وى بر مذهب اهل سنت و سنى حنفى بود و در عين حال از قديمى‌ترين سخنورانى است که در مرثيهٔ شهيدان کربلان شعر گفته است.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
اتاق شیطانی , پیشنهاد رسمی , نسخه اندرویدی , بدنسازی زنان , جشنواره برلین , ارسال تجهیزات پزشکی , سیناسینای مصر , شرکت زد تی ای , تولیدبنزین , دانش حقوقی , اقتصاد جهان سال 2016 , تولید پنیر , 13 آبان , تولید موسیقی , صفای رمضان , دشتتسان , مدیران دوتابعیتی , رمان های بزرگ دنیا , زمان بندی های مختلف , و سرد، , شنبه هفتم اسفند , سپاه عاشورای آذربایجان شرقی , پذیرش واقعیات , سطوح گلوکز , دیدارایت الله , از سرگیری پرواز به ژاپن , رفیعی , فیلم عادت نمی کنیم , دسیسه , طرح سنجش سلامت , آدم‌خواران , مقاومت , معاونت سنجش , وزیرصنعت ومعدن , پوریا عمرانی , نوعروسان , عنکبوت طاووسی , شهرداری اراک , سفیر مکزیک در تهران , دانشگاه تهان , نمایش عروسکی , رسالت مبلغان , سفر نوروزی , محمد علی انباری , عملگرا , خرید جنگنده ساخت انگلیس , گروگان ها , کودک سوری , الخضراء , شهر هوستون ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / فیزیک و آثار زیست‌شناختی پرتوها , بانک اطلاعاتی کتاب / آشنایی با روشهای موثر پیشگیری از بارداری , فرهنگ و جامعه / ادیان و مذاهب / دین اسلام ـ محرم / با عاشورا , بانک اطلاعاتی کتاب / روشهای تجزیه در شیمی چوب، خمیر و کاغذ , بانک اطلاعاتی کتاب / گنجینه پرسش‌های طلایی زبان سال اول , شخصیت‌ها / فرهنگی و هنری / موسیقی / علیزاده - حسین (١/٦/١٣٣٠) , بانک اطلاعاتی کتاب / صد چیستان شعرگونه (برای همه) , بانک اطلاعاتی کتاب / بودجه‌ریزی دهیاری‌ها , سیاسی / ایران / انتخابات / انتخابات، مطبوعات و آزادی بیان , علمی و آموزشی / علم و دانش / نظریه دانش / تکوین و تطور شیوه های تفکر در نخستین سده های اسلامی , بانک اطلاعاتی کتاب / کتاب کار پیش‌دانشگاهی تجربی , بانک اطلاعاتی کتاب / غدیر , بهداشت / کودکان / نوزادان / نوزاد مادران چاق , بانک اطلاعاتی کتاب / مجموعه سوالات طبقه‌بندی شده و استاندارد هندسه (1) نظام جدید 'با پاسخ تشریحی' , علم و زندگی / آیا می‌دانید که... / مزیت اصوات مادون صوت , بانک اطلاعاتی کتاب / کوتاه ولی با عشق , بانک اطلاعاتی کتاب / من زن بابا و دماغ بابام , بانک اطلاعاتی کتاب / تفسیر راهنما: روشی نو در ارائه مفاهیم و موضوعات قرآن , بانک اطلاعاتی کتاب / رایانه‌کار ICDL-XP (درجه 2): کد بین‌المللی استاندارد 42/26-3 , بانک اطلاعاتی کتاب / کلیات مفاتیح‌الجنان با علامت وقف ,

برخی منابع مهم خبری
porseshnews.ir پرسش , jahaneghtesad.com روزنامه جهان اقتصاد , faranashr.com فرانشر , asianews.ir آسیا , itanalyze.com آی تی آنالیز , banoo1.com بانو , rikhtopash.com ریخت و پاش , jahanesanat.ir روزنامه جهان صنعت , hooshnews.com هوش نیوز , beytoote.com بیتوته , digiato.com دیجیاتو , emtiazdaily.ir روزنامه امتیاز , hhnews.ir حوزه هنری , parsnews.com پارس نیوز , roozannews.ir روزنامه روزان , patoghu.com پاتوق یو , econews.ir اکونیوز , nedayeenghelab.com ندای انقلاب , siasatnameh.ir سیاست نامه , mizanonline.ir خبرگزاری میزان , ifnam.com ایفنام , farnet.ir فارنت , bartarinha.ir برترینها , asriran.com عصرایران , tafahomnews.com روزنامه تفاهم , parstourism.ir پارس توریسم , rahva.ir رهوا , 3nasl.com سه نسل , aftabeyazd.ir روزنامه آفتاب یزد , tejaratnews.com تجارت ,



وبگردی
نعوذبالله امام زمان حال فعلی آن آقا را نمی‌دانست؟
نعوذبالله امام زمان حال فعلی آن آقا را نمی‌دانست؟ - «زمانی گفته شد امام زمان سفارش یک آقایی را کرده، بعد هم که آن آقا مدعی شد، گفتند ملاک حال فعلی افراد است. یعنی نعوذ بالله امام عصر (عج) حال او را نمی‌دانستند که به شما پیغام حمایت را دادند؟!»
برخورد پره‌های بالگرد به سر مدیرکل بحران کهگیلویه‌وبویراحمد
برخورد پره‌های بالگرد به سر مدیرکل بحران کهگیلویه‌وبویراحمد - اخیرا تصاویر برخورد ملخک هلی کوپتر با مدیرکل حوادث غیرمترقبه کهگیلویه،به عنوان خبری داغ در کانال های تلگرامی منتشر شده. این ویدئو مربوط به مرداد ۸۹ است.
رابطه عاشقانه رضا روحانی با مجری شبکه من و تو
رابطه عاشقانه رضا روحانی با مجری شبکه من و تو - این آهنگساز 39 ساله به تازگی رابطه ای عاشقانه را با یکی از مجریان شبکه من و تو آغاز کرده است. رضا روحانی با انتشار عکسی از خودش و فرانک مجری این شبکه, از پیدا کردن عشق واقعی زندگی اش نوشت.
صید ماهی خاویاری ۶۰۰ کیلویی در دریای خزر
صید ماهی خاویاری ۶۰۰ کیلویی در دریای خزر - به گزارش خبرنگار مهر، یک فیل‌ماهی خاویاری با وزن حدودی ۶۰۰ کیلو و بیش از ۷۰ کیلوگرم خاویار روز یکشنبه توسط صیادان دو کومه گمیشانی صید شد.
عکس یادگاری منشوری با روحانی در توچال
عکس یادگاری منشوری با روحانی در توچال - عکس روحانی با لباس ورزشی در مجموعه تله‌کابین توچال
بازیگر ایرانی دختر شایسته کانادا شد +عکس
بازیگر ایرانی دختر شایسته کانادا شد +عکس - سحر بی نیاز در سال 1365 در تهران بدنیا آمده و پس از چندسال به همراه خانواده اش به کانادا مهاجرت کرده است.
افشاگری های خبرگزاری فارس در مورد شبکه من و تو !
افشاگری های خبرگزاری فارس در مورد شبکه من و تو ! - فیلم/ سکوت یک ساله «سولماز» شکست/ مسائل جنسی عامل تعیین کننده برای ماندن در استیج!
گفتگوی جنجالی علی معلم و صادق زیباکلام
گفتگوی جنجالی علی معلم و صادق زیباکلام - صادق زیباکلام هم همفکر مسعود فراستی شد.
    پربازدیدها