جمعه ۱ بهمن ۱۳۹۵ / Friday, 20 January, 2017

سیف فرغانی


مولانا سيف‌الدين ابوالمحامد محمدالفرغانى از شاعران استاد قرن هفتم و هشتم هجرى است که با مرتبهٔ بلند خود در شعر به‌سبب انقطاع از عالم و گوشه‌گيرى از دونان و امتناع از مدح اميران ظالم و فاسد زمان در يکى از خانقاه‌هاى شهر کوچک ' آقسرا (۱) ' به گمنامى درگذشت. علت گمنام ماندن او در تاريخ ادب فارسى آن است که اين شاعر وارسته در ايامى جهان را بدرود گفت که آسياى صغير در زير سلطهٔ ايلخانان و بيداد مغولان جولانگاه فقر و پريشانى و بى‌سامانى بود و ارتباط شهرهاى آن با ايران به ضعف گرائيده بود. اشتهارش به فرغانى به سبب آن است که اصل و منشاء وى فرغانهٔ ماوراءالنهر بود. از تاريخ ولادت او اطلاعى در دست نيست اما بعضى از قرينه‌هاى موجود در شعرهايش نشان مى‌دهد که او پيش از ميانهٔ نيمهٔ دوم قرن هفتم آغاز جوانى را پشت سر نهاده و شاعرى کارآمد بوده است. (دربارهٔ اين قرينه‌ها رجوع شود به تاريخ ادبيات در ايران، ج ۳، ص ۸-۶۲۵). وى عمرى نسبةً طولانى کرده و هنگام وفات افزون از هشتاد سال داشته است. سال وفات او را مى‌توان بين ۷۰۵ تا ۷۴۹ هجرى دانست.
(۱). شهرى در ترکيه امروز واقع در جنوب شرقى درياچه توزگول که در عهد سلجوقيان آسياى صغير داراى اهميت و اعتبار بود و اکنون بناى اندکى از آن باقى مانده است.
سيف فرغانى نسبت به سعدى ارادت تام و با آن استاد بزرگ نوشت و خواند داشت. وى چندگاهى را در خطهٔ تبريز گذرانيد و شايد آشنائى او با شعر همام تبريزى در همين مدت اقامتش در تبريز انجام گرفته باشد.
از سيف‌الدين فرغانى ديوانى باقى مانده است که مجموع شعرهاى آن از قصيده و غزل و رباعى به‌حدود ۱۲ هزار بيت بالغ مى‌شود(۲). وى ظاهراً مجموعهٔ شعرهايش را خود گردآورده و در ديباچهٔ منظوم آن به اين امر اشاره کرده است. موضوع قصيده‌هاى سيف فرغانى که معرف مهارت او در سخن پارسى است غالباً نعت خداوند و منقبت رسول و وعظ و اندرز و تحقيق و انتقاد از نابسامانى‌هاى زمان و در استقبال و جوابگوئى به استادان مقدم بر خود چون رودکى و خاقانى و کمال‌الدين اسماعيل و سعدى و همام تبريزى است و جز يک مورد کوتاه، هيچ‌گاه قصيده را در خدمت ستايش شاهان و اميران و وزيران زمان قرار نداد. اين شاعر در قصيده‌هاى خود رديف‌هاى دشوار را انتخاب مى‌کرد.
(۲). ديوان سيف فرغانى که به همت والاى استاد دانشمند جناب آقاى دکتر صفا تصحيح و يک‌بار در سال ۴-۱۳۴۱ در مطبعهٔ دانشگاه طهران طبع شده بود، به سال ۱۳۶۳ که براى تجديد ديدار آن استاد گرامى به لوبک رفته بودم به يارى ايشان شتافتم و با نسخه‌اى که از کتابخانه روان‌کوشکو به‌دست آمده بود مقابله کرديم و به سال ۱۳۶۴ در انتشارات فردوسى طبع کرديم.
تصوير سيف فرغانى در ديوانش تصوير صوفيى صافى و وارسته است که دوران رياضت و مجاهدت را طى کرده و در زمرهٔ مشايخ زمان درآمده است. محمدبن على کاتب آقسرائى نويسندهٔ ديوانش نيز از او با عنوان 'سيدالمشايخ والمحققين' ياد کرده است اما اينکه دوران سلوک و مجاهدت او کجا و در خدمت کداميک از مشايخ وقت سپرى شده بر ما روشن نيست.
شيوهٔ سخن سيف فرغانى متأثر از سبک سخنوران خراسان در قرن ششم هجرى است و شايد بزرگترين علت آن انتساب شاعر به سرزمين فرغانه و ولايت سمرقند باشد. اين تأثير علاوه بر ترکيب‌ها در به‌کار بردن بعض مفردها و فعل‌ها هم آشکار است. سادگى و روانى خصيصهٔ بارز کلام او است. واژه‌هاى تازى در سخنش اندک است اما گاهى ترکيب‌هاى عربى را با ترکيب‌هاى فارسى در بعضى از شعرهاى خود آميخته و گاه نيز يک مصراع را تماماً عربى آورده است. غزل‌هاى سيف که شاعر بيشتر متمايل به آنها است عادةً وقف بر موعظه‌ها و انتقادهاى اجتماعى و بيان حقيقت‌هاى عرفانى است و به شاعران ديگر نيز سفارش مى‌کند که از ستايش 'اين سيم‌پرستان گدا' خوددارى کنند و اگر طبعى دارند به غزل‌گوئى و ستايش معشوق و يا وعظ و اندرز بگمارند.
بيان نقيصه‌هاى اجتماعى و برشمردن زشتى‌ها و پليدى‌هاى طبقه‌هاى فاسد جامعه از او پهلوانى بى‌باک و دلاور ساخته است و بزرگترين شاعرى است که در عهد خود به چنين نقدهاى صريح و جدى و خالى از هزل و مطايبه مبادرت جسته است. شاعر دنياى آشفتهٔ عهد خود را با تمسک به عروةالوثقاى حق و پيروى تام و تمام از تعليمات اسلامى و به‌کار بستن احکام قرآنى قابل اصلاح و آرامش مى‌دانست. وى بر مذهب اهل سنت و سنى حنفى بود و در عين حال از قديمى‌ترين سخنورانى است که در مرثيهٔ شهيدان کربلان شعر گفته است.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
برقی شدن , آمریکا افغانستان , شبکه برون مرزی , نصرالدین عامر , پورمختار , نیم نهایی , خوانندگی , منطقه العوامیه , چهرچوب , کارمند بازرگانی , محل انفجار , مستند ساز , ایده های سازنده , مخدوش , استان خوزستان , تابستان 2015 , موسسه آموزش عالی , حقوق قضات , آغوش درمانی , ابوصالح , جان باس , 13 نیروی کرد , بزرگسال , کانال جدید سوئز , بندرمسافری , انسداد ریه , بنزین یورو چهار , تحقیقات و فناوری , دسترسی به توالت , کولر , مایکل براون , حزب جبهه ملی فرانسه , شهرداری سمنان , مواد زائد , مصاحبه , مولوی , سینمای آمریکا , جناح , ستایش قریشی , شیخ های قطری , کشتیرانی تجاری , امضاء تفاهم نامه , زنگه , بیانکا , شر خر , کارتل های مواد مخدر , کسب دانش ادبی , ویدو , دبابت , تروریستهای بوکو حرام ,

مقالات پربیننده امروز
بهداشت / دانستنی‌های پزشکی / بیماریها / مشکلات پوست ، سرو ناخن , اقتصاد و بازرگانی / اقتصاد و سیاست / نفت / انرژی، قدرت و امنیت , اجتماعی / خانه و خانواده / سایه هایی که حمایت می کنند , بانک اطلاعاتی کتاب / منظومه‌ای از خواص و کاربرد روئیدنیهای خوراکی و درمانی , کامپیوتر و فناوری‌اطلاعات / نرم‌افزار / نرم‌افزارهای‌کاربردی / ASP چیست؟ , بانک اطلاعاتی کتاب / شریح قاضی , بانک اطلاعاتی کتاب / اختلالات متابولیکی و مایکوتوکسین‌ها در طیور , بانک اطلاعاتی کتاب / دنیای هنر: جعبه‌سازی با کاغذ و مقوا 2 (جعبه‌های کادوئی) مجموعه‌ای زیبا از انواع جعبه‌های ... , اقتصاد و بازرگانی / صنایع نفت و گاز / گاز / بررسی گزینه تزریق دی اکسید کربن به جای گاز , بانک اطلاعاتی کتاب / نکات طلایی در ویندوز XP , بانک اطلاعاتی کتاب / رویای داغ , علم و زندگی / آموزش و پرورش / آموزش عالی / فضیلت پرسیدن , بهداشت و درمان / علوم پزشکی / شبكه درمانی / آشنائی با اصول طب کل نگر , موفقیت / زندگی / زندگی بهتر / رازهایی برای زنان , بانک اطلاعاتی کتاب / فهرست کالاهای مشمول اجرای استاندارد (صادرات و واردات) , بانک اطلاعاتی کتاب / آموزش موضوعی و کاربردی ترجمه و مفاهیم قرآن کریم به روش پرسش و پاسخ: به همراه سوالات برای اجرای مسابقات قرآنی 'جزء پنجم' , شخصیت‌ها / فرهنگی و هنری / روزنامه‌نگار / محمدرضا اصلاح ادریسی , بهداشت و درمان / تغذیه و سلامتی / تغذیه / خوردن های بی حساب، چربی های بی جواب , بهداشت و درمان / بیماریها / بیماریهای ویروسی / ۲۰ سال پس از نخستین قربانی , بانک اطلاعاتی کتاب / مروج الذهب و معادن الجوهر ,

برخی منابع مهم خبری
sibna.ir سیبنا , memarinews.com معماری نیوز , patogh98.com پاتوق 98 , bibaknews.com بی باک نیوز , afkarnews.ir افکار نیوز , irannaz.com ایران ناز , biznews.ir کسب و کار , varzesh3.com ورزش سه , niksalehi.com نیک صالحی , namaknews.ir نمک , dolateyar.com دولت یار , boursenews.ir بورس نیوز , aecinema.ir هنر و تجربه , yalasarat.com یالثارات , kayhan.ir روزنامه کیهان , telna.ir تلنا , masironline.com مسیر آنلاین , sharghdaily.ir روزنامه شرق , car.ir کار(خودرو) , bahardaily.ir روزنامه بهار , taraznews.com تراز نیوز , gostareshonline.com گسترش صنعت , payamno.com پیام نو , ictna.ir ایستنا , rahemardomnews.com راه مردم , kojaro.com کجارو , irna.ir ایرنا , simafilm.ir سیما فیلم , medianews.ir مدیا , iranfile.ir ایران فایل ,



وبگردی
فیلم/ اشک‌های یک آتش‌نشان در حضور قالیباف
فیلم/ اشک‌های یک آتش‌نشان در حضور قالیباف - یک آتش‌نشان در حضور شهردار تهران از همکارش می‌گوید.
مکالمه آمریکایی ها زمانی که با گشت ایرانی روبرو میشوند!
مکالمه آمریکایی ها زمانی که با گشت ایرانی روبرو میشوند! - مکالمه اعضای نیروی دریایی آمریکا زمانیکه با نیروهای ایران در خلیج فارس مواجه می شوند/ ایرانی ها در محدوده خودشون گشت میزنند.
واکنش مردم به خرید هواپیما
واکنش مردم به خرید هواپیما - واکنش مردم به خرید هواپیما و فرسودگی ناوگان هوایی کشور
کچلی از زبان مهران غفوریان در خندوانه
کچلی از زبان مهران غفوریان در خندوانه - استندآپ کمدی بسیار خنده دار مهران غفوریان درباره کچل ها و نکاتی که به آن ها توصیه می شود.
عکسی دیده نشده از آخرین جشن تولد آیت‌الله هاشمی
عکسی دیده نشده از آخرین جشن تولد آیت‌الله هاشمی - به گزارش جماران، عکسی مربوط به جشن تولد 82 سالگی آیت الله هاشمی رفسنجانی(ره) در کنار همسرش عفت مرعشی در شبکه های اجتماعی منتشر شده است.
آیت‌الله هاشمی در استخر مجموعه سعدآباد سکته کرد
آیت‌الله هاشمی در استخر مجموعه سعدآباد سکته کرد - محافظین ایشان متوجه می‌شوند که تاخیری پیش آمده وقتی مراجعه کردند دیدند آن اتفاقی که نباید رخ داده است
صحبتهای فاطمه هاشمی برسر جنازه پدر
صحبتهای فاطمه هاشمی برسر جنازه پدر - صحبت های فاطمه هاشمی با سرلشگر فیروز آبادی، بالاسر جنازه آیت الله هاشمی ، پدر من فتنه نبود... ضد فتنه بود / ویدیو از آپارات
همسر هاشمی در اولین صبحانه بدون او
همسر هاشمی در اولین صبحانه بدون او - عفت مرعشی همسر آیت الله هاشمی به رسم ٥٨ سال زندگی مشترک، امروز نیز هنگام صبحانه یاد او را گرامی داشت.
گفتگوی آزاده نامداری با نیکی کریمی
گفتگوی آزاده نامداری با نیکی کریمی - آبان | نیکی کریمی: نمی توانستم با بازیگری حرفم را بزنم.
سونیا بیطوشی ملکه زیبایی ایران در سال 2017 !
سونیا بیطوشی ملکه زیبایی ایران در سال 2017 ! - سونیا بیطوشی طراح مد و لباس که به عنوان دختر شایسته ایران در مراسم ملکه زیبایی 2016 شرکت کرده بود قصد دارد در مسابقات ملکه زیبایی 2017 نیز حضور داشته باشد.
روی چه کسی «سیاه» است؛ گور خواب ها یا...؟
روی چه کسی «سیاه» است؛ گور خواب ها یا...؟ - ما که با نام و نشان می نویسیم، چراغ مان در این خانه می سوزد. دلمان با این نظام است و تن مان می لرزد از سست شدن باور مردم. سقف این خانه بریزد روی سر همه مان می ریزد.
فیلم/ چالش مانکن دولت تدبیر و امید
فیلم/ چالش مانکن دولت تدبیر و امید - کلیپ چالش مانکن دولت تدبیر و امید با حضور وزرای کابینه روحانی آماده نمایش شد.
مونا برزویی ، شاعر شادمهر عقیلی و ابی
مونا برزویی ، شاعر شادمهر عقیلی و ابی - برنامه آزاده نامداری در آپارات
پربازدیدها