چهارشنبه ۴ اسفند ۱۳۹۵ / Wednesday, 22 February, 2017

سیف فرغانی


مولانا سيف‌الدين ابوالمحامد محمدالفرغانى از شاعران استاد قرن هفتم و هشتم هجرى است که با مرتبهٔ بلند خود در شعر به‌سبب انقطاع از عالم و گوشه‌گيرى از دونان و امتناع از مدح اميران ظالم و فاسد زمان در يکى از خانقاه‌هاى شهر کوچک ' آقسرا (۱) ' به گمنامى درگذشت. علت گمنام ماندن او در تاريخ ادب فارسى آن است که اين شاعر وارسته در ايامى جهان را بدرود گفت که آسياى صغير در زير سلطهٔ ايلخانان و بيداد مغولان جولانگاه فقر و پريشانى و بى‌سامانى بود و ارتباط شهرهاى آن با ايران به ضعف گرائيده بود. اشتهارش به فرغانى به سبب آن است که اصل و منشاء وى فرغانهٔ ماوراءالنهر بود. از تاريخ ولادت او اطلاعى در دست نيست اما بعضى از قرينه‌هاى موجود در شعرهايش نشان مى‌دهد که او پيش از ميانهٔ نيمهٔ دوم قرن هفتم آغاز جوانى را پشت سر نهاده و شاعرى کارآمد بوده است. (دربارهٔ اين قرينه‌ها رجوع شود به تاريخ ادبيات در ايران، ج ۳، ص ۸-۶۲۵). وى عمرى نسبةً طولانى کرده و هنگام وفات افزون از هشتاد سال داشته است. سال وفات او را مى‌توان بين ۷۰۵ تا ۷۴۹ هجرى دانست.
(۱). شهرى در ترکيه امروز واقع در جنوب شرقى درياچه توزگول که در عهد سلجوقيان آسياى صغير داراى اهميت و اعتبار بود و اکنون بناى اندکى از آن باقى مانده است.
سيف فرغانى نسبت به سعدى ارادت تام و با آن استاد بزرگ نوشت و خواند داشت. وى چندگاهى را در خطهٔ تبريز گذرانيد و شايد آشنائى او با شعر همام تبريزى در همين مدت اقامتش در تبريز انجام گرفته باشد.
از سيف‌الدين فرغانى ديوانى باقى مانده است که مجموع شعرهاى آن از قصيده و غزل و رباعى به‌حدود ۱۲ هزار بيت بالغ مى‌شود(۲). وى ظاهراً مجموعهٔ شعرهايش را خود گردآورده و در ديباچهٔ منظوم آن به اين امر اشاره کرده است. موضوع قصيده‌هاى سيف فرغانى که معرف مهارت او در سخن پارسى است غالباً نعت خداوند و منقبت رسول و وعظ و اندرز و تحقيق و انتقاد از نابسامانى‌هاى زمان و در استقبال و جوابگوئى به استادان مقدم بر خود چون رودکى و خاقانى و کمال‌الدين اسماعيل و سعدى و همام تبريزى است و جز يک مورد کوتاه، هيچ‌گاه قصيده را در خدمت ستايش شاهان و اميران و وزيران زمان قرار نداد. اين شاعر در قصيده‌هاى خود رديف‌هاى دشوار را انتخاب مى‌کرد.
(۲). ديوان سيف فرغانى که به همت والاى استاد دانشمند جناب آقاى دکتر صفا تصحيح و يک‌بار در سال ۴-۱۳۴۱ در مطبعهٔ دانشگاه طهران طبع شده بود، به سال ۱۳۶۳ که براى تجديد ديدار آن استاد گرامى به لوبک رفته بودم به يارى ايشان شتافتم و با نسخه‌اى که از کتابخانه روان‌کوشکو به‌دست آمده بود مقابله کرديم و به سال ۱۳۶۴ در انتشارات فردوسى طبع کرديم.
تصوير سيف فرغانى در ديوانش تصوير صوفيى صافى و وارسته است که دوران رياضت و مجاهدت را طى کرده و در زمرهٔ مشايخ زمان درآمده است. محمدبن على کاتب آقسرائى نويسندهٔ ديوانش نيز از او با عنوان 'سيدالمشايخ والمحققين' ياد کرده است اما اينکه دوران سلوک و مجاهدت او کجا و در خدمت کداميک از مشايخ وقت سپرى شده بر ما روشن نيست.
شيوهٔ سخن سيف فرغانى متأثر از سبک سخنوران خراسان در قرن ششم هجرى است و شايد بزرگترين علت آن انتساب شاعر به سرزمين فرغانه و ولايت سمرقند باشد. اين تأثير علاوه بر ترکيب‌ها در به‌کار بردن بعض مفردها و فعل‌ها هم آشکار است. سادگى و روانى خصيصهٔ بارز کلام او است. واژه‌هاى تازى در سخنش اندک است اما گاهى ترکيب‌هاى عربى را با ترکيب‌هاى فارسى در بعضى از شعرهاى خود آميخته و گاه نيز يک مصراع را تماماً عربى آورده است. غزل‌هاى سيف که شاعر بيشتر متمايل به آنها است عادةً وقف بر موعظه‌ها و انتقادهاى اجتماعى و بيان حقيقت‌هاى عرفانى است و به شاعران ديگر نيز سفارش مى‌کند که از ستايش 'اين سيم‌پرستان گدا' خوددارى کنند و اگر طبعى دارند به غزل‌گوئى و ستايش معشوق و يا وعظ و اندرز بگمارند.
بيان نقيصه‌هاى اجتماعى و برشمردن زشتى‌ها و پليدى‌هاى طبقه‌هاى فاسد جامعه از او پهلوانى بى‌باک و دلاور ساخته است و بزرگترين شاعرى است که در عهد خود به چنين نقدهاى صريح و جدى و خالى از هزل و مطايبه مبادرت جسته است. شاعر دنياى آشفتهٔ عهد خود را با تمسک به عروةالوثقاى حق و پيروى تام و تمام از تعليمات اسلامى و به‌کار بستن احکام قرآنى قابل اصلاح و آرامش مى‌دانست. وى بر مذهب اهل سنت و سنى حنفى بود و در عين حال از قديمى‌ترين سخنورانى است که در مرثيهٔ شهيدان کربلان شعر گفته است.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
مسئول ارتش آزاد سوریه , لغو پاداش , غایب , کارشناس فیفا , بورسی , پولگار , قوه قضاییه , کالین فرث , نقض فنی , خط شناسنامه ای , حریم والدین , جویبه , مسجاد محلات , دارایی‌های بلوکه شده , خوراک مایع , عناصر گروه تروریستی القاعده , قمقمه اب , شکاری , زنان افغان , الشطی , رکس , دو قلو , ایوان نجف , باکو , شاهکار , خیابان میرداماد , مشاوره ازدواج , کارگاه‌های بزرگ , حقوق تروریستها , فرآورده خونی , تصاویر دیدنی ایران , اوژانس اجتماعی , تیم های تاریخ ایران , برچسب کالا , خلبانان , مجمع خیرین سلامت کشور , سکونتگاه‌های غیررسمی , آیه های جهاد , قله های دوقلو , شهرستان نطنز , ترافیک سنگین، , ترکیب مایعات , شورای عالی استان ها , فیلم مرده‌های بی‌کفن و دفن , البوم مدار بی قرار , شمش مس , محمدتقی جغتایی , بیست و دوم , صدیف امامی , خونه ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / کتاب کار و تمرین حساب دیفرانسیل و انتگرال (1) , بانک اطلاعاتی کتاب / انسان، نشانه، فرهنگ , فرهنگ و جامعه / گاه‌شمار / گاه‌شمار تاریخ ـ میلادی / ۲۰ مرداد ۱۳۸۶ ــ ۱۱اوت ــ نتیجه رفراندم برای انحلال مجلس , بهداشت و درمان / بهداشت روان / افسردگی / زنان و افسردگی , بانک اطلاعاتی کتاب / فال کامل خواجه حافظ شیرازی با معنی , بانک اطلاعاتی کتاب / نخل شکسته (1): گلچین اشعار و نوحه‌های ماه‌های محرم و صفر بهمراه مقتل همراه با نوار و CD سبکها , فرهنگی و هنری / ادبیات و شعر / شخصیت‌ها / ال ام مونتگمری , بانک اطلاعاتی کتاب / توضیح‌المسائل مطابق با فتاوای حضرت آیت‌الله العظمی سیدمحمدصادق روحانی مدظله العالی , بانک اطلاعاتی کتاب / ریاضیات سال اول راهنمایی شامل: بیش از 280 مثال و مساله حل شده, بیش از 190 تمرین, 270 تست و 160 تمری‌ , شخصیت‌ها / مذهبی / فقیه و عالم دینی / محمدحسین بهجتی اردکانی , بانک اطلاعاتی کتاب / در پیرامون ادبیات , بانک اطلاعاتی کتاب / مولانا و نمایش , بانک اطلاعاتی کتاب / آسیب‌شناسی روانی 1 , بانک اطلاعاتی کتاب / پیوست جداول و استانداردهای طراحی و ماشین‌سازی , هنر / هنرهای تصویری و نمایشی / سینما / بکش و زنده بمان , بانک اطلاعاتی کتاب / اقتصاد بخش عمومی , ورزشی / فوتبال / بازیکنان / جوان رویایی جزیره , دین و اندیشه / اخلاق / امتناع استنتاج «باید» از «است» , بانک اطلاعاتی کتاب / باستانشناسی ایران و جهان: مروری بر کشورهای مصر، بین‌النهرین و ایران باستان , بانک اطلاعاتی فیلم / برلین، سنفونی شهری بزرگ - BERLIN: DIE SINFONIE EINER GROSSSTADT ,

برخی منابع مهم خبری
rahva.ir رهوا , icana.ir خانه ملت , 1pezeshk.com یک پزشک , payamno.com پیام نو , noandish.com نواندیش , taghribnews.ir تقریب , ecofars.com اکوفارس , tct.ir شرکت مخابرات , irankhabar.ir ایران خبر , bartarinha.ir برترینها , simafilm.ir سیما فیلم , 8sobh.ir هشت صبح , tik.ir تیک , jahanesanat.ir روزنامه جهان صنعت , rahyabnews.com رهیاب نیوز , naghola.com ناقلا , epe.ir اقتصاد پنهان , funiha.com فانیها , basirat.ir بصیرت , donyayefootball.com دنیای فوتبال , shahrkhabar.ir شهرخبر , telna.ir تلنا , siasatnameh.ir سیاست نامه , farheekhtegan.ir روزنامه فرهیختگان , ashpazonline.com آشپزآنلاین , footballiran.ir فوتبال ایران , gooyait.com گویا آی تی , rahedaneshjou.ir راه دانشجو , nimrooznews.com نیمروز , khordadnews.ir خرداد نیوز ,



وبگردی
بازدید هنرمندان از پروژه میدان ولیعصر
بازدید هنرمندان از پروژه میدان ولیعصر - جمعی از اهالی هنر ظهر امروز دوشنبه از پروژه <<صفه شهری>> پلازای میدان ولیعصر بازدید کردند.
اعتراف تكان دهنده رييس مجمع تشخيص مصلحت!
اعتراف تكان دهنده رييس مجمع تشخيص مصلحت! - اگر مردم نیازمند باشند، نان شب نداشته باشند، نتوانند بچه‌هایشان را به مدرسه بفرستند و خانه‌ای برای زندگی نداشته باشند، معنایش همان حدیث امام علی (ع) است که فرمود: نزدیک است که فقر به کفر بیانجامد. همان طور که الان هم می‌شنویم که عده‌ای به دلیل نیازهای شدید اقتصادی‌شان دست از مذهب برداشته‌اند.
لاله، شهلا و سومین زن...
لاله، شهلا و سومین زن... - جنس و طبقه و خاستگاه و روح این زنان کاملا متفاوت است و به بهانه آن می توان پرسید آیا مردها عاشق جسم یک زن می شوند اما زن ها عاشق روح و درون یک مرد؟
فیلم درگیری در نشست خبری مسعود کیمیایی
فیلم درگیری در نشست خبری مسعود کیمیایی - نشست خبری جنجالی فیلم قاتل اهلی / درگیری لفظی کیمیایی و لشگری قوچانی / عصبانیت علی علایی و درگیری لفظی با لشگری قوچانی / کیمیایی: چه اشکالی دارد در مورد حزب اللهی ها فیلم بسازم؟ / کیمیایی: آقای قوچانی شما در حدی نیستی که در مورد تدوین فیلم اظهار نظر کنی
گفتگوی جنجالی علی معلم و صادق زیباکلام
گفتگوی جنجالی علی معلم و صادق زیباکلام - صادق زیباکلام هم همفکر مسعود فراستی شد.
داچیای رومانی با نام رنو دو برابر قیمت جهانی
داچیای رومانی با نام رنو دو برابر قیمت جهانی - در کشور ما علاقه‌مندان به دنیای خودرو بسیار زیاد هستند و همین امر سبب شده تا اخبار مربوط به تازه واردان این صنعت به دقت مورد پیگیری قرار بگیرد.
 تصويری دیده نشده از آيت الله هاشمی
تصويری دیده نشده از آيت الله هاشمی - انتخاب - این تصویر مربوط به سفر آیت الله هاشمی به شمال است
عکسی دیده نشده از آخرین جشن تولد آیت‌الله هاشمی
عکسی دیده نشده از آخرین جشن تولد آیت‌الله هاشمی - به گزارش جماران، عکسی مربوط به جشن تولد 82 سالگی آیت الله هاشمی رفسنجانی(ره) در کنار همسرش عفت مرعشی در شبکه های اجتماعی منتشر شده است.
    پربازدیدها