ویستا مرجع مهمترین عناوین خبری / چهارشنبه ۸ مرداد ۱۳۹۳ / Wednesday, 30 July, 2014

امیر‌خسرو دهلوی

امير ناصرالدين ابوالحسن خسرو بن امير سيف‌الدين محمود دهلوى از عارفان و شاعران نام‌آور پارسى‌گوى هندوستان در نيمهٔ دوم قرن هفتم و آغاز قرن هشتم هجرى است. پدرش سيف‌الدين محمود از اميران قبيلهٔ لاچين، از ترکان ختائى ماوراءالنهر ساکن شهر کش بود و به‌همين سبب به 'امير لاچين' شهرت داشت.
امير خسرو به‌سال ۶۵۱ هجرى در قصبهٔ مؤمن‌آباد (= پتيالي) دهلى‌زاه شد. دربارهٔ ميلاد امير خسرو داستان‌هاى خارق‌العاده نقل شده است. بنابر بعضى مأخذها در کودکى به‌همراه دو برادرش عزالدين على‌شاه و نصيرالدين محمود به شرف دست‌بوس شيخ نظام‌الدين اولياء (م ۷۲۵ هـ) از بزرگان مشايخ چشتيه نائل گشت. برخى ديگر از مآخذها اين دست‌بوس را در سال‌هاى دوران بلوغ اميرخسرو ذکر کرده‌اند و اين شيخ بزرگ چشتيه را مشوق امير خسرو در ساختن شعرهاى 'عشق‌انگيز و زلف و خال‌آميز' و به‌طرز 'صفاهانيان' مى‌دانند. ظاهراً امير خسرو در خدمت همين پير با خواجه حسن دهلوى شاعر معروف و ضياءالدين برنى مؤلف تاريخ فيروزشاهى آشنائى يافت.
خسرو در جوانى از تحصيل بسيارى از دانش‌هاى متداول زمان فارغ شد و چون به‌حد رشد رسيد به دربار غياث‌الدين بَلَبَن (۶۶۴-۶۸۶ هـ) راه جست و سپس در خدمت پسر بزرگ او يعنى ملک‌محمد قاآن حاکم مولتان به مولتان رفت، تا در سال ۶۸۴ که ملک‌محمد در جنگ با مغولان کشته شد، اميرخسرو و خواجه حسن دهلوى در معرکه به اسارت مغول افتادند اما پس از دوسال رهائى يافته و به دهلى بازگشتند. پس از فوت غياث‌الدين بلبن در سال ۶۸۶، خسرو ملازم درگاه معزالدين کيقباد (۶۸۶-۶۸۹ هـ) و سپس مقرب درگاه جلال‌الدين فيروزشاه خلجى (۶۸۹-۶۹۵ هـ) شد و مانند پدر و برادر خود در زمرهٔ اميران درآمد و به 'اميرخسرو' اشتهار يافت. وى از اين پس نيز در دستگاه سلاطين دهلى بود تا دور سلطنت به تُغلُق شاهيه رسيد. غياث‌الدين تُغلُق‌شاه (۷۲۰-۷۲۵) که تغلق‌نامهٔ اميرخسرو به‌نام او است بر مرتبت امير افزود و امير در سفر تغلق‌شاه به بنگاله همراه او بود و در بازگشت از آن ديار به‌سال ۷۲۵ هجري، چون در راه شنيد که مرادش شيخ نظام‌الدين اولياء درگذشته است، ترک خدمت گفت و به دهلى شتافت و مجاور قبر مرشد خويش گرديد و هرچه داشت به بينوايان بخشيد و بعد از شش ماه در ذى‌قعدهٔ سال ۷۲۵ هجرى بدرود حيات گفت و در جوار نظام اولياء به‌خاک سپرده شد. اميرخسرو با آنکه زندگى خويش را در خدمت شاهان مى‌گذراند از مصاحبت شيخ و پيشواى اعتقادى خود نظام‌الدين غافل نبود، چندانکه محرم اسرار وى شد و کتاب‌هاى خود را پس از اتمام به‌نظر شيخ مى‌رسانيد و دربارهٔ اين ارادت و نزديکى وى به شيخ در تذکره‌ها و ترجمه‌ها حکايت‌ها آمده است (رجوع شود به سيرالاولياء، ص ۳۰۰ به بعد و تاريخ فرشته، ج ۲، ص ۷۵۶).
اميرخسرو علاوه بر اطلاعات وسيع از زبان‌هاى فارسى و ترکى و عربى و ادبيات اين هر سه زبان، به زبان هندى و ادب آن نيز آشنائى داشت. در نظم و نثر هر دو استاد و در موسيقى هندى و ايرانى ماهر و توانا بوده است. به او آوازى خوش نسبت داده‌اند و گفته‌اند سيزده پرده و نغمه ابداع کرده است. وى يکى از پرکارترين شاعران پارسى‌گوى است.
   آثار دهلوى
ديوان خسرو شامل انواع مختلف شعر غير از مثنوى‌هاى او است که شاعر خود در پنج دفتر 'پنج‌گنج' مرتب ساخته و آن را به‌نام‌هاى 'تحفةالصغر' ، 'وسط‌الحيات' ، 'غرةالکمال' ، 'بقيهٔ نقيّه' و 'نهايةالکمال' ناميده است. مثنوى‌هاى هشت‌گانهٔ وى که به 'ثمانيهٔ خسرويه' نيز مشهور است و بخشى از آنها در نظيره‌گوئى بر نظامى سروده شده است به‌علاوهٔ دو مثنوى ديگر عبارتست از:
۱. منظومهٔ دَول‌رانى خضرخان به بحر هزج مثمن مقصور يا محذوف در داستان عشق خضرخان پسر علاءالدين محمدشاه خلجى با 'ديول‌دي' دختر راجهٔ گجرات مشتمل بر ۴۵۱۹ بيت.
۲. تاج‌الفتوح، منظومه‌اى است مربوط به سال اول جلوس جلال‌الدين فيروزشاه، به بحر هزج مثمن مقصور يا محذوف.
۳. نه سپهر، منظومه‌اى است بر نه باب و هر باب در بحرى مستقل که اميرخسرو به‌سال ۷۱۸ آن را به‌نام قطب‌الدين مبارکشاه خلجى ساخته است.
۴. تُغلُق‌نامه، در ذکر احوال غياث‌الدين تغلق‌شاه سردودمان شاهان تغلقيهٔ دهلى.
۵. معطل‌الانوار، به ‌بحر سريع در جواب مخزن‌الاسرار نظامى در سه هزار و سيصد و ده بيت و در موضوع توحيد و تحقيق و تهذيب و تربيت که در سال ۶۹۸ سروده شد.
۶. شيرين و خسرو به‌بحر هزج مثمن مقصور يا محذوف که شاعر به تقليد از خسرو و شيرين نظامى و در موضوع همان منظومه و مشتمل بر ۴۱۲۴ بيت در رجب سال ۶۹۸ به انجام رسانيد.
۷. مجنون و ليلى، به تقليد از ليلى و مجنون و مشتمل بر ۲۶۶۰ بيت که آن را نيز در سال ۶۹۸ سرود.
۸. آئينه اسکندرى در جواب اسکندرنامهٔ نظامى به بحر متقارب مثمن مقصور يا محذوف در ۴۴۵۰ بيت که به سال ۶۹۹ به انجام رسيد.
۹. هشت بهشت در جواب هفت پيکر نظامى در موضوع عشق بهرام گور با دلارام. اين منظومه را اميرخسرو در ۳۳۵۲ بيت و به سال ۷۰۱ سرود.
۱۰. قران سعدين، مثنوى است به بحر سريع در موضوع مناسبات و مراسلات معزالدين کيقباد پسر بغراخان با پدر خود که اميرخسرو آن را در ۳۶ سالگى خود و در مدتى کوتاه به‌نظم آورد ولى مهارت و قدرت او در شاعرى در اين منظومه مشهود است.
اميرخسرو گذشته از ديوان و مثنوى‌هاى يادشده مجموعهٔ شعرى به‌نام 'جواهر خسروى' دارد مشتمل بر موضوع‌هاى مختلف که بيشتر تفننى است و شرح آنها چنين است: نصاب بدايع العجايب؛ گهريال اميرخسرو که منظومهٔ کوتاهى است در حساب انگشتان؛ مثنوى شهر آشوب مرکب از ۶۷ رباعي؛ خالق بارى که نصابى است براى زبان هندى و به چندين بحر است؛ چيستان مرکب از قطعه‌هائى به هندي.
کتاب‌هاى نثر اميرخسرو عبارتست از: 'خزائن الفتوح' معروف به تاريخ علائى، در تاريخ سلطان علاءالدين محمد خلجى؛ 'افضل‌الفوايد' متضمن ملفوظات نظام‌الدين اولياء مراد اميرخسرو؛ 'رسائل‌الاعجاز' يا اعجاز خسروى در ذکر قواعد انشاء زبان فارسي.
   سبک و روش دهلوى
اميرخسرو دهلوى بى‌ترديد بزرگترين شاعر پارسى‌گوى هند و يکى از شاعران شيرين‌سخن و نيرومند فارسى است. او در غزل از سعدى و در مثنوى از نظامى و در موعظه و حکمت از سنائى و خاقانى و در قصيده از رضى‌الدين نيشابورى و کمال‌الدين اسماعيل پيروى کرده است. به اين سبب خواننده در شعر اين شاعر به سبک‌هاى مختلف باز مى‌خورد که در عين حال به يارى طبع روان و ذوق خداداد و حدّت ذهن و به سبب اينکه در محيط جديدى از ادب فارسى تربيت شده و لهجه‌اى نو و ترکيب‌هائى تازه و انديشه‌هائى خاص نصيبش گرديده بود طبعاً تازگى‌هاى بسيار و مضمون‌هاى نو فراوان در سخن وى مشاهده مى‌شود و شاعران و نويسندگان بعد از او بارها از او به استادى ياد کرده‌اند.


همچنین مشاهده کنید


همچنین سایر کاربران این صفحات را هم دیده‌اند
بانک و بیمه    حقوق دریایی    بارگیری، تخلیّه و تحویل کالا    بارگیری   
شعر و ادب    فردوسی    شاه نامه    پادشاهی لهراسپ   
جامعه شناسی    مبانی و مفاهیم پایه در جامعه شناسی    جمعیت و بوم شناسی   
دارو و درمان    درمان    بیماریهای شایع (اپیدمیولوژی)    اپیدمیولوژی بیماری های عفونی    تعریف چند واژه   
فرهنگ عامهٔ مردم ایران    افسانه ها و قصه های عامیانه مردم ایران    افسانه ها و قصه ها   
سبک شناسی    نثر در دوره های مختلف    دوره اول    مختصات فارسی دری    افعال    فعل نمودن   
دارو و درمان    درمان    بیماریهای شایع (اپیدمیولوژی)    اپیدمیولوژی و کنترل بیماری های شایع ایران    اپیدمیولوژی بیماری های قابل انتقال    بیماری های قابل پیشگیری با واکسن    فلج اطفال    پیشگیری و کنترل   
تغذیه    خواص گیاهان    فلوس (Cassia)   
دارو و درمان    درمان    بیماریهای شایع (اپیدمیولوژی)    اپیدمیولوژی و کنترل بیماری های شایع ایران    اپیدمیولوژی بیماری های قابل انتقال    بیماری های قابل پیشگیری با واکسن    کزاز    پیشگیری اولیه   
جامعه شناسی    مبانی و مفاهیم پایه در جامعه شناسی    اجتماع    جامعهٔ روستائی   


کلمات در حال جستجو
نفت    داعش    شورای امنیت    گلستان    رودخانه    سیل    بارندگی    فلسطین    استکبار    علم الهدی    مشهد    رفاه    دین    نماز عید فطر    رهبر    نماز    ضیا هاشمی    فرجی دانا    مراجع تقلید    وزارت علوم   




خلاصه رسانه‌ها
روایت پرویز پرستویی از یونس «امروز» / سکوتم ناشی از رضایت نبود - سینما - بازیگر فیلم سینمایی «امروز» ساخته رضا میرکریمی با نگاهی به شخصیتی که در این فیلم ایفا کرده، یادآور شد سکوت او در این سال‌ها حاصل رضایتمندی‌اش نبوده است.
آغاز لیگ 288 روزه تحت تاثیر زندانی میلیاردر/ سروکار قلعه‌‍نویی به دادستانی افتاد! - خبرگزاری مهر - گروه ورزشی: چهاردهمین دوره رقابت‌های فوتبال لیگ برتر باشگاه‌های ایران در شرایطی از روز پنجشنبه آغاز می‌شود که یکی از دیدارهای روز نخست تحت تاثیر اتفاقات ...
افشین قطبی از تیم شیمیزو ژاپن اخراج شد - سرمربی پیشین تیم ملی فوتبال ایران و باشگاه پرسپولیس که چند سالی هدایت تیم شیمیزو اس پالس ژاپن را برعهده داشت به خاطر کسب نتایج ضعیف از این تیم کنار گذاشته شد.
آیا فقری که جشن رمضان نشان داد، سیاه‌نمایی بود؟! - ای کاش منتقدان تلویزیون به واسطه برنامه «جشن رمضان»، کوله پشتی ببندند و همچون یک مسافر معمولی پای پیاده، سری به شهرهای کوچک به خصوص در استان‌های مرزی بزنند و با برخی اتفاقات بیش از پیش آشنا شوند و دریابند فقر -که تا حد ممکن با حفظ کرامت انسانی فقرا در جشن رمضان به تصویر کشیده شد- یک واقعیت تلخ است
اظهارات جدید شرمن درباه مذاکرات هسته ای با ایران/پیشرفت درباره فردو و اراک واختلاف درخصوص غنی سازی - دیپلماسی - اظهارات جدید وندی شرمن، معاون وزیر خارجه آمریکا و دیوید کوهن، معاون وزارت خزانه‌داری آمریکا در کمیته روابط خارجی سنای این کشور نشان دهنده نیاز آمریکا به توافق با ایران است.
دیدار جمعی از وزرا، معاونان و مقام‌های دولت به مناسبت عید سعید فطر با رئیس جمهور - دولت - رئیس‌جمهور با اشاره به عمق فاجعه رژیم صهیونیستی در کشتار بی‌رحمانه مردم غزه بویژه کودکان و زنان افزود: صهیونیست‌ها خیلی وحشیانه عمل می‌کنند چرا که آنها ذره‌ای وجدان و عاطفه ندارند
نگاه آخرالزمانی عراقی‌ها به حوادث سالهای اخیر - وقتی که جورج بوش رئیس جمهور سابق آمریکا حمله نظامی به عراق را شروع کرد، تمایل داشت نگاه مسیحیان راست‌گرا در مورد آخرالزمان را به عنوان واقعیات این دوران در دستور کار خود قرار دهد ولی هیچ کس در سال 2003 پیش‌بینی نمی‌کرد که در درگیری‌های اخیر در این کشور، بسیاری و از جمله طرف‌های درگیر حوادث خونبار عراق را در قالب پیش‌بینی‌های آخرالزمانی تفسیر کنند و این عقیده بر رفتار آنها تاثیر بگذارد.
آیا لیگ چهاردهم از تلویزیون پخش می‌شود؟ - نزدیک به هشت ماه است که رئیس فدراسیون فوتبال و رئیس سازمان لیگ ایران از عزم جزم خود برای مشخص کردن تکلیف حق پخش تلویزیونی مسابقات فوتبال سخن می‌گویند و با نزدیک شدن به زمان آغاز لیگ چهاردهم باید دید این دوستان تا چه میزان بر تصمیم خود مصمم هستند. هیات رئیسه سازمان لیگ برتر اولتیماتوم ۴۸ ساعته‌ای به سازمان صدا و سیما داده تا تکلیف این ماجرا را مشخص کند.
روحانی:جمهوری اسلامی به دنبال جلوگیری از کشتار و بازگشت صلح به منطقه است - دولت - رئیس جمهور گفت با اشاره به بحران های منطقه،گفت:راهی برای حل معضلات ، جز وحدت دنیای اسلام وجود ندارد.
چرا جنگ غزه به پایان نمی رسد/ مصر از چه آتش بسی حمایت می کند - یک نشریه غربی با پرداختن به بحران غزه و رویکرد مصر در خصوص این موضوع به واکاوی دلایل پایان نیافتن حملات رژیم صهیونیستی به نوار غزه پرداخت.
بیش از 190 کودک و نوجوان در زندان های آل خلیفه محبوس هستند - رسانه های بحرین در گزارشی اعلام کردند که بیش از 190 کودک و نوجوان در زندان های رژیم آل خلیفه بسر می برند.
جریمه روسیه از سوی دادگاه لاهه همزمان با فشارهای غرب بر مسکو - همزان با توافق رهبران آمریکا و اروپا برای افزایش فشارها بر روسیه دیوان داوری لاهه نیز مسکو را به پرادخت 50 میلیارد دلار جریمه به سهامدارن شرکت نفتی یوکاس محکوم کرد.
بازتاب گسترده سخنان رهبر انقلاب در خطبه‌های نماز عید فطر - سخنان امروز مقام معظم رهبری، حضرت آیت الله خامنه ای در جریان برگزاری مراسم نماز عید سعید فطر که در آن، به وقایع اخیر در غزه و تهاجم صهیونیست ها به مردم فلسطین اشاره نمودند، بازتاب بسیار گسترده ای در رسانه ها و مطبوعات کشورهای مختلف جهان داشته است. امری که بار دیگر بر اهمیت مواضع ایشان در موضوعات مختلف منطقه ای و بین المللی برای کشورهای مختلف صحه می گذارد.
برای احیای سازمان مدیریت اختلاف شدیدی وجود دارد! - عده ای در دولت هستند که معتقد هستند باید در احیای این سازمان نیروی انسانی را از برنامه ریزی جدا کرد و این سازمان باید به فکر مدیریت کلان اقتصادی کشور باشد و تمام تلاش خود را معطوف به اقتصاد و مدیریت کند.
تصاویری از مراسم تولد مسعود کیمیایی در خانه سینما / جشنی برای پایه‌گذار تم رفاقت - سینما - مراسم تولد مسعود کیمیایی کارگردان پیشکوست سینمای ایران شب ششم مرداد ماه با حضور جمعی از سینماگران و برگزارکنندگان جشن سینمای ایران در خانه سینما برگزار شد.
شورای امنیت نسبت به تجارت نفت با داعش و جبهه النصره هشدار داد - شورای امنیت سازمان ملل متحد در بیانیه ای نسبت به تجارت نفت با گروه های تروریستی داعش و جبهه النصره در عراق و سوریه هشدار داد.
دفاع رایس از سیاست اوباما در قبال ایران در جمع رهبران یهودی آمریکا - مشاور امنیت ملی کاخ سفید در مجمع رهبران یهودیان امریکا از سیاست های ریاست جمهوری این کشور در مورد برنامه هسته ای ایران دفاع کرده و عنوان داشت که پیشرفت هایی در رابطه با ...
جهانبخش را ارزان نمی فروشیم/ گرونینخن مشتری ستاره ایرانی - باشگاه نایمیخن هلند که به دسته دوم لیگ هلند سقوط کرده اعلام کرد به هیچ عنوان ستاره 20 ساله ایرانی خود را ارزان نخواهد فروخت.
بازتاب فرمایشات رهبر معظم انقلاب در رسانه های جهان - خبرگزاری مهر - گروه بین الملل: فرمایشات رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران در خطبه های نماز عید سعید فطر بازتاب گسترده ای در رسانه های جهان داشت.
آغاز اجرای تحریم های اروپا علیه روسیه/اطرافیان پوتین در لیست بروکسل - اتحادیه اروپا از امروز سه شنبه با اضافه کردن نام چند مقام روسی دیگر به لیست خود اعمال تحریم های خود علیه مسکو را آغاز کرد.
پخش مستقیم نماز عید فطر به امامت رهبر معظم انقلاب - نماز باشکوه عید سعید فطر به امامت رهبر معظم انقلاب اسلامی صبح سه شنبه هفتم مرداد با حضور مردم متدین در مصلی بزرگ امام خمینی (ره) در تهران اقامه می ...
پخش زنده اولین دیدار پرسپولیس با گزارش فردوسی پور - دیدار راه آهن - استقلال تهران ، پنجشنبه (9 مرداد ماه) از ساعت 19:40 به صورت زنده به روی آنتن شبکه سه قرار می گیرد.
کیمیایی شمع‌های 73 سالگی را فوت کرد/ تصاویر - برگزارکنندگان شانزدهمین جشن سینمای ایران در آخرین روز افطار ماه مبارک رمضان، تولد 73 سالگی مسعود کیمیایی را جشن گرفتند.
محتوای نامه حسن روحانی به هومن سیدی چه بود؟ - همزمان با مراسم افطاری حسن روحانی در جمع هنرمندان، رئیس جمهور سیمرغ بلورینی را که هومن سیدی، به او اعطا کرده بود، به امانت به این فیلمساز بازگرداند.
در پشت صحنه «متهم گریخت» و «مدینه» چه گذشت؟ - محمد هوشمند تهیه کننده «پشت ماه» ضمن اعلام این خبر گفت : گروه «پشت ماه» با حضور در پشت صحنه سریال رمضانی «مدینه» روند ضبط این سریال را در یک ...
«خاله شادونه» به تلویزیون بر می‌گردد - تهیه کننده «شادونه در سرزمین پرندگان» می‌گوید این مجموعه تلویزیونی شهریور ماه با دکور جدید و ساختاری متفاوت به آنتن شبکه دو برمی‌گردد.
عید همراه با غم برای الناز شاکردوست - الناز شاکردوست سوپراستار سینما دقایقی قبل با تقدیم عیدی به هوادارانش در اینستاگرام متنی را منتشر کرد.
اقتباس یا کپی؛ مساله این است - «می‌دانی هفت‌سنگ کپی مدرن فمیلی است؟» این جمله‌ای است که این روزها به‌عنوان کشفی بزرگ بین خیلی‌ها رد و بدل می‌شود.
رهبر معظم انقلاب:دولتهای اسلامی برای یاری مظلومان غزه از اختلاف نظرهای سیاسی و غیرسیاسی صرف‌نظر کنند - رهبری - مقام معظم رهبری تصریح با تاکید بر اینکه گستاخی صهیونیستها در قتل عام غزه، از نتایج تفرقه دنیای اسلام است، تاکید کردند:دولتهای اسلامی برای یاری مظلومان غزه از اختلاف نظرهای سیاسی و غیرسیاسی صرف‌نظر کنند.
جشن 73 سالگی کیمیایی در خانه سینما/ کارگردانی که با آثارش عاشق سینما شدیم - جشن هفتاد و سه سالگی مسعود کیمیایی در خانه سینما برگزار شد.


بیشترین بازدیدها - سرویس خبر
Copyright © 2008 - 2014 vista.ir. All Rights Reserved