چهارشنبه ۲۶ مهر ۱۳۹۶ / Wednesday, 18 October, 2017

اختلاف صرفی و نحوی


در صرف و نحو هم اختلافاتى بين زبان پهلوى و زبان درى موجود است.
   ماضى مطلق
ماضى مطلق را در هر شش صيغه به صيغهٔ سوم شخص مفرد استعمال مى‌کردند و در مفرد و جمع مثل زبان درى تفاوتى قائل نمى‌شدند ـ مثال:
'دستور بران ايتون گپت کوچکات دايتى‌ى اندراَبْرانويچ پت ميآن‌ى گيهان' (از داتستان دينيک)
يعني: دستوران چنين گفته‌اند که قلهٔ کوه دايتى اندر کشور اَيْران ويژه به ميان جهان است و ربط خبرى 'است' از آخر جمله حذف شده و ضمير جمع 'گفت' را هم حذف کرده‌اند با اينکه مرجع آن ضمير 'دستوراش و جمع‌ ذوى‌العقول‌ است.
مثال‌ديگر: ' اويشان مزديسنان چيگونشان آن سخن اشنوت اويشان هپت خواهران راى خورسنديه دات' (ارتاى ويرافناک) يعني: ايشان مزديشان چون آن سخن شنيدند هفت خواهر را خرسندى دادند .... مثال ديگر: 'اويشان اسپ ارتخشير گرفت، اندرسراى برد، پت آخوربست' (کارنامک)
يعني: آنان اسپ اردشير را گرفتند، اندر سراى بردند، به آخور بستند ـ در اين دو جمله ضمير جمع ‌ذوى‌العقول را مفرد آورده به‌علاوه در جملهٔ ثانى دو حرف عطف را هم حذف کرده‌اند.
- حذف ضمير متکلم:
'اماخ اين دين‌ى اَويژک هَچْ اَوْهرمزد پَتْگرپْت' (اياتکارزريران)
يعني: ما اين دو دين ويژه از هرمزد پذيرفته‌ايم ـ و ضمير متکلم مع‌الغير را حذف کرده‌اند. و گاهى ضمير را بر فعل و بر جمله مقدم مى‌آورده‌اند، مثال:
'اوم يت روان‌ى مردى کيش اندر واى داشت' (از ارتاى ويرافنامک) يعني: پس من ديدم روان مردى را کش در ميان هوا معلق کرده بودند.
  حذف رابطه‌ٔ خبرى
مثال از رسالهٔ 'زاتسپرم' : 'اَوَرْندار مَتَن‌ى اهرمن اَوْدام پَتْ دين آنگون پيتاک'
يعني: در اندر آمدن اهرمن بر مخلوقات به اوستا چنان پيدا است ـ و در آخرين جمله رابطهٔ دد است' حذف شده است.
مثال ديگر از رسالهٔ اندرز آذرپاد مارسپندان: 'اين پيتاک کو اتروپات‌راى فرزند تنيک‌زات نى‌بوذ' ـ يعنى اين پيدا است که آذرباد را فرزند تنى‌زاد نبود.
در زبان پهلوى حرف ربط خبرى 'است' مثل زبان درى استعمال نمى‌شده است(۱). و گاه اين فعل مانند ربط خبرى آمده است. از رسالهٔ 'ائوگمدئيچا' مثال:
'اوچ اِسْتِتْ و هومن امَهْرسْپَنتْ هيچ‌گاس‌ى زرين کِرْت'
يعني: بهمن امشاسفند، از گاه زرنگار اوج گرفته است، و در اين جمله به خلاف جمله‌هاى زبان درى خبر و فعل متعلق به مسنداليه در صدر جمله قرار گرفته است.
(۱) . در پهلوى جنوبى اين‌طور است ولى پهلوى شرقى و شمالى که به زبان درى قرابت داشته است مثل زبان درى 'است' علامت خبر و ربط خبرى است مثل: درختى رسته است تراوشتر آسوريک' چنانکه در ضمن نقل رسالهٔ 'درخت آسوري' گذشت.
  ماضى نقلى
اين فعل را با فعل معين 'استاتن' صرف مى‌کرده‌اند:
گپ استاد اوم گپ استاد ايم
گپ استات اى گپ استات ايت
گپ استات گپ استات اِند(۱)
(۱) . همين فعل است که به قول مقدسى در احسن‌التقاسيم، نيشابوريان استعمال مى‌کرده‌اند و شعرا تا ديرى در اشعار آن را معمول داشته‌اند سعدى گويد:
شنيدستم از راويان کلام که در عهد عيسى عليه‌السلام
مثال: پت کارنامک ارتخشير پاپکان ايتون نپشت استات ـ چنانکه به تفصيل در مبحث جدول تبديل حروف از لغت پهلوى و درى قديم بيان شد.
گاه ماضى نقلى با ضماير خبرى ذکر مى‌شده است، ولى فعل به صيغهٔ عادى بوده نه به صيغهٔ وصفي:
کرت‌ام کرت‌ايم
کرت‌اى کرت‌ايت
کرت‌اِت کرت‌اِند
مثال: 'اَفِش وانگ کِرْت کومن نيوک تاکنو اهروب بوُدامْ و کنويچ اَهْروب تُرامْ ـ از يوشت فريان نقل شده' يعني: پس بانگ کرد که من نيکو تاکنون مقدس بوده‌ام و اکنون نيز مقدس ترام.
مثال ديگر: 'آن کرفگيها کوتوامروچِ کرت‌اى ـ از خسرو کواتان وريذکى نقل شده.' يعني: آن ثواب‌ها که تو امروز کرده‌اي.
   در ماضى‌هاى شرطى يا تمنائى
مثل زبان قديم درى ياء مجهول در آخر صيغه‌هاى افعال افزوده نمى‌شده است ـ بلکه صيغه‌هاى مذکور را با افزودن (ي) يا (الف) به اين طور که در غايب و مخاطب مابين آخر و حرف ماقبل آخر (الف) و در متکلف در آخر ماضى مطلق (ى‌ي) الحاق مى‌شده است مى‌آوردند.
من روم ئى ما رويميى
تو روائى شما روايت
او روات اويشان روااند
و گاهى اين افعال را با ضماير 'خبري' صرف مى‌کرده‌اند در اين صورت 'الف' يا 'ي' به آخر ضماير مزبور مى‌افزودند و فعال را به حال سوم شخص مى‌گذاشتند و در مفرد و جمع تنها سه صيغه استعمال مى‌کردند.
جائى که علامت به ضماير ملحق شود:
اول شخص مفرد و جمع: رفت‌آئي: رفتى ـ رفتمى
دوم شخص مفرد و جمع: رفت آت يعني: رفتتى ـ رفتئي
سوم شخص مفرد و جمع: رفت‌ئى يعني: رفتى ـ رفتيئى
و گاه صيغهٔ اول شخص را در مورد سوم شخص استعمال مى‌کرده‌اند و به عکس چنانکه بالاتر ديده شد.
مثال از حاماسپي: 'کِذْ هچ اويشان پتيارکان ايْوَکْ اپاچ ماندئى رستاخيژ و تن پسيِن کرتن نى‌ شايست‌اي'
ترجمه: کجا (چون) از آن پتيارگان (مصائب و بلايا) يکى باز ماندى رستاخيز و باز پرس کردن نشايستى
مثال: 'هَتُمْ آن هَتْرنى کِرْت آى اهر من اَوَرْدام‌ى تو پاتخشه بوذ‌آى ـ از روايات پهلوى ' يعني: اگر من آن چيز نکردى (به حذف ضمير متکلم ـ نکردي) هرآينه اهرمن بر مخلوق تو پادشاه بودى.
   ماضى‌هاى مجهول
در زبان درى با فعل معين 'آمد' و 'شد' و 'گرديد' و 'گشت' و گاهى 'استاد' و 'رفت' و 'افتاد' به صيغهٔ وصفى استعمال مى‌شود مانند: گفته‌اند، گفته شد، نوشته گشت، خسته ‌گرديد، پسند افتاد ـ در پهلوى فقط ماضى مطلق سوم شخص مفرد را با فعل 'بودش و 'استات' آورند مثل 'بُرْت استت' يعني: برده شد ـ 'زت‌بوذ' يعني: زده شد.
و نيز در زبان پهلوي، فعل‌هاى مجهول را، مثل زبان دري، به صيغهٔ وصفى با الحاق ضماير مستقبل نمى‌آورند، بلکه سوم شخص ماضى مطلق را با الحاق فعل معين 'استاتن' و صرف کردن آن استعمال مى‌نمودند.
گپت استت ـ زداستت، يعني: گفته شد ـ زده شد.
مگر به‌ندرت صيغهٔ وصفى را با ضمير آورده‌اند آن هم در کتب متأخر مثل 'زتک‌ام' يعني: زده‌ شده‌ام.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
سرپرست پر‌‌‌‌سپولیس به فدراسیون فوتبال رفت , کانون داخلی , تلاسمی , هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران , آکادمیک , بیمارستان های دولتی , محمدرضا حیدریان , فراکسیون اصولگرایان , فرود، , کاهش مشتری , ستاره ایران , تعاملات بین‌المللی , تندرستی , معاون اجتماعی , محمد خضرایی , پیمان ترانس پاسیفیک , بمباران اشباع , سیاست گذار , تابستان تا درمیانه , عبدالحسین وهاجی , معین های اقتصادی , راهدار ی , طرح کلان , بیانیه تشکر از حضور , فیلم وقت نهار , مصطفی جمالی , دوره بازنشستگی , تحریم‌های تسلیحاتی علیه ایران , کاترپیلار , صورت قبلی , دیدار پوتین , محمد رضا آهنج , ورزشگاه برنابئو , اعلام رضایت جعفرزاده از دو محکوم به شلاق , فیلم لرد , آموزشگاه هنری , سحر سیاه , سپرده گذاری , مکان فینال , آواها ی , سهمیه پرواز , جلال پاکباز , بی آر تی , تولید بومی , رویدادهای ورزشی , سرطان مری , شعفاط , استقلال‌خوزستان , حادثه انتحاری , سفر به دبی ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / مجموعه سوالات امتحانی طبقه‌بندی‌ شده جامعه‌شناسی (2) سال سوم آموزش متوسطه , بانک اطلاعاتی کتاب / خاکهای نرم کوشک , فرهنگی و هنری / ادبیات و شعر / ادبیات و شعر / حماسه حسینی , شخصیت‌ها / فرهنگی و هنری / سینماو تأتر / ویشکا آسایش , سیاسی / جهان / سرزمین‌های اشغالی / شکاف در القاعده , بانک اطلاعاتی کتاب / پدیده‌های شگفت‌انگیز , بانک اطلاعاتی کتاب / کتاب مجموعه نکات زبان فارسی - عربی - دین و زندگی - زبان انگلیسی - فیزیک - شیمی - فلسفه و منطق - ریاضی - خلاقیت تصویری و تجسمی , بانک اطلاعاتی کتاب / پروژه‌های دانشجویی در شیمی از انتخاب تا ارائه , بانک اطلاعاتی کتاب / دستور سه‌تار: دوره‌ی ابتدایی , بانک اطلاعاتی کتاب / قرآن شناخت: مباحثی در فرهنگ آفرینی قرآن , بانک اطلاعاتی کتاب / تفسیر کنز الدقایق , بانک اطلاعاتی فیلم / آقای رابرتس - Mister Roberts , بانک اطلاعاتی کتاب / صحیفه کامله سجادیه: با ترجمه فارسی , بانک اطلاعاتی کتاب / تجزیه و تحلیل مسائل مبانی الکترونیک (1) , بانک اطلاعاتی کتاب / فیزیک: تشریح دروس - نکات کنکوری - تستهای طبقه‌بندی شده برای شرکت‌کنندگان در کنکور کاردانی پیوسته کاردانش - فنی حرفه‌ای , بانک اطلاعاتی کتاب / گنجینه سوالات طبقه‌بندی شده نوین املای فارسی کلاس سوم دبستان: شامل متن املاهای طرح شده براساس سرفصل‌های کتاب درسی، قابل استفاده به عنوان کتاب کار... , بانک اطلاعاتی کتاب / القصیده المزدوجه فی المنطق , بانک اطلاعاتی کتاب / با کاروان حسین (ع) از مدینه تا کربلا 'بررسی نقلی و تحلیلی واقعه کربلا' , بانک اطلاعاتی کتاب / فهرست داروهای ایران زمستان 1383 , بانک اطلاعاتی کتاب / بهداشت در قرآن ,

برخی منابع مهم خبری
kurdtoday.ir کردتودی , bashgah.net باشگاه اندیشه , webshahr.org وب شهر , irankhabar.ir ایران خبر , tehranpress.com تهران پرس , kasbokarnews.ir روزنامه کسب و کار , tala.ir طلا , iranbalkan.net ایربا , bmi.ir بانک ملی , eramnews.ir ارم , darshahr.ir در شهر , edunews.ir آموزش , iranart.ir ایران آرت , mashreghnews.ir مشرق نیوز , jahanesanat.ir جهان صنعت , javanemrooz.com جوان امروز , snn.ir دانشجو , marznews.com مرزنیوز , emtiazdaily.ir روزنامه امتیاز , cinemakhabar.ir سینما خبر , gsm.ir جی اس ام , akharinnews.com آخرین , esteghlaljavan.ir روزنامه استقلال جوان , borhan.ir برهان , press.jamejamonline.ir روزنامه جام جم , ensafnews.com انصاف نیوز , farnet.ir فارنت , honarnews.com هنرنیوز , vetnews.ir وت نیوز , tehrooz.com تهران امروز ,



وبگردی
رفتار نامناسب قرائتی در یک برنامه زنده
رفتار نامناسب قرائتی در یک برنامه زنده - سن و سال كه بالا برود حوصله آدم كمتر مي شود. در پخش مستقيم هم اقتضائات و شرايطي است كه آقاي قرائتي به آن عادت ندارد. در همين ويدئو هم ايشان مي گويد دوربين را نگه داريد! يعني كاملا واضح است كه ايشان تصور مي كرده در يك برنامه ضبطي سخنراني مي كند!
خودروهای بی کیفیت اینگونه تولید میشوند
خودروهای بی کیفیت اینگونه تولید میشوند - کارخانه ایران خودروی مشهد در۶۰کیلومتری جاده مشهد به نیشابور و در منطقه‌ای به نام شهر جدید بینالود قرار دارد. این کارخانه دارای خطوط تولید بدنه، رنگ، تزئینات و تکمیل کاری است و در زمینی به مساحت ۷۳۰هکتار با هدف تولید۱۰۰هزار دستگاه خودروی سواری در سال ۱۳۸۷ آغاز بکار کرده است.
حمله خانم نماینده با پایه میکروفن به معاون استاندار
حمله خانم نماینده با پایه میکروفن به معاون استاندار - هاجر چنارانی نماینده نیشابور سخنرانی معاون استاندار خراسان رضوی را بخاطر استفاده سهوی از کلمه خراسان غربی در سخنرانی گذشته به هم زد.
تیزر تبلیغاتی بهنوش بختاری که قاسم‌خانی را به بیمارستان فرستاد.
تیزر تبلیغاتی بهنوش بختاری که قاسم‌خانی را به بیمارستان فرستاد. - مهراب قاسم‌خانی به دلیل خنده زیاد به این تیزرتبلیغاتی (عطر میثم) راهی بیمارستان شده بود
"اسیدپاشی اصفهان" هم‌چنان "معما"
"اسیدپاشی اصفهان" هم‌چنان "معما" - این اظهارات رییس پلیس آگاهی مسیر عجیب خود را ادامه داد تا به اینجا رسید که توپ عدم دستگیری اسیدپاش را به زمین رسانه‌ها انداخت. او گفت: "این در شرایطی بود که این فرد در شرایط زمانی آن موقع به‌دنبال حساسیت بالایی که در رسانه‌ها و جامعه ایجاد شد، در نیمه راه، از ادامه مسیرش منصرف شد."
حاشیه های مراسم ختم داود احمدی‌نژاد
حاشیه های مراسم ختم داود احمدی‌نژاد - مراسم ترحیم مرحوم داود احمدی‌نژاد برادر رئیس جمهور سابق کشورمان عصر دیروز در مسجد امام خمینی(ره) شهرک شهید محلاتی برگزار شد.
دختر شطرنج‌باز ایرانی به تیم ملی آمریکا پیوست
دختر شطرنج‌باز ایرانی به تیم ملی آمریکا پیوست - دختر شطرنج‌باز ایرانی که به دلیل حضور بدون حجاب در رقابت‌های بین‌المللی از تیم ایران اخراج شد، به تیم ملی آمریکا پیوست.
میلیاردر ایرانی بار دیگر خودرویBMW خود را به آتش کشید
میلیاردر ایرانی بار دیگر خودرویBMW خود را به آتش کشید - فیلم / آقا این ماشینو بفروش یک پراید بخر راحت شو.
ازدواج قربانی اسید پاشی اصفهان
ازدواج قربانی اسید پاشی اصفهان - مرضیه ابراهیمی در جریان اسیدپاشی یکی از قرنیه‌هایش را از دست داد و بدنش نیز به‌ شدت آسیب دید و یک قسمت از سرش سوراخ شد.
مشاهده زندگی جدید خانم رهنما فعلآ بلامانع است / عکس
مشاهده زندگی جدید خانم رهنما فعلآ بلامانع است / عکس - عقد «بهاره رهنما» و همسرش در حرم امام رضا (ع)
تصاویر ازدواج مجدد بهاره رهنما
تصاویر ازدواج مجدد بهاره رهنما - بهاره رهنما که بیشتر کارهای او با مضمون ظنز و کمدی است . روز شنیه 4 شهریور با امیر خسرو عباسی ازدواج کرد.
فیلم حضور تینا آخوندتبار در مسابقات بوکس!
فیلم حضور تینا آخوندتبار در مسابقات بوکس! - این بازیگر ایرانی که مدتهاست خبری از حضور او در عرصه هنر نیست برای اولین بار مقابل حریف چینی مسابقه داد.
جشن تولد ۶۰ سالگی مهرانه مهین‌ترابی
جشن تولد ۶۰ سالگی مهرانه مهین‌ترابی - جمعه ۲۰ مرداد بیست و پنجمین مراسم «تولد ماه» به مناسبت سالروز تولد مهرانه مهین‌ترابی، بازیگر سینما و تلویزیون، با حضور جمعی از هنرمندان در موزه هنرهای دینی برگزار شد.
حرکات عجیب احمدی  نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان!
حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان! - حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات حمید بقایی از دوران زندان کوتاه مدتش
    پربازدیدها