دوشنبه ۲۵ تیر ۱۳۹۷ / Monday, 16 July, 2018

اختلاف صرفی و نحوی


در صرف و نحو هم اختلافاتى بين زبان پهلوى و زبان درى موجود است.
   ماضى مطلق
ماضى مطلق را در هر شش صيغه به صيغهٔ سوم شخص مفرد استعمال مى‌کردند و در مفرد و جمع مثل زبان درى تفاوتى قائل نمى‌شدند ـ مثال:
'دستور بران ايتون گپت کوچکات دايتى‌ى اندراَبْرانويچ پت ميآن‌ى گيهان' (از داتستان دينيک)
يعني: دستوران چنين گفته‌اند که قلهٔ کوه دايتى اندر کشور اَيْران ويژه به ميان جهان است و ربط خبرى 'است' از آخر جمله حذف شده و ضمير جمع 'گفت' را هم حذف کرده‌اند با اينکه مرجع آن ضمير 'دستوراش و جمع‌ ذوى‌العقول‌ است.
مثال‌ديگر: ' اويشان مزديسنان چيگونشان آن سخن اشنوت اويشان هپت خواهران راى خورسنديه دات' (ارتاى ويرافناک) يعني: ايشان مزديشان چون آن سخن شنيدند هفت خواهر را خرسندى دادند .... مثال ديگر: 'اويشان اسپ ارتخشير گرفت، اندرسراى برد، پت آخوربست' (کارنامک)
يعني: آنان اسپ اردشير را گرفتند، اندر سراى بردند، به آخور بستند ـ در اين دو جمله ضمير جمع ‌ذوى‌العقول را مفرد آورده به‌علاوه در جملهٔ ثانى دو حرف عطف را هم حذف کرده‌اند.
- حذف ضمير متکلم:
'اماخ اين دين‌ى اَويژک هَچْ اَوْهرمزد پَتْگرپْت' (اياتکارزريران)
يعني: ما اين دو دين ويژه از هرمزد پذيرفته‌ايم ـ و ضمير متکلم مع‌الغير را حذف کرده‌اند. و گاهى ضمير را بر فعل و بر جمله مقدم مى‌آورده‌اند، مثال:
'اوم يت روان‌ى مردى کيش اندر واى داشت' (از ارتاى ويرافنامک) يعني: پس من ديدم روان مردى را کش در ميان هوا معلق کرده بودند.
  حذف رابطه‌ٔ خبرى
مثال از رسالهٔ 'زاتسپرم' : 'اَوَرْندار مَتَن‌ى اهرمن اَوْدام پَتْ دين آنگون پيتاک'
يعني: در اندر آمدن اهرمن بر مخلوقات به اوستا چنان پيدا است ـ و در آخرين جمله رابطهٔ دد است' حذف شده است.
مثال ديگر از رسالهٔ اندرز آذرپاد مارسپندان: 'اين پيتاک کو اتروپات‌راى فرزند تنيک‌زات نى‌بوذ' ـ يعنى اين پيدا است که آذرباد را فرزند تنى‌زاد نبود.
در زبان پهلوى حرف ربط خبرى 'است' مثل زبان درى استعمال نمى‌شده است(۱). و گاه اين فعل مانند ربط خبرى آمده است. از رسالهٔ 'ائوگمدئيچا' مثال:
'اوچ اِسْتِتْ و هومن امَهْرسْپَنتْ هيچ‌گاس‌ى زرين کِرْت'
يعني: بهمن امشاسفند، از گاه زرنگار اوج گرفته است، و در اين جمله به خلاف جمله‌هاى زبان درى خبر و فعل متعلق به مسنداليه در صدر جمله قرار گرفته است.
(۱) . در پهلوى جنوبى اين‌طور است ولى پهلوى شرقى و شمالى که به زبان درى قرابت داشته است مثل زبان درى 'است' علامت خبر و ربط خبرى است مثل: درختى رسته است تراوشتر آسوريک' چنانکه در ضمن نقل رسالهٔ 'درخت آسوري' گذشت.
  ماضى نقلى
اين فعل را با فعل معين 'استاتن' صرف مى‌کرده‌اند:
گپ استاد اوم گپ استاد ايم
گپ استات اى گپ استات ايت
گپ استات گپ استات اِند(۱)
(۱) . همين فعل است که به قول مقدسى در احسن‌التقاسيم، نيشابوريان استعمال مى‌کرده‌اند و شعرا تا ديرى در اشعار آن را معمول داشته‌اند سعدى گويد:
شنيدستم از راويان کلام که در عهد عيسى عليه‌السلام
مثال: پت کارنامک ارتخشير پاپکان ايتون نپشت استات ـ چنانکه به تفصيل در مبحث جدول تبديل حروف از لغت پهلوى و درى قديم بيان شد.
گاه ماضى نقلى با ضماير خبرى ذکر مى‌شده است، ولى فعل به صيغهٔ عادى بوده نه به صيغهٔ وصفي:
کرت‌ام کرت‌ايم
کرت‌اى کرت‌ايت
کرت‌اِت کرت‌اِند
مثال: 'اَفِش وانگ کِرْت کومن نيوک تاکنو اهروب بوُدامْ و کنويچ اَهْروب تُرامْ ـ از يوشت فريان نقل شده' يعني: پس بانگ کرد که من نيکو تاکنون مقدس بوده‌ام و اکنون نيز مقدس ترام.
مثال ديگر: 'آن کرفگيها کوتوامروچِ کرت‌اى ـ از خسرو کواتان وريذکى نقل شده.' يعني: آن ثواب‌ها که تو امروز کرده‌اي.
   در ماضى‌هاى شرطى يا تمنائى
مثل زبان قديم درى ياء مجهول در آخر صيغه‌هاى افعال افزوده نمى‌شده است ـ بلکه صيغه‌هاى مذکور را با افزودن (ي) يا (الف) به اين طور که در غايب و مخاطب مابين آخر و حرف ماقبل آخر (الف) و در متکلف در آخر ماضى مطلق (ى‌ي) الحاق مى‌شده است مى‌آوردند.
من روم ئى ما رويميى
تو روائى شما روايت
او روات اويشان روااند
و گاهى اين افعال را با ضماير 'خبري' صرف مى‌کرده‌اند در اين صورت 'الف' يا 'ي' به آخر ضماير مزبور مى‌افزودند و فعال را به حال سوم شخص مى‌گذاشتند و در مفرد و جمع تنها سه صيغه استعمال مى‌کردند.
جائى که علامت به ضماير ملحق شود:
اول شخص مفرد و جمع: رفت‌آئي: رفتى ـ رفتمى
دوم شخص مفرد و جمع: رفت آت يعني: رفتتى ـ رفتئي
سوم شخص مفرد و جمع: رفت‌ئى يعني: رفتى ـ رفتيئى
و گاه صيغهٔ اول شخص را در مورد سوم شخص استعمال مى‌کرده‌اند و به عکس چنانکه بالاتر ديده شد.
مثال از حاماسپي: 'کِذْ هچ اويشان پتيارکان ايْوَکْ اپاچ ماندئى رستاخيژ و تن پسيِن کرتن نى‌ شايست‌اي'
ترجمه: کجا (چون) از آن پتيارگان (مصائب و بلايا) يکى باز ماندى رستاخيز و باز پرس کردن نشايستى
مثال: 'هَتُمْ آن هَتْرنى کِرْت آى اهر من اَوَرْدام‌ى تو پاتخشه بوذ‌آى ـ از روايات پهلوى ' يعني: اگر من آن چيز نکردى (به حذف ضمير متکلم ـ نکردي) هرآينه اهرمن بر مخلوق تو پادشاه بودى.
   ماضى‌هاى مجهول
در زبان درى با فعل معين 'آمد' و 'شد' و 'گرديد' و 'گشت' و گاهى 'استاد' و 'رفت' و 'افتاد' به صيغهٔ وصفى استعمال مى‌شود مانند: گفته‌اند، گفته شد، نوشته گشت، خسته ‌گرديد، پسند افتاد ـ در پهلوى فقط ماضى مطلق سوم شخص مفرد را با فعل 'بودش و 'استات' آورند مثل 'بُرْت استت' يعني: برده شد ـ 'زت‌بوذ' يعني: زده شد.
و نيز در زبان پهلوي، فعل‌هاى مجهول را، مثل زبان دري، به صيغهٔ وصفى با الحاق ضماير مستقبل نمى‌آورند، بلکه سوم شخص ماضى مطلق را با الحاق فعل معين 'استاتن' و صرف کردن آن استعمال مى‌نمودند.
گپت استت ـ زداستت، يعني: گفته شد ـ زده شد.
مگر به‌ندرت صيغهٔ وصفى را با ضمير آورده‌اند آن هم در کتب متأخر مثل 'زتک‌ام' يعني: زده‌ شده‌ام.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
کمدی موزیکال خواستگاری , تخصیص اعتبار به امام زاده , هفته 24 , ساقط کردن پهپاد , نامزد انتخابات ریاست جمهوری 2016 آمریکا , چهار باد , نماینده دادستانی , هواپیمایی کشور , شهادت زائران حرم خدا , معاون زنان ,

مقالات پربیننده امروز
اقتصاد و بازرگانی , بانک و بیمه , بانكداری / نظام بانکی , شخصیت‌ها , علمی , فیزیکدان / هنری کاوندیش , بانک اطلاعاتی کتاب / نسیم حیات: تفسیر قرآن کریم جزئ 9 , خانه و خانواده , آشپزی , دلمه و کوفته و کوکو / دلمه گوجه فرنگی به روشی متفاوت , اجتماعی , برنامه‌ریزی و توسعه اجتماعی , عدالت اجتماعی / چگونه زیستن، برتر از زیستن , شخصیت‌ها , فرهنگی و هنری , سینماو تأتر / حمیرا ریاضی , کامپیوتر و فناوری‌اطلاعات , اینترنت و شبکه / زندگی نامه بیل گیتس , بانک اطلاعاتی کتاب / Read and write primer: workbook , بهداشت , ورزشکاران , ورزش و سلامتی / راه باستانی خودشفابخشی , بانک اطلاعاتی کتاب / دود پشت تپه: برای دانش‌آموزان دوره راهنمایی و دبیرستان ,

برخی منابع مهم خبری
donya-e-eqtesad.com دنیای اقتصاد , salamatnews.com سلامت نیوز , newsrahemardom.ir روزنامه راه مردم , iusnews.ir خبرنامه دانشجویان , eghtesadnews.com اقتصادنیوز , eghtesad-pooya.com روزنامه اقتصاد پویا , shahrefarda.ir شهرفردا , vista.ir وبگردی , snn.ir دانشجو , armandaily.ir روزنامه آرمان ,



وبگردی
کدام پسر روحانی سه تابعیتی است؟
کدام پسر روحانی سه تابعیتی است؟ - سرنوشت فرزند بزرگ حسن روحانی از جمله مواردی است که در سال‌های گذشته بارها مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفته است. پیش از برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۹۲ نیز یکی از وب‌سایت‌های اصولگرا مدعی بود که او به دنبال “شکست عشقی” دست به “خودکشی” زده است. بنا به ادعای برخی از رسانه‌های اصو‌لگرا، فرزند روحانی با کلت کمری پدر خودکشی کرد.
فیلم منزل محمود خاوری درکانادا
فیلم منزل محمود خاوری درکانادا - کاربران شبکه های اجتماعی فیلمی را منتشر کرده اند که گفته می شود مربوط به خانه مجلل محمود خاوری در کانادا است. صحت و سقم این قضیه هنوز تایید نشده است.
چرا آیت‌الله جنتی اینگونه فکر می‌کند؟
چرا آیت‌الله جنتی اینگونه فکر می‌کند؟ - احزاب و شخصیت‌ها - زندگی ساده آیت‌الله جنتی گرچه از ویژگی‌های مثبت شخصیت وی است اما نوع نگاهش به عرصه سیاسی و مصداق‌یابی های وی درخصوص افراد انقلابی انتقادهای زیادی را متوجه او می‌کند.
مائده هژبری و امیرحسین مقصودلو در استانبول
مائده هژبری و امیرحسین مقصودلو در استانبول - امیرحسین مقصودلو (تتلو) با انتشار عکسی از خودش و مائده هژبری، دختر نوجوانی که پس از اعتراف تلویزیونی اش معروف شد، از کنسرت مشترک در استانبول خبر داد.
واکنش فغانی به انتشار تصاویردست دادنش با داور زن برزیلی:کوچکترین اهمیتی برایم ندارد!
واکنش فغانی به انتشار تصاویردست دادنش با داور زن برزیلی:کوچکترین اهمیتی برایم ندارد! - تصاویر با شما سخن می گویند؛ تصاویری بی روتوش با سخنانی بی روتوش‌تر؛ می‌خواهیم با بخش خبری «فوتونیوز»، مقامات با شما بی روتوش و رودررو سخن بگویند. از این پس، عصرگاه هر روز با «فوتو نیوز» تابناک، حرف و سخن مقامات داخلی و خارجی را به عکس بی روتوش‌شان الصاق می‌کنیم، تا بهتر بدانیم چه کسی حرف زده و از چه سخن گفته است. کوتاه و مختصر؛ به احترام وقت شما و فرصتی که برای دانستن می‌گذارید.
اول مرگ بر ربا بعد مرگ برآمریکا
اول مرگ بر ربا بعد مرگ برآمریکا - صحبت های تامل برانگیز آیت الله رودباری درمورد ربا در کشور
مرد رو‌به‌روی مائده هژبری کیست؟
مرد رو‌به‌روی مائده هژبری کیست؟ - دختر بازداشت شده در بخشی از مصاحبه توضیح می‌دهد که صبح دستگیر شده و خانواده‌اش در جریان این موضوع قرار گرفته‌اند و این ادعا نشان می‌دهد تهیه فیلم اعترافات به فاصله یک صبح تا عصر انجام شده که خود نشان‌دهنده این است که برای متهم هنوز دادگاهی تشکیل نشده و جرمی به اثبات نرسیده ‌است.
فیلم | رامبد: دهنتو ببند، فرح‌بخش: دهنتو گِل بگیر!
فیلم | رامبد: دهنتو ببند، فرح‌بخش: دهنتو گِل بگیر! - پس از آنکه فیلم تازه محمدحسین فرح‌بخش در سالن‌های سینمای شهر تهران اکران نشد. احمدی مدیر سینماشهر که از قضا تهیه کننده برنامه خندوانه نیز هست و سوله مدیریت بحران شهر تهران در دوره تهیه کنندگی او به «خندوانه» اختصاص یافت، مانع از این اکران شده بود و همین مسئله واکنش فرح بخش را به دنبال داشت و او را رانت‌‎‌خوار خواند و پای رامبد جوان را به میان کشید.
شاخ‌های اینستاگرامی که نمی‌شناختیم
شاخ‌های اینستاگرامی که نمی‌شناختیم - یکی از دختران که به شدت مورد توجه قرار گرفته است مائده نام دارد. او از چهره‌های شناخته شده اینستاگرام است که ویدئو‌هایی از رقص هایش را در صفحه خود منتشر کرده است. او متولد سال 1380 است. به گفته خودش حدود 600هزار فالوئر دارد. او حالا با قرار وثیقه آزاد است.
تصادف سردار آزمون با پورشه اش (عکس)
تصادف سردار آزمون با پورشه اش (عکس) - سردار آزمون نیمه شب گذشته و در نزدیکی‌های صبح امروز با خودوری پورشه شخصی خود در محور نکا بهشهر پس از عبور از روستای کمیشان با تصادف زنجیره‌ای مواجه شد که در این حادثه خودروهای زیادی خسارت دیدند
فیلم | سرگذشت گنده‌لات تهران تا لحظه جان‌دادن در زندان (۱۴+)
فیلم | سرگذشت گنده‌لات تهران تا لحظه جان‌دادن در زندان (۱۴+) - فیلم - گزارشی کامل و کوتاه از سرگذشت وحید مرادی گنده‌لات تهران تا لحظه جان‌دادن در زندان را در ویدئوی زیر ببینید.
شوخی «عطاران» با «مدیری» در اکران فیلم هزارپا
شوخی «عطاران» با «مدیری» در اکران فیلم هزارپا - مراسم اکران خصوصی فیلم هزارپا با حضور هنرمندان و بازیگران این فیلم سینمایی شب گذشته 9 تیر 1397 در برج میلاد برگزار شد.
قصور تاریخی دولت
قصور تاریخی دولت - چه باید کرد؟ پرسشی که نوبخت پرسیده است، اما شاید به دنبال پاسخ آن نباشد. در شرایط کنونی دولت و حامیان اصلی آن در مظان این اتهام تاریخ قرار خواهند گرفت که چرا به دنبال طرح و پاسخ مهم‌ترین سوال شرایط بحرانی کنونی نرفتند.
تصاویر/ لمس "آزادی" در ورزشگاه آزادی
تصاویر/ لمس "آزادی" در ورزشگاه آزادی - مردم تهران برای اولین بار و برای تماشای مسابقه‌ی فوتبال ایران و اسپانیا در جام جهانی ۲۰۱۸ بهمراه خانواده‌های خود به ورزشگاه صدهزار نفری آزادی رفتند