چهارشنبه ۷ مرداد ۱۳۹۴ / Wednesday, 29 July, 2015

خواجوی کرمانی

کمال‌الدين ابوالعطا محمودبن على بن محمود مرشدى کرمانى عارف بزرگ و شاعر استاد ايران در قرن هشتم هجرى است. نسبت مرشدى به سبب انتساب او به فرقهٔ مرشديه يعنى پيروان شيخ ابواسحق کازرونى است. بعضى از تذکره‌نويسان به او عنوان‌هاى 'نخلبند‌ شعرا' و 'خلاق‌المعاني' و 'ملک‌الفضلا' نيز داده‌اند. تخلص او در همهٔ شعرهايش 'خواجو' است که خود مصغر خواجه و اين تصغير از باب تحبيب است. ولادت شاعر به تصريح خودش به سال ۶۸۹ هـ اتفاق افتاده است.
وى که از خانواده‌اى سرشناس در کرمان بود دوران کودکى را در آن شهر گذرانيد و سپس سفرهاى طولانى به حجاز و شام و بيت‌المقدس و عراق عجم و عراق عرب و مصر و بعضى از بندرهاى خليج‌فارس کرد و در اين سفرها توشه‌ها از دانش و تحقيق اندوخت. خواجو چندگاهى در بغداد اقامت گزيد و در سال ۷۳۲ هـ مثنوى هماى و همايون را به‌نام سلطان ابوسعيد و وزيرش غياث‌الدين محمد در آن شهر به انجام رسانيد و در سال ۷۳۶ به ايران بازگشت اما چون ابوسعيد بهادرخان را مقتول يافت و غياث‌الدين محمد هم مدتي، پس از ورود خواجو به‌دست مخالفانش به قتل رسيد و خواجو به قول خود سلطانيهٔ بى‌سلطان را لايق اقامت نديد(۱) به اصفهان رفت و پس از چندى اقامت، از آنجا به کرمان و فارس سفر کرد و در پناه خاندان اينجو على‌الخصوص در ظل عنايت شاه شيخ ابواسحق درآمد و در حالى‌که رقيب او امير مبارزالدين را نيز مدح مى‌گفت مدتى به رفاه گذرانيد تا بدرود حيات گفت.
(۱). از آن خواجو ازين منزل سفر کرد که سلطانيه بى‌سلطان نخواهد
خواجو پسرى داشته است به‌نام مجيرالدين ابوعلى سعيد که از او در منظومهٔ کمال‌نامه که به‌سال ۷۴۴ سروده است نام مى‌برد. وى غير از پيران گذشته (شيخ ابواسحق کازرونى م ۴۲۶ و سيف‌الدين باخرزى م ۶۵۸) عدهٔ کثيرى از بزرگان و معروفان عهد خود را مدح کرده است که از آن جمله امين‌الدين بليانى و شيخ علاءالدولهٔ سمنانى و از پادشاهان سلطان ابوسعيد بهادر (م ۷۳۶)، اَرپاگاون (م ۷۲۶)، شيخ حسن ايلکانى (م ۷۵۷) جلا‌ل‌الدين شاه مسعود اينجو (م ۷۳۶)، خواجه تاج‌الدين احمدبن على عراقى وزير امير مبارزالدين، خواجه بهاءالدين محمود يزدى و خواجه شمس‌الدين محمد صاين از همه معروف‌تر هستند از اين ميان خواجو نسبت به شيخ‌الاسلام امين‌الدين بليانى و شيخ علاءالدولهٔ سمنانى ارادت بسيار مى‌ورزيد و ظاهراً مدتى در خانقاه شيخ‌ علاءالدوله اقامت گزيد و به گرد‌آورى ديوان او همت گماشت و چون به فرقهٔ مرشديه اختصاص داشت و از پيروان شيخ امين‌الدين بليانى بود نسبت به اين شاعر عارف که ذکرش گذشت عشق مى‌ورزيد.
از ميان معاصران خواجو، حافظ از همه مشهورتر است. خواجو، که به سال و تجربت شاعرى بر خواجه تقدم داشت، در مدتى که مقيم شيراز بود مانند دوستى که سمت رهبر داشته باشد بر انديشهٔ حافظ پرتو تعليم افگنده بود و به‌همين سبب است که در ديوان خواجهٔ شيراز بيت‌هاى بسيارى را مى‌بينيم که به تقليد يا به استقبال از غزل‌هاى خواجو ساخته و يا گاه معنى و لفظى از او اقتباس کرده است (رجوع شود به مقدمهٔ ديوان خواجو به قلم آقاى احمد سهيلى خوانساري، ص ۴۷ تا ۵۴.).
مرگ خواجو در حدود سال ۷۵۰ هـ و گويا در شيراز اتفاق افتاد و گور او در تنگ الله‌اکبر شيراز نزديک دروازهٔ قرآن واقع است.
   آثار خواجو
آثار خواجو متعدد و کليان او مفصل و از هر حيث سزاوار دقت و شايان اهميت است. وى که سرودن شعر را از اوان جوانى آغاز کرد تا پايان حيات به آفرينش آثار منظوم و منثور خود سرگرم بود. مجموعهٔ شعرهايش متجاوز از چهل هزار بيت است. وى در دوران زندگانيش به اشارهٔ تاج‌الدين احمد وزير و به دستيارى جمعى از محرران به جمع‌آورى و تدوين شعرهاى خود پرداخت. ديوان خواجو که به دو بخش 'صنايع‌الکمال' و 'بدايع‌الجمال' تقسيم شده است مشتمل بر انواع قصيده، غزل، قطعه، ترجيع، ترکيب، مثنوى و رباعى است. قصيده‌هاى خواجو در مدح و گاه در وعظ و بخشى از آنها در منقبت بزرگان دين است. مثنوى‌هاى شش‌گانهٔ او که خواجو در سرودن آنها به نظامى و فردوسى نظر داشته عبارتست از:
۱. سام‌نامه که منظومه‌اى است حماسى و عشقى به بحر متقارب مثمن مقصور يا محذوف و به تقليد از شاهنامهٔ فردوسى ساخته شده و راجع است به سرگذشت سام نريمان. اين منظومه در حدود ۱۴۵۰۰ بيت دارد و شاعر آن را به‌نام ابوالفتح مجدالدين محمود وزير ساخته است.
۲. هماى و همايون و آن مثنوئى است عاشقانه در داستان عشق همايون با هماى دختر فغفور چين به بحر متقارب که خواجو آن را به سال ۷۳۲ هجرى در ۴۴۰۷ بيت به پايان رسانيد و به‌نام شمس‌الدين صاين و فرزندش عميدالملک رکن‌الدين کرد.
۳. گل و نوروز که منظومه‌اى است به بحر هزج مسدس محذوف يا مقصور در عشق شاهزاده‌اى نوروز نام با 'گل' دختر پادشاه روم که خواجو آن را به سال ۷۴۲ در ۵۳۰۲ بيت و براى نظيره‌سازى در برابر خسرو و شيرين نظامى سروده است.
۴. روضةالانوار که منظومه‌اى است به يکى از متفرعات به بحر سريع (مفتعلن مفتعلن فاعلن - يا: فاعلان) و خواجو آن را به پيروى از مخزن‌الاسرار نظامى در اندکى بيش از دو هزار بيت به‌نام خواجو شمس‌الدين صاين ساخت و به‌سال ۷۴۳ به اتمام آورد. موضوع اين منظومه اخلاق و عرفان و وصف حالى رسا از خود شاعر است.
۵. کمال‌نامه و آن منظومه‌اى است عرفانى در دوازده باب بر وزن سيرالعباد سنائى در ۱۸۴۹ بيت که خواجو آن را به ياد شيخ مرشد ابواسحق کازرونى آغاز و به‌نام شاه شيخ ابواسحق اينجو به‌سال ۷۴۴ هـ ختم کرده است.
۶. گوهرنامه و آن منظومه‌اى است در ۱۰۲۲ بيت به بحر هزج مسدس مقصور يا محذوف که به‌سال ۷۴۶ هـ به اتمام رسيده است و شاعر آن را به‌نام امير مبارزالدين محمد و وزير او بهاءالدين محمود و در منقبت او و پدر و نياکانش ساخته است.
آثار ديگر خواجو عبارتست از مفاتيح‌القلوب که متخبى است از شعرهاى او، رسالةالباديه به نثر در سوانح سفر مکه، رسالهٔ سبع‌المثانى در مناظرهٔ شمشير و قلم، رسالهٔ مناظرهٔ شمس و سحاب به نثر.
   سبک و روش خواجو
خواجو بنابر روش اديبان زمان از بيشتر دانش‌ەاى عصر خود بهره داشت و در بعضى مانند نجوم و هيئت ذيفن بود. علوّ سخنش در قصيده و غزل و ديگر انواع شعر قدرت او را در سخنورى نشان مى‌دهد. با اين‌حال به اقتفاء استادان پيشين نيز مى‌پرداخت چنانکه در قصيده از سنائى و خاقانى و ظهير و در مثنوى از شيوهٔ نظامى و مثنوى‌گويان قرن هفتم و در غزل از سعدى پيروى کرده است و از اين بابت در جزو آن دسته از شاعران است که غزل‌هاى آنان در سير تحول غزل ميان سعدى و حافظ قرار داشته يعنى مضمون‌هاى عرفانى و اندرزى و حکمى را همراه با مضمون‌هاى عاشقانه دارد. وى در غزل قافيه‌ها و رديف‌هاى دشوار بسيار به‌کار برده است و با اين همه سخن او در آنها روان و دلپذير است و همين روانى و دلپذيرى سبب شده است تا برخى از ناقدان سخن، او را متتبع غزل‌هاى سعدى و حتى دزد آنها بنامند. قسمتى از قصيده‌هاى خواجو در زهد و وعظ و قسمتى در توحيد و نعت و بعضى در منقبت بزرگان دين و برخى از آنها شامل مطلب‌هاى انتقادى و مطايبه است. وى به شيوهٔ نظامى به نظم ساقى‌نامه نيز مبادرت جست.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
فرنگی کاران , خودرو سرقتی , سالروز انقلاب , وزارت ورزش , موزه وقف , مکی , گل بنفشه , باگ زیلا , میثم هاشم خانی , 2 مامور خاطی , عرق نعناع , نیمه خودکار , هت‌تریک , دردسرهای عظیم 2 , شیخ صفی , آهن فروشان , هویسی , ولایت خراسان , مجاز، , آذوقه ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / تشریح کامل مسائل اصول ترمودینامیک (1) , بانک اطلاعاتی کتاب / برادران , اقتصاد و بازرگانی / بانک و بیمه / بانكداری / ضرورت تحول در نظام بانکی , علمی و آموزشی / محیط زیست / زمین / پارک ملی کویر یادمان تاریخ , بانک اطلاعاتی کتاب / رساله مناسک حج , بانک اطلاعاتی کتاب / مجموعه دروس سوم دبستان: معلم‌یار , بانک اطلاعاتی کتاب / اماکن زیارتی و سیاحتی عراق , کامپیوتر و فناوری‌اطلاعات / نرم‌افزار / نرم‌افزارهای‌کاربردی / باید مشتاق بود یا نگران؟ , نشریات و مطبوعات / صنایع / نشریه طلا و جواهر / طلا و جواهر ـ سال هشتم، شماره ۵۷-۵۸، ۱۳۸۷ , سیاسی / علوم سیاسی / حقوق مدنی و سیاسی ـ آزادی / آزادی قدما یا آزادی مدرن‌ها؟ , بانک اطلاعاتی کتاب / Get ready! 2: pupil's book , فرهنگ و جامعه / گاه‌شمار / گاه‌شمار تاریخ ـ میلادی / ۲۶ مرداد ۱۳۸۶ ــ ۱۷ اوت ــ سفینه شوروی در زهره فرود آمد , بانک اطلاعاتی کتاب / 1500 واژه برای تافل , بانک اطلاعاتی کتاب / جبهه در یک آلبوم , بانک اطلاعاتی کتاب / راهنمای کار فعالیت‌های یاددهی - یادگیری: تولید محتوا و مواد آموزشی مناطق دوزبانه 'ویژه‌ی مربیان' , بانک اطلاعاتی کتاب / کتاب کوچک بزرگ: رموز موفقیت برای زنان در زندگی و کار , بانک اطلاعاتی کتاب / چهره درخشان حسین‌بن علی (ع) , فرهنگی و هنری / ادبیات و شعر / شخصیت‌ها / بدترین تجربه زندگی‌ات را روی کاغذ بیاور , بانک اطلاعاتی کتاب / English Vocabulary In Use , بانک اطلاعاتی کتاب / سیب‌های جادویی ,



رهن کامل خانه  ◊  09123164542
فیلم/ قمه زنی یک زن در اعتراض به اکران رستاخیز! - فیلمی در شبکه های اجتماعی به اشتراک گذاشته شده که در نوع خود می توان اعتراضی بی سابقه به حساب آورد. قمه زنی یک زن در اعتراض به اکران فیلم سینمایی رستاخیز!
چه کسی گفت سگِ احمدی نژاد و مشایی ... / فیلم - چه کسی گفت سگِ احمدی نژاد و مشایی به لاریجانی شرف دارد؟ / پیام واضح یادداشت اختصاصی فابیوس در روزنامه ایران / فرار شکارچی به واسطه ترس ماموران از شلیک مستقیم! / قمه زنی زنان وسط خیابان در مخالفت با فیلم «رستاخیز»! / واکنش مسئول موسیقی کشور به اتهام سرقت مو
مستندات جهانگیری از تخلفات 294 میلیارد دلاری احمدی نژاد - روز گذشته وکیل احمدی نژاد اعلام کرد که از جهانگیری معاون اول رییس جمهور شکایت کرده است. خبری که بلافاصله انعکاس رسانه ای گسترده و پاسخ دفتر جهانگیری را به همراه داشت.
دندانپزشک پیام صادقیان ! / تصاویر اینستاگرامی - پیام صادقیان با انتشار این عکس از خانم دکتر دندانپزشک برای درست کردن دندان هایش تشکر کرده است. محسن افشانی هم در کلینیک دندانپزشکی در کنار خانم دکتر و دستیارانش سلفی گرفته است.
بدون هیچ صحبتی فقط تماشا کنید - بدون هیچ صحبتی فقط تماشا کنید
هجوم عکس سلفی با پزرعروس در تهران - شروع برنامه ماه عسل 94 با اجرای علیخانی که به دلیل موضوع دور از انتظاری که به آن برنامه اختصاص داده بود؛ حسابی مخاطبان را دلسرد کرد و در ادامه هم، این دلسردی با حضورمهمانی با شغل پزری عروس! در این برنامه، تکمیل شد.
عکسی جدید از بهادر زمانی در گریم حضرت عباس (ع) - بهادر زمانی در گریم حضرت عباس (ع) در نمایی از فیلم رستاخیز در کنار تهیه کننده این مجموعه. احتمالا بهادر حالا که دیده فیلمشان قرار نیست اکران بشود روی به منتشر کردن عکس های آن در شبکه های اجتماعی و فضای مجازی آورده است تا در آن محیطِ پر مخاطب برجسته و دیده شوند.
تصاویر نشست عوامل سریال پایتخت - نشست صمیمانه عوامل سریال پایتخت با اصحاب رسانه
سلفی با جسد دانشجویان ایرانی ! / تصاویر - عکاسی و سلفی گرفتن در کلاس‌های تشریح پزشکی و انتشار آن در فضای مجازی، پدیده‌ای است که این روزها در حال فراگیر شدن است؛ پدیده‌ای که شاید در هیچ کجای دنیا مانند کشور ما به این صورت دیده نشود.
گفتگو با تازه عروس سینمای ایران در شب ازدواجش - گلاره عباسی بازیگر سینما و تلویزیون به خانه بخت رفت.
الناز حبیبی در فروشگاه شاهرخ استخری / تصاویر - عکس جدید سحر قریشی، بهاره کیان افشار، لیندا کیانی، شهرزاد عبدالمجید، کوروش تهامی در روز تولد همسرش، عکس یادگاری نفیسه روشن با کودکان افغان و تصاویر تتلو در ناو جنگی و ...
صحنه نادر شکار شیرها وسط جاده / تصاویر - در این گزارش تصویری که در دو روز اخیر منتشر شده و میلیون‌ها کاربر آن را تماشا کرده‌اند شاهد شکار دو شیر نر در وسط جاده‌ای در آفریقای جنوبی که در برابر چشمان حیرت زده دهها توریست رخ داد، خواهیم بود.
سلفی همسر شهرام محمودی / تصاویر اینستاگرامی - علی لهراسبی، مهدی ماهانی و کامبیز دیرباز چند روز مانده به تعطیلات به پیشواز تفریحات تابستانی در ترکیه رفته اند. سلفی فرزاد حسنی با نیما کرمی، علیرضا جاوید نیا، مژده لواسانی، ژیلا صادقی و صبا راد در حاشیه مراسم یادبود زنده یاد مهران دوستی.
فیلم/ توضیحات مجری زن درباره روزه‌خواری در آنتن زنده - صبا راد مجری برنامه «به خانه بر‌می‌گردیم» که در برنامه زنده تلویزیون به طور ناخواسته مزه غذایی را چشید، توضیحاتی در این خصوص ارائه کرد.
جنجال کلیپ هسته‌ای «تتلو» / ویدئو - تصاویر حرفه‌ای و قاب‌های هوشمندانه و کارگردانی درستی که در یک کلیپ با مضمون انرژی هسته‌ای دیده می‌شود، هم به لحاظ ساختار و هم از نگاه مضمون اتفاق خوبی محسوب می‌شود، اما اینکه کلیپ انرژی هسته‌ای را چه کسی خوانده بسیار جالب است!
رونمایی از فاجعه ملی در یک مسابقه تلویزیونی / فیلم - مسابقه تلویزیونی «ثانیه ها» که از شبکه دوم سیما پخش می شود، سطح پایین اطلاعات عمومی و سرانه مطالعه در کشور را به نمایش گذاشت. هر یک از شرکت کنندگان در این مسابقه، نماینده هزاران نفر از افراد جامعه هستند که اطلاعات عمومی آنها در حد یک دانش آموز سال دوم ابتدایی است.
عکس جدید از مهناز افشار و دخترش / عکس - بعد از ازدواج پر سر و صدای مهناز افشار با یاسین رامین پسر محمدعلی رامین معاون مطبوعاتی دولت احمدی‌نژاد، این زوج جوان وارد ماجراجویی جدیدی شده‌اند.
مهران غفوریان و همسر در تعطیلات. - مارال فرجاد، نگین صدق گویا، سیاوش خیرابی و امین زندگانی در پشت صحنه سریال جدیدشان. رز رضوی در یک جشنواره خیریه در شیراز. امیر مهدی کیا و ساغر عزیزی در نمایی از سریال معمای شاه در نقش محمدرضا شاه و فرح پهلوی.
در جستجوی همسر برای کاپیتان معروف ! - مجله ایده آل عکس کاپیتان تیم ملی والیبال را با تیتر «در جست و جوی همسر برای کاپیتان معروف» کار کرده است.
اولین bmw i8 سه میلیاردی در ایران چپ کرد / عکس - تقریبا 1 ماه پیش بود به ورود یک خودروی بی‌ ام‌ دبلیو bmw i8 به ایران اشاره شده بود. این خودرو که جزء پیشرفته ترین خودروهای دنیا می باشد, زمانی که وارد ایران شد به دلیل خاص و تک بودن در کشورمان, قیمتی در حدود 3 میلیارد تومان پیدا کرد!!
پربازدیدها
اعطای وام کم بهره دولت به روستاییان و عشایر - معاون توسعه روستایی و مناطق محروم ریاست جمهوری از یرنامه ویژه دولت برای توسعه اقتصادی روستاها و مناطق محروم و عشایر خبر داد و گفت:وام کم بهره از سوی دولت به روستاییان و عشایر اعطا می شود.
مالک ارزهای آزادشده ایران کیست؟ - واقعیت این است که اکنون بالای 130 میلیارد دلار، امکان نقدینگی در کشور وجود دارد که فعلا دعوا سر این مسئله است که مالک آن چه کسی ادامه...
کم رغبتی به خرید شمش متاثر از تداوم رکود/مازاد عرضه مهمترین شاخصه معاملات بازار فولاد - نقدینگی بسیار ضعیف شرکت‌های فولادی و چشم‌انداز نه چندان روشن این صنعت مبنی بر اینکه چه زمانی از رکود خارج خواهد شد موجب شده تا فروش اعتباری فولاد در بازار بیش از گذشته قوت گیرد و در عین حال قدرت چانه‌زنی روی قیمت نهایی محصول نیز در اختیار خریداران باشد.
اوج‌گیری جنگ قدرت میان طالبان پس از انتشار خبر مرگ ملاعمر - درحالیکه هنوز سرنوشت مرگ ملاعمر در هاله‌ای از ابهام است، جنگ قدرت در میان سرکرده‌های گروه تروریستی طالبان اوج گرفته است.
وکیل آمریکایی: آمریکا در ساخت زندان گوانتانامو از هیچ قاعده‌ای تبعیت نکرده است - وکیل زندانیان گوانتانامو به‌تازگی همزمان با انتشار اخباری مبنی بر وجود مواد سرطان‌زا در محیط این زندان، از بی‌برنامگی و بی‌نظمی آمریکا در ساخت این مکان خبر داد.
همیشه پای احمدی نژاد در میان است/ روضه خوانی، شکایت کشی و ایجاد دو قطبی کاذب در فضای پسا مذاکرات هسته‌ای چه معنایی دارد؟ - پس از پایان مذاکرات هسته‌ای دورانی بوجود آمد که ویژ‌گی های خاص خود را دارد. به اعتقاد بسیاری از کارشناسان حوزه مربوطه نه تنها سوت پایان مساله هسته‌ای ایران به صدا در نیامده است بلکه دوران حساستری در زمینه مراودات سیاسی ایران باجهان بین الملل بوجود آمده است که نیازمند عزم سیاسی قوی و یکپارچگی داخلی در برابر این مهم است.
سنگ بزرگ یک هنرمند - اکبر عبدی در ادامه موفقیت فراگیر و بی‌چون و چرایش در دهه 60 از برنامه «هزار برگ و هزار رنگ» در یکی از بهترین ساعت‌های پخش در هفته سردرآورد. یعنی ...
افشارزاده: فردی که مقابل باشگاه استقلال خودسوزی کرد، تحریک شده بود - خبرگزاری تسنیم: مدیرعامل استقلال تاکید کرد فردی که مقابل این باشگاه اقدام به خودسوزی کرده، تحریک شده بود.
هویت شهدای حمله صهیونیست‌ها به قنیطره مشخص شد + تصاویر - خبرگزاری تسنیم: هویت شهدای حمله رژیم صهیونیستی به قنیطره واقع در مرز بین سوریه و لبنان مشخص شد.
قیمت طلا منتظر تصمیم فدرال رزرو - سرمایه‌گذاران و دست‌اندرکاران بازار طلا در حال پیگیری اخبار مربوط به نشست فدرال رزرو هستند تا نشانه‌های بیشتری در مورد زمان افزایش نرخ بهره پیدا کنند. در این شرایط طلا هنوز نتوانسته است از کمترین میزان قیمت خود در 5.5 سال اخیر فاصله زیادی بگیرد.