ویستا مرجع مهمترین عناوین خبری / دوشنبه ۶ مرداد ۱۳۹۳ / Monday, 28 July, 2014

خواجوی کرمانی

کمال‌الدين ابوالعطا محمودبن على بن محمود مرشدى کرمانى عارف بزرگ و شاعر استاد ايران در قرن هشتم هجرى است. نسبت مرشدى به سبب انتساب او به فرقهٔ مرشديه يعنى پيروان شيخ ابواسحق کازرونى است. بعضى از تذکره‌نويسان به او عنوان‌هاى 'نخلبند‌ شعرا' و 'خلاق‌المعاني' و 'ملک‌الفضلا' نيز داده‌اند. تخلص او در همهٔ شعرهايش 'خواجو' است که خود مصغر خواجه و اين تصغير از باب تحبيب است. ولادت شاعر به تصريح خودش به سال ۶۸۹ هـ اتفاق افتاده است.
وى که از خانواده‌اى سرشناس در کرمان بود دوران کودکى را در آن شهر گذرانيد و سپس سفرهاى طولانى به حجاز و شام و بيت‌المقدس و عراق عجم و عراق عرب و مصر و بعضى از بندرهاى خليج‌فارس کرد و در اين سفرها توشه‌ها از دانش و تحقيق اندوخت. خواجو چندگاهى در بغداد اقامت گزيد و در سال ۷۳۲ هـ مثنوى هماى و همايون را به‌نام سلطان ابوسعيد و وزيرش غياث‌الدين محمد در آن شهر به انجام رسانيد و در سال ۷۳۶ به ايران بازگشت اما چون ابوسعيد بهادرخان را مقتول يافت و غياث‌الدين محمد هم مدتي، پس از ورود خواجو به‌دست مخالفانش به قتل رسيد و خواجو به قول خود سلطانيهٔ بى‌سلطان را لايق اقامت نديد(۱) به اصفهان رفت و پس از چندى اقامت، از آنجا به کرمان و فارس سفر کرد و در پناه خاندان اينجو على‌الخصوص در ظل عنايت شاه شيخ ابواسحق درآمد و در حالى‌که رقيب او امير مبارزالدين را نيز مدح مى‌گفت مدتى به رفاه گذرانيد تا بدرود حيات گفت.
(۱). از آن خواجو ازين منزل سفر کرد که سلطانيه بى‌سلطان نخواهد
خواجو پسرى داشته است به‌نام مجيرالدين ابوعلى سعيد که از او در منظومهٔ کمال‌نامه که به‌سال ۷۴۴ سروده است نام مى‌برد. وى غير از پيران گذشته (شيخ ابواسحق کازرونى م ۴۲۶ و سيف‌الدين باخرزى م ۶۵۸) عدهٔ کثيرى از بزرگان و معروفان عهد خود را مدح کرده است که از آن جمله امين‌الدين بليانى و شيخ علاءالدولهٔ سمنانى و از پادشاهان سلطان ابوسعيد بهادر (م ۷۳۶)، اَرپاگاون (م ۷۲۶)، شيخ حسن ايلکانى (م ۷۵۷) جلا‌ل‌الدين شاه مسعود اينجو (م ۷۳۶)، خواجه تاج‌الدين احمدبن على عراقى وزير امير مبارزالدين، خواجه بهاءالدين محمود يزدى و خواجه شمس‌الدين محمد صاين از همه معروف‌تر هستند از اين ميان خواجو نسبت به شيخ‌الاسلام امين‌الدين بليانى و شيخ علاءالدولهٔ سمنانى ارادت بسيار مى‌ورزيد و ظاهراً مدتى در خانقاه شيخ‌ علاءالدوله اقامت گزيد و به گرد‌آورى ديوان او همت گماشت و چون به فرقهٔ مرشديه اختصاص داشت و از پيروان شيخ امين‌الدين بليانى بود نسبت به اين شاعر عارف که ذکرش گذشت عشق مى‌ورزيد.
از ميان معاصران خواجو، حافظ از همه مشهورتر است. خواجو، که به سال و تجربت شاعرى بر خواجه تقدم داشت، در مدتى که مقيم شيراز بود مانند دوستى که سمت رهبر داشته باشد بر انديشهٔ حافظ پرتو تعليم افگنده بود و به‌همين سبب است که در ديوان خواجهٔ شيراز بيت‌هاى بسيارى را مى‌بينيم که به تقليد يا به استقبال از غزل‌هاى خواجو ساخته و يا گاه معنى و لفظى از او اقتباس کرده است (رجوع شود به مقدمهٔ ديوان خواجو به قلم آقاى احمد سهيلى خوانساري، ص ۴۷ تا ۵۴.).
مرگ خواجو در حدود سال ۷۵۰ هـ و گويا در شيراز اتفاق افتاد و گور او در تنگ الله‌اکبر شيراز نزديک دروازهٔ قرآن واقع است.
   آثار خواجو
آثار خواجو متعدد و کليان او مفصل و از هر حيث سزاوار دقت و شايان اهميت است. وى که سرودن شعر را از اوان جوانى آغاز کرد تا پايان حيات به آفرينش آثار منظوم و منثور خود سرگرم بود. مجموعهٔ شعرهايش متجاوز از چهل هزار بيت است. وى در دوران زندگانيش به اشارهٔ تاج‌الدين احمد وزير و به دستيارى جمعى از محرران به جمع‌آورى و تدوين شعرهاى خود پرداخت. ديوان خواجو که به دو بخش 'صنايع‌الکمال' و 'بدايع‌الجمال' تقسيم شده است مشتمل بر انواع قصيده، غزل، قطعه، ترجيع، ترکيب، مثنوى و رباعى است. قصيده‌هاى خواجو در مدح و گاه در وعظ و بخشى از آنها در منقبت بزرگان دين است. مثنوى‌هاى شش‌گانهٔ او که خواجو در سرودن آنها به نظامى و فردوسى نظر داشته عبارتست از:
۱. سام‌نامه که منظومه‌اى است حماسى و عشقى به بحر متقارب مثمن مقصور يا محذوف و به تقليد از شاهنامهٔ فردوسى ساخته شده و راجع است به سرگذشت سام نريمان. اين منظومه در حدود ۱۴۵۰۰ بيت دارد و شاعر آن را به‌نام ابوالفتح مجدالدين محمود وزير ساخته است.
۲. هماى و همايون و آن مثنوئى است عاشقانه در داستان عشق همايون با هماى دختر فغفور چين به بحر متقارب که خواجو آن را به سال ۷۳۲ هجرى در ۴۴۰۷ بيت به پايان رسانيد و به‌نام شمس‌الدين صاين و فرزندش عميدالملک رکن‌الدين کرد.
۳. گل و نوروز که منظومه‌اى است به بحر هزج مسدس محذوف يا مقصور در عشق شاهزاده‌اى نوروز نام با 'گل' دختر پادشاه روم که خواجو آن را به سال ۷۴۲ در ۵۳۰۲ بيت و براى نظيره‌سازى در برابر خسرو و شيرين نظامى سروده است.
۴. روضةالانوار که منظومه‌اى است به يکى از متفرعات به بحر سريع (مفتعلن مفتعلن فاعلن - يا: فاعلان) و خواجو آن را به پيروى از مخزن‌الاسرار نظامى در اندکى بيش از دو هزار بيت به‌نام خواجو شمس‌الدين صاين ساخت و به‌سال ۷۴۳ به اتمام آورد. موضوع اين منظومه اخلاق و عرفان و وصف حالى رسا از خود شاعر است.
۵. کمال‌نامه و آن منظومه‌اى است عرفانى در دوازده باب بر وزن سيرالعباد سنائى در ۱۸۴۹ بيت که خواجو آن را به ياد شيخ مرشد ابواسحق کازرونى آغاز و به‌نام شاه شيخ ابواسحق اينجو به‌سال ۷۴۴ هـ ختم کرده است.
۶. گوهرنامه و آن منظومه‌اى است در ۱۰۲۲ بيت به بحر هزج مسدس مقصور يا محذوف که به‌سال ۷۴۶ هـ به اتمام رسيده است و شاعر آن را به‌نام امير مبارزالدين محمد و وزير او بهاءالدين محمود و در منقبت او و پدر و نياکانش ساخته است.
آثار ديگر خواجو عبارتست از مفاتيح‌القلوب که متخبى است از شعرهاى او، رسالةالباديه به نثر در سوانح سفر مکه، رسالهٔ سبع‌المثانى در مناظرهٔ شمشير و قلم، رسالهٔ مناظرهٔ شمس و سحاب به نثر.
   سبک و روش خواجو
خواجو بنابر روش اديبان زمان از بيشتر دانش‌ەاى عصر خود بهره داشت و در بعضى مانند نجوم و هيئت ذيفن بود. علوّ سخنش در قصيده و غزل و ديگر انواع شعر قدرت او را در سخنورى نشان مى‌دهد. با اين‌حال به اقتفاء استادان پيشين نيز مى‌پرداخت چنانکه در قصيده از سنائى و خاقانى و ظهير و در مثنوى از شيوهٔ نظامى و مثنوى‌گويان قرن هفتم و در غزل از سعدى پيروى کرده است و از اين بابت در جزو آن دسته از شاعران است که غزل‌هاى آنان در سير تحول غزل ميان سعدى و حافظ قرار داشته يعنى مضمون‌هاى عرفانى و اندرزى و حکمى را همراه با مضمون‌هاى عاشقانه دارد. وى در غزل قافيه‌ها و رديف‌هاى دشوار بسيار به‌کار برده است و با اين همه سخن او در آنها روان و دلپذير است و همين روانى و دلپذيرى سبب شده است تا برخى از ناقدان سخن، او را متتبع غزل‌هاى سعدى و حتى دزد آنها بنامند. قسمتى از قصيده‌هاى خواجو در زهد و وعظ و قسمتى در توحيد و نعت و بعضى در منقبت بزرگان دين و برخى از آنها شامل مطلب‌هاى انتقادى و مطايبه است. وى به شيوهٔ نظامى به نظم ساقى‌نامه نيز مبادرت جست.


همچنین مشاهده کنید


همچنین سایر کاربران این صفحات را هم دیده‌اند
صنعت توریسم    فهرست موضوعی و تشریحی جاذبه های ایران    جاذبه های تاریخی    کتیبه ها، سنگ نبشته ها و نقوش   
بانک و بیمه    بیمه    حقوق بیمه    آثار حقوقى بيمه هاى مهندسى    انواع بيمه هاى مهندسى   
جامعه شناسی    مبانی و مفاهیم پایه در جامعه شناسی    فرهنگ   
باستان شناسی    آثار، بقایا و تمدن های باستانی در ایران    آثار و بقایای تمدن چشمه علی   
شعر و ادب    امیر خسرو دهلوی    گزیده اشعار    غزلیات   
ارتباطات    روانشناسی اجتماعی    روانشناسی محیط    مرزهای بین خود و دیگران    رفتار قلمروی   
بانک و بیمه    حقوق تجارت    اسناد    تعریف اسناد    اسناد تجارتی    انواع اسناد تجارتی    چک   
شعر و ادب    مولوی    دیوان شمس    غزلیات   
راهنمای بهداشت و سلامت    بهترین روشهای استفاده از مراقبت پزشکی    معاینهٔ بالینی ادواری   
شعر و ادب    بهار    گزیده اشعار    غزلیات   


کلمات در حال جستجو
طلا    سکه    ارز    بازار    نقشه    داعش    مطالعات جنگ    صف    کامیون    ترکیه    ایران    سوخت    بانک جهانی    ایرانیان    درآمد    عید فطر    امامت    رهبر انقلاب    بوکوحرام    نخست وزیر    زن    ربودن   




خلاصه رسانه‌ها
رایزنی روحانی و اردوغان درباره فلسطین/ پیشنهاد ایران به ترکیه برای کمک به غزه - حسن روحانی رئیس جمهور در تماس تلفنی با نخست وزیر ترکیه تاکید کرد: اگر قاهره زمینه همکاری و کالارسانی را فراهم کند، تهران و آنکارا می توانند برای جمع آوری و ارسال کمک های ...
بیان حکم شرعی رؤیت هلال/ آیت الله بهجت یکبار عید فطر را غیر از نظر آقا اعلام کردند - آیت الله قرهی درباره رویت هلال ماه شوال گفت: اگر برخی از مراجع برای خودشان یا مثلاً بعضی مقلدین عید غدیر را از اعلان مقام معظم رهبری متفاوت اعلام کنند، تصور نکنیم که ...
معرفی هیات انتخاب بخش پژوهش جشنواره تئاتر کودک  - هیات انتخاب بخش پژوهش بیست و یکمین جشنواره بین المللی تئاتر کودک و نوجوان همدان معرفی شد.
جدول قیمت سکه و ارز روز دوشنبه منتشر شد - جدول قیمت انواع سکه و ارز در بازار روز دوشنبه منتشر شد.
ادامه مرحله اول داوری جشن سینمای ایران تا 15 مردادماه - دومین جلسه شورای سیاست گذاری شانزدهمین جشن سینمای ایران شامگاه 5 مردادماه برگزار و طی آن اعلام شد مرحله اول داوری جشن تا 15 مردادماه ادامه خواهد داشت.
چرا اهل سنت خلیفه خودخوانده را تحویل نگرفتند؟ - خلافت خودخوانده ابوبکر البغدادی در آستانه به پایان رساندن اولین ماه خود است. با وجود تصرف بخش‌هایی از خاک عراق و سوریه توسط نیروهای خلیفه و ایجاد برخی نهادهای حکومتی، خلیفه نتوانسته برای خود مشروعیتی کسب کند و در نگاه عموم مسلمانان بیشتر سرکرده یک گروه خونخوار و ظالم دانسته می‌شود تا حتی یک خلیفه ظالم.
متن صریح بازیگر اسپانیایی در مورد غزه / باردم: از سکوت اتحادیه اروپا در مقابل فاجعه شرمسارم - سینما - بازیگر صاحب اسکار با انتشار متنی نگاه خود را به موضوع غزه و بی‌تفاوتی اتحادیه اروپا به اتفاقات منطقه بیان کرد.
حقیقی مراسم معارفه پنافیل را از دست داد/ ناراحتی رئیس باشگاه از غیبت سنگربان ایرانی - باشگاه پنافیل پرتغال امیدوار بود سنگربان ایرانی بتواند در مراسم رونمایی از اسپانسر جدید پیراهن این تیم حضور پیدا کند اما حقیقی این مراسم را از دست داد.
مالزی خواهان تحقیق درباره محل سرنگونی هوایپمای مسافربری در اوکراین است - مالزی در تلاش برای تحقیق گروهی بین المللی درباره محل سرنگونی هوایپمای مسافربری در خاک اوکراین است.
تصمیم گیری نهایی برای استیضاح وزیر علوم به هفته آینده موکول شد - سخنگوی کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس گفت: تصمیم گیری نهایی برای استیضاح وزیر علوم بعد از جلسه بعدی وزیر و اعضای کمیته نظارت بر روند پیشرفت تعهدات وزیر علوم به استیضاح ...
اینجا خبری از عید نیست/عید شهید به جای عید فطر و نماز میت به جای نماز فطر - خبرگزاری مهر - گروه بین الملل: عید سعید فطر در نوارغزه امسال حال و هوایی دیگری دارد و به جای نماز فطر نماز میت خوانده می شود و عید فطر به عید شهید تغییر نام داده است.
آیا واگذاری ممیزی به ناشران قانونی است؟ - ماجرای واگذاری ممیزی به ناشران که علی جنتی در اولین اظهارات خود، آن را یکی از برنامه‌های اصلی وزارتخانه متبوعش عنوان کرده بود، با آئین‌نامه جدید هیئت نظارت بر ضوابط نشر، ...
تالار مولوی برای تعمیراتش 290 میلیون تومان دریافت کرد - در مراسم افطاری که با حضور مسئولان و هنرمندان و به شکل مراسم گلریزان برای تالار مولوی برگزار شد، 290 میلیون تومان برای بازسازی این سالن کمک شد.
کنسرت «چرا رفتی» همایون شجریان تمدید شد/ اجرای دوئت گیتار کلاسیک در نیاوران - تمدید کنسرت همایون شجریان و برگزاری دوئت گیتار کلاسیک در نیاوران از مهمترین اخبار امروز در حوزه موسیقی است.
چراغ «شهر موش‌ها» مراسم را روشن کرد/ برجی در تهران سالن تئاتر می‌شود - مراسم رونمایی پوستر پانزدهمین جشنواره بین‌المللی تئاتر عروسکی تهران - مبارک 5 مردادماه در مکانی که به صورت یک ساله و با حمایت شهرداری منطقه یک تهران در اختیار دبیرخانه ...
فخیم‌زاده: «فوق سری» پلیسی و طنز است - مهدی فخیم‌زاده با اعلام کلید خوردن جدیدترین سریالش با عنوان «فوق سری» همزمان با عید فطر، گفت: این سریال، پلیسی است، اما با محتوای طنز ساخته خواهد شد.
برای مولوی گلریزان نگیرید! - مراسم افطاری تالار مولوی با اهدای کمک‌های مالی از سوی برخی مدیران فرهنگی برای تعمیرات این تالار برگزار شد که این امر از سوی برخی میهمانان به عنوان گلریزان تلقی شد.
این 600 نفر می‌توانند دودمان را دود بدهند! - خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) - طنز روز
رونمایی از پوستر جشنواره عروسکی/ برومند: خانه استیجاری تئاتر عروسکی دائمی شود - تئاتر - مرضیه برومند، حمید جبلی، حسین طاهری و ... شامگاه روز گذشته ۵ امرداد در خانه تئاتر عروسکی، از پوستر شانزدهمین جشنواره عروسکی رونمایی کردند.
ماجرای «نکو-قلعه» میخ دیگری برتابوت فوتبال ایران+ویدئو - . حتی اگر همین حرف قلعه‌نویی هم صحت داشته باشد دیگر چه نیازی به آوردن برهان برای فساد ساختاری در فوتبال ایران. فوتبالی که رئیس فدراسیونش به تیم بازیکن تحمیل می‌کند دیگر چه انتظاری از دلالان محترم می‌توان داشت.(البته کفاشیان هم حرف‌های قلعه‌نویی را تکذیب کرده تا بازار تکذیب‌ها داغ داغ باشد)
ویژگی‌های نماینده قوه مقننه درهیات نظارت بر مطبوعات/ حضرتی: هیات نظارت با یک انتخاب زیر و رو نمی‌شود - رسانه - مدیرمسئول روزنامه «اعتماد» آزادی مجلس را نکته‌ای بسیار مهم دانست که حتی وقتی پای نگرانی در مورد آینده مطبوعات به میان می‌آید نباید تهدید شود.
ویژگی‌‌های نماینده قوه مقننه در هیات نظارت/ مهاجری: حتما باید فرد مستقلی در هیات نظارت حضور یابد - رسانه - مسیح مهاجری مدیرمسئول روزنامه جمهوری اسلامی می‌گوید، حضور یک افراطی به عنوان نماینده قوه مقننه در هیات نظارت بر مطبوعات، اهانت به مطبوعاتی‌هاست.
رمضان و فطر در شعر فارسی؛ از شکوه شاعرانه کهن تا فراموشی مدرن - رمضان و عید فطر با وجود بازتاب گسترده در شعر کهن فارسی، در شعر زنده و جدی امروز ما، تقریباً به فراموشی نهاده شده است و نگارنده این سطور، هرچه به محفوظات خویش سر می‌كشد، ...
اطلاعات نادرست خودروسازان علت افزایش قیمت خودرو بود/ امکان کاهش قیمت خودرو تا 30 درصد - ارائه اطلاعات نادرست خودروسازان به شورای رقابت علت اصلی افزایش قیمت خودرو بود.
مردم آمریکا دیگر اوباما را نمی خواهند/وضعیت رامنی و کلینتون از آقای تغییر بهتر است - نتایج یک نظرسنجی جدید در آمریکا نشان می دهد که اگر رقابت های ریاست جمهوری سال 2012 میلادی این کشور، همین امروز مجددا برگزار شود "باراک اوباما" با اختلاف 9 درصد نتیجه را ...
نماز عید فطر به امامت رهبر معظم انقلاب اقامه می شود - نماز پرشکوه عید سعید فطر ساعت ۸ و ۳۰ دقیقه سه‌شنبه، ۷ مرداد ۱۳۹۳، به امامت حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر معظم انقلاب اسلامی، در مصلای بزرگ امام خمینی (ره) تهران اقامه ...
هشدار رئیس مجلس درباره کاهش مقالات در پزشکی/ حاکم شدن شیوه کارمندی در دانشگاه‌های پزشکی - رئیس مجلس شورای اسلامی تاکید کرد: در کشورهای دیگر اگر استادی در دانشگاه نتواند به وظایف و پژوهش های خود به درستی عمل کند به دانشگاهی با رده علمی پایین تر منتقل می شود ...
عبادات رمضان با زکات فطره کامل می‌شود/ نظر مراجع تقلید درباره مبلغ زکات - قم - خبرگزاری مهر: ماه رمضان، ماه خودسازی فرد و اجتماع است و زکات با جدا کردن فرد از دلبستگی‌های مادی و حرکت به سوی کاهش فقر در جامعه در هر دو مسیر نقش دارد.
هدف‌گیری بنیان موسیقی ایران با طرح زوج و فرد کردن کنسرت‌ها - باید پذیرفت دفتر موسیقی از قدرت مطلق برای حفظ ساختار تاریخی کنسرت‌ها برخوردار نیست و ممکن است دیر یا زود تمامی کنسرت‌ها با جداسازی همراه شوند؛ اتفاقی که اگر با ورود جدی وزیر فرهنگ و ارشاد و حتی مقامات ارشدتر همراه نشود و توقع داشت که دفتر موسیقی مانعش شود، تحققش دور از انتظار نیست و عملاً به منزله پایان اجراهای زنده موسیقیایی در کشور خواهد بود.
آمادگی کامل پلیس راهور برای برگزاری نماز عید فطر/ درخواست پلیس از ساکنان مناطق اطراف مصلی - رئیس پلیس راهور تهران بزرگ گفت: ماموران راهنمایی و رانندگی طی دو مرحله از ساعت 12 امشب پاکسازی منطقه از خودروهای مزاحم و استقرار خودروهای نمازگزاران را در محل های پیش ...


بیشترین بازدیدها - سرویس خبر
Copyright © 2008 - 2014 vista.ir. All Rights Reserved