ویستا مرجع مهمترین عناوین خبری / پنج شنبه ۳۰ مرداد ۱۳۹۳ / Thursday, 21 August, 2014 /

خواجوی کرمانی

کمال‌الدين ابوالعطا محمودبن على بن محمود مرشدى کرمانى عارف بزرگ و شاعر استاد ايران در قرن هشتم هجرى است. نسبت مرشدى به سبب انتساب او به فرقهٔ مرشديه يعنى پيروان شيخ ابواسحق کازرونى است. بعضى از تذکره‌نويسان به او عنوان‌هاى 'نخلبند‌ شعرا' و 'خلاق‌المعاني' و 'ملک‌الفضلا' نيز داده‌اند. تخلص او در همهٔ شعرهايش 'خواجو' است که خود مصغر خواجه و اين تصغير از باب تحبيب است. ولادت شاعر به تصريح خودش به سال ۶۸۹ هـ اتفاق افتاده است.
وى که از خانواده‌اى سرشناس در کرمان بود دوران کودکى را در آن شهر گذرانيد و سپس سفرهاى طولانى به حجاز و شام و بيت‌المقدس و عراق عجم و عراق عرب و مصر و بعضى از بندرهاى خليج‌فارس کرد و در اين سفرها توشه‌ها از دانش و تحقيق اندوخت. خواجو چندگاهى در بغداد اقامت گزيد و در سال ۷۳۲ هـ مثنوى هماى و همايون را به‌نام سلطان ابوسعيد و وزيرش غياث‌الدين محمد در آن شهر به انجام رسانيد و در سال ۷۳۶ به ايران بازگشت اما چون ابوسعيد بهادرخان را مقتول يافت و غياث‌الدين محمد هم مدتي، پس از ورود خواجو به‌دست مخالفانش به قتل رسيد و خواجو به قول خود سلطانيهٔ بى‌سلطان را لايق اقامت نديد(۱) به اصفهان رفت و پس از چندى اقامت، از آنجا به کرمان و فارس سفر کرد و در پناه خاندان اينجو على‌الخصوص در ظل عنايت شاه شيخ ابواسحق درآمد و در حالى‌که رقيب او امير مبارزالدين را نيز مدح مى‌گفت مدتى به رفاه گذرانيد تا بدرود حيات گفت.
(۱). از آن خواجو ازين منزل سفر کرد که سلطانيه بى‌سلطان نخواهد
خواجو پسرى داشته است به‌نام مجيرالدين ابوعلى سعيد که از او در منظومهٔ کمال‌نامه که به‌سال ۷۴۴ سروده است نام مى‌برد. وى غير از پيران گذشته (شيخ ابواسحق کازرونى م ۴۲۶ و سيف‌الدين باخرزى م ۶۵۸) عدهٔ کثيرى از بزرگان و معروفان عهد خود را مدح کرده است که از آن جمله امين‌الدين بليانى و شيخ علاءالدولهٔ سمنانى و از پادشاهان سلطان ابوسعيد بهادر (م ۷۳۶)، اَرپاگاون (م ۷۲۶)، شيخ حسن ايلکانى (م ۷۵۷) جلا‌ل‌الدين شاه مسعود اينجو (م ۷۳۶)، خواجه تاج‌الدين احمدبن على عراقى وزير امير مبارزالدين، خواجه بهاءالدين محمود يزدى و خواجه شمس‌الدين محمد صاين از همه معروف‌تر هستند از اين ميان خواجو نسبت به شيخ‌الاسلام امين‌الدين بليانى و شيخ علاءالدولهٔ سمنانى ارادت بسيار مى‌ورزيد و ظاهراً مدتى در خانقاه شيخ‌ علاءالدوله اقامت گزيد و به گرد‌آورى ديوان او همت گماشت و چون به فرقهٔ مرشديه اختصاص داشت و از پيروان شيخ امين‌الدين بليانى بود نسبت به اين شاعر عارف که ذکرش گذشت عشق مى‌ورزيد.
از ميان معاصران خواجو، حافظ از همه مشهورتر است. خواجو، که به سال و تجربت شاعرى بر خواجه تقدم داشت، در مدتى که مقيم شيراز بود مانند دوستى که سمت رهبر داشته باشد بر انديشهٔ حافظ پرتو تعليم افگنده بود و به‌همين سبب است که در ديوان خواجهٔ شيراز بيت‌هاى بسيارى را مى‌بينيم که به تقليد يا به استقبال از غزل‌هاى خواجو ساخته و يا گاه معنى و لفظى از او اقتباس کرده است (رجوع شود به مقدمهٔ ديوان خواجو به قلم آقاى احمد سهيلى خوانساري، ص ۴۷ تا ۵۴.).
مرگ خواجو در حدود سال ۷۵۰ هـ و گويا در شيراز اتفاق افتاد و گور او در تنگ الله‌اکبر شيراز نزديک دروازهٔ قرآن واقع است.
   آثار خواجو
آثار خواجو متعدد و کليان او مفصل و از هر حيث سزاوار دقت و شايان اهميت است. وى که سرودن شعر را از اوان جوانى آغاز کرد تا پايان حيات به آفرينش آثار منظوم و منثور خود سرگرم بود. مجموعهٔ شعرهايش متجاوز از چهل هزار بيت است. وى در دوران زندگانيش به اشارهٔ تاج‌الدين احمد وزير و به دستيارى جمعى از محرران به جمع‌آورى و تدوين شعرهاى خود پرداخت. ديوان خواجو که به دو بخش 'صنايع‌الکمال' و 'بدايع‌الجمال' تقسيم شده است مشتمل بر انواع قصيده، غزل، قطعه، ترجيع، ترکيب، مثنوى و رباعى است. قصيده‌هاى خواجو در مدح و گاه در وعظ و بخشى از آنها در منقبت بزرگان دين است. مثنوى‌هاى شش‌گانهٔ او که خواجو در سرودن آنها به نظامى و فردوسى نظر داشته عبارتست از:
۱. سام‌نامه که منظومه‌اى است حماسى و عشقى به بحر متقارب مثمن مقصور يا محذوف و به تقليد از شاهنامهٔ فردوسى ساخته شده و راجع است به سرگذشت سام نريمان. اين منظومه در حدود ۱۴۵۰۰ بيت دارد و شاعر آن را به‌نام ابوالفتح مجدالدين محمود وزير ساخته است.
۲. هماى و همايون و آن مثنوئى است عاشقانه در داستان عشق همايون با هماى دختر فغفور چين به بحر متقارب که خواجو آن را به سال ۷۳۲ هجرى در ۴۴۰۷ بيت به پايان رسانيد و به‌نام شمس‌الدين صاين و فرزندش عميدالملک رکن‌الدين کرد.
۳. گل و نوروز که منظومه‌اى است به بحر هزج مسدس محذوف يا مقصور در عشق شاهزاده‌اى نوروز نام با 'گل' دختر پادشاه روم که خواجو آن را به سال ۷۴۲ در ۵۳۰۲ بيت و براى نظيره‌سازى در برابر خسرو و شيرين نظامى سروده است.
۴. روضةالانوار که منظومه‌اى است به يکى از متفرعات به بحر سريع (مفتعلن مفتعلن فاعلن - يا: فاعلان) و خواجو آن را به پيروى از مخزن‌الاسرار نظامى در اندکى بيش از دو هزار بيت به‌نام خواجو شمس‌الدين صاين ساخت و به‌سال ۷۴۳ به اتمام آورد. موضوع اين منظومه اخلاق و عرفان و وصف حالى رسا از خود شاعر است.
۵. کمال‌نامه و آن منظومه‌اى است عرفانى در دوازده باب بر وزن سيرالعباد سنائى در ۱۸۴۹ بيت که خواجو آن را به ياد شيخ مرشد ابواسحق کازرونى آغاز و به‌نام شاه شيخ ابواسحق اينجو به‌سال ۷۴۴ هـ ختم کرده است.
۶. گوهرنامه و آن منظومه‌اى است در ۱۰۲۲ بيت به بحر هزج مسدس مقصور يا محذوف که به‌سال ۷۴۶ هـ به اتمام رسيده است و شاعر آن را به‌نام امير مبارزالدين محمد و وزير او بهاءالدين محمود و در منقبت او و پدر و نياکانش ساخته است.
آثار ديگر خواجو عبارتست از مفاتيح‌القلوب که متخبى است از شعرهاى او، رسالةالباديه به نثر در سوانح سفر مکه، رسالهٔ سبع‌المثانى در مناظرهٔ شمشير و قلم، رسالهٔ مناظرهٔ شمس و سحاب به نثر.
   سبک و روش خواجو
خواجو بنابر روش اديبان زمان از بيشتر دانش‌ەاى عصر خود بهره داشت و در بعضى مانند نجوم و هيئت ذيفن بود. علوّ سخنش در قصيده و غزل و ديگر انواع شعر قدرت او را در سخنورى نشان مى‌دهد. با اين‌حال به اقتفاء استادان پيشين نيز مى‌پرداخت چنانکه در قصيده از سنائى و خاقانى و ظهير و در مثنوى از شيوهٔ نظامى و مثنوى‌گويان قرن هفتم و در غزل از سعدى پيروى کرده است و از اين بابت در جزو آن دسته از شاعران است که غزل‌هاى آنان در سير تحول غزل ميان سعدى و حافظ قرار داشته يعنى مضمون‌هاى عرفانى و اندرزى و حکمى را همراه با مضمون‌هاى عاشقانه دارد. وى در غزل قافيه‌ها و رديف‌هاى دشوار بسيار به‌کار برده است و با اين همه سخن او در آنها روان و دلپذير است و همين روانى و دلپذيرى سبب شده است تا برخى از ناقدان سخن، او را متتبع غزل‌هاى سعدى و حتى دزد آنها بنامند. قسمتى از قصيده‌هاى خواجو در زهد و وعظ و قسمتى در توحيد و نعت و بعضى در منقبت بزرگان دين و برخى از آنها شامل مطلب‌هاى انتقادى و مطايبه است. وى به شيوهٔ نظامى به نظم ساقى‌نامه نيز مبادرت جست.


همچنین مشاهده کنید


همچنین سایر کاربران این صفحات را هم دیده‌اند
شعر و ادب    فردوسی    شاه نامه    منوچهر   
شعر و ادب    محتشم کاشانی    دیوان اشعار    غزلیات   
رشته های ورزشی    دو و میدانی    آموزش    تکنیک ها    پیاده روی    ویژگیهای تکنیکی پیاده روی   
صنعت توریسم    فهرست موضوعی و تشریحی جاذبه های ایران    جاذبه های مذهبی    امام زاده ها و بقعه ها   
شعر و ادب    شهریار    غزلیات   
باستان شناسی    آثار، بقایا و تمدن های باستانی در ایران    آثار و بقایای باستانی قبل از دوران اولیه کشاورزی   
کشاورزی جنگلداری و شیلات    دامپروری    انواع دام    پرورش گوسفند    پشم (Wool)    انواع پشم   
شعر و ادب    مولوی    مثنوی معنوی    دفتر پنجم از کتاب مولانا قدس الله سره   
بازار و بازاریابی    بازار    انواع بازارها براساس سیستم تعیین قیمت و تخصیص منابع    بازار انحصار خالص   
دارو و درمان    درمان    جراحی    جراحی اعصاب و جراحی غدهٔ هیپوفیز    بیماری ها    عفونت های جراحی سیستم اعصاب مرکزی    آبسهٔ مغزی   


کلمات در حال جستجو
عملیات نظامی    آمریکا    گروگان    سوریه    خودرو    شورای رقابت    وزارت صنعت    کمیسیون صنایع    عراق    داعش    عملیات    مواد مخدر    قربانی    مرگ    روحانی    دولت    تبلیغات    لاریجانی    رییس جمهور    استیضاح    رحیمی    شهریور    حکم    سکه    طلا    ارز    قیمت    وزیر علوم    رئوزنامه ها    واکنش   




وقت بازنگری دوباره درباره تکفیری ها فرا رسیده است! - اسمش را هیچ‌کس نمی‌داند. چریک‌های کرد او را در کوه‌های «شنگال» یافته‌اند؛ تک‌وتنها. این اما تنها برشی از این تراژدی است. او در این آفتاب سوزان، بینایی‌اش را از دست داده و دیگر نمی‌بیند؛ نهادهای مدعی جهانی هم او را نمی‌بینند تا بار مسئولیت ما فزونی یابد؛ مثل تنفرمان از کشتاری که بیخ گوشمان در جریان است.
اکران ویژه «امروز» و «فرشته ها با هم می آیند» در ایام شهادت امام صادق(ع) ‏ - علیرغم تعطیلی سینماهای کشور در روزهای پنجشنبه و جمعه، اکران دو فیلم «امروز» و «فرشته‌ها با هم می‌آیند» در سینماهای ‏نمایش دهنده آنها ادامه می یابد. ‏
تعطیلی خانه هنرمندان و تماشاخانه ایرانشهر به مناسبت ایام شهادت - سالن­های تماشاخانه ایرانشهر روز جمعه 31 مردادماه، اجرا نخواهند داشت.
واکنش متفاوت روحانی به رای عدم اعتماد مجلس به فرجی‌دانا - نکته مهم در مورد روحانی این است که وی اولین رئیس‌جمهور ایران است که پیش از این به عنوان نماینده مجلس شاهد استیضاح وزیر و رای عدم اعتماد مجلس به آنها بوده است. در جریان بیست سال نمایندگی مردم سمنان و تهران در مجلس، روحانی شاهد استیضاح نه وزیر و برکناری فاضل وزیر بهداشت دولت روحانی و عبدالله نوری وزیر کشور دولت خاتمی بوده است.
38 هزار بلیت فروخته شده برای این کنسرت نشانه چیست؟ - آلبوم «نه فرشته‌ام، نه شیطان» که در استودیوهای ام دی ام استانبول، راسل لس آنجلس، فانتزی برکلی و استودیوهای شمس و بل تهران ضبط و توسط «تهمورس پورناظری» و «دیوید گارنر» تنظیم شده، «شجاعت حسین خان» استاد نامدار ساز سیتار اشاره کرد که در آلبوم افسانه شو هم با تهمورث پورناظری همکاری کرده بود، «پدروائو ستاچه» نوازنده سازهای بادی و «جیمی جانسون» نوازنده گیتار باس از دیگر هنرمندانی هستند
خودرو‌سازی‌ها نمی‌توانند با عوام‌فریبی سر نمایندگان کلاه بگذارند - نخست اینکه این کاهش قیمت شامل همه خودرو‌ها نبوده‌ و شمار محدود و ناچیزی کاهش قیمت یافته‌اند. البته درست است که این یک عقب‌‌نشینی در مقابل مجلس است، ولی کامل نیست. این یک عقب‌نشینی تاکتیکی است. این کاهش قیمت به هیچ وجه عملیاتی نیست، دوم آنکه خودرو‌سازان باید هزینه‌های بیهوده‌ خود را کم کرده و کیفیت را بالا ببرند و قیمت‌ها را متعادل نگاه دارند.
عکس یادگاری با کپل و پسرش در جشن «شهر موشها» - جشن بزرگ فیلم «شهر موشها 2» با حضور پرشور کودکان به همراه خانواده‌هایشان در برج میلاد تهران برگزار شد و این فیلم در میان استقبال حاضران به روی پرده رفت.
نشان فرهنگی کشور به سلیم موذن زاده اردبیلی اهدا شد - اردبیل – خبرگزاری مهر: نشان فرهنگی کشور از سوی رئیس جمهور به پاس نیم قرن فعالیت در عرصه مداحی و دینی به سلیم موذن زاده اردبیلی مداح اهل بیت(ع) اهدا شد.
گزارش وزارت دفاع آمریکا درباره استراتژی نظامی ایران - وزارت دفاع آمریکا"پنتاگون "در گزارشی محرمانه به کنگره آمریکا تاکید کرد که سیاست نظامی ایران کاملا دفاعی و بازدارنده ومبتنی بر سازوکارهای دیپلماتیک است.
اجرای تئاتر و کنسرت های موسیقی امروز و فردا تعطیل است - مجموع اجراهای تئاتر و کنسرت های موسیقی و کلیه برنامه های هنری که زیر نظر معاونت هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که روی صحنه هستند پنجشنبه 30 و جمعه 31 مردادماه به مناسب ...
رئیس جمهور اردبیل را به مقصد تهران ترک کرد - اردبیل- خبرگزاری مهر: حسن روحانی رئیس جمهور کشورمان پس از پایان سفر یک و نیم روزه خود به استان اردبیل، این استان را به مقصد تهران ترک کرد.
جایزه طلایی بهترین فیلم جهان اسلام به موزه امام(ره) اهدا شد - کارگردان فیلم «تاج محل» جایزه طلایی بهترین فیلم جهان اسلام را که از جشنواره بین المللی مالزی دریافت کرده بود در دیداری با حجت الاسلام سیدحسن خمینی به موزه حفظ و نشر آثار ...
ديدن امام صادق(ع) انسان را به ياد آخرت مى انداخت و شنيدن سخنش باعث پارسايى در دنيا مى شد - یکی از یاران امام صادق(ع) گفته با ایشان به سفر حج رفتم در بين راه زير درخت خرماى خشكى نشسته بوديم. فرمود: اى نخل ما را از آنچه خداوند به عنوان روزى بندگانش در تو قرار ...
آیا خطر تعلیق تنیس ایران را تهدید می‌کند؟ - سرپرست فدراسیون تنیس می‌گوید، تعلیق تنیس ایران از بیخ و بن شایعه است. هنوز ده روز هم نشده که مهدوی سرپرست فدراسیون تنیس شده‌ که برخی رسانه‌ها در آغاز هفته از تعلیق تنیس ایران به دلیل همین جابجایی سخن گفته بودند.
سرگردانی زائران بین فرودگاه مهرآباد و امام(ره) - رییس سازمان حج و زیارت تأکید کرد: در صورت فراهم شدن امکانات و تمهیدات لازم در فرودگاه امام (ره)،پروازهای حج به این فرودگاه منتقل می‌شود.
رسانه ملی حاضر نیست خدمات دولت را تبیین کند/ اجرای قانون اساسی برای خیلی ها خوشایند نیست - اردبیل – خبرگزاری مهر: رئیس جمهور با بیان اینکه دولت دست تنهاست، تاکید کرد که رسانه ملی حاضر نیست خدمات دولت را تبیین کند و خدمات دولت را برای مردم بگوید.
اظهار نظر رئیس جمهور بعد از استیضاح سنجیده بود/ تاکید بر حمایت از بسته پیشنهادی دولت - قم - خبرگزاری مهر: رئیس مجلس شورای اسلامی اظهارات رئیس جمهور بعد از جلسه استیضاح وزیر علوم را سنجیده توصیف کرد.
فرجی: پیش فروش بلیت «شهر موش‌ها 2» غیرقانونی است - سخنگوی شورای صنفی نمایش اعلام کرد که پیش فروش بلیت فیلم سینمایی «شهر موش‌ها 2» قبل از صدور حواله سینماها غیرقانونی است.
بچه مذهبی ها آستین بالا زدند/ مساجد سوژه فیلمسازی شدند - از قدیم الایام مساجد مهم ترین کانون های اجتماعی و فرهنگی در کشورمان بوده اند و حتی بسیاری از هنرمندان و نویسندگان انقلابی نیز از دل همین مساجد پا گرفته اند به همین منظور ...
رسانه از ارکان مهم مردم سالاری است/ مهم‌ترین چالش کشور حوزه اقتصاد است - قم - خبرگزاری مهر: رئیس مجلس شورای اسلامی رسانه را یکی از ارکان مهم مردم سالاری عنوان کرد و گفت: اگر جامعه بخواهد درک عمیقی از مردم سالاری دینی داشته باشد باید به ...
چه کسی مانع فیلمسازی درباره تکفیری‌ها و غزه می‌شود؟ - برخلاف برخی که همچنان در پی داستان کلاسیک و مدل‌های نخ نما هستند، ما کار ریشه‌ای کردیم و به کار منفعلانه اعتقاد ندارم و تصور می‌کنم با ساختارهای تازه می‌توان به خوبی هویت آنهایی که در پس حوادث منطقه هستند عیان کرد.
با عدم حضور رئیس جمهور در مجلس پشت وزیر خالی شد - سرانجام روز گذشته پس از سه ماه کش‌و‌قوس بین خانه ملت و دولت، وزیر علوم تحقیقات و فن‌آوری در مجلس شورای اسلامی استیضاح شد و نتوانست بار دیگر اعتماد مجلس به خود را جلب کند؛ اما این قضیه حاشیه‌هایی داشت که مهم‌ترین آن، حاضر نشدن رئیس‌جمهور در صحن علنی مجلس و دفاع از وزیر خود بود.
همکاری رهبران ادیان مختلف جهان ضروری است/ مواضع واتیکان صریح‌تر باشد - قم - خبرگزاری مهر: یکی از مراجع تقلید شیعیان در پیامی به پاپ فرانسیس رهبر کاتولیک های جهان تصریح کرد: ارتباط و همکاری بین رهبران ادیان مختلف جهان برای نجات جامعه بشری را ...
آیت الله موحدی کرمانی:حرکت مردم غزه جهاد فی سبیل الله است/ تخریب هزاران مسجد در سالیان متمادی - امام جمعه موقت تهران در تجمع ائمه جمعه و جماعات استان تهران خطاب به مردم غزه تأکید کرد: حرکت شما جهاد فی سبیل الله است و هدفی مقدس دارید و یاوری به نام الله دارید و دشمن ...
واکنش یک کانون دانشگاهی به برکناری فرجی دانا و سرپرستی نجفی - کانون دانشگاهیان ایران اسلامی در بیانیه ای نسبت به استیضاح رضا فرجی دانا وزیر سابق علوم، تحقیقات و فناوری و عدم رای اعتماد از طرف مجلس و انتصاب محمد علی نجفی به عنوان ...
با من از سیاست صحبت نکنید/ از پیروزی در مذاکرات هسته ای خوشحال می شوم - رضا کیانیان بازیگر سینما و تلویزیون که به تازگی بازی در سریال «عامل سوم» را شروع کرده است, می گوید بهتر است از او درباره سیاست سوال نشود بلکه از هنر بپرسند همانطور که ...
ساخت هر متر مسکن مهر 440 هزار تومان - قائم مقام وزیر راه و شهرسازی در امور مسکن مهر گفت: به طور متوسط برای ساخت هر متر مربع مسکن مهر 440 هزار تومان هزینه شده است.
«جیغ بنفش» در راه است - برگزیده شعرهای هوشنگ ایرانی به زودی منتشر می‌شود.
جدول زمانی جوایز سینمایی بافتا اعلام شد - آکادمی علوم و هنرهای سینمایی و تلویزیونی بریتانیا (بافتا) از هم اکنون آماده دریافت آثار سینمایی متقاضی حضور در جوایز سال 2015 است.
«کیت بلانش» و «کریستین بیل» به کتاب جنگل می‌روند - «کیت بلانش» و «کریستین بیل» نیز به جمع صداپیشگان انیمیشن اقتباسی «کتاب جنگل» پیوستند.


بیشترین بازدیدها - سرویس خبر
Copyright © 2008 - 2014 vista.ir. All Rights Reserved