شنبه ۵ اردیبهشت ۱۳۹۴ / Saturday, 25 April, 2015

خواجوی کرمانی

کمال‌الدين ابوالعطا محمودبن على بن محمود مرشدى کرمانى عارف بزرگ و شاعر استاد ايران در قرن هشتم هجرى است. نسبت مرشدى به سبب انتساب او به فرقهٔ مرشديه يعنى پيروان شيخ ابواسحق کازرونى است. بعضى از تذکره‌نويسان به او عنوان‌هاى 'نخلبند‌ شعرا' و 'خلاق‌المعاني' و 'ملک‌الفضلا' نيز داده‌اند. تخلص او در همهٔ شعرهايش 'خواجو' است که خود مصغر خواجه و اين تصغير از باب تحبيب است. ولادت شاعر به تصريح خودش به سال ۶۸۹ هـ اتفاق افتاده است.
وى که از خانواده‌اى سرشناس در کرمان بود دوران کودکى را در آن شهر گذرانيد و سپس سفرهاى طولانى به حجاز و شام و بيت‌المقدس و عراق عجم و عراق عرب و مصر و بعضى از بندرهاى خليج‌فارس کرد و در اين سفرها توشه‌ها از دانش و تحقيق اندوخت. خواجو چندگاهى در بغداد اقامت گزيد و در سال ۷۳۲ هـ مثنوى هماى و همايون را به‌نام سلطان ابوسعيد و وزيرش غياث‌الدين محمد در آن شهر به انجام رسانيد و در سال ۷۳۶ به ايران بازگشت اما چون ابوسعيد بهادرخان را مقتول يافت و غياث‌الدين محمد هم مدتي، پس از ورود خواجو به‌دست مخالفانش به قتل رسيد و خواجو به قول خود سلطانيهٔ بى‌سلطان را لايق اقامت نديد(۱) به اصفهان رفت و پس از چندى اقامت، از آنجا به کرمان و فارس سفر کرد و در پناه خاندان اينجو على‌الخصوص در ظل عنايت شاه شيخ ابواسحق درآمد و در حالى‌که رقيب او امير مبارزالدين را نيز مدح مى‌گفت مدتى به رفاه گذرانيد تا بدرود حيات گفت.
(۱). از آن خواجو ازين منزل سفر کرد که سلطانيه بى‌سلطان نخواهد
خواجو پسرى داشته است به‌نام مجيرالدين ابوعلى سعيد که از او در منظومهٔ کمال‌نامه که به‌سال ۷۴۴ سروده است نام مى‌برد. وى غير از پيران گذشته (شيخ ابواسحق کازرونى م ۴۲۶ و سيف‌الدين باخرزى م ۶۵۸) عدهٔ کثيرى از بزرگان و معروفان عهد خود را مدح کرده است که از آن جمله امين‌الدين بليانى و شيخ علاءالدولهٔ سمنانى و از پادشاهان سلطان ابوسعيد بهادر (م ۷۳۶)، اَرپاگاون (م ۷۲۶)، شيخ حسن ايلکانى (م ۷۵۷) جلا‌ل‌الدين شاه مسعود اينجو (م ۷۳۶)، خواجه تاج‌الدين احمدبن على عراقى وزير امير مبارزالدين، خواجه بهاءالدين محمود يزدى و خواجه شمس‌الدين محمد صاين از همه معروف‌تر هستند از اين ميان خواجو نسبت به شيخ‌الاسلام امين‌الدين بليانى و شيخ علاءالدولهٔ سمنانى ارادت بسيار مى‌ورزيد و ظاهراً مدتى در خانقاه شيخ‌ علاءالدوله اقامت گزيد و به گرد‌آورى ديوان او همت گماشت و چون به فرقهٔ مرشديه اختصاص داشت و از پيروان شيخ امين‌الدين بليانى بود نسبت به اين شاعر عارف که ذکرش گذشت عشق مى‌ورزيد.
از ميان معاصران خواجو، حافظ از همه مشهورتر است. خواجو، که به سال و تجربت شاعرى بر خواجه تقدم داشت، در مدتى که مقيم شيراز بود مانند دوستى که سمت رهبر داشته باشد بر انديشهٔ حافظ پرتو تعليم افگنده بود و به‌همين سبب است که در ديوان خواجهٔ شيراز بيت‌هاى بسيارى را مى‌بينيم که به تقليد يا به استقبال از غزل‌هاى خواجو ساخته و يا گاه معنى و لفظى از او اقتباس کرده است (رجوع شود به مقدمهٔ ديوان خواجو به قلم آقاى احمد سهيلى خوانساري، ص ۴۷ تا ۵۴.).
مرگ خواجو در حدود سال ۷۵۰ هـ و گويا در شيراز اتفاق افتاد و گور او در تنگ الله‌اکبر شيراز نزديک دروازهٔ قرآن واقع است.
   آثار خواجو
آثار خواجو متعدد و کليان او مفصل و از هر حيث سزاوار دقت و شايان اهميت است. وى که سرودن شعر را از اوان جوانى آغاز کرد تا پايان حيات به آفرينش آثار منظوم و منثور خود سرگرم بود. مجموعهٔ شعرهايش متجاوز از چهل هزار بيت است. وى در دوران زندگانيش به اشارهٔ تاج‌الدين احمد وزير و به دستيارى جمعى از محرران به جمع‌آورى و تدوين شعرهاى خود پرداخت. ديوان خواجو که به دو بخش 'صنايع‌الکمال' و 'بدايع‌الجمال' تقسيم شده است مشتمل بر انواع قصيده، غزل، قطعه، ترجيع، ترکيب، مثنوى و رباعى است. قصيده‌هاى خواجو در مدح و گاه در وعظ و بخشى از آنها در منقبت بزرگان دين است. مثنوى‌هاى شش‌گانهٔ او که خواجو در سرودن آنها به نظامى و فردوسى نظر داشته عبارتست از:
۱. سام‌نامه که منظومه‌اى است حماسى و عشقى به بحر متقارب مثمن مقصور يا محذوف و به تقليد از شاهنامهٔ فردوسى ساخته شده و راجع است به سرگذشت سام نريمان. اين منظومه در حدود ۱۴۵۰۰ بيت دارد و شاعر آن را به‌نام ابوالفتح مجدالدين محمود وزير ساخته است.
۲. هماى و همايون و آن مثنوئى است عاشقانه در داستان عشق همايون با هماى دختر فغفور چين به بحر متقارب که خواجو آن را به سال ۷۳۲ هجرى در ۴۴۰۷ بيت به پايان رسانيد و به‌نام شمس‌الدين صاين و فرزندش عميدالملک رکن‌الدين کرد.
۳. گل و نوروز که منظومه‌اى است به بحر هزج مسدس محذوف يا مقصور در عشق شاهزاده‌اى نوروز نام با 'گل' دختر پادشاه روم که خواجو آن را به سال ۷۴۲ در ۵۳۰۲ بيت و براى نظيره‌سازى در برابر خسرو و شيرين نظامى سروده است.
۴. روضةالانوار که منظومه‌اى است به يکى از متفرعات به بحر سريع (مفتعلن مفتعلن فاعلن - يا: فاعلان) و خواجو آن را به پيروى از مخزن‌الاسرار نظامى در اندکى بيش از دو هزار بيت به‌نام خواجو شمس‌الدين صاين ساخت و به‌سال ۷۴۳ به اتمام آورد. موضوع اين منظومه اخلاق و عرفان و وصف حالى رسا از خود شاعر است.
۵. کمال‌نامه و آن منظومه‌اى است عرفانى در دوازده باب بر وزن سيرالعباد سنائى در ۱۸۴۹ بيت که خواجو آن را به ياد شيخ مرشد ابواسحق کازرونى آغاز و به‌نام شاه شيخ ابواسحق اينجو به‌سال ۷۴۴ هـ ختم کرده است.
۶. گوهرنامه و آن منظومه‌اى است در ۱۰۲۲ بيت به بحر هزج مسدس مقصور يا محذوف که به‌سال ۷۴۶ هـ به اتمام رسيده است و شاعر آن را به‌نام امير مبارزالدين محمد و وزير او بهاءالدين محمود و در منقبت او و پدر و نياکانش ساخته است.
آثار ديگر خواجو عبارتست از مفاتيح‌القلوب که متخبى است از شعرهاى او، رسالةالباديه به نثر در سوانح سفر مکه، رسالهٔ سبع‌المثانى در مناظرهٔ شمشير و قلم، رسالهٔ مناظرهٔ شمس و سحاب به نثر.
   سبک و روش خواجو
خواجو بنابر روش اديبان زمان از بيشتر دانش‌ەاى عصر خود بهره داشت و در بعضى مانند نجوم و هيئت ذيفن بود. علوّ سخنش در قصيده و غزل و ديگر انواع شعر قدرت او را در سخنورى نشان مى‌دهد. با اين‌حال به اقتفاء استادان پيشين نيز مى‌پرداخت چنانکه در قصيده از سنائى و خاقانى و ظهير و در مثنوى از شيوهٔ نظامى و مثنوى‌گويان قرن هفتم و در غزل از سعدى پيروى کرده است و از اين بابت در جزو آن دسته از شاعران است که غزل‌هاى آنان در سير تحول غزل ميان سعدى و حافظ قرار داشته يعنى مضمون‌هاى عرفانى و اندرزى و حکمى را همراه با مضمون‌هاى عاشقانه دارد. وى در غزل قافيه‌ها و رديف‌هاى دشوار بسيار به‌کار برده است و با اين همه سخن او در آنها روان و دلپذير است و همين روانى و دلپذيرى سبب شده است تا برخى از ناقدان سخن، او را متتبع غزل‌هاى سعدى و حتى دزد آنها بنامند. قسمتى از قصيده‌هاى خواجو در زهد و وعظ و قسمتى در توحيد و نعت و بعضى در منقبت بزرگان دين و برخى از آنها شامل مطلب‌هاى انتقادى و مطايبه است. وى به شيوهٔ نظامى به نظم ساقى‌نامه نيز مبادرت جست.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
عصر خمینی , شوخی های جالب , ایستادگی , اکتاتیو , تهيه كننده , کاروان غدیر , حق پخش تلویزیون , لئو , امنیت فردی , سود مشارکت , انرژی بادی , تشیع پیکر , قلب نوزاد , لوران فابیوس , يكي هست , نسب علائم , ایست به احترام زندگی , باقری لنکرانی , سیستان وببلوچستان , روغن کرچک ,

مقالات پربیننده امروز
علمی و آموزشی / هوا و فضا / معرفی هواپیما / جنگنده شکاری F-۵ Tiger , بانک اطلاعاتی کتاب / اسناد و دعاوی تجاری در آرای دیوان عالی کشور: از 1292 تا 1379 شمسی , بانک اطلاعاتی کتاب / رنگهای پودری: شیمی، تکنولوژی و کاربرد , بانک اطلاعاتی کتاب / مجموعه سوالات حقوق اساسی (همراه با درسنامه و نکات مهم) , علمی و آموزشی / صنایع / سوخت‌ و انرژی / از انرژی خورشیدی چه می دانید؟ , بانک اطلاعاتی کتاب / دنیای پسران , بانک اطلاعاتی کتاب / قصه‌هایی برای خواب کودکان: تیر ماه (برای کودکان خردسال) , بانک اطلاعاتی کتاب / آموزش گام به گام زبان انگلیسی (2): سال دوم نظام جدید آموزش متوسطه مطابق با آخرین تغییرات کتاب درسی , بانک اطلاعاتی کتاب / آیین زندگی , فرهنگی و هنری / فرهنگ / فرهنگ و تمدن / روی کردِ ایرانیان امروز به یادمان های فرهنگی کهن , علمی و آموزشی / علم و دانش / تحقیق و پژوهش / رابطه رنگ پوست با میزان درآمد , بانک اطلاعاتی کتاب / معلم فراری (براساس زندگی شهید محمدابراهیم همت) , بانک اطلاعاتی کتاب / امیرکبیر و جعبه جواهرات , دین و اندیشه / اخلاق / اخلاق خانواده ـ ازدواج و طلاق / تحکیم بنیان خانواد‌ه از منظر اهـل‌بیت , بانک اطلاعاتی کتاب / ماجراهای شگفت‌انگیز هلاپیچ، شاگرد کفاش , بانک اطلاعاتی کتاب / ضرورت وجود خدا، اثبات وجود خدا , بانک اطلاعاتی کتاب / ماری کوری در 90 دقیقه: برای نوجوانان , بانک اطلاعاتی کتاب / کارنامه نشر: فهرست موضوعی کتابهای منتشر شده در سال 1385 , بانک اطلاعاتی کتاب / قطره‌ای از فضایل علی‌بن‌ابیطالب (ع) , فرهنگ و جامعه / گاه‌شمار / گاه‌شمار تاریخ ـ میلادی / ۲۴ اردیبهشت ـ ۱۴ می ـ مظفر بقابی متهم به مشارکت در قتل افشارتوس ,



وبگردی
فرزاد فرزین تبریز را بهم ریخت / فیلم - فرزاد فرزین خواننده محبوب و توانمند موسیقی پاپ کشورمان است که پله‌های پیشرفت را با صبر و تلاش خود یکی پس از دیگری طی کرد و امروز طرفداران زیادی را با موسیقی خود همراه کرده است.
فیلم خارج کردن جنین از مغز یک زن ! - زنی برای خارج کردن یک تومور از مغزش تحت عمل جراحی قرار گرفت، اما پس از عمل با واقعیت شگفت انگیزی مواجه شد. در مغز او به جای یک تومور با جنین دوقلوی او مواجه شدند، که مو، دندان و استخوان داشت !
فیلم حمله خانزاده به هوادار پرسپولیس در قطر - در این فیلم بازیکنان پرسپولیس مشغول خروج از ورزشگاه و سوار شدن به اتوبوس هستند که هواداران خطاب به بازیکنان چیزهایی می‌گویند که در یک نمایش ضعیف با ۳ گل مغلوب لخویا شده‌اند.
کشته تصادف پورشه نوه آیت الله / عکس - پسرجوانی که کنار پریوش اکبرزاده درتصادف پورشه کشته شد محمدحسين ربانی نوه آیت‌الله ربانی شیرازی بود.
آزاده نامداری: چرا آن عکس را منتشر کردم؟ - پس از حواشی بسیاری که پیرامون جدایی آزاده نامداری و فرزاد حسنی پیش آمد، آزاده نامداری عکسی از خود در اینستاگرام منتشر کرد که جنجالهای تازه ای را به دنبال ...
رونی کلمن قهرمان بدنسازی جهان در گلزار شهدا ! - رونی کلمن قهرمان بدنسازی جهان پس از حضور در ایران صبح امروز پنج شنبه در گلزار شهدای بهشت زهرا (س) حضور یافت.
فیلم اعترافات یزدان‌پناه درباره آقازاده معروف - در سال ۹۲ و آنهم در ایام رسیدگی به پرونده کرسنت در لاهه و درست هنگامی که قرار بود با شهادت در دادگاه گره کور این پرونده عیله ایران را باز کند،خبر ناپدید شدنش همه را شوکه کرد. او عباس یزدان‌پناه است.
تراژدی پریوش اکبرزاده، دختری كه در تصادف پورشه كشته شد. - مشتی مردم پست و رذل ریختند در صفحه یک دختر جوان مرده ، و تمام عقده‌های خود را بر یک مرده خالی میکنند!! فحاشی‌های غیرقابل باور! یعنی بد فحش نمیدهند که!! وحشیانه فحش میدهند!! سمفونی عقده و کینه و حقارت و رذالت و پستی است. اوج حماقت و بلاهت را به نمایش گذاشته‌اند.
گزارشی از جدیدترین بیزنس علی دایی و برادرانش - علی دایی ستاره فوتبال ایران و جهان که بعد از کنار گذاشتن فوتبال روزهای آرامی را تجربه می کند، در تازه ترین تجربه بیزنسی خود با برادرانش محمد و بهزاد دایی، سفره خانه و فست فودی مجلل در خیابان امیرآباد تهران افتتاح کرده‌اند.
سحر قریشی مدل صورت و لوازم آرایش ! / تصاویر - تصاویری که این روزها چهرها به همراه سگهایشان از خود در فضای مجازی منتشر میکنند. و همچنین عکس آتلیه‌ای رضا رویگری و همسرش. آرش نوذری و عکسی از کاراکتر خویش در سریال در حاشیه.
فیلم لحظه تصادف مرگبار قهرمان اتومبیلرانی ایران - متأسفانه خودرو " بی ام و" قبل از تصادف، در بزرگراه همت با سرعت 176 کیلومتر در حرکت بود. این خودرو در ساعت 36 دقیقه بامداد، با سرعت بالا از باند کندرو حرکت می‌کرد که به علت تغییر مسیر ناگهانی، با گاردریل باند سرعت برخورد کرد.
پورشه پسر امیر قلعه نویی بعد از تصادف با درخت - یک دستگاه پورشه که قبلا متعلق به پسر امیر قلعه نویی بود با درخت برخورد کرد و یکی از سرنشینان آن در دم فوت شد.
لیلا اوتادی با تیپ جدید در اینستاگرام / تصاویر - با آخرین تصاویر از الهام پاوه نژاد، بهنوش بختیاری، رضا یزدانی، مونا فرجاد، روناک یونسی، ... و همچنین سلفی نرگس محمدی با گلشید بحرایی گریمور معروف.
زیباترین زن خلبان جهان در افغانستان / تصاویر - روزنامه عامه پسند بیلد در آلمان در اقدامی تازه تصاویری از یک زن خلبان افغان به نام نیلوفررحمانی منتشر کرده و از وی به عنوان زیباترین خلبان زن جهان یاد کرده است.
فیلم یک عروسی در میان جواهر و طلا ! - عبدالمالک هم زن گرفت ! شاهزاده برونئی ۳۱ ساله با همسر ۲۲ ساله اش پیمان ازدواجی در قصر ۱۷۸۸ اتاقی بستند. تمام لباس عروس و داماد از نگین و جواهر بود.
پشت پرده حذف «در حاشیه» از آنتن سیما - زمانی که مهران مدیری پس از سال‌ها دوری از تلویزیون جمهوری اسلامی ایران به این رسانه بازگشت، خیلی‌ها انتظار همه‌چیز را داشتند، جز یک شکست تمام‌عیار.
فیلم/ معاون صدام به هلاکت رسید - گروه مقاومت عراقی عصائب اهل حق، پس از کشتن عزت الدوری، معاون صدام، اسلحه وی را به مظلومان عراق هدیه کرد.
وزیر امور خارجه استرالیا با کلاه در تهران / تصاویر - وزیر امور خارجه استرالیا قرار است در دیدار با مقامات کشورمان درباره مساله مهاجرت غیر قانونی برخی اتباع ایرانی به استرالیا رایزنی کند. استرالیا از ایران می خواهد برخی مهاجران غیر قانونی را که دولت کانبرا به آنها ویزای ورود به استرالیا نداده به ایران پذیرش کند.
چهره جدید افسانه بایگان / تصاویر اینستاگرامی - سلفی‌ها و پشت صحنه سریالها و فیلمهای جدید که به شبکه‌های اجتماعی ارسال شده است.
فیلم افشاگری در رابطه با علی مطهری با لباس سپاه - تابناک : این شخص به کنایه به چهار، پنج موبایلی اشاره دارد که مطهری به همراهش داشته، در حالی‌ که مطهری همین تازگی‌ها از موبایل نوکیای قدیمی‌اش خداحافظی کرده و تنها یک گوشی موبایل اسمارت‌فون اختیار کرده است.
پربازدیدها
صف جمهوری‌خواهان در لاس‌وگاس برای دستبوسی ادلسون - گروهی از جمهوری‌خواهان به امید جلب حمایت شلدون ادلسون میلیاردر یهودی در انتخابات سال 2016، به لاس‌وگاس، قلب قمار آمریکا رفته‌اند.
صرف700میلیارد دلار برای اشتغال چینی هادر دولت قبل - گروه اقتصادی: معاون اول رئیس‌جمهور با بیان این‌که در دو دوره گذشته 700 میلیارد دلار پول مملکت خرج واردات کالا ...
درس کندی برای توافق با ایران - امید عقلانی بر ترس بی‌منطق غلبه کرددرس کندی برای توافق با ایرانجفری ساکز می‌نویسد: موضوع نظارت و بازرسی، رویکردی هوشمندانه، عملگرایانه و متوازن است. دیگر نیازی نیست که دولت‌های ایالات متحده و ایران به یکدیگر اعتماد داشته باشند، اما این فرصتی برای اعتمادسازی بر مبنای منافع طرفین است.
بیانیه همایشی که لغو شد/ سایه ننگین زباله ها را از سر شمال کنار بزنید - بیانیه همایشی که لغو شد/ سایه ننگین زباله ها را از سر شمال کنار بزنید ستاد برگزاری همایش لغو شده روز زمین پاک که قرار بود در یکی از محل های انباشت زباله برگزار شود بیانیه خود را منتشر کردند. ابتکار: روش های آموزشی در کشور به ویژه در حوزه محیط زیست تاثیرگذار نیست پاکسازی نمادین حاشیه رودخانه جاجرود از زباله ها با حضور ابتکار و حدادعادل روز زمین پاک و آماری از حجم فاضلاب در ایران/ کدام استان بیشترین حجم فاضلاب جمع آوری شده را دارد؟
واکنش عجیب سوریه به انتقاد آنجلیناجولی - گروه بین‌الملل: آنجلینا جولی، هنرپیشه معروف هالیوود، از قدرت‌های جهانی درخواست کرد تا به وضعیت میلیون‌ها پناهجوی ...
جشنواره فیلم فجر می‌تواند پایگاه گفتگوی فرهنگی کشورها باشد - رئیس سازمان سینمایی معتقد است جشنواره فیلم فجر می تواند پایگاه مناسبی برای گفتگو فرهنگ و هنر میان کشورها باشد.
ورود قوه قضائیه به ماجرای تهدید سیدحسن‌خمینی و ناطق نوری توسط انصارحزب الله - دادستان عمومی و انقلاب گرگان از ورود دستگاه قضایی استان گلستان به موضوع بیانیه منتشره منتسب به جریان موسوم به انصار حزب الله گرگان خبر داد.
رضاداد: یکدیگر را در این مسیر سخت تنها نگذاریم/ ایوبی: امیدوارم این جشنواره بهار سینمای ایران باشد - مدیران سینمایی ایران در مراسم افتتاحیه جشنواره بین‌المللی فیلم فجر از اهدافشان گفتند و برای این جشنواره آرزوی توفیق کردند.
نقشی متفاوت از مرجانه گلچین در «نفس‌گرم»/ عکس - «نفس گرم» - تازه‌ترین سریال تلویزیونی محمد مهدی عسگرپور - با بازی مرجانه گلچین در نقشی متفاوت به زودی در تهران کلید می‌خورد.
روایت وزیر رفاه از دستور بی سر و صدای رئیس جمهور/ سخن هاشمی علت حساسیت نسبت به بیت امام/ منتظر بودیم کلمن سخنران پیش از خطبه‌های نمازجمعه باشد/ هشدار جریان خاص درباره اپیلاسیون در قزوین! - رصد‌خانه «تابناک» ‌خبرهایی‌ برای مخاطبان آماده می‌کند که غیررسمی هستند یا اینکه کمتر از اهمیت خود، مورد توجه قرار می‌گیرند؛ تیترهایی مانند«از احمدی نژاد کمتر شاکی داریم»،«تقاضا برای بازگشت لاریجانی به دایره اصولگرایی»،«تعریف جدید غرضی از شخصیت هاشمی»،«برنامه مجلس برای مفاسد بالای یک میلیارد» و... رصد‌خانه امروز تابناک را تشکیل می‌دهند


Copyright © 2008 - 2015 vista.ir. All Rights Reserved