دوشنبه ۱۰ فروردین ۱۳۹۴ / Monday, 30 March, 2015

خواجوی کرمانی

کمال‌الدين ابوالعطا محمودبن على بن محمود مرشدى کرمانى عارف بزرگ و شاعر استاد ايران در قرن هشتم هجرى است. نسبت مرشدى به سبب انتساب او به فرقهٔ مرشديه يعنى پيروان شيخ ابواسحق کازرونى است. بعضى از تذکره‌نويسان به او عنوان‌هاى 'نخلبند‌ شعرا' و 'خلاق‌المعاني' و 'ملک‌الفضلا' نيز داده‌اند. تخلص او در همهٔ شعرهايش 'خواجو' است که خود مصغر خواجه و اين تصغير از باب تحبيب است. ولادت شاعر به تصريح خودش به سال ۶۸۹ هـ اتفاق افتاده است.
وى که از خانواده‌اى سرشناس در کرمان بود دوران کودکى را در آن شهر گذرانيد و سپس سفرهاى طولانى به حجاز و شام و بيت‌المقدس و عراق عجم و عراق عرب و مصر و بعضى از بندرهاى خليج‌فارس کرد و در اين سفرها توشه‌ها از دانش و تحقيق اندوخت. خواجو چندگاهى در بغداد اقامت گزيد و در سال ۷۳۲ هـ مثنوى هماى و همايون را به‌نام سلطان ابوسعيد و وزيرش غياث‌الدين محمد در آن شهر به انجام رسانيد و در سال ۷۳۶ به ايران بازگشت اما چون ابوسعيد بهادرخان را مقتول يافت و غياث‌الدين محمد هم مدتي، پس از ورود خواجو به‌دست مخالفانش به قتل رسيد و خواجو به قول خود سلطانيهٔ بى‌سلطان را لايق اقامت نديد(۱) به اصفهان رفت و پس از چندى اقامت، از آنجا به کرمان و فارس سفر کرد و در پناه خاندان اينجو على‌الخصوص در ظل عنايت شاه شيخ ابواسحق درآمد و در حالى‌که رقيب او امير مبارزالدين را نيز مدح مى‌گفت مدتى به رفاه گذرانيد تا بدرود حيات گفت.
(۱). از آن خواجو ازين منزل سفر کرد که سلطانيه بى‌سلطان نخواهد
خواجو پسرى داشته است به‌نام مجيرالدين ابوعلى سعيد که از او در منظومهٔ کمال‌نامه که به‌سال ۷۴۴ سروده است نام مى‌برد. وى غير از پيران گذشته (شيخ ابواسحق کازرونى م ۴۲۶ و سيف‌الدين باخرزى م ۶۵۸) عدهٔ کثيرى از بزرگان و معروفان عهد خود را مدح کرده است که از آن جمله امين‌الدين بليانى و شيخ علاءالدولهٔ سمنانى و از پادشاهان سلطان ابوسعيد بهادر (م ۷۳۶)، اَرپاگاون (م ۷۲۶)، شيخ حسن ايلکانى (م ۷۵۷) جلا‌ل‌الدين شاه مسعود اينجو (م ۷۳۶)، خواجه تاج‌الدين احمدبن على عراقى وزير امير مبارزالدين، خواجه بهاءالدين محمود يزدى و خواجه شمس‌الدين محمد صاين از همه معروف‌تر هستند از اين ميان خواجو نسبت به شيخ‌الاسلام امين‌الدين بليانى و شيخ علاءالدولهٔ سمنانى ارادت بسيار مى‌ورزيد و ظاهراً مدتى در خانقاه شيخ‌ علاءالدوله اقامت گزيد و به گرد‌آورى ديوان او همت گماشت و چون به فرقهٔ مرشديه اختصاص داشت و از پيروان شيخ امين‌الدين بليانى بود نسبت به اين شاعر عارف که ذکرش گذشت عشق مى‌ورزيد.
از ميان معاصران خواجو، حافظ از همه مشهورتر است. خواجو، که به سال و تجربت شاعرى بر خواجه تقدم داشت، در مدتى که مقيم شيراز بود مانند دوستى که سمت رهبر داشته باشد بر انديشهٔ حافظ پرتو تعليم افگنده بود و به‌همين سبب است که در ديوان خواجهٔ شيراز بيت‌هاى بسيارى را مى‌بينيم که به تقليد يا به استقبال از غزل‌هاى خواجو ساخته و يا گاه معنى و لفظى از او اقتباس کرده است (رجوع شود به مقدمهٔ ديوان خواجو به قلم آقاى احمد سهيلى خوانساري، ص ۴۷ تا ۵۴.).
مرگ خواجو در حدود سال ۷۵۰ هـ و گويا در شيراز اتفاق افتاد و گور او در تنگ الله‌اکبر شيراز نزديک دروازهٔ قرآن واقع است.
   آثار خواجو
آثار خواجو متعدد و کليان او مفصل و از هر حيث سزاوار دقت و شايان اهميت است. وى که سرودن شعر را از اوان جوانى آغاز کرد تا پايان حيات به آفرينش آثار منظوم و منثور خود سرگرم بود. مجموعهٔ شعرهايش متجاوز از چهل هزار بيت است. وى در دوران زندگانيش به اشارهٔ تاج‌الدين احمد وزير و به دستيارى جمعى از محرران به جمع‌آورى و تدوين شعرهاى خود پرداخت. ديوان خواجو که به دو بخش 'صنايع‌الکمال' و 'بدايع‌الجمال' تقسيم شده است مشتمل بر انواع قصيده، غزل، قطعه، ترجيع، ترکيب، مثنوى و رباعى است. قصيده‌هاى خواجو در مدح و گاه در وعظ و بخشى از آنها در منقبت بزرگان دين است. مثنوى‌هاى شش‌گانهٔ او که خواجو در سرودن آنها به نظامى و فردوسى نظر داشته عبارتست از:
۱. سام‌نامه که منظومه‌اى است حماسى و عشقى به بحر متقارب مثمن مقصور يا محذوف و به تقليد از شاهنامهٔ فردوسى ساخته شده و راجع است به سرگذشت سام نريمان. اين منظومه در حدود ۱۴۵۰۰ بيت دارد و شاعر آن را به‌نام ابوالفتح مجدالدين محمود وزير ساخته است.
۲. هماى و همايون و آن مثنوئى است عاشقانه در داستان عشق همايون با هماى دختر فغفور چين به بحر متقارب که خواجو آن را به سال ۷۳۲ هجرى در ۴۴۰۷ بيت به پايان رسانيد و به‌نام شمس‌الدين صاين و فرزندش عميدالملک رکن‌الدين کرد.
۳. گل و نوروز که منظومه‌اى است به بحر هزج مسدس محذوف يا مقصور در عشق شاهزاده‌اى نوروز نام با 'گل' دختر پادشاه روم که خواجو آن را به سال ۷۴۲ در ۵۳۰۲ بيت و براى نظيره‌سازى در برابر خسرو و شيرين نظامى سروده است.
۴. روضةالانوار که منظومه‌اى است به يکى از متفرعات به بحر سريع (مفتعلن مفتعلن فاعلن - يا: فاعلان) و خواجو آن را به پيروى از مخزن‌الاسرار نظامى در اندکى بيش از دو هزار بيت به‌نام خواجو شمس‌الدين صاين ساخت و به‌سال ۷۴۳ به اتمام آورد. موضوع اين منظومه اخلاق و عرفان و وصف حالى رسا از خود شاعر است.
۵. کمال‌نامه و آن منظومه‌اى است عرفانى در دوازده باب بر وزن سيرالعباد سنائى در ۱۸۴۹ بيت که خواجو آن را به ياد شيخ مرشد ابواسحق کازرونى آغاز و به‌نام شاه شيخ ابواسحق اينجو به‌سال ۷۴۴ هـ ختم کرده است.
۶. گوهرنامه و آن منظومه‌اى است در ۱۰۲۲ بيت به بحر هزج مسدس مقصور يا محذوف که به‌سال ۷۴۶ هـ به اتمام رسيده است و شاعر آن را به‌نام امير مبارزالدين محمد و وزير او بهاءالدين محمود و در منقبت او و پدر و نياکانش ساخته است.
آثار ديگر خواجو عبارتست از مفاتيح‌القلوب که متخبى است از شعرهاى او، رسالةالباديه به نثر در سوانح سفر مکه، رسالهٔ سبع‌المثانى در مناظرهٔ شمشير و قلم، رسالهٔ مناظرهٔ شمس و سحاب به نثر.
   سبک و روش خواجو
خواجو بنابر روش اديبان زمان از بيشتر دانش‌ەاى عصر خود بهره داشت و در بعضى مانند نجوم و هيئت ذيفن بود. علوّ سخنش در قصيده و غزل و ديگر انواع شعر قدرت او را در سخنورى نشان مى‌دهد. با اين‌حال به اقتفاء استادان پيشين نيز مى‌پرداخت چنانکه در قصيده از سنائى و خاقانى و ظهير و در مثنوى از شيوهٔ نظامى و مثنوى‌گويان قرن هفتم و در غزل از سعدى پيروى کرده است و از اين بابت در جزو آن دسته از شاعران است که غزل‌هاى آنان در سير تحول غزل ميان سعدى و حافظ قرار داشته يعنى مضمون‌هاى عرفانى و اندرزى و حکمى را همراه با مضمون‌هاى عاشقانه دارد. وى در غزل قافيه‌ها و رديف‌هاى دشوار بسيار به‌کار برده است و با اين همه سخن او در آنها روان و دلپذير است و همين روانى و دلپذيرى سبب شده است تا برخى از ناقدان سخن، او را متتبع غزل‌هاى سعدى و حتى دزد آنها بنامند. قسمتى از قصيده‌هاى خواجو در زهد و وعظ و قسمتى در توحيد و نعت و بعضى در منقبت بزرگان دين و برخى از آنها شامل مطلب‌هاى انتقادى و مطايبه است. وى به شيوهٔ نظامى به نظم ساقى‌نامه نيز مبادرت جست.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
کرانه , آسیایی , قیام , تخلفات ادارای , لیگ فوتسال ایران , حق پخش تلویزیونی , سازمان داروالقرآن , مددی , عصارد , موضع گیری , رفاه اجتماعی , سرطان روده , کونترائو , سودی , تعلیم , امیرکبیر , ماه سوم بارداری , تک نرخی , ترورریسم , سناتورهای دموکرات ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / معجزه مطالعه: سالنامه موفقیت تحصیلی فایند , اجتماعی / خانه و خانواده / موفقیت / حوادث زندگی را سخت نگیریم , بانک اطلاعاتی کتاب / شرح مراتب طهارت: تشریح و تطهیر قوای نفس , دین و اندیشه / دین و مذهب / پوشش ـ حجاب / حجاب و اصل آزادی , بانک اطلاعاتی کتاب / نقشی از مستی و مستوری: تاملی بر تاریخ ملامتیه و ملامتی‌گری حافظ , کامپیوتر و اینترنت / سخت افزار / سایر / Meizu M۳-۸GB , بانک اطلاعاتی کتاب / کلیدهای بخشش گناهان و نجات از عذابها از راه ادعیه و اذکار و ختوم , بانک اطلاعاتی کتاب / فرمولها, قواعد و قضایای ریاضی و حسابان دوره متوسطه , بهداشت / دانستنی‌های پزشکی / گیاهان داروئی / گیاه سالادی بادر نجبویه , شخصیت‌ها / فرهنگی و هنری / شاعر / آقامحمد جرمی تبریزی , فرهنگ و جامعه / گاه‌شمار / گاه‌شمار تاریخ ـ میلادی / برخی دیگر از رویدادهای ۲۰ اکتبر , فرهنگ و جامعه / گاه‌شمار / گاه‌شمار تاریخ ـ میلادی / ۱۸ تیر - برخی دیگر از رویدادهای ۹ جولای , بانک اطلاعاتی کتاب / راهنمای جامع خواندن متون انگلیسی عمومی , تفریح و سرگرمی / طالع بینی / طالع بینی سال تولد / طالع بینی سال ۱۳۳۰ (گربه) , علم و زندگی / علوم انسانی / اقتصادی / WTO چیزی را به دولتها دیکته نمی کند , بانک اطلاعاتی کتاب / Spectrum 2B: a communicative course in English: student book , کامپیوتر و اینترنت / سخت افزار / چرا اجزای کامپیوترهای ما به مرور نابود میشوند؟! , بانک اطلاعاتی کتاب / ناخدای پانزده ساله , بانک اطلاعاتی کتاب / شیمی عمومی , بانک اطلاعاتی کتاب / کتاب طلائی مشاور همراه: انتخاب برتر: قابل استفاده مشاوران، مدرسین، داوطلبان کنکور و اولیاء دانش‌آموزان , بانک اطلاعاتی گردشگری / امام‌زاده شاه‌زاده محمد ، کاشان , سیاسی / جهان / جنگ / جنگ لبنان از دو زاویه , بانک اطلاعاتی کتاب / همه هستی در درون شماست , بانک اطلاعاتی کتاب / تفسیر روشن: برای عموم طبقات با بیان قاطع از جهت لغات و تفسیر و حقایق , بانک اطلاعاتی کتاب / تفسیر انوار القرآن: گزیده‌ای از سه تفسیر فتح القدیرامام شوکانی, ابن کثیر دمشقی و تفسیرالمنیر وهبه ال , بانک اطلاعاتی کتاب / نقاشی تابلوهای راهنمایی و رانندگی , بانک اطلاعاتی کتاب / راهنمای طرح‌ریزی پارکهای ملی: مبانی عملی فرایند طرح‌ریزی و تهیه طرح مدیریت پارکهای ملی , بانک اطلاعاتی کتاب / مونلی , بانک اطلاعاتی کتاب / تغذیه علمی و قدرتی برای ورزشکاران , بانک اطلاعاتی کتاب / مجموعه آزمونهای چهارگزینه‌ای روانشناسی عمومی دانشگاه پیام نور, کاربران: رشته‌های: روانشناسی, حسابدار ,



وبگردی
این 10 نفر به روایت علی پروین - این 10 نفر به روایت علی پروین: خودم ،مامان نصرت ، کروش ، محمدمون، امیر قلعه ، محمد مایلی و دیگران! علی پروین و گفته‌هایش درباره این 10 نفر. گفته‌هایی که بر گرفته از گفت و گوی ماست با سلطان پا به سن گذاشته فوتبال ایران.
آزاده زارعی با یک گریم عجیب در نقش پسر / تصاویر - فرزاد حسنی و آزاده زارعی در فیلم توقیفی. فيلم «آمین خواهیم گفت» به کارگردانی و نویسندگی سامان سالور ساختهٔ سال 1389 است. این فیلم برای اولین بار در سی امین جشنواره فیلم فجراکران شد.
پناهندگی در اوج مذاکرات هسته‌ای - در اوج مذاکرات هسته‌ای و در شرایطی که اصلی‌ترین مساله این روزهای رسانه‌های ایران آگاهی از سرنوشت مذاکرات هسته‌ای است، ماجرای رقم خورده توسط امیرحسین متقی، خبرنگار یک رسانه کم‌تاثیر، یک نکته را برای هر فرد پیگیر مسائلی از این دست روشن کرده؛ خوب یا بد، در زبان فارسی کلمه مناسبی برای توصیف کار انجام شده وجود ندارد.
تیم سعید معروف قهرمان اروپا شد (عکس) - تیم زنیت که سعید معروف را همراه خود دارد توانست با پیروزی در فینال قهرمان جام باشگاه های اروپا شود.
تصاویر آخرین وداع خانواده با میلاد در فرانسه - میلادم، پاره تنم، عزیزم نجیب‌ترین انسان زندگیم، پسر وفادارم، تو را دوست دارم، همیشه در دینمان هر آنچه پیش می‌آید میگوئیم راضی هستیم به رضای خدا ولی میلادم پسرم پاره‌تنم این بار فریاد میزنم: من اصلا راضی به رضایت خدا نیستم، منتظرم تو پیشم برگردی، میلاد عزیزم همیشه در قلب منی.
80 هزار افغان در استادیوم آزادی - دیدار تیم های ملی فوتبال امید ایران و افغانستان بعدازظهر امروز یکشنبه با پیروزی شش بر صفر تیم ملی امید ایران در ورزشگاه آزادی تهران به پایان رسید.
فیلم نجات باورنکردنی یک خلبان - این خلبان شیردل پس از آنکه یک بال هواپیمایش را در نمایش هوایی از دست داد با خونسردی و به سلامت بر زمین نشست.
کلاه قرمزی 94 - رقص و آواز هندی ! - رقص و آواز هندی در حد ...
فرخنده زنده زنده سوزانده شد / تصاویر - گروهی از مردم افغانستان در کابل پایتخت این کشور یک زن را به شدت مورد ضرب و شتم قرار داده و کُشتند. مقامات امنیتی در کابل با تأیید این خبر اعلام کردند که مردان خشمگین در مرکز شهر، یک زن را که گفته شده قرآن را به آتش کشیده کشتند.
پاسخ فرزاد حسنی به افشاگری آزاده نامداری - بر فرض محال اگر این ادعاهای کذب صحت هم داشت، آیا این روش درستی برای بیان آنهاست؟ ریختن آبروی دیگران و حتی خانواده خود به چه قیمتی؟ به قیمت پخش تصویرمان از تلویزیون؟! انسان ها را از روشی که برای رسیدن به هدفشان انتخاب می کنند بشناسید...
عکس ضرب و شتم آزاده نامداری و افشاگری بی‌سابقه - آزاده نامداری با به اشتراک گذاشتن عکسی تلخ و دردناک از آثار شدید ضرب و شتم روی صورت و چشم خود، از اتفاقاتی غیرقابل باور مربوط به زندگی گذشته اش . آقای حسنی چهل تا فایل صوتی دست من داری که مدت هاست حتی خودم گوشش ندادم.
شایعه رابطه احسان علیخانی و آزاده نامداری! / تصاویر اینستاگرام - توضیحات آزاده نامداری درباره یک شایعه - امروز آقای علیخانی چون صفحه‌ای دراینستاگرام ندارن ازمن خواستن توضیحی به هوادارانشون ودوستای خوب خودم بدم.
دختر گلفروش تجریش پدیده جدید شبکه‌های اجتماعی - دختر گلفروش میدان تجریش. این همه چیزی بود که از پدیده این روزهای شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها می‌دانستیم و البته چند عکس که از او منتشر شده بود. دختری که با ظاهری خاص توجهات را به خود جلب کرده بود.
شبکه‌های اجتماعی با ما چه کرده‌اند / فیلم - شبکه‌های اجتماعی چگونه ما را منزوی کرده‌اند. آیا شما هم ساعت‌های زیادی را صرف شبکه‌های اجتماعی و دنیای مجازی میکنید حتما این ویدیو را نگاه کنید.
پربازدیدها
تدابیر شدید امنیتی در Beau-Rivage Palace/سکوت خبری در هوای سرد لوزان - ششمین روز مذکرات دور دوم لوزان در هوایی سرد با سکوت خبری و فضای شدیدا امنیتی به پیش می رود.
درس بزرگی که باید از افغانستانی‌ها یاد گرفت/ هوادار بودن با طرفداری فرق دارد - ۸۰ هزار هوادار افغانستانی روز گذشته درس بزرگی به علاقمندان به فوتبال در کشورمان دادند.
نکونام: برنامه‌ای برای خداحافظی ندارم - جواد نکونام که در آستانه ۳۵ سالگی است، در پاسخ سوالی مبنی بر کناره‌گیری از تیم ملی گفت، در این رابطه برنامه‌ای ندارم.
آخرین اقدامات صورت گرفته در خصوص تخلیه ساختمان های مجاور سینما ارم - سخنگوی سازمان آتش‌نشانی شهر تهران آخرین اقدامات صورت گرفته در خصوص تخلیه ساختمان های مجاور سینما ارم در خیابان جمهوری را تشریح کرد.
اعلام زمان ثبت نام اولین آزمون استخدامی سال 94 از امروز - ثبت نام در اولین آزمون استخدامی مشترک فراگیر دستگاه‌های اجرایی کشور برای استخدام پیمانی در سال 1394 امروز انجام می‌شود.
پایان نشست عمومی وزیران خارجه ایران و 1+5 - نشست وزیران خارجه ایران و 1+5 برای بررسی آخرین دیدگاه ها و جمع بندی های به دست آمده بر سر "راه حل ها" پایان یافت.
هزینه برکناری کی‌روش بالاتر می‌رود/ دیدار تدارکاتی سرنوشت‌ساز! - افکار عمومی موافق جدایی کی روش نیست، بازیکنان تیم ملی هم این جدایی را دوست ندارند، پرسش این است که آیا تیم ملی مقابل سوئد همچنان بازی یا نتیجه را می‌برد و مقابل برکناری کی‌روش مقاومت می‌سازد؟
اهانت​هایی که می​کنند برایم اضافه حقوق است! - گروه سیاسی: از زمان روی کار آمدن دولت روحانی تاکنون، قطعا هیچ یک از وزیران کابینه به اندازه محمدجواد ظریف در معرض توجه رسانه‌ها نبوده‌اند؛...
آغاز مذاکرات وزیران خارجه ایران و ۱+۵ - پوشش زنده: مذاکرات هسته‌ای در لوزانآغاز مذاکرات وزیران خارجه ایران و ۱+۵ نشست وزیران خارجه ایران و 1+5 دقایقی پیش در هتل بوریواژ لوزان سوئیس آغاز شد. به گزارش خبرنگار ایرنا، انتظار می رود توافقی که در این جلسه حاصل می شود در مقر سازمان ملل در ژنو به ثبت برسد.
سرمربی سوئد: دیدار با ایران غرورآمیز است/انتظار دفاع قدرتمندی از آنها دارم - اریک هامرن سرمربی تیم ملی فوتبال سوئد، دیدار تیمش با ایران را "غرورآمیز" توصیف کرد.


Copyright © 2008 - 2015 vista.ir. All Rights Reserved