سه شنبه ۹ تیر ۱۳۹۴ / Tuesday, 30 June, 2015

فعل استمراری

پساوندهاى افعال که در قديم زيادتر از امروزه بوده است از اين قرار است: الف زايد، آر، ياهاى مجهول، ماني، تاني، تي، هاء اسمى و وصفي.
   الف
الفى بوده است که در موارد خاص به آخر افعال مى‌افزوده‌اند و ظاهراً از مختصات پهلوى شمال و شمال‌شرقى و زبان خراسان بوده است، و در کتاب 'درخت آسوريک' اين الف ديده شد، اين الف در صيغهٔ دوم شخص مفرد امر حاضر درمى‌آيد و معناى آن را دگرگون مى‌سازد مثل 'گويا' و 'آيا' و 'بينا' و 'مانا' و 'هلا' و 'گفتا' که به خلاف قياس بر سوم‌شخص مفرد ماضى الحاق گرديده است.
اين الف در کتاب درخت آسوريک 'آي' الف و يا است و به فعل امر حاضر 'وين' متصل شده است و در چند مورد آمده است. مثال: مُرتومان ويناى آنُم درختى بلند بوژ اَمْ اُمف نَپرْتْت کو اَزْ هَچْ تو اَوَرتراُم پَتْ وَسْ گونگ هير... ـ منتهاى پهلوى ـ درخت آسوريک ص ۱۹ فقرهٔ ۲ طبع انگلساريا.' 'داروک دان ويناى شَتْروان شتْروى بَرنْد بچشکان بچشک ـ ص ۱۱۱ فقرهٔ ۱۷' ـ 'موژک اوم سَخْتک‌ى آژآتان‌ويناى انگستپان‌ى هو سُروان ـ ص ۱۱۲ فقرهٔ ۲۵' '.... مَشَْيژْکَ هْچ ازِ کرِندويناى شتر و ياران ـ ص ۱۱۲ فقرهٔ ۳۹.' ... 'ويناى سهيکانان مَزْديَسْنان پاتپاژپَتْ اَزْپوست دارِنْد ـ صفحهٔ ۱۱۴ فقرهٔ ۴۷ و سواى اين فقرات هم يکى دو فقرهٔ ديگر اين فعل آمده است'
ترجمهٔ اين عبارت:
نخل در مناظرهٔ بز مى‌گويد که: 'مردمان بيناى من آن درخت بلندم بُز با من برابرى جويد که من از تو برترم به بس گونه چيز' ... 'دارودان (از من کنند) ويناى شهر به شهر برند پزشکان پزشک' و بُز در جواب مى‌گويد: 'من موزه‌ام ساخته‌ شده از بهر آزادگان ويناى دستکش از بهر خسروان' ... 'مشکچه از من کنند ويناى شهرياران' ... 'ويناى مزديسنان مؤمن احتياج به پوست من دارند...' (رجوع کنيد: ص ۱۱۲)
- گويا و گوئيا که در تضاعيف کلام و ابتداى سخن بدون مخاطب معينى استعمال مى‌شده است و نيز گاهى گوئى را با ياء مجهولى که بدل از الف مذکور است در اشعار متقدمين ديده‌ايم که به‌ معنى گويا و مُمالهٔ آن بوده است.
- مانا که به تنهائى آورند و فعل امر است با الف که در ضمن کلام مى‌آورده‌اند.
- بينى ـ بينئي: که بدون قصد خطاب در اوايل و اواسط اشعار مى‌آورده‌اند و اصحاب لغت آن را به ‌معنى نوعى آفرين گرفته‌اند (رجوع کنيد: ص ۱۱۲ جلد ۱ سبک‌شناسى بهار)
- هلا، از فعل هليدن به صيغهٔ امر با الف که در آغاز و تضاعيف سخن آيد.
- آيا: که از فعل آمدن است و در مورد پرسش و استفهام بر زبان مى‌گذرد. و نيز الفى است که در آخر سوم شخص مفرد ماضى از فعل گفتن آورند و آن را 'گفتا' نويسند و معلوم نيست چه مقصودى از الحاق اين الف بر اين فعل بوده است و شايد اگر کتب قديم از دستبرد نساخ ايمن مانده بود مى‌توانستيم سرّ اين الف را در 'گفتا' به‌دست آوريم اما چون تغيير گفتا به گفت و بالعکس خيلى سهل است و کاتبان قرن ششم و هفتم نيز از اين نکات غافل بوده‌اند نمى‌توان از روى کتب مزبور درست به تفاوت موارد استعمال گفت و گفتا پى برد.
و نيز گاهى الف مذکور من‌باب تحذير يا تنبيه در آخر صيغه‌هاى ديگر درآمده چون: گوئيا و نگوئيا و غيره (در تذکرةالاوليا ج ۲ اين فعل ديده شده است و در لهجهٔ مردم اصفهان اين الف را در مورد صيغهٔ مخاطب منفى آورند و گويند: نترسيا، نيفتيا، نخنديا و غيره). و گاهى الفى به‌جاى صيغهٔ دعا به آخر صيغهٔ مضارع مى‌افزايند:
ازرقى گويد:
از آتش چرخرا پر کرد و نشتافت کز آتش بيندا پاداش و کيفر
   آر
اين پساوند که از سوم‌شخص ماضى يا مصدر مرخم، اسم مصدر و فاعل و مفعول مى‌سازد در زبان پهلوى و در ى زيادتر از امروز بوده است مانند: 'خفتار' که به قول جاحظ اصطلاح بهرام گور شهنشاه ساسانى بوده است که هنگام مرخص کردن نديمان در شب 'خرم خفتار' مى‌گفته (کتاب التاج طبع قاهره ص ۱۱۸) و فَرُختار و جستار و غيره، و از اين قبيل است: گفتار، خريدار، گرفتار، مردار، برخوردار و نظاير آن که هنوز هم متداول است.
   ياهاى مجهول
ياهاى مجهول استمرارى و انشائى و تمنى و ترجى نيز زيادتر از امروز بوده است و هر کدام را در موقع خود به ضرورت مى‌آورده‌اند و از آن غفلت روا نمى‌داشتند و مانند امروز به سهل‌انگارى برگذار نمى‌کردند يا به طريق متأخران از شعرا آن را غلط استعمال نمى‌نمودند و طريقهٔ استعمال آن چنين بوده است.
   فعل استمرارى
گاهى ياء مجهول براى بيان استمرارى فعل است، و به‌جاى 'همي' که در اول فعل علامت استمرار است قرار مى‌گيرد ـ و با آمدن ياء استمرارى غالباً از آوردن 'همي' خوددارى مى‌شده است، مثال از تاريخ بيهقى 'خواجهٔ بزرگ احمدحسن هر روزى به سراى خويش به در عبدالاعلى بار دادى و تا نماز پيشين بنشستى و کار براندي، من با پسران او بودمي، و آنچه فرمودى نبشتمى و کارها مى‌براندي، و خلعت‌ها و صلت‌هاى سلطانى مى‌فرمودي، چون نماز پيشين بکرديمى بيگانگانى بازگشتندى و دبيران و قوم خويش و مرا به خوان بردندى و نان بخورديمى و بازگشتيمى ـ بيهقى ص ۲۴۶' اين ياها همه استمرارى است و در يکى دو جاى پيشاوند مى‌افزوده است.
   شرح رؤيا
در موارد شرح خواب چه در نظم و چه در نثر غالباً اين ياء بايد در فعل بيايد.
فردوسى گويد:
چنين ديده گويند يک شب به خواب که يک جام مى داشتى چون گلاب
دقيقى   ز    جائى    فراز    آمدى بر  آن   جام   مى  داستانها  زدى
به   فردوسى   آواز دادى  که  مى مخور    جز    به   آئين   کاوس‌کى
و اگر در نثر در مورد خواب اين يا را نياورند جمله فعليه را مشکوک و با افزودن (چنانک) و (گويا) و به صيغهٔ حال آورند مثال از بلعمي: 'اردشير به خواب ديد چنانکه فرشتهٔ آز آسمان فرود آيد و او را گويد: خداى عزوجل ملک زمين به تو خواهد دادن' و اگر به صيغهٔ ماضى باشد با ياء مجهول آورند و رعايت اين قاعده در قرن هفتم و هشتم از ميان رفته است و خواجه حافظ جائى آن را آورده و جائى نياورده است و آنجا که آورده چنين است:
ديدم به خواب دوش که ماهى برآمدى کز عکس روى او شب هجران سر آمدى
و آنجا که نياورده است:
ديدم به خواب خوش که به دستم پياله بود تعبير رفت و کار به دولت حواله بود
و در نثر به کلى پس از قرن ششم اين رعايت از ميان رفته است.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
سرباز اسیر لیبیایی , جوردن هانز , صندل , عمر چچنی , رییس سازمان , دستگاه اسکنر , سایت های دانلود , رئیس جهاد کشاورزی قم , ارتش ازاد , شهردار نیویورک , فدای سرعت , میلیارد دلار , تعارض , گنبد خشتی , قانون بودجه , میبد , وصیت نامه امام خمینی , خدمات مسافرت هوایی , انقلابیون انصارالله , زمین خوردگی , ارشان , بازار یونان , وضعیت راههای کشور , رفتار محکم , برخورد صاعقه , لاشه کشتی , مجمع فدراسیون , رونالدو , آنتیگا , ساختمان عجیب , ضمانت اجرایی , پینتر , علی علیپور , تحقیق , بهین , چنگال قانون , حصارکشی , چادر پزشکی , کلینی , دردهای لگنی , خودروی مفهومی , مارمارا , اختتامیه جشنواره , تخت جمشید , پیکانتو , جبل الطارق , القطر , مگس سفید , مسلح کردن کرانه باختری , حدیث سرو , جکوزی جبهه , حجاریان , مهزیار , توسع پایدار , کارتهای چینی , چهار راه فرمانیه , مرزبانان سعودی , جریمه ها , مانترا , قطار های حومه , سفره، , محمد صادق رستمی , لوله کشی , مشاوروزیر , سراسر , فیروز زنوزی جلالی , ددمنشانه , مجوزدار , عطاران , پردیس , بدسرپرست , احمق تر , حسین زاده , فذانسه , مجتبی شریعتی نیاسر , ده میلیارد , قفل جدید , لاستیک دوچرخه , بی ثباتی سیاسی , ممحدیاراف , دانشجویان غیر ایرانی , تغییر مقام , آژیرخطر , معلولین، , تغییر برنامه , محافظ , تایفون , دانلود تلفن , خرابکاری برقی , جوانها , تخلیه آب , بتون , بازیگر فرانسوی , رئیس سیا , سهمیه المپیک , مسجد سیار , نبرد فکری , حق شناس , مرلین مونرو , ول بک ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / تاریخ افغانستان 1: از آغاز تا ظهور اسلام , فرهنگ و جامعه / گاه‌شمار / گاه‌شمار تاریخ ـ میلادی / ۱۴ آبان ـ ۵ نوامبر ـ به مناسبت پیروزی محافظه کاران در انتخابات آمریکا ؛ تعاریف مختلف کنسرواتیسم , بانک اطلاعاتی کتاب / هری پاتر و شاهزاده‌ی دورگه , بانک اطلاعاتی کتاب / خودآموز پیشرفته شیمی (3) سال سوم دبیرستان , فرهنگ و جامعه / فرهنگ / فرهنگ / چند می گیری زیرآبم رو نزنی؟! , بانک اطلاعاتی کتاب / گزیده خسرو و شیرین از پنج گنج نظامی گنجوی , سیاسی / جهان / انتخابات / یک انتخابات و یک پیام! , علم و زندگی / علوم انسانی / فلسفه و منطق / فلسفه فارابی , بانک اطلاعاتی کتاب / المنجد: عربی - فارسی , بانک اطلاعاتی کتاب / کتاب مجموعه نکات ویژه: پیش‌دانشگاهی رشته‌ی تجربی شماره 8 , اجتماعی / خانه و خانواده / آرایش و زیبایی ـ لباس / چگونگی انتخاب رنگ لباس , بانک اطلاعاتی کتاب / آمار و احتمال (اقتصاد - حسابداری - مدیریت): قابل استفاده برای دانشجویان و داوطلبان رشته‌های مدیریت، حسابداری، اقتصاد، شهرسازی، برنامه‌ریزی شهر، مدیریت , کامپیوتر و فناوری‌اطلاعات / فناوری اطلاعات / تجارت الکترونیکی / رضایت مشتری رمز بقای سازمان‌ها در کسب و کار رقابتی , فرهنگی و هنری / کتاب و نشر / نقد کتاب / نقد رادیکال تاریخ روشنفکری ایران , بانک اطلاعاتی فیلم / ژیگولوی آمریکائی - American Gigolo , بانک اطلاعاتی کتاب / القرآن الکریم , بانک اطلاعاتی کتاب / کجاوه سخن: گزیده نظم و نثر پارسی , بانک اطلاعاتی کتاب / زبان و ادبیات فارسی عمومی (2) , دین و اندیشه / دین و مذهب / فلسفه ظهور / امام مهدی(عج) از منظر صدر المتالهین , بانک اطلاعاتی کتاب / نوزادان و مراقبتهای مربوطه ,



شب پُر ستاره اکران خصوصی «عصر یخبندان» / فیلم - جدیدترین ساخته مصطفی کیایی این روزها با بازی بهرام رادان، مهتاب کرامتی، سحر دولتشاهی، آناهیتا نعمتی، فرهاد اصلانی و محسن کیایی اکران عمومی شده و پیش بینی می‌شود با استقبال بسیار زیادی روبرو شود.
لیلا اوتادی: من گرانقیمت‌ترین بازیگر زن شدم / فیلم - لیلا اوتادی بازیگر زن سینما و تلویزیون ایران مهمان ویژه برنامه ماه رمضان تی وی پلاس که در رستوران ژیلمو سعادت آباد تهران ضبط می شود، شد تا با او گفتگویی انجام بدهیم که شاید تا امروز در هیچ رسانه‌ای به زبان نیاورده بود.
تیپ جدید مهناز افشار و همسرش / عکس - محمد یاسین رامین، فرزند محمدعلی رامین، نظریه پرداز هلوکاست در دولت احمدی نژاد به همراه همسرش مهناز افشار
تنابنده و عطاران در مراسم اکران فیلم گینس / فیلم - محسن تنابنده و رضا عطاران دو ستاره محبوب و پرفروش این روزهای سینما و تلویزیون ایران که برای اکران عمومی فیلم گینس، اولین ساخته محسن تنابنده به سینما قدس میدان ولیعصر تهران آمده بودند، در میان استقبال شدید طرفدارانشان روبروی دوربین های تی وی پلاس نشستند.
اکران خصوصی فيلم عصر یخبندان / تصاویر - بازیگران این فیلم عبارتند از :مهتاب کرامتی، بهرام رادان، آنا نعمتی، سحر دولت شاهی، مینا ساداتی، محسن کیایی، بابک بهشاد، علی میلانی، پوریا رحیمی سام، صدف طاهریان، علی کوچکی، فرهاد اصلانی، ژاله صامتی و ... . نویسنده و کارگردان : مصطفی کیایی .
رونمایی مهران غفوریان از همسرش / تصاویر - جشن حافظ اولین جایی بود که مهران غفوریان همراه با همسرش در آن جا حاضر شد و به عبارت دیگر از همسر خود رونمایی کرد!
بازاری که داعش در آن زنان را می‌فروشد / فیلم - "نخاسة"؛ بازاری که داعش در آن زنان را می فروشد
نیوشا ضیغمی در فستیوال فیلم مسکو / تصاویر - نیوشا ضیغمی و همسرش در فستیوال فیلم مسکو شرکت کرده اند . نیوشا ضیغمی با فیلم «دریا و ماهی پرنده» به کارگردانی مهرداد غفارزاده را در این جشنواره شرکت کرده است.
پوشش متفاوت مهتاب كرامتی در شانگهای / تصاویر - در جشنواره شانگهای مهتاب کرامتی و مصطفی زمانی در یک فیلم مشترک به نام جامه درآن حضور دارند و به همین دلیل سفری به شانگهای کرده اند.
جشن زادروز رضا کیانیان / تصاویر - جشن زادروز رضا کیانیان بازیگر سینما تئاتر و تلویزیون عصر یکشنبه با حضور هنرمندان سینما برگزار شد.
الناز شاکردوست در مراسم اکران فیلم آتیش بازی - تصاویری از الناز شاکردوست و سایر هنرمندان را در مراسم اکران خصوصی فیلم آتیش بازی مشاهده می کنید.
دختران رپ‌خوان افغان / تصاویر - سوسن فیروز یکی از مطرح‌ترین دختران رپ‌خوان افغان است. ترانه‌های سوسن فیروز در شبکه‌های اجتماعی فارسی‌زبان بسیار به اشتراک گذاشته می‌شود. او در اکثر ترانه‌های خود به تبعیض جنسیتی اعتراض می‌کند.
الناز حبیبی در یک همایش ! / تصاویر اینستاگرامی - سلفی فقیهه خانم سلطانی در کنار همسر محترم. لیلا اوتادی سوار ماشین شاسی بلند خفنش. مهسا کامیابی افتخار گرفتن عکس یادگاری با علی دایی را پیدا کرده است.
یک لحظه فوق العاده در جشن حافظ / عکس - امير جعفرى و همسرش ريما رامين فر ، پس از اعلام نام ريما رامين فر به عنوان بهترين بازيگر كمدى زن
تصاویر فرش قرمز جشن سینمایی حافظ - عکسهای بازیگران و هنرمندان در مراسم فرش قرمز پانزدهمین جشن سینمایی حافظ
پانزدهمین جشن سینمایی و تلویزیونی حافظ / تصاویر - پانزدهمین جشن حافظ که به تولیدات سینما و تلویزیون ایران می‌پردازد،شامگاه سه شنبه در تالار بزرگ وزارت کشور گزارش تصویری
مراسم ازدواج سام درخشانی / تصاویر - سام درخشانی بالاخره ازدواج کرد و ایندفعه خودش این موضع را در اینستاگرامش مطرح کرد و جایی برای شک و شبهه باقی نگذاشت.
فیلمی حیرت انگیز از تولد در کف دست! - ایندیپندنت تصاویری از یک تولد خارق العاده را به نمایش گذاشته است که دیدن آن را نباید از دست داد.
رونمایی از ستاد عملیات مقابله با بانوان تماشاگر - در سی و یکمین به اضافه تابناک، به سراغ بازی تیم ملی والیبال ایران و آمریکا و حضور بانوان رفتیم و از ستاد عملیات مقابله سخت با حضور بانوان در بازی ایران-آمریکا با سند و مدرک رونمایی کردیم.
ویدئو / حمله با چوب امید نوروزی - حمله او به سمت داوران و مسوولان برگزاری مسابقات چهره بدی از این قهرمان ساخت، اگر چه شاید وقتی ماجرا واکاوی شود، موارد دیگری از پشت پرده این ماجرا مشخص شود و به این برسیم که در بروز این اتفاق فقط امید مقصر نیست و افرادی که چند ماه پیش در یک نشست خصوصی وعده داده بودند که دیگر اجازه ندهند این کشتی‌گیر به روی تشک بیاید، کمتر از امید مقصر نیستند.
پربازدیدها
گرانی لبنیات هنوز ابلاغ نشده است/بازار کشش این گرانی را ندارد - دبیر انجمن صنایع لبنی اظهار کرد: شرایط به گونه‌ای است که بازار ظرفیت افزایش قیمت محصولات لبنی را ندارد و اکنون نیز در کارخانه‌ها با مازاد تولید برخی محصولات روبه‌رو هستیم.
پل پوگبا در دوراهی دشوار سیتی و بارسلونا - در حالیکه فردا قرار است در تورین، دور اول مذاکرات بارسلونا و یوونتوس برای جذب پوگبا آغاز شود، پیشنهاد نجومی جدید منچسترسیتی ممکن است معادلات قبلی را برهم بزند.
دلیل سفر صالحی به وین از زبان سخنگوی سازمان انرژی اتمی - سخنگوی سازمان انرژی اتمی با اشاره به حضور علی‌اکبر صالحی در مذاکرات هسته‌ای ایران با 1+5 در وین تصریح کرد: با توجه به این که ادامه...
اظهارات سخنگوی ارشاد درباره فعالیت قانونی خواننده زیرزمینی/ اگر رپ بخواند مجوز نمی دهیم - حسین نوش آبادی درباره فعالیت امیر حسین مقصود‌لو معروف به تتلو خواننده زیرزمینی سبک رپ توضیحاتی ارائه داد.
راهبرد داعش، بقا و گسترش قلمرو خود است - شکاف‌ها در راهبرد ائتلاف بین‌المللی و دودستگی‌های فرقه‌ای در عراق و مسائل سوریه امکان موجودیت و گسترش فعالیت را برای داعش فراهم کرده است.
جنگ‌های صد ساله در پیش است - خلافت داعش یکساله شدجنگ‌های صد ساله در پیش استنبرد با داعش و ابعاد مختلف آن مدت‌ها طول خواهد کشید و آسان نخواهد بود، زیرا نه غرب و نه جهان اسلام بدیل‌های قدرتمندی در مقابل داعش عرضه نکرده‌اند.
گرمای امسال با محصولات کشاورزی چه می‌کند؟ - رئیس انجمن تولیدکنندگان محصولات کشاورزی، بیان کرد: گرمای امسال در حدی نیست که به محصولات کشاورزی آسیب بزند و فقط ممکن است موجب شود که زمان تولید برخی محصولات مناطق خنک زودتر شود.
جدال داغ در کوبورگ ؛ جزییات کامل موارد مورد اختلاف ایران و گروه 1+5 - ایران می گوید به بازرسان اجازه نخواهد داد از تاسیسات نظامی این کشور دیدن کنند.
ارسال نامه روحانی به رهبری - آیت‌الله یزدی تایید کرد که بعد از نامه روحانی به رهبر انقلاب طرح امر به معروف به هیات حل اختلاف سپرده شده
کدام کشور بازرسی در هر زمان و از هر مکان را پذیرفته است ؟ - یک مذاکره‌کننده پیشین هسته‌ای ایران گفت: هیچ کشور دیگری زیاده‌خواهی "بازرسی در هر زمان از هر مکان" را نپذیرفته است.