یکشنبه ۶ اردیبهشت ۱۳۹۴ / Sunday, 26 April, 2015

فعل استمراری

پساوندهاى افعال که در قديم زيادتر از امروزه بوده است از اين قرار است: الف زايد، آر، ياهاى مجهول، ماني، تاني، تي، هاء اسمى و وصفي.
   الف
الفى بوده است که در موارد خاص به آخر افعال مى‌افزوده‌اند و ظاهراً از مختصات پهلوى شمال و شمال‌شرقى و زبان خراسان بوده است، و در کتاب 'درخت آسوريک' اين الف ديده شد، اين الف در صيغهٔ دوم شخص مفرد امر حاضر درمى‌آيد و معناى آن را دگرگون مى‌سازد مثل 'گويا' و 'آيا' و 'بينا' و 'مانا' و 'هلا' و 'گفتا' که به خلاف قياس بر سوم‌شخص مفرد ماضى الحاق گرديده است.
اين الف در کتاب درخت آسوريک 'آي' الف و يا است و به فعل امر حاضر 'وين' متصل شده است و در چند مورد آمده است. مثال: مُرتومان ويناى آنُم درختى بلند بوژ اَمْ اُمف نَپرْتْت کو اَزْ هَچْ تو اَوَرتراُم پَتْ وَسْ گونگ هير... ـ منتهاى پهلوى ـ درخت آسوريک ص ۱۹ فقرهٔ ۲ طبع انگلساريا.' 'داروک دان ويناى شَتْروان شتْروى بَرنْد بچشکان بچشک ـ ص ۱۱۱ فقرهٔ ۱۷' ـ 'موژک اوم سَخْتک‌ى آژآتان‌ويناى انگستپان‌ى هو سُروان ـ ص ۱۱۲ فقرهٔ ۲۵' '.... مَشَْيژْکَ هْچ ازِ کرِندويناى شتر و ياران ـ ص ۱۱۲ فقرهٔ ۳۹.' ... 'ويناى سهيکانان مَزْديَسْنان پاتپاژپَتْ اَزْپوست دارِنْد ـ صفحهٔ ۱۱۴ فقرهٔ ۴۷ و سواى اين فقرات هم يکى دو فقرهٔ ديگر اين فعل آمده است'
ترجمهٔ اين عبارت:
نخل در مناظرهٔ بز مى‌گويد که: 'مردمان بيناى من آن درخت بلندم بُز با من برابرى جويد که من از تو برترم به بس گونه چيز' ... 'دارودان (از من کنند) ويناى شهر به شهر برند پزشکان پزشک' و بُز در جواب مى‌گويد: 'من موزه‌ام ساخته‌ شده از بهر آزادگان ويناى دستکش از بهر خسروان' ... 'مشکچه از من کنند ويناى شهرياران' ... 'ويناى مزديسنان مؤمن احتياج به پوست من دارند...' (رجوع کنيد: ص ۱۱۲)
- گويا و گوئيا که در تضاعيف کلام و ابتداى سخن بدون مخاطب معينى استعمال مى‌شده است و نيز گاهى گوئى را با ياء مجهولى که بدل از الف مذکور است در اشعار متقدمين ديده‌ايم که به‌ معنى گويا و مُمالهٔ آن بوده است.
- مانا که به تنهائى آورند و فعل امر است با الف که در ضمن کلام مى‌آورده‌اند.
- بينى ـ بينئي: که بدون قصد خطاب در اوايل و اواسط اشعار مى‌آورده‌اند و اصحاب لغت آن را به ‌معنى نوعى آفرين گرفته‌اند (رجوع کنيد: ص ۱۱۲ جلد ۱ سبک‌شناسى بهار)
- هلا، از فعل هليدن به صيغهٔ امر با الف که در آغاز و تضاعيف سخن آيد.
- آيا: که از فعل آمدن است و در مورد پرسش و استفهام بر زبان مى‌گذرد. و نيز الفى است که در آخر سوم شخص مفرد ماضى از فعل گفتن آورند و آن را 'گفتا' نويسند و معلوم نيست چه مقصودى از الحاق اين الف بر اين فعل بوده است و شايد اگر کتب قديم از دستبرد نساخ ايمن مانده بود مى‌توانستيم سرّ اين الف را در 'گفتا' به‌دست آوريم اما چون تغيير گفتا به گفت و بالعکس خيلى سهل است و کاتبان قرن ششم و هفتم نيز از اين نکات غافل بوده‌اند نمى‌توان از روى کتب مزبور درست به تفاوت موارد استعمال گفت و گفتا پى برد.
و نيز گاهى الف مذکور من‌باب تحذير يا تنبيه در آخر صيغه‌هاى ديگر درآمده چون: گوئيا و نگوئيا و غيره (در تذکرةالاوليا ج ۲ اين فعل ديده شده است و در لهجهٔ مردم اصفهان اين الف را در مورد صيغهٔ مخاطب منفى آورند و گويند: نترسيا، نيفتيا، نخنديا و غيره). و گاهى الفى به‌جاى صيغهٔ دعا به آخر صيغهٔ مضارع مى‌افزايند:
ازرقى گويد:
از آتش چرخرا پر کرد و نشتافت کز آتش بيندا پاداش و کيفر
   آر
اين پساوند که از سوم‌شخص ماضى يا مصدر مرخم، اسم مصدر و فاعل و مفعول مى‌سازد در زبان پهلوى و در ى زيادتر از امروز بوده است مانند: 'خفتار' که به قول جاحظ اصطلاح بهرام گور شهنشاه ساسانى بوده است که هنگام مرخص کردن نديمان در شب 'خرم خفتار' مى‌گفته (کتاب التاج طبع قاهره ص ۱۱۸) و فَرُختار و جستار و غيره، و از اين قبيل است: گفتار، خريدار، گرفتار، مردار، برخوردار و نظاير آن که هنوز هم متداول است.
   ياهاى مجهول
ياهاى مجهول استمرارى و انشائى و تمنى و ترجى نيز زيادتر از امروز بوده است و هر کدام را در موقع خود به ضرورت مى‌آورده‌اند و از آن غفلت روا نمى‌داشتند و مانند امروز به سهل‌انگارى برگذار نمى‌کردند يا به طريق متأخران از شعرا آن را غلط استعمال نمى‌نمودند و طريقهٔ استعمال آن چنين بوده است.
   فعل استمرارى
گاهى ياء مجهول براى بيان استمرارى فعل است، و به‌جاى 'همي' که در اول فعل علامت استمرار است قرار مى‌گيرد ـ و با آمدن ياء استمرارى غالباً از آوردن 'همي' خوددارى مى‌شده است، مثال از تاريخ بيهقى 'خواجهٔ بزرگ احمدحسن هر روزى به سراى خويش به در عبدالاعلى بار دادى و تا نماز پيشين بنشستى و کار براندي، من با پسران او بودمي، و آنچه فرمودى نبشتمى و کارها مى‌براندي، و خلعت‌ها و صلت‌هاى سلطانى مى‌فرمودي، چون نماز پيشين بکرديمى بيگانگانى بازگشتندى و دبيران و قوم خويش و مرا به خوان بردندى و نان بخورديمى و بازگشتيمى ـ بيهقى ص ۲۴۶' اين ياها همه استمرارى است و در يکى دو جاى پيشاوند مى‌افزوده است.
   شرح رؤيا
در موارد شرح خواب چه در نظم و چه در نثر غالباً اين ياء بايد در فعل بيايد.
فردوسى گويد:
چنين ديده گويند يک شب به خواب که يک جام مى داشتى چون گلاب
دقيقى   ز    جائى    فراز    آمدى بر  آن   جام   مى  داستانها  زدى
به   فردوسى   آواز دادى  که  مى مخور    جز    به   آئين   کاوس‌کى
و اگر در نثر در مورد خواب اين يا را نياورند جمله فعليه را مشکوک و با افزودن (چنانک) و (گويا) و به صيغهٔ حال آورند مثال از بلعمي: 'اردشير به خواب ديد چنانکه فرشتهٔ آز آسمان فرود آيد و او را گويد: خداى عزوجل ملک زمين به تو خواهد دادن' و اگر به صيغهٔ ماضى باشد با ياء مجهول آورند و رعايت اين قاعده در قرن هفتم و هشتم از ميان رفته است و خواجه حافظ جائى آن را آورده و جائى نياورده است و آنجا که آورده چنين است:
ديدم به خواب دوش که ماهى برآمدى کز عکس روى او شب هجران سر آمدى
و آنجا که نياورده است:
ديدم به خواب خوش که به دستم پياله بود تعبير رفت و کار به دولت حواله بود
و در نثر به کلى پس از قرن ششم اين رعايت از ميان رفته است.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
نیمه نهایی جام ملت های آسیا , عباسی‌مهر , پلیس ضد شورش , دیگوکاستا , پاسداشت , هندزفری , صندوق دار , وا , نقوی حسینی , قصه های سندباد , حباب , عرق کاسنی , ایزان , آلودگی صوتی , آزمون کانون وکلا , جادوی عجیب , کتاب دفتین , تخم گذاری , واردات , مسیر آب ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / پیامبر اعظم (ص) , فرهنگ و جامعه / گاه‌شمار / گاه‌شمار تاریخ ـ میلادی / برخی دیگر از رویدادهای ۲۲ فوریه , بانک اطلاعاتی کتاب / رابطه جرم و گناه , بانک اطلاعاتی کتاب / گردنبند آسمانی , بهداشت و درمان / بهداشت فردی و عمومی / بهداشت دهان و دندان / دندان و پوسیدگی , بانک اطلاعاتی کتاب / حسنی و گرگ ناقلا , سیاسی / ایران / حقوق مدنی و سیاسی / تفسیر شفاهی قانون اساسی , بانک اطلاعاتی کتاب / مکاتب ادبی جهان: اومانیسم , بانک اطلاعاتی کتاب / نازدونه - برگ پونه , بانک اطلاعاتی کتاب / پیام‌های کوتاه به مشاورین حرفه‌ای معاملات املاک , بانک اطلاعاتی کتاب / حساب دیفرانسیل و انتگرال و هندسه تحلیلی , فرهنگی و هنری / میراث‌فرهنگی و تاریخی / نوروز / نوروز و هنر , دین و اندیشه / دین و مذهب / کتاب مقدس ـ قرآن / درآمدی بر تبیین وجوه عام اعجاز قرآن کریم , بانک اطلاعاتی کتاب / ریاضی طبقه‌بندی شده پنجم ابتدایی شامل: سوالات طبقه‌بندی شده بر اساس موضوعات درسی , فرهنگ و جامعه / ادیان و مذاهب / اخلاق / رسیدن به فضای جدید زندگی , بانک اطلاعاتی کتاب / مفاهیم جامعه‌شناسی , بانک اطلاعاتی کتاب / سحاب رحمت: تاریخ و سوگنامه حضرت سیدالشهدائ (ع) , فرهنگی و هنری / کتاب و نشر / نقد کتاب / زنده باد مگس که نیش می زند بیدارت می کند , بانک اطلاعاتی کتاب / تمرین گام به گام ریاضی سال پنجم ابتدایی: سوالات امتحانی طبقه‌بندی شده بر اساس موضوعات کتاب درسی، قابل استفاده برای تکلیف هر شب و هر موضوع تدریس شده , بانک اطلاعاتی کتاب / پشنگ خان (کلهر کرمانشاهی) ,



وبگردی
نقاشی یکی از هواداران مهناز افشار / تصاویر - سلفی نیکی کریمی در خیابان ولیعصر. سلفی حامد کمیلی در اتاق گریم که خبر از یک کار جدید میدهد. پوستر تور آمریکایی کنسرت بنیامین. میترا حجار در پشت صحنه تئاتری با هنرنمایی لادن مستوفی. و عکس هنری آزاده ریاضی بازیگر کهنه کار سریال‌های ایرانی.
متن خوانی ترلان پروانه / فیلم - برنامه ۱۰۴۷ رادیو هفت. متن خوانی ترلان پروانه و سکوت سرد با صدای رحیم نیکرو
فیلم خارج کردن جنین از مغز یک زن ! - زنی برای خارج کردن یک تومور از مغزش تحت عمل جراحی قرار گرفت، اما پس از عمل با واقعیت شگفت انگیزی مواجه شد. در مغز او به جای یک تومور با جنین دوقلوی او مواجه شدند، که مو، دندان و استخوان داشت !
فیلم حمله خانزاده به هوادار پرسپولیس در قطر - در این فیلم بازیکنان پرسپولیس مشغول خروج از ورزشگاه و سوار شدن به اتوبوس هستند که هواداران خطاب به بازیکنان چیزهایی می‌گویند که در یک نمایش ضعیف با ۳ گل مغلوب لخویا شده‌اند.
کشته تصادف پورشه نوه آیت الله / عکس - پسرجوانی که کنار پریوش اکبرزاده درتصادف پورشه کشته شد محمدحسين ربانی نوه آیت‌الله ربانی شیرازی بود.
آزاده نامداری: چرا آن عکس را منتشر کردم؟ - پس از حواشی بسیاری که پیرامون جدایی آزاده نامداری و فرزاد حسنی پیش آمد، آزاده نامداری عکسی از خود در اینستاگرام منتشر کرد که جنجالهای تازه ای را به دنبال ...
رونی کلمن قهرمان بدنسازی جهان در گلزار شهدا ! - رونی کلمن قهرمان بدنسازی جهان پس از حضور در ایران صبح امروز پنج شنبه در گلزار شهدای بهشت زهرا (س) حضور یافت.
فیلم اعترافات یزدان‌پناه درباره آقازاده معروف - در سال ۹۲ و آنهم در ایام رسیدگی به پرونده کرسنت در لاهه و درست هنگامی که قرار بود با شهادت در دادگاه گره کور این پرونده عیله ایران را باز کند،خبر ناپدید شدنش همه را شوکه کرد. او عباس یزدان‌پناه است.
تراژدی پریوش اکبرزاده کشته تصادف پورشه - مشتی مردم پست و رذل ریختند در صفحه یک دختر جوان مرده ، و تمام عقده‌های خود را بر یک مرده خالی میکنند!! فحاشی‌های غیرقابل باور! یعنی بد فحش نمیدهند که!! وحشیانه فحش میدهند!! سمفونی عقده و کینه و حقارت و رذالت و پستی است. اوج حماقت و بلاهت را به نمایش گذاشته‌اند.
گزارشی از جدیدترین بیزنس علی دایی و برادرانش - علی دایی ستاره فوتبال ایران و جهان که بعد از کنار گذاشتن فوتبال روزهای آرامی را تجربه می کند، در تازه ترین تجربه بیزنسی خود با برادرانش محمد و بهزاد دایی، سفره خانه و فست فودی مجلل در خیابان امیرآباد تهران افتتاح کرده‌اند.
سحر قریشی مدل صورت و لوازم آرایش ! / تصاویر - تصاویری که این روزها چهرها به همراه سگهایشان از خود در فضای مجازی منتشر میکنند. و همچنین عکس آتلیه‌ای رضا رویگری و همسرش. آرش نوذری و عکسی از کاراکتر خویش در سریال در حاشیه.
فیلم لحظه تصادف مرگبار قهرمان اتومبیلرانی ایران - متأسفانه خودرو " بی ام و" قبل از تصادف، در بزرگراه همت با سرعت 176 کیلومتر در حرکت بود. این خودرو در ساعت 36 دقیقه بامداد، با سرعت بالا از باند کندرو حرکت می‌کرد که به علت تغییر مسیر ناگهانی، با گاردریل باند سرعت برخورد کرد.
پورشه پسر امیر قلعه نویی بعد از تصادف با درخت - یک دستگاه پورشه که قبلا متعلق به پسر امیر قلعه نویی بود با درخت برخورد کرد و یکی از سرنشینان آن در دم فوت شد.
لیلا اوتادی با تیپ جدید در اینستاگرام / تصاویر - با آخرین تصاویر از الهام پاوه نژاد، بهنوش بختیاری، رضا یزدانی، مونا فرجاد، روناک یونسی، ... و همچنین سلفی نرگس محمدی با گلشید بحرایی گریمور معروف.
زیباترین زن خلبان جهان در افغانستان / تصاویر - روزنامه عامه پسند بیلد در آلمان در اقدامی تازه تصاویری از یک زن خلبان افغان به نام نیلوفررحمانی منتشر کرده و از وی به عنوان زیباترین خلبان زن جهان یاد کرده است.
فیلم یک عروسی در میان جواهر و طلا ! - عبدالمالک هم زن گرفت ! شاهزاده برونئی ۳۱ ساله با همسر ۲۲ ساله اش پیمان ازدواجی در قصر ۱۷۸۸ اتاقی بستند. تمام لباس عروس و داماد از نگین و جواهر بود.
پشت پرده حذف «در حاشیه» از آنتن سیما - زمانی که مهران مدیری پس از سال‌ها دوری از تلویزیون جمهوری اسلامی ایران به این رسانه بازگشت، خیلی‌ها انتظار همه‌چیز را داشتند، جز یک شکست تمام‌عیار.
فیلم/ معاون صدام به هلاکت رسید - گروه مقاومت عراقی عصائب اهل حق، پس از کشتن عزت الدوری، معاون صدام، اسلحه وی را به مظلومان عراق هدیه کرد.
وزیر امور خارجه استرالیا با کلاه در تهران / تصاویر - وزیر امور خارجه استرالیا قرار است در دیدار با مقامات کشورمان درباره مساله مهاجرت غیر قانونی برخی اتباع ایرانی به استرالیا رایزنی کند. استرالیا از ایران می خواهد برخی مهاجران غیر قانونی را که دولت کانبرا به آنها ویزای ورود به استرالیا نداده به ایران پذیرش کند.
چهره جدید افسانه بایگان / تصاویر اینستاگرامی - سلفی‌ها و پشت صحنه سریالها و فیلمهای جدید که به شبکه‌های اجتماعی ارسال شده است.
پربازدیدها
شهیدی که از بهشت برای فرزندش نامه نوشته است +سند - محمود رضا ساعتیان برای فرزندش سه نامه نوشته و از او خواسته است که دردورانهای کودکی، نوجوانی و جوانی آنها را بخواند و زودتر از آن بازشان نکند. این شهید بزرگوار همچنین در نگارش نامه هایش حتی خط لازم را مد نظر قرار داده و برای سنین کودکی از خط بسیار ساده و روان استفاده کرده است.
آیا «ارسطو» پدر می‌شود / چه کسی حاضر به ازدواج با «بابا پنجعلی» است - سریال «پایتخت 4» با حرف‌و‌حدیث‌های زیادی پیرامون قصه و بازیگرانش؛ بلاخره تصویر‌برداری‌ خود را آغاز کرد. در این گزارش تصمیم داریم به بررسی روند زندگی بازیگران اصلی این سریال در سری چهارم بپردازیم.
شیوع بیماری سالک در 17 استان کشور/فعلا گرفتار مشکل موش‌ها در استان‌ها هستیم - دکتر قاضی زاده هاشمی از شیوع منطقه‌ای بیماری سالک در کشورهای همسایه و 17 استان کشور خبر داد و گفت: ورود موش‌ها به...
ماجرای پر پیچ و خم مصلای تهران / ۲۷سال انتظار+ فیلم - مصلای تهران ۲۷ سال است که مشغول عملیات عمرانی است و در واقع پیشروی کند پروژه مصلا که قرار بود به عنوان یک نماد دینی بزرگ، جامع و کامل در پایتخت جمهوری اسلامی ایران باشد، افکار عمومی را کلافه کرده است. درواقع شاید بتوان گفت مردم تهران سال ها است که دیگر امیدی به اتمام پروژه مصلا ندارند.
افرادی با بیماری‌های نادر / تصاویر - گروه علمی: یک بیماری یا اختلال زمانی به عنوان نادر در آمریکا شناخته می شود که کمتر از دو هزار آمریکایی را تحت ...
نماینده ارامنه: برای صادق زیباکلام متأسفم - بنا بر گفته این استاد دانشگاه، این برای اولین بار است که ایران به ارامنه کشور اجازه راهپیمایی و تجمع داده است، حال آنکه‌ این گونه نیست و هر ساله این مجوز به اقلیت‌های کشور داده شده است؛ این را می‌توان از سخنان نمایندگان ارامنه مجلس به وضوح فهمید. نمایندگان مجلس بر این باورند که شاید این فرد منظور دیگری دارد و مسائل و اتفاقات سیاسی را بر یک واقعه تاریخی ترجیح داده است.
محمود جامساز توضیح داد: چرا هدفمندی یارانه‌ها منحرف شد؟/پرداخت یارانه با هیچ منطق‌اقتصادی منطبق نیست - محمود جامساز توضیح داد: چرا هدفمندی یارانه‌ها منحرف شد؟/پرداخت یارانه با هیچ منطق‌اقتصادی منطبق نیست محمود جامساز، کارشناس اقتصادی درباره دلایل عدم موفقیت اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها و انحراف رفتن آن توضیح می‌دهد.
انتقاد رهبر انقلاب از جولان برخی جوانهای سرمستِ غرورِ ثروت با خودروهای گران قیمت در خیابانها - ایشان با تأکید بر اینکه ما بدنبال اقتدار پلیسی هالیوودی و جوامع غربی و آمریکایی نیستیم افزودند: چنین اقتداری نه تنها امنیت ایجاد نخواهد کرد بلکه موجب ناامنی هم خواهد شد.
حرف وزارت به کرسی نشست؛ انصراف رضازاده از حضور در انتخابات وزنه برداری - رئیس سابق فدراسیون وزنه برداری از حضور در مجمع این فدراسیون انصراف داد.
آدم‌های بیماری که زیبا هستند/ این تصاویر متفاوت را ببینید - سیگا ایلا، عکاس ایسلندی از 21 فرد مبتلا به سندروم دان از سنین 9 تا 60 سال عکس برداری کرده است.


Copyright © 2008 - 2015 vista.ir. All Rights Reserved