جمعه ۷ فروردین ۱۳۹۴ / Friday, 27 March, 2015

فعل استمراری

پساوندهاى افعال که در قديم زيادتر از امروزه بوده است از اين قرار است: الف زايد، آر، ياهاى مجهول، ماني، تاني، تي، هاء اسمى و وصفي.
   الف
الفى بوده است که در موارد خاص به آخر افعال مى‌افزوده‌اند و ظاهراً از مختصات پهلوى شمال و شمال‌شرقى و زبان خراسان بوده است، و در کتاب 'درخت آسوريک' اين الف ديده شد، اين الف در صيغهٔ دوم شخص مفرد امر حاضر درمى‌آيد و معناى آن را دگرگون مى‌سازد مثل 'گويا' و 'آيا' و 'بينا' و 'مانا' و 'هلا' و 'گفتا' که به خلاف قياس بر سوم‌شخص مفرد ماضى الحاق گرديده است.
اين الف در کتاب درخت آسوريک 'آي' الف و يا است و به فعل امر حاضر 'وين' متصل شده است و در چند مورد آمده است. مثال: مُرتومان ويناى آنُم درختى بلند بوژ اَمْ اُمف نَپرْتْت کو اَزْ هَچْ تو اَوَرتراُم پَتْ وَسْ گونگ هير... ـ منتهاى پهلوى ـ درخت آسوريک ص ۱۹ فقرهٔ ۲ طبع انگلساريا.' 'داروک دان ويناى شَتْروان شتْروى بَرنْد بچشکان بچشک ـ ص ۱۱۱ فقرهٔ ۱۷' ـ 'موژک اوم سَخْتک‌ى آژآتان‌ويناى انگستپان‌ى هو سُروان ـ ص ۱۱۲ فقرهٔ ۲۵' '.... مَشَْيژْکَ هْچ ازِ کرِندويناى شتر و ياران ـ ص ۱۱۲ فقرهٔ ۳۹.' ... 'ويناى سهيکانان مَزْديَسْنان پاتپاژپَتْ اَزْپوست دارِنْد ـ صفحهٔ ۱۱۴ فقرهٔ ۴۷ و سواى اين فقرات هم يکى دو فقرهٔ ديگر اين فعل آمده است'
ترجمهٔ اين عبارت:
نخل در مناظرهٔ بز مى‌گويد که: 'مردمان بيناى من آن درخت بلندم بُز با من برابرى جويد که من از تو برترم به بس گونه چيز' ... 'دارودان (از من کنند) ويناى شهر به شهر برند پزشکان پزشک' و بُز در جواب مى‌گويد: 'من موزه‌ام ساخته‌ شده از بهر آزادگان ويناى دستکش از بهر خسروان' ... 'مشکچه از من کنند ويناى شهرياران' ... 'ويناى مزديسنان مؤمن احتياج به پوست من دارند...' (رجوع کنيد: ص ۱۱۲)
- گويا و گوئيا که در تضاعيف کلام و ابتداى سخن بدون مخاطب معينى استعمال مى‌شده است و نيز گاهى گوئى را با ياء مجهولى که بدل از الف مذکور است در اشعار متقدمين ديده‌ايم که به‌ معنى گويا و مُمالهٔ آن بوده است.
- مانا که به تنهائى آورند و فعل امر است با الف که در ضمن کلام مى‌آورده‌اند.
- بينى ـ بينئي: که بدون قصد خطاب در اوايل و اواسط اشعار مى‌آورده‌اند و اصحاب لغت آن را به ‌معنى نوعى آفرين گرفته‌اند (رجوع کنيد: ص ۱۱۲ جلد ۱ سبک‌شناسى بهار)
- هلا، از فعل هليدن به صيغهٔ امر با الف که در آغاز و تضاعيف سخن آيد.
- آيا: که از فعل آمدن است و در مورد پرسش و استفهام بر زبان مى‌گذرد. و نيز الفى است که در آخر سوم شخص مفرد ماضى از فعل گفتن آورند و آن را 'گفتا' نويسند و معلوم نيست چه مقصودى از الحاق اين الف بر اين فعل بوده است و شايد اگر کتب قديم از دستبرد نساخ ايمن مانده بود مى‌توانستيم سرّ اين الف را در 'گفتا' به‌دست آوريم اما چون تغيير گفتا به گفت و بالعکس خيلى سهل است و کاتبان قرن ششم و هفتم نيز از اين نکات غافل بوده‌اند نمى‌توان از روى کتب مزبور درست به تفاوت موارد استعمال گفت و گفتا پى برد.
و نيز گاهى الف مذکور من‌باب تحذير يا تنبيه در آخر صيغه‌هاى ديگر درآمده چون: گوئيا و نگوئيا و غيره (در تذکرةالاوليا ج ۲ اين فعل ديده شده است و در لهجهٔ مردم اصفهان اين الف را در مورد صيغهٔ مخاطب منفى آورند و گويند: نترسيا، نيفتيا، نخنديا و غيره). و گاهى الفى به‌جاى صيغهٔ دعا به آخر صيغهٔ مضارع مى‌افزايند:
ازرقى گويد:
از آتش چرخرا پر کرد و نشتافت کز آتش بيندا پاداش و کيفر
   آر
اين پساوند که از سوم‌شخص ماضى يا مصدر مرخم، اسم مصدر و فاعل و مفعول مى‌سازد در زبان پهلوى و در ى زيادتر از امروز بوده است مانند: 'خفتار' که به قول جاحظ اصطلاح بهرام گور شهنشاه ساسانى بوده است که هنگام مرخص کردن نديمان در شب 'خرم خفتار' مى‌گفته (کتاب التاج طبع قاهره ص ۱۱۸) و فَرُختار و جستار و غيره، و از اين قبيل است: گفتار، خريدار، گرفتار، مردار، برخوردار و نظاير آن که هنوز هم متداول است.
   ياهاى مجهول
ياهاى مجهول استمرارى و انشائى و تمنى و ترجى نيز زيادتر از امروز بوده است و هر کدام را در موقع خود به ضرورت مى‌آورده‌اند و از آن غفلت روا نمى‌داشتند و مانند امروز به سهل‌انگارى برگذار نمى‌کردند يا به طريق متأخران از شعرا آن را غلط استعمال نمى‌نمودند و طريقهٔ استعمال آن چنين بوده است.
   فعل استمرارى
گاهى ياء مجهول براى بيان استمرارى فعل است، و به‌جاى 'همي' که در اول فعل علامت استمرار است قرار مى‌گيرد ـ و با آمدن ياء استمرارى غالباً از آوردن 'همي' خوددارى مى‌شده است، مثال از تاريخ بيهقى 'خواجهٔ بزرگ احمدحسن هر روزى به سراى خويش به در عبدالاعلى بار دادى و تا نماز پيشين بنشستى و کار براندي، من با پسران او بودمي، و آنچه فرمودى نبشتمى و کارها مى‌براندي، و خلعت‌ها و صلت‌هاى سلطانى مى‌فرمودي، چون نماز پيشين بکرديمى بيگانگانى بازگشتندى و دبيران و قوم خويش و مرا به خوان بردندى و نان بخورديمى و بازگشتيمى ـ بيهقى ص ۲۴۶' اين ياها همه استمرارى است و در يکى دو جاى پيشاوند مى‌افزوده است.
   شرح رؤيا
در موارد شرح خواب چه در نظم و چه در نثر غالباً اين ياء بايد در فعل بيايد.
فردوسى گويد:
چنين ديده گويند يک شب به خواب که يک جام مى داشتى چون گلاب
دقيقى   ز    جائى    فراز    آمدى بر  آن   جام   مى  داستانها  زدى
به   فردوسى   آواز دادى  که  مى مخور    جز    به   آئين   کاوس‌کى
و اگر در نثر در مورد خواب اين يا را نياورند جمله فعليه را مشکوک و با افزودن (چنانک) و (گويا) و به صيغهٔ حال آورند مثال از بلعمي: 'اردشير به خواب ديد چنانکه فرشتهٔ آز آسمان فرود آيد و او را گويد: خداى عزوجل ملک زمين به تو خواهد دادن' و اگر به صيغهٔ ماضى باشد با ياء مجهول آورند و رعايت اين قاعده در قرن هفتم و هشتم از ميان رفته است و خواجه حافظ جائى آن را آورده و جائى نياورده است و آنجا که آورده چنين است:
ديدم به خواب دوش که ماهى برآمدى کز عکس روى او شب هجران سر آمدى
و آنجا که نياورده است:
ديدم به خواب خوش که به دستم پياله بود تعبير رفت و کار به دولت حواله بود
و در نثر به کلى پس از قرن ششم اين رعايت از ميان رفته است.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
طراحی لباس , تیم ملی آلمان , تشخیص سرولوژیکی , عروسک های تلویزیونی , پژوهش تجاری , برنده اسکار , مارتا لوزن , دشت آرای , كوهدشت , پادشگاه , اختلال ژنتیکی , گلوتن , گشتی , مزاحم تلفنی , خوزستانی ها , بهناز جعفری , رایانه‌های شخص , App for iOS , قهرمانی جهان , ادم برفی ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی گردشگری / سایر خانه‌های قدیمی ، استان یزد , فرهنگ و جامعه / گاه‌شمار / گاه‌شمار تاریخ ـ میلادی / ۳۱ فروردین ـ ۲۰ آوریل ـ انتخاب دمکراتیک اردوان سوم به پادشاهی ایران , سیاسی / جهان / جنگ / جنگ مه آلود عراق , فرهنگی و هنری / کتاب و نشر / کتاب / تمدن های کهن و آینه های نمادین , بانک اطلاعاتی کتاب / کلیات مفاتیح‌الجنان , بانک اطلاعاتی کتاب / مسائل جدید از دیدگاه علما و مراجع تقلید , کامپیوتر و فناوری‌اطلاعات / اینترنت و شبکه / اینترنت / دنیای دیجیتال در آغوش گشاده پهن‌باند , بانک اطلاعاتی کتاب / نظامیان عصر پهلوی به روایت اسناد ساواک: ارتشبد بهرام آریانا , بانک اطلاعاتی کتاب / دستهایم را برای تو می‌آورم: گزیده‌ای از شعر معاصر ترکیه , اجتماعی / خانه و خانواده / خانواده / امید به جهانی آرام تر در سایه آرامش خانواده , بهداشت و درمان / دارو و درمان / دارو و درمان ـ تحقیق و پژوهش / تراتوژنیسیته توپاماکس , بانک اطلاعاتی کتاب / مبانی دستگاههای رادیولوژی از دیدگاه مهندسی , بانک اطلاعاتی کتاب / امیل: رساله‌ای در باب آموزش و پرورش , بانک اطلاعاتی کتاب / ادبیات غنایی ـ تعلیمی: ادبیات غنایی ـ تعلیمی ـ فرهنگ و هنر انواع ادبی ـ تحلیل آثار بزرگ ادبی ادبیات , بهداشت و درمان / بیماریها / بیماریهای زنان و زایمان / سوزش سر دل در حاملگی , بانک اطلاعاتی کتاب / جغرافی, تاریخ و اجتماعی سال سوم راهنمایی شامل: پرسش و پاسخ ... , بانک اطلاعاتی کتاب / خدمات اشتغال دولتی در بازار کار در حال تغییر , بانک اطلاعاتی کتاب / مقابله با فشارهای روانی: راهکارهای سلامتی و آرامش درون , بانک اطلاعاتی کتاب / شرح اصول فقه استاد محمدرضا مظفر , بانک اطلاعاتی کتاب / پرورش توانائیهای فکری: افزایش تمرکز و مشاهده دقیق , بانک اطلاعاتی کتاب / هدیه دریا , فرهنگ و جامعه / گردشگری / شهرهای ایران / آستانه اشرفیه , بانک اطلاعاتی کتاب / تاریخ مجلس شورای ملی ایران: وزیران 37 کابینه سال‌های 1325 ـ 36 ه.ش , بانک اطلاعاتی کتاب / آموزش نکته‌ها و روش‌ها: ریاضیات پایه سال‌های دوم و سوم دبیرستان (رشته‌ی علوم تجربی): آموزش نکته‌ها و روش‌ها، تمرین‌های تشریحی، پرسش‌های ... , بانک اطلاعاتی کتاب / خودسازی انقلابی , بانک اطلاعاتی کتاب / زیارت عاشورا , کامپیوتر و فناوری‌اطلاعات / آموزش / Windows XP / آموزش تصویری نصب ویندوز XP , بانک اطلاعاتی کتاب / آزمون و آموزش عربی سال اول راهنمایی , بانک اطلاعاتی کتاب / دانستنیهای بیمه خودرو , بانک اطلاعاتی کتاب / حال اهل درد (مروری بر خاطرات و اشعار حمید سبزواری) ,



وبگردی
فرخنده زنده زنده سوزانده شد / تصاویر - گروهی از مردم افغانستان در کابل پایتخت این کشور یک زن را به شدت مورد ضرب و شتم قرار داده و کُشتند. مقامات امنیتی در کابل با تأیید این خبر اعلام کردند که مردان خشمگین در مرکز شهر، یک زن را که گفته شده قرآن را به آتش کشیده کشتند.
پاسخ فرزاد حسنی به افشاگری آزاده نامداری - بر فرض محال اگر این ادعاهای کذب صحت هم داشت، آیا این روش درستی برای بیان آنهاست؟ ریختن آبروی دیگران و حتی خانواده خود به چه قیمتی؟ به قیمت پخش تصویرمان از تلویزیون؟! انسان ها را از روشی که برای رسیدن به هدفشان انتخاب می کنند بشناسید...
ضرب و شتم آزاده نامداری و افشاگری بی‌سابقه - آزاده نامداری با به اشتراک گذاشتن عکسی تلخ و دردناک از آثار شدید ضرب و شتم روی صورت و چشم خود، از اتفاقاتی غیرقابل باور مربوط به زندگی گذشته اش . آقای حسنی چهل تا فایل صوتی دست من داری که مدت هاست حتی خودم گوشش ندادم.
شایعه رابطه احسان علیخانی و آزاده نامداری! / تصاویر اینستاگرام - توضیحات آزاده نامداری درباره یک شایعه - امروز آقای علیخانی چون صفحه‌ای دراینستاگرام ندارن ازمن خواستن توضیحی به هوادارانشون ودوستای خوب خودم بدم.
دختر گلفروش تجریش پدیده جدید شبکه‌های اجتماعی - دختر گلفروش میدان تجریش. این همه چیزی بود که از پدیده این روزهای شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها می‌دانستیم و البته چند عکس که از او منتشر شده بود. دختری که با ظاهری خاص توجهات را به خود جلب کرده بود.
شبکه‌های اجتماعی با ما چه کرده‌اند / فیلم - شبکه‌های اجتماعی چگونه ما را منزوی کرده‌اند. آیا شما هم ساعت‌های زیادی را صرف شبکه‌های اجتماعی و دنیای مجازی میکنید حتما این ویدیو را نگاه کنید.
پربازدیدها
روزهای پرفرازونشیب بورس در سال۹۳/ آیا نگرانی ها پایان می یابد؟ - بازار سرمایه در حالی سال ۹۳ را با روندی منفی پشت سرگذاشت که فعالان این بازار امیدوارند سال ۹۴ سالی پر رونق و سودده باشد.
سوریه آماده گفتگو با آمریکاست/ واشنگتن فقط حرف می زند - رئیس جمهور سوریه در اظهاراتی از آمادگی کشورش برای گفتگو با آمریکا (اصلی ترین حامی ترویست های حاضر در سوریه) خبر داد.
جواد نکونام:یک روز استرس استقلال را در اوساسونا نداشتم/انشالله در سال 94 وضعیت اقتصادی مردم بهتر شود - جواد نکونام:یک روز استرس استقلال را در اوساسونا نداشتم/انشالله در سال 94 وضعیت اقتصادی مردم بهتر شود نکونام می گوید سال 93 با وجود حذف از جام ملت برایش سال بدی نبود.
فراز و نشیبهای فضا در سال ۹۳/ فناوری فضایی در ایران ۲۲ساله شد - تغییر ساختار سازمان فضایی ایران و بازگشت آن به مجموعه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات را می توان از جمله مهمترین اتفاقات حوزه فضایی در سال ۹۳ نامید که برنامه های فضایی کشور را تحت تاثیر قرار داد.
حملات نظامی به یمن ادامه خواهد داشت - وزیر امور خارجه دولت مستعفی یمن اعلام کرد که حملات نظامی کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس به کشورش ادامه خواهد داشت.
حملات عربستان به یمن ادامه دارد/40 کشته در اولین روز تجاوز - عربستان چندین حمله را به پایتخت یمن در قالب یک عملیات نظامی با مشارکت کشورهای عربی حوزه خلیج فارس و برخی کشورهای عربی از جمله مصر صورت داد که در این راستا چندین پادگان را در مناطق مختلف یمن هدف قرار داد.
آخرین وضعیت جوی و ترافیکی جاده‌های کشور/توصیه مهم پلیس راه - فرمانده پلیس‌ راه کشور با اشاره به ترافیک نیمه سنگین محورهای استان قزوین و محور چالوس از رانندگان درخواست کرد بازگشت از سفر را به ساعات پایانی موکول نکنند.
کی روش: بازی با شیلی برای تیم ملی ایران بهترین فرصت بود - سرمربی تیم ملی فوتبال کشورمان در نشست مطبوعاتی بعد از بازی تدارکاتی تیم ملی ایران و شیلی شرکت کرد و پاسخگوی سوالات خبرنگاران بود.
«سام درخشانی» و «سروش صحت» در هفت‌سین نوروزی «پژمان جمشیدی» - «پژمان جمشیدی» گفت: «سروش صحت» و «سام درخشانی» از چینشهای هفت سین سفره عید من هستند.
ورود سامانه بارشی به نیمه شرقی کشور - دامنه فعایت سامانه بارشی امروز در نیمه شرقی کشور، دامنه های البرز شرقی، بخشهایی از مرکز کشور و زاگرس مرکزی خواهد...


Copyright © 2008 - 2015 vista.ir. All Rights Reserved