جمعه ۶ شهریور ۱۳۹۴ / Friday, 28 August, 2015

فعل استمراری

پساوندهاى افعال که در قديم زيادتر از امروزه بوده است از اين قرار است: الف زايد، آر، ياهاى مجهول، ماني، تاني، تي، هاء اسمى و وصفي.
   الف
الفى بوده است که در موارد خاص به آخر افعال مى‌افزوده‌اند و ظاهراً از مختصات پهلوى شمال و شمال‌شرقى و زبان خراسان بوده است، و در کتاب 'درخت آسوريک' اين الف ديده شد، اين الف در صيغهٔ دوم شخص مفرد امر حاضر درمى‌آيد و معناى آن را دگرگون مى‌سازد مثل 'گويا' و 'آيا' و 'بينا' و 'مانا' و 'هلا' و 'گفتا' که به خلاف قياس بر سوم‌شخص مفرد ماضى الحاق گرديده است.
اين الف در کتاب درخت آسوريک 'آي' الف و يا است و به فعل امر حاضر 'وين' متصل شده است و در چند مورد آمده است. مثال: مُرتومان ويناى آنُم درختى بلند بوژ اَمْ اُمف نَپرْتْت کو اَزْ هَچْ تو اَوَرتراُم پَتْ وَسْ گونگ هير... ـ منتهاى پهلوى ـ درخت آسوريک ص ۱۹ فقرهٔ ۲ طبع انگلساريا.' 'داروک دان ويناى شَتْروان شتْروى بَرنْد بچشکان بچشک ـ ص ۱۱۱ فقرهٔ ۱۷' ـ 'موژک اوم سَخْتک‌ى آژآتان‌ويناى انگستپان‌ى هو سُروان ـ ص ۱۱۲ فقرهٔ ۲۵' '.... مَشَْيژْکَ هْچ ازِ کرِندويناى شتر و ياران ـ ص ۱۱۲ فقرهٔ ۳۹.' ... 'ويناى سهيکانان مَزْديَسْنان پاتپاژپَتْ اَزْپوست دارِنْد ـ صفحهٔ ۱۱۴ فقرهٔ ۴۷ و سواى اين فقرات هم يکى دو فقرهٔ ديگر اين فعل آمده است'
ترجمهٔ اين عبارت:
نخل در مناظرهٔ بز مى‌گويد که: 'مردمان بيناى من آن درخت بلندم بُز با من برابرى جويد که من از تو برترم به بس گونه چيز' ... 'دارودان (از من کنند) ويناى شهر به شهر برند پزشکان پزشک' و بُز در جواب مى‌گويد: 'من موزه‌ام ساخته‌ شده از بهر آزادگان ويناى دستکش از بهر خسروان' ... 'مشکچه از من کنند ويناى شهرياران' ... 'ويناى مزديسنان مؤمن احتياج به پوست من دارند...' (رجوع کنيد: ص ۱۱۲)
- گويا و گوئيا که در تضاعيف کلام و ابتداى سخن بدون مخاطب معينى استعمال مى‌شده است و نيز گاهى گوئى را با ياء مجهولى که بدل از الف مذکور است در اشعار متقدمين ديده‌ايم که به‌ معنى گويا و مُمالهٔ آن بوده است.
- مانا که به تنهائى آورند و فعل امر است با الف که در ضمن کلام مى‌آورده‌اند.
- بينى ـ بينئي: که بدون قصد خطاب در اوايل و اواسط اشعار مى‌آورده‌اند و اصحاب لغت آن را به ‌معنى نوعى آفرين گرفته‌اند (رجوع کنيد: ص ۱۱۲ جلد ۱ سبک‌شناسى بهار)
- هلا، از فعل هليدن به صيغهٔ امر با الف که در آغاز و تضاعيف سخن آيد.
- آيا: که از فعل آمدن است و در مورد پرسش و استفهام بر زبان مى‌گذرد. و نيز الفى است که در آخر سوم شخص مفرد ماضى از فعل گفتن آورند و آن را 'گفتا' نويسند و معلوم نيست چه مقصودى از الحاق اين الف بر اين فعل بوده است و شايد اگر کتب قديم از دستبرد نساخ ايمن مانده بود مى‌توانستيم سرّ اين الف را در 'گفتا' به‌دست آوريم اما چون تغيير گفتا به گفت و بالعکس خيلى سهل است و کاتبان قرن ششم و هفتم نيز از اين نکات غافل بوده‌اند نمى‌توان از روى کتب مزبور درست به تفاوت موارد استعمال گفت و گفتا پى برد.
و نيز گاهى الف مذکور من‌باب تحذير يا تنبيه در آخر صيغه‌هاى ديگر درآمده چون: گوئيا و نگوئيا و غيره (در تذکرةالاوليا ج ۲ اين فعل ديده شده است و در لهجهٔ مردم اصفهان اين الف را در مورد صيغهٔ مخاطب منفى آورند و گويند: نترسيا، نيفتيا، نخنديا و غيره). و گاهى الفى به‌جاى صيغهٔ دعا به آخر صيغهٔ مضارع مى‌افزايند:
ازرقى گويد:
از آتش چرخرا پر کرد و نشتافت کز آتش بيندا پاداش و کيفر
   آر
اين پساوند که از سوم‌شخص ماضى يا مصدر مرخم، اسم مصدر و فاعل و مفعول مى‌سازد در زبان پهلوى و در ى زيادتر از امروز بوده است مانند: 'خفتار' که به قول جاحظ اصطلاح بهرام گور شهنشاه ساسانى بوده است که هنگام مرخص کردن نديمان در شب 'خرم خفتار' مى‌گفته (کتاب التاج طبع قاهره ص ۱۱۸) و فَرُختار و جستار و غيره، و از اين قبيل است: گفتار، خريدار، گرفتار، مردار، برخوردار و نظاير آن که هنوز هم متداول است.
   ياهاى مجهول
ياهاى مجهول استمرارى و انشائى و تمنى و ترجى نيز زيادتر از امروز بوده است و هر کدام را در موقع خود به ضرورت مى‌آورده‌اند و از آن غفلت روا نمى‌داشتند و مانند امروز به سهل‌انگارى برگذار نمى‌کردند يا به طريق متأخران از شعرا آن را غلط استعمال نمى‌نمودند و طريقهٔ استعمال آن چنين بوده است.
   فعل استمرارى
گاهى ياء مجهول براى بيان استمرارى فعل است، و به‌جاى 'همي' که در اول فعل علامت استمرار است قرار مى‌گيرد ـ و با آمدن ياء استمرارى غالباً از آوردن 'همي' خوددارى مى‌شده است، مثال از تاريخ بيهقى 'خواجهٔ بزرگ احمدحسن هر روزى به سراى خويش به در عبدالاعلى بار دادى و تا نماز پيشين بنشستى و کار براندي، من با پسران او بودمي، و آنچه فرمودى نبشتمى و کارها مى‌براندي، و خلعت‌ها و صلت‌هاى سلطانى مى‌فرمودي، چون نماز پيشين بکرديمى بيگانگانى بازگشتندى و دبيران و قوم خويش و مرا به خوان بردندى و نان بخورديمى و بازگشتيمى ـ بيهقى ص ۲۴۶' اين ياها همه استمرارى است و در يکى دو جاى پيشاوند مى‌افزوده است.
   شرح رؤيا
در موارد شرح خواب چه در نظم و چه در نثر غالباً اين ياء بايد در فعل بيايد.
فردوسى گويد:
چنين ديده گويند يک شب به خواب که يک جام مى داشتى چون گلاب
دقيقى   ز    جائى    فراز    آمدى بر  آن   جام   مى  داستانها  زدى
به   فردوسى   آواز دادى  که  مى مخور    جز    به   آئين   کاوس‌کى
و اگر در نثر در مورد خواب اين يا را نياورند جمله فعليه را مشکوک و با افزودن (چنانک) و (گويا) و به صيغهٔ حال آورند مثال از بلعمي: 'اردشير به خواب ديد چنانکه فرشتهٔ آز آسمان فرود آيد و او را گويد: خداى عزوجل ملک زمين به تو خواهد دادن' و اگر به صيغهٔ ماضى باشد با ياء مجهول آورند و رعايت اين قاعده در قرن هفتم و هشتم از ميان رفته است و خواجه حافظ جائى آن را آورده و جائى نياورده است و آنجا که آورده چنين است:
ديدم به خواب دوش که ماهى برآمدى کز عکس روى او شب هجران سر آمدى
و آنجا که نياورده است:
ديدم به خواب خوش که به دستم پياله بود تعبير رفت و کار به دولت حواله بود
و در نثر به کلى پس از قرن ششم اين رعايت از ميان رفته است.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
مسافران نورورزی , سرکرده سوری , برش سنگ , آموزش تغییر دادن رمز عبور , گشت تعزیرات , میخک , لنفوپلاستیک , فلش مموری , غرب اسیا , که بر ماست , قطع رحم , دریاچه کوچک , پل پوگبا , نفرولوژیست , تصدی گری , کارآیی ذهن , خمام , افسانه ای , اختراعات , پیچاندن ,

مقالات پربیننده امروز
شخصیت‌ها / فرهنگی و هنری / موسیقی / سیروس ملکوتی , علم و زندگی / علوم انسانی / سیاسی / ائتلاف(هم‌پیمانی) ‍Coalition , بانک اطلاعاتی کتاب / ساعتی با قارچها , بانک اطلاعاتی کتاب / درآمدی بر جایگاه مسجد در تمدن اسلامی , بانک اطلاعاتی کتاب / کلیدهای پرورش خلاقیت هنری در کودکان و نوجوانان , بانک اطلاعاتی کتاب / مردان مریخی, زنان ونوسی , علمی و آموزشی / آموزش و پرورش / مدیریت مدارس ـ مدارس / مدارس کارآمد چه مدارسی هستند؟ , بانک اطلاعاتی کتاب / برنامه‌نویسی وب با ASP.Net (آموزش گام به گام) , هنر / موسیقی / سازهای موسیقی / تنبور، سازباستانی , فرهنگی و هنری / سینما / نقد فیلم / نگاهی به فیلم «پابرهنه در بهشت» , بانک اطلاعاتی کتاب / 1000 نکته در ??? طبقه‌بندی شده فیزیک 2 نظام جدید , بانک اطلاعاتی کتاب / اندیشه‌های اعتقادی: برگردان کتاب قواعد العقائد , سیاسی / جهان / جنگ ـ جنگ سرد / از جنگ سرد تا دنیای چندقطبی , بانک اطلاعاتی کتاب / مجموعه‌ی طبقه‌بندی شده عربی 1: شامل تست‌های کنکورهای سراسری و آزاد با پاسخ تشریحی همراه با برگزیده‌ای از مهمترین نکات درسی عربی , بانک اطلاعاتی کتاب / پرسشهای چهارگزینه‌ای هیدرولوژی , بانک اطلاعاتی کتاب / شب به خیر خرس کوچولو! , بانک اطلاعاتی کتاب / قصر قصیده (برگزیده دیوان اشعار) حکیم ناصر خسرو قبادیانی , ورزشی / فوتبال / سخنوری در غیاب منطق , بانک اطلاعاتی کتاب / مقابله با استرس و فشار روانی , بانک اطلاعاتی کتاب / راهنمای کامل متون روانشناسی عمومی به زبان خارجی: همراه با تست‌های امتحانی دانشگاه پیام نور (رشته روانشناسی) ,



صنعت خودرو / اشتغال یا گروگان‌گیری / تحقیر ملی و تحریم ملی - انبارهای خودروسازان داخلی روز به روز انباشته تر از تولیداتی می‌شود که اکنون مصرف‌کننده در برابر خرید آن مقاومت می‌کند. اما آیا کمپین تحریم خودرو داخلی می‌تواند منجر به تجدید سیاست‌های نادرست پیرامون این صنعت رانتیر شود؟
رباینده دکل نفتی پیدا شد - نادر قاضی پور، نماینده مردم ارومیه در مجلس مدارکی در خصوص پرونده دکل گمشده را در اختیار رسانه‌ها قرار داد. عکس فوق مربوط به "آ.ش" و عمر کامل آل سواده است که بر روی دکل گمشده یا همان دکل "شرکت دین" یا همان دکل "فورچونا" و در کشور ترکیه گرفته شده است.
مرحوم بیت‌الله عباسپور در مسابقات جهانی / فیلم - قهرمان پرورش اندام ایران شامگاه سه‌شنبه سوم شهریورماه 1394 و پس از ماه‌ها رنج ناشی از بیماری، در بیمارستان آتیه تهران درگذشت. این ویدئو، فیگورهای عباسپور را در مسابقات پروش اندام IFBB 2012 نمایش می‌دهد.
رسایی به سیم آخر زد! - شعار جریان اصلاح طلبی یا با من یا بر من نیست. طیف اصولگرا وحدت را چنین تعبیر می کنند که وحدت یعنی همه با من، ولی اصلاح طلبان وحدت را "همه با هم" تعبیر می کنند.
خاطرات تکان دهنده احمدی مقدم از دستورات احمدی نژاد - احمدی نژاد گفت: «بروید رئیس دولت اصلاحات و بقیه را دستگیر کنید و شر همه را کم کنید» ، گفتم: «مرد حسابی! چه می‌گویی؟ می‌روی می‌گویی خس و خاشاک و آت و آشغال، و حالا می‌گویی بگیرید ببرید و تمام»؟
باز کردن قفل پژو ساخت ایران در یک ثانیه / فیلم - ویدئویی که توسط منبعی ناشناس در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده، یک مرد را نشان می‌دهد که با استفاده از پیچ‌گشتی و چاقو، درها و صندوق‌عقب محصولات پژو ساخت ایران را به راحتی و در عرض مدت یک ثانیه باز می‌کند. دوباره قفل هم میکند !
آقازاده معاون احمدی نژاد در استخر! / عکس - عکس سلفی کیان علی آبادی فرزند محمد علی آبادی از حلقه اول احمدی نژاد
استفاده از زنان در تبلیغات خودروهای ایرانی / تصاویر - این روزها که در شبکه های اجتماعی و رسانه ها صحبت از عدم خرید خودرو به خصوص خودروی صفر است، برخی تصاویر نیز گوشی به گوشی می شود که تبلیغ خودروی ایران خودرو است.
گفت و گو با سه مادر معتاد به شیشه در حاشیه بزرگراه - مرجان مادر دو تا سه قلو است که با تمام استعدادهای عجیب و غریبش ته یک بن بست دست و پا می زند. نسرین که همین چند وقت پیش برای ترک اعتیاد به کمپ رفت اما نتوانست دوام بیاورد.
اولین عکس منتشر شده از گلاره عباسی و همسرش - گلاره عباسی بتازگی ازدواج کرده است. در مراسم رونمایی از نخستین فیلم نرگس آبیار برای اولین بار گلاره عباسی به همراه همسرش در انظار ظاهر شد.
گزارش تصویری از اکران فیلم نرگس آبیار - مراسم رونمايى از فيلم " اشيا از آنچه در آينه مى بينيد به شما نزديكترند" به كارگردانى نرگس آبيار با حضور عوامل فيلم و جمعى از هنرمندان در موزه سينما برگزار شد.
جنجال پوشش بازیگران زن تئاتر پینوکیا / تصاویر - نمایشی که از 15 مرداد اجرایش درسالن ناظرزاده تماشاخانه ایرانشهر آغاز شده بود، پس از سه روز اجرا توقیف شد. در این نمایش بازیگرانی چون پرستو گلستانی، محمد صادق ملک (ملکی )، محمد نادری، بهروز پناهده، پوریا رحیمی سام، شهره سلطانی به ایفای نقش پرداختند.
گزارشی از ایران که در اسراعیل پخش شد / فیلم - کانال ۱۰ تلویزیون رژیم صهیونیستی که در خاک فلسطین اشغالی پخش می‌شود به تازگی مستندی با عنوان «نگاهی از داخل ایران» را در اختیار مخاطبان خود قرار داده است.
رونمایی از عطر لیلا اوتادی ! / تصاویر - پيشنهادشون براى توليد عطر به نام من براى طرفداران عزيزم رو پذيرفتم، اينكه پيش توليد و توليد عطرها با دو رايحه كاملا متفاوت و ديزاين جذاب يكسال بطول انجاميد،حساسيت من براى هرچه بهتر شدن عطرها و دقت نظر و جلسات متمادى با شركت بود،
فقیهه سلطانی و رویا نونهالی / تصاویر اینستاگرامی - سلفی جالب محسن یگانه با هوادارانش در خیابان، یک سورپرایز بی نظیر برای هواداران محسن که برای غیر هوادارانش چیزی جز ترافیک نداشت.
آقازاده به روایت آقازاده / تصاویر - عارف پوستین دوز ؛ فرزند نعمت ا.. پوستین دوز، مدیر عامل شرکت ملی مس ایران و مدیر عامل سابق گروه خودرو سازی سایپا اخیرا در صفحه شخصی خود عکسهای جالب و متنوعی از خود را منتشر کرده است.
فیلم/ لحظه بلعیدن خدمه توسط موتور هواپیما - هواپیمایی قاتل از کار درآمد و خدمه پرواز را به شکل فجیعی به قتل رساند.
دندانپزشک پیام صادقیان ! / عکس - پیام صادقیان با انتشار این عکس از خانم دکتر دندانپزشک برای درست کردن دندان هایش تشکر کرده است. محسن افشانی هم در کلینیک دندانپزشکی در کنار خانم دکتر و دستیارانش سلفی گرفته است.
بدون هیچ صحبتی فقط تماشا کنید - بدون هیچ صحبتی فقط تماشا کنید
هجوم عکس سلفی با پزرعروس در تهران - شروع برنامه ماه عسل 94 با اجرای علیخانی که به دلیل موضوع دور از انتظاری که به آن برنامه اختصاص داده بود؛ حسابی مخاطبان را دلسرد کرد و در ادامه هم، این دلسردی با حضورمهمانی با شغل پزری عروس! در این برنامه، تکمیل شد.
پربازدیدها
ربیعی: سال گذشته ۵۰ هزار شغل ایجاد و ۵۰ هزار نفر بیکار شدند - وزیر تعاونف کار و رفاه با اعلام اینکه تا سال ۱۴۰۰ باید ۹ میلیون شغل ایجاد کنیم، گفت: درحالی‌که در سال ۹۳ برای ۵۰ هزار نفر شغل ایجاد شده است اما متأسفانه ۵۰ هزار شغل نیز از دست‌رفته است و قیمت تمام‌شده شغل در کشور خیلی بالاست.
شرح فرصت‌های سرمایه‌گذاری تبریز/ چه کسب‌وکارهایی در این استان می‌گیرد؟ - عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی تبریز عنوان کرد: در استان تبریز پتانسیل سرمایه‌گذاری در زمینه چرم و کفش، نساجی، قطعات خودرو، حمل‌ونقل و فراورده‌های معدنی وجود دارد.
گران‌ترین آپارتمان‌ها در 16 منطقه شرق تهران+جدول - در میان گران‌ترین آپارتمان‌های موجود در 16 منطقه شرقی شهر تهران، آپارتمانی در محله‌ لویزان با قیمت کل دو میلیارد و 400 میلیون تومان یکی از گران‌ترین آپارتمان‌‌های در شرق تهران به شمار می‌آید.
جنگ مجازی بین طرفداران کریمی و مجیدی سر یک لایی! - جنگ مجازی بین طرفداران کریمی و مجیدی سر یک لایی! طرفداران علی کریمی و فرهاد مجیدی حسابی با هم جنگ دارند و همه چیز سر یک لایی است.
مخالفت شورای مرکزی ندای ایرانیان با استعفای خرازی ؛ آقا صادق ماندگار شد - پژمان گرامی رییس کمیته اطلاع رسانی حزب ندای ایرانیان خبر از مخالفت شورای مرکزی این حزب با استعفای دکتر خرازی داد.
بنگر: پرسپولیس بهترین تیم ایران می‌شود - مدافع تیم فوتبال پرسپولیس گفت: تا پایان لیگ فرصت زیادی باقی مانده است و مطمئناً پرسپولیس تبدیل به بهترین تیم ایران می‌شود.
افخم: اظهارات هاموند غیرسازنده و تداوم شبهه افکنی در روابط ایران و همسایگانش است - سخنگوی وزارت امور خارجه با غیرسازنده خواندن اظهارات وزیر خارجه انگلیس در کنفرانس خبری با همتای سعودی، می گوید که این اظهارات هاموند تداوم شبهه افکنی در روابط ایران و همسایگانش است.
سطح فوتبال ایران فوق‌العاده است/ لالیگا دیدنی‌ترین لیگ دنیا است - بازیکن پیشین رئال با تاکید براینکه به خاطر حضور کی‌روش، شناخت خوبی از ایران دارد، گفت: سطح فوتبال ایران فوق‌العاده است ولی اگر بازیکنان شما مدل بازی در فوتبال را بیاموزند، شرایط بهتر از این می‌شود.
اصول ساده ای که در چیدمان خانه باید رعایت شود/ چطور از زلزله در امان بمانیم؟/ موشن گرافیک - اصول ساده ای که در چیدمان خانه باید رعایت شود/ چطور از زلزله در امان بمانیم؟/ موشن گرافیک اگر تهران را یک زلزله 6 ریشتری بلرزاند باید چکار کنیم تا جان سالم به در ببریم؟ روایت استاندار تهران از خسارت های زلزله در جوادآباد و فیروزکوه پاسخ پدر علم زلزله‌شناسی به شایعات: باید منتظر زلزله بزرگتری در تهران بود، اما علم ناتوان از پیش‌بینی است آخرین گزارش از وقوع زمین لرزه ۴٫۶ ریشتری فیروزکوه
مانیفست بهاری‌ها منتشر شد / باید‌ها نبایدهای جریان احمدی‌نژاد / نباید ظلمی که بر ما رفت را از خاطر ببریم - متنی از سوی جریان بهاری منتشر شده است که باید‌ها و نبایدها را برای این جریان مشخص می‌کند