شنبه ۲۴ بهمن ۱۳۹۴ / Saturday, 13 February, 2016

فعل استمراری


پساوندهاى افعال که در قديم زيادتر از امروزه بوده است از اين قرار است: الف زايد، آر، ياهاى مجهول، ماني، تاني، تي، هاء اسمى و وصفي.
   الف
الفى بوده است که در موارد خاص به آخر افعال مى‌افزوده‌اند و ظاهراً از مختصات پهلوى شمال و شمال‌شرقى و زبان خراسان بوده است، و در کتاب 'درخت آسوريک' اين الف ديده شد، اين الف در صيغهٔ دوم شخص مفرد امر حاضر درمى‌آيد و معناى آن را دگرگون مى‌سازد مثل 'گويا' و 'آيا' و 'بينا' و 'مانا' و 'هلا' و 'گفتا' که به خلاف قياس بر سوم‌شخص مفرد ماضى الحاق گرديده است.
اين الف در کتاب درخت آسوريک 'آي' الف و يا است و به فعل امر حاضر 'وين' متصل شده است و در چند مورد آمده است. مثال: مُرتومان ويناى آنُم درختى بلند بوژ اَمْ اُمف نَپرْتْت کو اَزْ هَچْ تو اَوَرتراُم پَتْ وَسْ گونگ هير... ـ منتهاى پهلوى ـ درخت آسوريک ص ۱۹ فقرهٔ ۲ طبع انگلساريا.' 'داروک دان ويناى شَتْروان شتْروى بَرنْد بچشکان بچشک ـ ص ۱۱۱ فقرهٔ ۱۷' ـ 'موژک اوم سَخْتک‌ى آژآتان‌ويناى انگستپان‌ى هو سُروان ـ ص ۱۱۲ فقرهٔ ۲۵' '.... مَشَْيژْکَ هْچ ازِ کرِندويناى شتر و ياران ـ ص ۱۱۲ فقرهٔ ۳۹.' ... 'ويناى سهيکانان مَزْديَسْنان پاتپاژپَتْ اَزْپوست دارِنْد ـ صفحهٔ ۱۱۴ فقرهٔ ۴۷ و سواى اين فقرات هم يکى دو فقرهٔ ديگر اين فعل آمده است'
ترجمهٔ اين عبارت:
نخل در مناظرهٔ بز مى‌گويد که: 'مردمان بيناى من آن درخت بلندم بُز با من برابرى جويد که من از تو برترم به بس گونه چيز' ... 'دارودان (از من کنند) ويناى شهر به شهر برند پزشکان پزشک' و بُز در جواب مى‌گويد: 'من موزه‌ام ساخته‌ شده از بهر آزادگان ويناى دستکش از بهر خسروان' ... 'مشکچه از من کنند ويناى شهرياران' ... 'ويناى مزديسنان مؤمن احتياج به پوست من دارند...' (رجوع کنيد: ص ۱۱۲)
- گويا و گوئيا که در تضاعيف کلام و ابتداى سخن بدون مخاطب معينى استعمال مى‌شده است و نيز گاهى گوئى را با ياء مجهولى که بدل از الف مذکور است در اشعار متقدمين ديده‌ايم که به‌ معنى گويا و مُمالهٔ آن بوده است.
- مانا که به تنهائى آورند و فعل امر است با الف که در ضمن کلام مى‌آورده‌اند.
- بينى ـ بينئي: که بدون قصد خطاب در اوايل و اواسط اشعار مى‌آورده‌اند و اصحاب لغت آن را به ‌معنى نوعى آفرين گرفته‌اند (رجوع کنيد: ص ۱۱۲ جلد ۱ سبک‌شناسى بهار)
- هلا، از فعل هليدن به صيغهٔ امر با الف که در آغاز و تضاعيف سخن آيد.
- آيا: که از فعل آمدن است و در مورد پرسش و استفهام بر زبان مى‌گذرد. و نيز الفى است که در آخر سوم شخص مفرد ماضى از فعل گفتن آورند و آن را 'گفتا' نويسند و معلوم نيست چه مقصودى از الحاق اين الف بر اين فعل بوده است و شايد اگر کتب قديم از دستبرد نساخ ايمن مانده بود مى‌توانستيم سرّ اين الف را در 'گفتا' به‌دست آوريم اما چون تغيير گفتا به گفت و بالعکس خيلى سهل است و کاتبان قرن ششم و هفتم نيز از اين نکات غافل بوده‌اند نمى‌توان از روى کتب مزبور درست به تفاوت موارد استعمال گفت و گفتا پى برد.
و نيز گاهى الف مذکور من‌باب تحذير يا تنبيه در آخر صيغه‌هاى ديگر درآمده چون: گوئيا و نگوئيا و غيره (در تذکرةالاوليا ج ۲ اين فعل ديده شده است و در لهجهٔ مردم اصفهان اين الف را در مورد صيغهٔ مخاطب منفى آورند و گويند: نترسيا، نيفتيا، نخنديا و غيره). و گاهى الفى به‌جاى صيغهٔ دعا به آخر صيغهٔ مضارع مى‌افزايند:
ازرقى گويد:
از آتش چرخرا پر کرد و نشتافت کز آتش بيندا پاداش و کيفر
   آر
اين پساوند که از سوم‌شخص ماضى يا مصدر مرخم، اسم مصدر و فاعل و مفعول مى‌سازد در زبان پهلوى و در ى زيادتر از امروز بوده است مانند: 'خفتار' که به قول جاحظ اصطلاح بهرام گور شهنشاه ساسانى بوده است که هنگام مرخص کردن نديمان در شب 'خرم خفتار' مى‌گفته (کتاب التاج طبع قاهره ص ۱۱۸) و فَرُختار و جستار و غيره، و از اين قبيل است: گفتار، خريدار، گرفتار، مردار، برخوردار و نظاير آن که هنوز هم متداول است.
   ياهاى مجهول
ياهاى مجهول استمرارى و انشائى و تمنى و ترجى نيز زيادتر از امروز بوده است و هر کدام را در موقع خود به ضرورت مى‌آورده‌اند و از آن غفلت روا نمى‌داشتند و مانند امروز به سهل‌انگارى برگذار نمى‌کردند يا به طريق متأخران از شعرا آن را غلط استعمال نمى‌نمودند و طريقهٔ استعمال آن چنين بوده است.
   فعل استمرارى
گاهى ياء مجهول براى بيان استمرارى فعل است، و به‌جاى 'همي' که در اول فعل علامت استمرار است قرار مى‌گيرد ـ و با آمدن ياء استمرارى غالباً از آوردن 'همي' خوددارى مى‌شده است، مثال از تاريخ بيهقى 'خواجهٔ بزرگ احمدحسن هر روزى به سراى خويش به در عبدالاعلى بار دادى و تا نماز پيشين بنشستى و کار براندي، من با پسران او بودمي، و آنچه فرمودى نبشتمى و کارها مى‌براندي، و خلعت‌ها و صلت‌هاى سلطانى مى‌فرمودي، چون نماز پيشين بکرديمى بيگانگانى بازگشتندى و دبيران و قوم خويش و مرا به خوان بردندى و نان بخورديمى و بازگشتيمى ـ بيهقى ص ۲۴۶' اين ياها همه استمرارى است و در يکى دو جاى پيشاوند مى‌افزوده است.
   شرح رؤيا
در موارد شرح خواب چه در نظم و چه در نثر غالباً اين ياء بايد در فعل بيايد.
فردوسى گويد:
چنين ديده گويند يک شب به خواب که يک جام مى داشتى چون گلاب
دقيقى   ز    جائى    فراز    آمدى بر  آن   جام   مى  داستانها  زدى
به   فردوسى   آواز دادى  که  مى مخور    جز    به   آئين   کاوس‌کى
و اگر در نثر در مورد خواب اين يا را نياورند جمله فعليه را مشکوک و با افزودن (چنانک) و (گويا) و به صيغهٔ حال آورند مثال از بلعمي: 'اردشير به خواب ديد چنانکه فرشتهٔ آز آسمان فرود آيد و او را گويد: خداى عزوجل ملک زمين به تو خواهد دادن' و اگر به صيغهٔ ماضى باشد با ياء مجهول آورند و رعايت اين قاعده در قرن هفتم و هشتم از ميان رفته است و خواجه حافظ جائى آن را آورده و جائى نياورده است و آنجا که آورده چنين است:
ديدم به خواب دوش که ماهى برآمدى کز عکس روى او شب هجران سر آمدى
و آنجا که نياورده است:
ديدم به خواب خوش که به دستم پياله بود تعبير رفت و کار به دولت حواله بود
و در نثر به کلى پس از قرن ششم اين رعايت از ميان رفته است.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
گوشی بلک بری , آبان93 , رزرو جای پارک , سیل , جغرافیای سیاسی , بانک رفاه , جسیکا بیل , نرم افزار اینترنت , جنایات بوکوحرام , طوزخورماتو , ژوئن , نان صبحانه , قبوض خانگی , مایک اشلی , بندر انزلی , قلعه نویی , عزت وعدالت , نوه مالکوم ایکس , ماهنامه داستان همشهری , سالاد شیرازی , تاسیسات نطنز , شایق , ارتش اسلامی , سبک لباس , دانشجویان همدان , جاروی بهداشتی , طب سوزمی , جمعه تهران , خواهران خراسان , دوستی در قلک , علوم غذایی , نشریه دابق داعش , پایانی، , مربی اکراینی , نراق , نمایشگاه تلفیقی , بازیکن ملی , تجاوزات سعودی , معتمدین , خاموش، , تنفس دوباره , انجمن منتقدان , برتر دنیا , شارل دوگل , دروازه ساعات , نماینده واتیکان , آخرسال , کشور ساحلی , حمید رضا حیدری , خیریه های سلامت ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / کتاب کار و خودآزمون هدفدار: ریاضی سال اول راهنمایی , بانک اطلاعاتی کتاب / تبیان الصلوه: تقریرا لبحث فخر الشیعه و مفخر الشریعه آیه‌الله العظمی الحاج السید حسین الطباطبایی البروجردی , سیاسی / جهان / مهم ترین وقایع سال ۲۰۰۷ , بانک اطلاعاتی کتاب / استاتیک , بانک اطلاعاتی کتاب / سوالات درس به درس امتحانات نهایی ادبیات و زبان فارسی تجربی - ریاضی , بانک اطلاعاتی کتاب / مجموعه کامل سوالات چهارگزینه‌ای ریاضیات 2 (همراه با پاسخ تشریحی) قابل استفاده دانش‌آموزان و داوطلبان کنکور دانشگاهها , علم و زندگی / علوم پایه / محیط زیست / قابلیت تبدیل , بانک اطلاعاتی کتاب / راهنمای بهداشت پوست و مو و لیزردرمانی , بانک اطلاعاتی کتاب / اصول طراحی 1 و 2 (روش طراحی گام به گام) , بانک اطلاعاتی کتاب / ریاضی عمومی (1) و (2) دوره‌ی پیش‌دانشگاهی رشته‌ی تجربی , بانک اطلاعاتی کتاب / چراهای شگفت‌انگیز: سیاره زمین: پاسخ به سوالهای کودکان و نوجوانان , فرهنگی و هنری / هنرهای نمایشی / نمایشهای صحنه‌ای / مخاطبان و گونه های نمایشی , بانک اطلاعاتی کتاب / سیره پیشوایان: نگرشی بر زندگی اجتماعی, سیاسی و فرهنگی امامان معصوم (ع) , بانک اطلاعاتی کتاب / شکوفه‌های خرد در تعلمیات کریشنامورتی , بانک اطلاعاتی کتاب / مبانی شبکه‌ها , بانک اطلاعاتی کتاب / سیری کامل در خارج فقه معاصر: کتاب الصوم , بانک اطلاعاتی کتاب / پرسشهای چهارگزینه‌ای حساب دیفرانسیل و انتگرال (1) , علمی و آموزشی / زیست‌شناسی / جانوران / نگاه انسانی به حیوانات بی آزار , بهداشت و درمان / توصیه های پزشکی / بهداشت جنسی / مسائل جنسی را از چه کسانی باید بیاموزیم , بانک اطلاعاتی کتاب / بازی بزغاله و شیر ,

برخی منابع مهم خبری
shahr.ir شهر , arannews.ir آران , vista.ir اخبار , ictna.ir ایستنا , faradeed.ir فرادید , afaghnews.ir آفاق , shahrvand-newspaper.ir روزنامه شهروند , jamejamonline.ir جام جم , eghtesadeiranonline.com اقتصادایران آنلاین , persianv.com پرشین وی , faranashr.com فرانشر , taghribnews.ir تقریب , farheekhtegan.ir فرهیختگان , fc-perspolis.com پرسپولیس , zamandaily.ir روزنامه زمان , cinetmag.com سی نت , noorportal.net نورپرتال , golagha.ir گل آقا , nimrooznews.com نیمروز , kanoonnews.ir کانون پرورش فکری , iranvij.ir ایران ویج , 9day.ir 9 دی , varzesh3.com ورزش سه , iranojahan.com ایران و جهان , ifnam.com ایفنام , siasatnameh.ir سیاست نامه , techshot.ir تک‌شات , ammariyon.ir عماریون , nay.ir نی , zistboom.com زیست‌بوم ,



وبگردی
از فایل صوتی آقای مدیر تا مورد عجیب شهرزاد - خانم میرقلی‌خان برحسب وظیفه خطیری که برعهده داشت، گزارش‌هایی مبنی‌بر حیف‌ومیل بی‌جهت بودجه سازمان به ریاست رسانه ملی ارسال کرد. اسراف بیت‌المال در برخی بخش‌های سازمان و ناکارآمدی مدیریت اموال توسط برخی! خاطر افرادی را که از قِبَل این اموال ارتزاق می‌کردند، مکدر کرد».
خلاصه اختتامیه جشنواره فیلم فجر - مراسم اختتامیه سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر، عصر امروز پنجشنبه با حضور علي جنتی وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي در برج ميلاد تهران برگزار شد.
پشت صحنه اختتامیه / اشک های بازیگر زن برنده سیمرغ - هیچ کس اشک های بازیگر زن برنده سیمرغ در پشت صحنه را ندید/انفجار در برج میلاد به افتخار عالیجناب پرویز پرستویی/بوسه های ناتمام نوید محمدزاده به تماشاگران/ویدیویی از اتفاقات هیجان انگیز پشت صحنه اختتامیه جشنواره فیلم فجر
اینجا قم است / راهپیمایی 22 بهمن - بخشی از راهپیمایان قم در خیابان صفائیه،‌‌ همان خیابانی که دفتر اکثریت علما و مراجع تقلید در آن خیابان قرار دارد، به یکباره با یک کارناوال روبرو شدند که گفته می‌شد کارناوال نمادین تفنگداران آمریکایی است که اخیرا در خلیج فارس دستگیر و سپس آزاد شدند.
روش عجیب پخش کنسرت از رسانه ملی! - شبکه دو سیما همزمان با پخش کنسرت سالار عقیلی، تصویر نوازندگان را محو کرد!
مراسم اختتامیه سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر - مراسم اختتامیه سی و چهارمین جشنواره فیلم فجر، عصر امروز پنجشنبه ۲۲ بهمن ماه با حضور علي جنتي وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي در برج ميلاد تهران برگزار شد.
شب مهمانی خصوصی ستاره های سینما - در شب مهمانی خصوصی ستاره های سینمای ایران در هتل مشهور پایتخت، بغض بازیگر زن روی فرش قرمز ترکید/تصاویری داغ از پشت صحنه مراسم پر اتفاق تجلیل از کاندیدهای سیمرغ جشنواره فیلم فجر
کیمیا : تاوان اعتقادم را دادم ! - کافه آپارات پاتوق هنرمندان در راهروی کاخ جشنواره فیلم فجر (برج میلاد)
گفتگو با آزاده نامداری متفاوت ! - کافه آپارات پاتوق هنرمندان در راهروی کاخ جشنواره فیلم فجر (برج میلاد)
بهترین و بدترین لباس جشنواره فیلم فجر - برنامه از شما چه پنهون ویژه حواشی جشنواره فیلم فجر را در صفحه جشنواره فیلم فجر آپارات دنبال کنید
ادعای «شینا شیرانی» علیه یکی از مدیران پرس‌تی‌وی! - در روزهای اخیر فایل صوتی تحت عنوان مکالمه "شینا شیرانی" یکی از مجریان شبکه پرس تی وی با یکی از مدیران این شبکه و طرح مسائل غیراخلاقی در حین این مکالمه، به سرعت در فضای مجازی و مخصوصا کانال های تلگرامی منتشر شده است.
گلوریا هاردی: عاشق شدم و به ایران آمدم - گفتگوی جالب با بازیگر نقش آزاده یا رها در سریال کیمیا در کاخ جشنواره
کشف حجاب مشاور سرافراز / عکس - تصویر زیر در فضای مجازی منتشر شده است. شهرزاد میرقلی خان مشاور سرافراز چندروز پیش از کشور خارج شد و همزمان با آن اخوان بهابادی معاون فنی صداوسیما برکنار شد.
فیلم جدیدی از لحظات کشته شدن قذافی - فیلم جدیدی از لحظات حمله انقلابیون لیبی به معمر قذافی که در نهایت منجر به مرگ او در شد در شبکه های اجتماعی منتشر شده است.
ابرو گوندش در تبریز ! - گفتنی است این خواننده ترکیه ای همسر رضا ضراب، تاجر تبریزی الاصل ساکن ترکیه است که به اتهام همکاری با بابک زنجانی برای دور زدن تحریم های ایران و رشوه دادن به مقامات دولت اردوغان مدتی بازداشت شده بود.
کتایون ریاحی و دهکده رویایی اش در جزیره کیش - کتایون ریاحی برای اولین بار از دهکده رویایی اش در جزیره کیش رونمایی کرد/من و آنجلینا جولی فقط در یک مورد با هم فرق داریم/چهره معروف سینما 2سیمرغش را به حراج گذاشت
فیلم/ تعرض در بفرمایید شام به یک کودک و دو زن - به دنبال افشاگری‌های ۲ تن از شرکت‌کنندگان مسابقات موسیقی شبکه «من و تو» درباره پشت پرده‌های این شبکه، معین سعیدی از کارمندان اخراجی آن با انتشار ویدئویی به افشای تجاوز تهیه‌کننده برنامه «بفرمایید شام» این شبکه به یک کودک و ۲ زن شرکت‌کننده در این برنامه از زبان آنان پرداخت.
بهاره افشاری: احمدی نژاد ۳بار دعوتم کرد و نرفتم - بهاره افشاری بیستمین مهمان دید در شب از زندگی شخصی، شبکه جم و کار حرفه ای بازیگری در سینما می گوید - پخش اختصاصی از آپارات
کلیپ پلیس پس از کلیپ ارازل ! - ویدیوی دیدنی از اعتراف مقامات امنیتی آمریکا در کنگره به نقش محوری عربستان در تروریسم / تلاش برای تبرئه برباددهندگان سرمایه ملت ایران با نفت 65 دلاری! / ویدیوی نجات معجزه آسای یک دختر در مترو / فیلم پوشاندن مجسمه‌های برهنه ایتالیا برای استقبال از روحانی از دیگر ویدیوهای این بسته خبری است.
لاشه نهنگ های عنبر در ساحل انگلیس - گزارش تصویری / امواج آب لاشه دو نهنگ غول پیکر را به ساحل شهر اسکگنس در انگلیس و مردم شهر را برای گرفتن عکس یادگاری به سمت ساحل کشانده است.
پربازدیدها