چهارشنبه ۱۲ فروردین ۱۳۹۴ / Wednesday, 1 April, 2015

فعل استمراری

پساوندهاى افعال که در قديم زيادتر از امروزه بوده است از اين قرار است: الف زايد، آر، ياهاى مجهول، ماني، تاني، تي، هاء اسمى و وصفي.
   الف
الفى بوده است که در موارد خاص به آخر افعال مى‌افزوده‌اند و ظاهراً از مختصات پهلوى شمال و شمال‌شرقى و زبان خراسان بوده است، و در کتاب 'درخت آسوريک' اين الف ديده شد، اين الف در صيغهٔ دوم شخص مفرد امر حاضر درمى‌آيد و معناى آن را دگرگون مى‌سازد مثل 'گويا' و 'آيا' و 'بينا' و 'مانا' و 'هلا' و 'گفتا' که به خلاف قياس بر سوم‌شخص مفرد ماضى الحاق گرديده است.
اين الف در کتاب درخت آسوريک 'آي' الف و يا است و به فعل امر حاضر 'وين' متصل شده است و در چند مورد آمده است. مثال: مُرتومان ويناى آنُم درختى بلند بوژ اَمْ اُمف نَپرْتْت کو اَزْ هَچْ تو اَوَرتراُم پَتْ وَسْ گونگ هير... ـ منتهاى پهلوى ـ درخت آسوريک ص ۱۹ فقرهٔ ۲ طبع انگلساريا.' 'داروک دان ويناى شَتْروان شتْروى بَرنْد بچشکان بچشک ـ ص ۱۱۱ فقرهٔ ۱۷' ـ 'موژک اوم سَخْتک‌ى آژآتان‌ويناى انگستپان‌ى هو سُروان ـ ص ۱۱۲ فقرهٔ ۲۵' '.... مَشَْيژْکَ هْچ ازِ کرِندويناى شتر و ياران ـ ص ۱۱۲ فقرهٔ ۳۹.' ... 'ويناى سهيکانان مَزْديَسْنان پاتپاژپَتْ اَزْپوست دارِنْد ـ صفحهٔ ۱۱۴ فقرهٔ ۴۷ و سواى اين فقرات هم يکى دو فقرهٔ ديگر اين فعل آمده است'
ترجمهٔ اين عبارت:
نخل در مناظرهٔ بز مى‌گويد که: 'مردمان بيناى من آن درخت بلندم بُز با من برابرى جويد که من از تو برترم به بس گونه چيز' ... 'دارودان (از من کنند) ويناى شهر به شهر برند پزشکان پزشک' و بُز در جواب مى‌گويد: 'من موزه‌ام ساخته‌ شده از بهر آزادگان ويناى دستکش از بهر خسروان' ... 'مشکچه از من کنند ويناى شهرياران' ... 'ويناى مزديسنان مؤمن احتياج به پوست من دارند...' (رجوع کنيد: ص ۱۱۲)
- گويا و گوئيا که در تضاعيف کلام و ابتداى سخن بدون مخاطب معينى استعمال مى‌شده است و نيز گاهى گوئى را با ياء مجهولى که بدل از الف مذکور است در اشعار متقدمين ديده‌ايم که به‌ معنى گويا و مُمالهٔ آن بوده است.
- مانا که به تنهائى آورند و فعل امر است با الف که در ضمن کلام مى‌آورده‌اند.
- بينى ـ بينئي: که بدون قصد خطاب در اوايل و اواسط اشعار مى‌آورده‌اند و اصحاب لغت آن را به ‌معنى نوعى آفرين گرفته‌اند (رجوع کنيد: ص ۱۱۲ جلد ۱ سبک‌شناسى بهار)
- هلا، از فعل هليدن به صيغهٔ امر با الف که در آغاز و تضاعيف سخن آيد.
- آيا: که از فعل آمدن است و در مورد پرسش و استفهام بر زبان مى‌گذرد. و نيز الفى است که در آخر سوم شخص مفرد ماضى از فعل گفتن آورند و آن را 'گفتا' نويسند و معلوم نيست چه مقصودى از الحاق اين الف بر اين فعل بوده است و شايد اگر کتب قديم از دستبرد نساخ ايمن مانده بود مى‌توانستيم سرّ اين الف را در 'گفتا' به‌دست آوريم اما چون تغيير گفتا به گفت و بالعکس خيلى سهل است و کاتبان قرن ششم و هفتم نيز از اين نکات غافل بوده‌اند نمى‌توان از روى کتب مزبور درست به تفاوت موارد استعمال گفت و گفتا پى برد.
و نيز گاهى الف مذکور من‌باب تحذير يا تنبيه در آخر صيغه‌هاى ديگر درآمده چون: گوئيا و نگوئيا و غيره (در تذکرةالاوليا ج ۲ اين فعل ديده شده است و در لهجهٔ مردم اصفهان اين الف را در مورد صيغهٔ مخاطب منفى آورند و گويند: نترسيا، نيفتيا، نخنديا و غيره). و گاهى الفى به‌جاى صيغهٔ دعا به آخر صيغهٔ مضارع مى‌افزايند:
ازرقى گويد:
از آتش چرخرا پر کرد و نشتافت کز آتش بيندا پاداش و کيفر
   آر
اين پساوند که از سوم‌شخص ماضى يا مصدر مرخم، اسم مصدر و فاعل و مفعول مى‌سازد در زبان پهلوى و در ى زيادتر از امروز بوده است مانند: 'خفتار' که به قول جاحظ اصطلاح بهرام گور شهنشاه ساسانى بوده است که هنگام مرخص کردن نديمان در شب 'خرم خفتار' مى‌گفته (کتاب التاج طبع قاهره ص ۱۱۸) و فَرُختار و جستار و غيره، و از اين قبيل است: گفتار، خريدار، گرفتار، مردار، برخوردار و نظاير آن که هنوز هم متداول است.
   ياهاى مجهول
ياهاى مجهول استمرارى و انشائى و تمنى و ترجى نيز زيادتر از امروز بوده است و هر کدام را در موقع خود به ضرورت مى‌آورده‌اند و از آن غفلت روا نمى‌داشتند و مانند امروز به سهل‌انگارى برگذار نمى‌کردند يا به طريق متأخران از شعرا آن را غلط استعمال نمى‌نمودند و طريقهٔ استعمال آن چنين بوده است.
   فعل استمرارى
گاهى ياء مجهول براى بيان استمرارى فعل است، و به‌جاى 'همي' که در اول فعل علامت استمرار است قرار مى‌گيرد ـ و با آمدن ياء استمرارى غالباً از آوردن 'همي' خوددارى مى‌شده است، مثال از تاريخ بيهقى 'خواجهٔ بزرگ احمدحسن هر روزى به سراى خويش به در عبدالاعلى بار دادى و تا نماز پيشين بنشستى و کار براندي، من با پسران او بودمي، و آنچه فرمودى نبشتمى و کارها مى‌براندي، و خلعت‌ها و صلت‌هاى سلطانى مى‌فرمودي، چون نماز پيشين بکرديمى بيگانگانى بازگشتندى و دبيران و قوم خويش و مرا به خوان بردندى و نان بخورديمى و بازگشتيمى ـ بيهقى ص ۲۴۶' اين ياها همه استمرارى است و در يکى دو جاى پيشاوند مى‌افزوده است.
   شرح رؤيا
در موارد شرح خواب چه در نظم و چه در نثر غالباً اين ياء بايد در فعل بيايد.
فردوسى گويد:
چنين ديده گويند يک شب به خواب که يک جام مى داشتى چون گلاب
دقيقى   ز    جائى    فراز    آمدى بر  آن   جام   مى  داستانها  زدى
به   فردوسى   آواز دادى  که  مى مخور    جز    به   آئين   کاوس‌کى
و اگر در نثر در مورد خواب اين يا را نياورند جمله فعليه را مشکوک و با افزودن (چنانک) و (گويا) و به صيغهٔ حال آورند مثال از بلعمي: 'اردشير به خواب ديد چنانکه فرشتهٔ آز آسمان فرود آيد و او را گويد: خداى عزوجل ملک زمين به تو خواهد دادن' و اگر به صيغهٔ ماضى باشد با ياء مجهول آورند و رعايت اين قاعده در قرن هفتم و هشتم از ميان رفته است و خواجه حافظ جائى آن را آورده و جائى نياورده است و آنجا که آورده چنين است:
ديدم به خواب دوش که ماهى برآمدى کز عکس روى او شب هجران سر آمدى
و آنجا که نياورده است:
ديدم به خواب خوش که به دستم پياله بود تعبير رفت و کار به دولت حواله بود
و در نثر به کلى پس از قرن ششم اين رعايت از ميان رفته است.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
وحدت مسلمانان , بناهای قدیمی , کریس , سالمندان آنلاین , دختر ایتالیایی , واژ ه , تونل مکانیزه , راست گویی , جذب گردشگر , هئیت ایرانی , خرده‌فروشان , مهر باران , امامزاده طاهر , انگیزه تیم ملی , پورشه 911 , پیاده راه , داروغیرمجاز , چیدمان پذیرایی , مطبوعات جهان , ام اچ ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / منتخب مفاتیح‌الجنان: با علامت وقف و ترجمه فارسی , بانک اطلاعاتی کتاب / کنکور علوم انسانی: آرایه‌های ادبی سال سوم و کنکور علوم انسانی (قالبهای شعر, بیان و بدیع) , بانک اطلاعاتی کتاب / فرهنگ حجامت در منظر هشتمین امام معصوم (ع) , اجتماعی / محیط زیست / آلودگی هوا / نفس نکش، می میری! , بانک اطلاعاتی کتاب / فلفلی و شیطونک حسادت , دین و اندیشه / دین و مذهب / مناسبت‌ها ـ عید سعید غدیر / ۵۰ نام برای روز غدیر , بانک اطلاعاتی کتاب / راهنمای گام به گام عربی (1 و 2) پیش‌دانشگاهی: رشته‌ی ادبیات و علوم انسانی، شامل: فن ترجمه، ترجمه‌ی کلمه‌های متن درس‌ها، متن درس‌ها با ترجمه‌ی کامل، .. , بانک اطلاعاتی کتاب / گفتارهای کوتاه فریدریش نیچه (متن دو زبانه) , بانک اطلاعاتی فیلم / عقاب فرود آمده است. - The Eagle Has Landed , بانک اطلاعاتی کتاب / پس گل من کو (دوازده نمایش تک‌پرده) , بهداشت و درمان / علوم پزشکی / علوم پزشکی ـ تحقیقات پزشکی / گزارش اولین کنگره بین المللی طب انتقال خون ۲۳-۲۱ اردیبهشت ۱۳۸۶ تهران، ایران , بانک اطلاعاتی کتاب / بیماریهای کلیه و مجاری ادرار , بانک اطلاعاتی کتاب / قلب سالم برای همه , بانک اطلاعاتی کتاب / Dorland's Illustrated Medical Dictionary 2000 , بانک اطلاعاتی کتاب / عربی به زبان ساده: شامل 65 تمرین و حدود 1200 سوال چهارگزینه‌ای با پاسخ‌های تشریحی و کلیدی , دین و اندیشه / دین و مذهب / عبادات ـ دعا / دعای روز سه‏شنبه و پنجشنبه , فرهنگی و هنری / عکاسی / عکاسی در شب , بانک اطلاعاتی کتاب / تمرین و آزمون گام به گام ریاضی سال چهارم ابتدایی , فرهنگی و هنری / کتاب و نشر / معرفی کتاب / نگاهی نو به ماجرایی کهن , بانک اطلاعاتی کتاب / حساب دیفرانسیل و انتگرال و علوم پایه مرتبط با آن: ویژه‌ی دانش‌آموزان ممتاز رشته‌ی ریاضی , کامپیوتر و اینترنت / اینترنت / هک / چگونه یک هکر شویم؟ , علمی و آموزشی / آموزش و پرورش / آموزش ابتدائی / دانستنی‌هایی از مهد کودک , بانک اطلاعاتی کتاب / حادثه‌ای عجیب برای سگی در شب , ورزشی / فوتبال / لیگ ها / گوردون استراچان: بالاخره صعود کردیم , بانک اطلاعاتی کتاب / تجزیه ادرار و سایر مایعات بدن: همراه با اطلس رنگی , کامپیوتر و فناوری‌اطلاعات / نرم‌افزار / سیستم عامل / خسته نباشید آقای گیتس! , بانک اطلاعاتی کتاب / رادیو و توسعه , بانک اطلاعاتی کتاب / مسئول دفتری 'آشنایی با وظایف مسئول دفتری' براساس استانداردهای بین‌المللی سازمان فنی وحرفه‌ای ... , بانک اطلاعاتی کتاب / دکتر و پرستار, پاکبان , بانک اطلاعاتی کتاب / زیاره الامام علی بن موسی الرضا علیه السلام ,



وبگردی
من روحانی هستم ۲ - مک فارلین - این ویدئو گزیده ای از فیلم «من روحانی هستم ۲»، ساخته «فرورتیش رضوانیه» است که سال ۱۳۹۲ در پاسخ به مستند دانشجویی «من روحانی هستم» ساخته شد.
برخورد 65 خودرو در آزادراه کرج - قزوین/ عکس - معاون امداد و نجات جمعیت هلال احمر استان البرز از دو تصادف همزمان زنجیره ای 65 دستگاه خودرو سواری در لاین شمالی و جنوبی آزاد راه کرج - قزوین خبر داد که 29 مجروح بر جا گذاشت .
آزاده زارعی با یک گریم عجیب در نقش پسر / تصاویر - فرزاد حسنی و آزاده زارعی در فیلم توقیفی. فيلم «آمین خواهیم گفت» به کارگردانی و نویسندگی سامان سالور ساختهٔ سال 1389 است. این فیلم برای اولین بار در سی امین جشنواره فیلم فجراکران شد.
پناهندگی در اوج مذاکرات هسته‌ای - در اوج مذاکرات هسته‌ای و در شرایطی که اصلی‌ترین مساله این روزهای رسانه‌های ایران آگاهی از سرنوشت مذاکرات هسته‌ای است، ماجرای رقم خورده توسط امیرحسین متقی، خبرنگار یک رسانه کم‌تاثیر، یک نکته را برای هر فرد پیگیر مسائلی از این دست روشن کرده؛ خوب یا بد، در زبان فارسی کلمه مناسبی برای توصیف کار انجام شده وجود ندارد.
تصاویر آخرین وداع خانواده با میلاد در فرانسه - میلادم، پاره تنم، عزیزم نجیب‌ترین انسان زندگیم، پسر وفادارم، تو را دوست دارم، همیشه در دینمان هر آنچه پیش می‌آید میگوئیم راضی هستیم به رضای خدا ولی میلادم پسرم پاره‌تنم این بار فریاد میزنم: من اصلا راضی به رضایت خدا نیستم، منتظرم تو پیشم برگردی، میلاد عزیزم همیشه در قلب منی.
80 هزار افغان در استادیوم آزادی - دیدار تیم های ملی فوتبال امید ایران و افغانستان بعدازظهر امروز یکشنبه با پیروزی شش بر صفر تیم ملی امید ایران در ورزشگاه آزادی تهران به پایان رسید.
فیلم نجات باورنکردنی یک خلبان - این خلبان شیردل پس از آنکه یک بال هواپیمایش را در نمایش هوایی از دست داد با خونسردی و به سلامت بر زمین نشست.
فرخنده زنده زنده سوزانده شد / تصاویر - گروهی از مردم افغانستان در کابل پایتخت این کشور یک زن را به شدت مورد ضرب و شتم قرار داده و کُشتند. مقامات امنیتی در کابل با تأیید این خبر اعلام کردند که مردان خشمگین در مرکز شهر، یک زن را که گفته شده قرآن را به آتش کشیده کشتند.
پاسخ فرزاد حسنی به افشاگری آزاده نامداری - بر فرض محال اگر این ادعاهای کذب صحت هم داشت، آیا این روش درستی برای بیان آنهاست؟ ریختن آبروی دیگران و حتی خانواده خود به چه قیمتی؟ به قیمت پخش تصویرمان از تلویزیون؟! انسان ها را از روشی که برای رسیدن به هدفشان انتخاب می کنند بشناسید...
عکس ضرب و شتم آزاده نامداری و افشاگری بی‌سابقه - آزاده نامداری با به اشتراک گذاشتن عکسی تلخ و دردناک از آثار شدید ضرب و شتم روی صورت و چشم خود، از اتفاقاتی غیرقابل باور مربوط به زندگی گذشته اش . آقای حسنی چهل تا فایل صوتی دست من داری که مدت هاست حتی خودم گوشش ندادم.
شایعه رابطه احسان علیخانی و آزاده نامداری! / تصاویر اینستاگرام - توضیحات آزاده نامداری درباره یک شایعه - امروز آقای علیخانی چون صفحه‌ای دراینستاگرام ندارن ازمن خواستن توضیحی به هوادارانشون ودوستای خوب خودم بدم.
دختر گلفروش تجریش پدیده جدید شبکه‌های اجتماعی - دختر گلفروش میدان تجریش. این همه چیزی بود که از پدیده این روزهای شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها می‌دانستیم و البته چند عکس که از او منتشر شده بود. دختری که با ظاهری خاص توجهات را به خود جلب کرده بود.
شبکه‌های اجتماعی با ما چه کرده‌اند / فیلم - شبکه‌های اجتماعی چگونه ما را منزوی کرده‌اند. آیا شما هم ساعت‌های زیادی را صرف شبکه‌های اجتماعی و دنیای مجازی میکنید حتما این ویدیو را نگاه کنید.
پربازدیدها
مذاکرات تا صبح فردا متوقف شد/ لاوروف: بر سر همه مسائل کلیدی توافق وجود دارد - مذاکرات تا صبح فردا متوقف شد/ لاوروف: بر سر همه مسائل کلیدی توافق وجود دارد طرفین اعلام کردند برای چندین ساعت مذاکرات را متوقف کردند. بعیدی نژاد: موضوع تحریم‌ها حل شده است/آنچه در لوزان بدست می‌آید، توافق سیاسی است فابیوس:سخت و پیچیده به پیش می رویم اما رو به جلو! اخبار ضد و نقیض در لوزان
نگارش متن توافق، بعد از چهارشنبه شروع می‌شود - وزیر امور خارجه کشورمان گفت: پیشرفت‌های خوبی در صحبت‌ها بوده اما تصمیم گرفتیم بقیه کار را از صبح چهارشنبه از سر بگیریم و امیدواریم بتوانیم به نتیجه برسیم.
ظریف: پیشرفت های خوبی بوده است/ - محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه کشورمان با حضور در جمع خبرنگاران آخرین وضعیت مذاکرات را تشریح کرد.
لاوروف: ایران و 1+5 در مسائل کلیدی به توافق رسیدند - وزیر خارجه روسیه گفت که ایران و 1+5 بر روی مسائل کلیدی به توافق رسیده‌اند.
فضای احساسی پس از بازی سوئد و ملی پوش های شوکه /اشک های جواد نکونام در رختکن تیم ملی - فوتبال ملی - خداحافظی جواد نکونام در شرایط اتفاق افتاد که به عقیده بسیار از کارشناس ها او هنوز با این میزان آمادگی اش، می توانست به بازی های ملی ادامه دهد.
توقف در لوزان/ ادامه مذاکرات از صبح چهارشنبه - مذاکرات هسته ای ایران و 1+5 در لوزان متوقف شد و 8 صبح فردا به وقت محلی در سطح وزرا ادامه خواهد یافت.
نشست وزیران خارجه ایران و 1+5 به صبح چهارشنبه موکول شد - نشست وزیران خارجه ایران و 1+5 تا صبح روز چهارشنبه متوقف شد.
کلهر:فوتبال ما سال پرفراز و نشیبی داشت - کارشناس فوتبال در خصوص ارزیابی‌اش از فوتبال کشورمان در سال 93 گفت: برگزاری لیگ منظم، شکوفا شدن بازیکنان جوان در...
جواد نکونام از بازیهای ملی خداحافظی کرد - جواد نکونام کاپیتان تیم ملی فوتبال ایران پس از دیدار با سوئد از بازی های ملی خداحافظی کرد.
جواد نکونام از تیم ملی خداحافظی کرد - جواد نکونام از تیم ملی خداحافظی کرد کاپیتان تیم ملی پس از بازی سوئد، به صورت رسمی از بازی های ملی کناره گیری کرد.


Copyright © 2008 - 2015 vista.ir. All Rights Reserved