یکشنبه ۲ مهر ۱۳۹۶ / Sunday, 24 September, 2017

یاء در فعل‌های شرطی


   ياء در فعل‌هاى شرطى
ياء شرطى در جمله‌اى درآيد که با حرف شرط 'اگر' ، 'ار' ، 'ور' ، 'چون' آغاز شده باشد. مثال از نثر بلعمى: 'پيغامبر عمر را گفت اگر ما عبدالله را بر سر آن چاه کشتمانى امروز ما را شرم بودى از اين مردمان.
مسعود سعد گويد:
اگر مملکت را زبان با شدى ثنا گوى شاه جهان باشدى
و اين پساوند در تمام صيغه‌هاى ماضى و مضارع مى‌آمده است.
   مان ـ مانى
در قزوين لهجه‌اى است که ضماير متکم‌مع‌الغير و جمع مخاطب و جمع مغايب را به شکل: مان، تان، شان، مى‌آورند ولى در ادبيات ظاهراً بسيار نادر و شاذ است، و بيشتر در نثر فارسى اين ضمير را متکلم‌مع‌الغير و دوم‌شخص جمع با ياء مجهول ترکيب مى‌کرده‌اند چون: کردمانى و کردتانى و اين مخصوص بلعمى است و کشف المحجوب و اسرارالتوحيد و تذکرةالاولياء نيز آورده‌اند ولى در مقدمهٔ شاهنامه و تاريخ سيستان و گرديزى و بيهقى نيست، و در شعر نيز به‌نظر حقير نرسيده است اما بعيد نيست که با همهٔ ثقيلى که دارد باز هم در شعرى آمده باشد و نيز بعيد نيست که در جمع مغايب ماضى نيز اين صيغه ساخته شده باشد و کردشانى نيز آمده باشد ولى به‌نظر حقير نرسيده است.(۱)
(۱) . رحوع کنيد: مقدمهٔ ج۲ تذکرةالاولياء ـ طبع ليدن ص (کا) ـ آقاى قزوينى در اين مقدمه در حاشيه گويند که جناب پرفسور ادوارد براون نوشته بود که به‌جاى کرديمى و کردندى، کردماني، کردتاني، کردشانى استعمال مى‌کند (يعنى تذکرةالاولياء' بنده کردتانى و کردشانى پيدا نکردم و احتمال مى‌دهم در جلد دوم پيدا شود. انتهى.
  ئى ـ تى
اين شکل که با ياء مجهول ساخته شده است نيز در صيغه‌هاى مفرد مخاطب آمده است.
  هاء اسمى و وصفى
در افعال فارسى سه صيغه است که به هاء غيرملفوظ ختم مى‌شود و فعل را به اسم يا صفت برمى‌گرداند ـ يکى اسم فاعل 'کننده ' و ديگر مفعول 'کرده' سه‌ديگر فعل امر است که با افزودن‌هائى در آخر به اسم مصدر يا اسم آلت بدل مى‌شود، چون از 'گوي، گويه' و از 'خند، خنده' و از 'گري، گريه' از 'ريز، ريزه' و از 'انداز، اندازه' و از 'گير، گيره' ساخته شده است. علاوه بر اين سه قسم گاهى نيز فعلى در ضمن جمله اين حرف را به‌ خود گرفته به صورتى وصفى بيرون مى‌آيد چنانکه گويند 'مرد از سفر آمده زن را ديدار کرد' و گاه نيز به‌جاى علامت خبر که به فارسى به‌صورت 'است' بعد از افعال درآيد. هائى بر فعل افزايند و 'است' را بردارند چون: خبر دهند که مرد از سفر باز آمده و زن را ديدار کرده و کودکان را يگان‌يگان بوسيده و رفته است' و در تلفظ ماقبل هاء مزبور اختلاف است بعضى ماقبل آن را مکسور دانند و از تلفظ مردم عراق و پهلوى‌زبانان شاهد آورند، و حق آن است که در زبان درى مفتوح و در لهجهٔ بلاد پهلوى مکسور است(۱).
(۱) . بلاد پهلوى بنا به قول جغرافيانويسان اسلامي: ماه بصره و ماه کوفه و زنجان و اصفهان و رى مى‌باشد. رجوع کنيد به: مقالهٔ نگارنده (زبان پهلوى در عصر فردوسي) مندرج در فردوسى‌نامهٔ مهر ضميمهٔ سال سوم مجلهٔ مهر و ص ۲۹ اين کتاب.
استعمال اين‌ها در آخر افعال جز در مورد وصف بسيار نادر بوده است و استعمال آن در موارد خبر مبتدا (يعنى ماضى نقلى يا بعيد يا حذف فعل معمين يا روابط) از قرن هفتم به بعد رواج يافته است و در نثر قديم بعد از هاى وصفى نيز غالباً فعل معين مى‌آورند.
- مثال از نثر بلعمى:
'اين پادشاه با خشم و خويش از شهر بيرون رفته بوذ و افلون را بيرون برده بوذ و آتش بلند برکرده و هر کسى که اندر شهر آمدى آن افلون را سجده بايستى کردن' که تنها در قسمت سوم فعل معين حذف شده و در دو قسمت اول ذکر گرديده است، و در قرن بعد اندک تغييرى عارض مى‌شود.
- چنانکه بيهقى گويد:
'ابن‌ابوالحسن دبيرى بود... و سامانيان را خدمت کرده و در خزان‌هاى ايشان به بخارا بوده و خواجه ابوالعباس اسفراينى وزير او را با خويشتن آورده و امير محمود بر وى اعتمادى تمام داشت' (ص ۲۴۵) که قدرى به سبک بعد نزديک‌تر است معذلک صيغه‌ها صيغهٔ وصفى است نه خبري.
- مثال ديگر:
'باز نمودند که احمد ينالتکين مالى عظيم که از مواضعت بود ... بستد و مالى که حاصل شد بيشتر پنهان بکرد و اندک مايه چزى به درگاه عالى فرستاده و معتمدان من با وى بوده‌اند' (ص ۴۰۹) که در فعل 'فرستاده' اگر غلط نساخ نباشد ضمير خبرى 'است' حذف شده و خلاف سبک رفتار کرده است و اين نوع در بين قدما بسيار کم است.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
سمینار علمی , بودجه آموزش عالی , صرفه جویی ارزی , آرش طاووسی , طرح سفیران سلامت , رامهرمز , شیه شیائویان، فرستاده ویژه چین در امور سوریه , خودروجریمه بالا , محققان ژاپنی , هوشنگ افروزان , امار گدا , رقابت‌های شطرنج آسیا , لایحه تفکیک وزارتخانه‌ها , عروة الوثقی , گاردینی , مقر نخست‌وزیری , کنسولگری ایتالیا , اداره کل زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی استان اردبیل , جلال ملکی , Complex , جنگ‌زمینی , معتاد بهبود یافته , ساختمان نور , محمدعلی خسروی , داود غفارزادگان , شیخ عباس واعظ طبسی , بندر سرت , تحلیل انتخابانی روزنامه ها , لنج , اقتصاد دنیا در , چایی , ماموریت آپولو 1 , پلیس امنیت عمومی , مسافرگیری , بالتیک نیوز سرویس بی ان اس , لکسوس , رامین عباسی زاده , سلاح در آمریکا , گرانی میوه , آزمایشگاه سیار , ماشین مدل بالا , بودجه نظامی , بانک مهر ایران , افزایش مسافر , اجلاس 20 , راه و شهرسازی هشترود , شورای اطلاع رسانی شهرک های صنعتی , اداره محیط زیست , محور فیروزکوه , کرخ ,

مقالات پربیننده امروز
فرهنگ و جامعه / ادیان و مذاهب / داستان‌‌های مذهبی / لبیک , بانک اطلاعاتی کتاب / ادبیات فارسی پیش‌دانشگاهی (2) , شخصیت‌ها / سیاسی / سیاسی / تیمسار سپهبد اسکندر آزموده , دین و اندیشه / دین و مذهب / کتاب مقدس ـ قرآن / سوره‌ قدر , بانک اطلاعاتی کتاب / حدیث طارق: امام و امامت از دیدگاه حضرت امیرالمومنین: همراه با مخمسی از مرحوم فواد کرمانی , بانک اطلاعاتی کتاب / فقه استدلالی: تلخیص و نمودار مباحث کتاب تحریرالروضه فی شرح اللمعه , بانک اطلاعاتی کتاب / یا تو یا هیچکس (مجموعه شعر) , بانک اطلاعاتی فیلم / سه نفر روی خط , سیاسی / ایران / روابط با کشورها ـ آمریکا / ذوق زده نشوید ! , موفقیت / کار / مدیریت / « افزایش بازدهی مدیریت » , علوم انسانی / علوم اجتماعی / جامعه شناسی ـ جهانی‌شدن / تبیین چالشها و فرصتهای جهانی شدن برای نظام تعلیم و تربیت ایران , فرهنگی و هنری / هنرهای نمایشی / نقد ـ معرفی / این یک پینوکیو نیست , فرهنگی و هنری / هنرهای نمایشی / تعزیه / تئاتر و انقلاب مشروطیت - تعزیه , بانک اطلاعاتی کتاب / آموزش و پرسش علوم سوم راهنمایی , بانک اطلاعاتی کتاب / خواجه نصیر طوسی , بانک اطلاعاتی کتاب / المپیادهای علوم: سال دوم راهنمایی , اقتصاد و بازرگانی / اقتصاد نظری / اقتصاد ایران / هنوز هم فرصت داریم , بهداشت / کودکان / بیماریهای کودکان / سر آسیب دیدگی (Headinjury) , تفریح و سرگرمی / گوناگون / شخصیت‌شناسی / رنگ سیاه , علم و زندگی / علوم انسانی / اقتصادی / بانک پارسیان ,

برخی منابع مهم خبری
mellatonline.ir ملت , emtiazdaily.ir روزنامه امتیاز , iranestekhdam.ir ایران استخدام , kojaro.com کجارو , namayande.com نماینده , salamati.ir سلامتی , journals.ut.ac.ir نشریات دانشگاه تهران , karyab.net کاریاب , tehranpress.com تهران پرس , irandoc.ac.ir مدارک علمی ایران , asreazadi.com عصر آزادی , absarnews.com ابصار , eghtesadoma.com اقتصادوما , emrouziha.com امروزیها , lisna.ir لیزنا , smtnews.ir روزنامه صمت , naghdnews.com نقدنیوز , taamolnews.ir تعامل , car.ir کار(خودرو) , poolnews.ir پول نیوز , wafa.ir وفا , fartakvarzeshi.ir فرتاک ورزشی , irinn.ir شبکه خبر , farheekhtegan.ir روزنامه فرهیختگان , 24onlinenews.ir 24 آنلاین , iran-varzeshi.com روزنامه ایران ورزشی , basirat.ir بصیرت , ireconomy.ir اقتصاد ایرانی , saat24.com ساعت 24 , fairna.ir فیرنا ,



وبگردی
آغداش تو را سننه !؟
آغداش تو را سننه !؟ - علی معلم دامغانی، رییس فرهنگستان هنر اخیرا نامه ای به روسای قوای سه گانه و وزرای ارشاد و اطلاعات و نیز فرمانده ‏ناجا ‏درباره 500 اثر هنری ضبط شده در این فرهنگستان نوشته است.‏
ازدواج قربانی اسید پاشی اصفهان
ازدواج قربانی اسید پاشی اصفهان - مرضیه ابراهیمی در جریان اسیدپاشی یکی از قرنیه‌هایش را از دست داد و بدنش نیز به‌ شدت آسیب دید و یک قسمت از سرش سوراخ شد.
پخش شدن محموله تریاک کف جاده در میناب
پخش شدن محموله تریاک کف جاده در میناب - فیلم پخش شدن محموله تریاک کف جاده و جمع کردن توسط مردم!
نگار جواهریان همسر رامبد جوان در خندوانه / فیلم
نگار جواهریان همسر رامبد جوان در خندوانه / فیلم - رامبد جوان همسر سوم خود نگار جواهریان را به خندوانه دعوت کرد.
مشاهده زندگی جدید خانم رهنما فعلآ بلامانع است / عکس
مشاهده زندگی جدید خانم رهنما فعلآ بلامانع است / عکس - عقد «بهاره رهنما» و همسرش در حرم امام رضا (ع)
تصاویر ازدواج مجدد بهاره رهنما
تصاویر ازدواج مجدد بهاره رهنما - بهاره رهنما که بیشتر کارهای او با مضمون ظنز و کمدی است . روز شنیه 4 شهریور با امیر خسرو عباسی ازدواج کرد.
اولین گفتگو با حمید صفت پس از دستگیری / تصاویر
اولین گفتگو با حمید صفت پس از دستگیری / تصاویر - حمید صفت خواننده رپ،پس از پنج ساعت انکار سرانجام در جریان تحقیقات پلیس به قتل پدرخوانده اش اعتراف کرد.
فیلم حضور تینا آخوندتبار در مسابقات بوکس!
فیلم حضور تینا آخوندتبار در مسابقات بوکس! - این بازیگر ایرانی که مدتهاست خبری از حضور او در عرصه هنر نیست برای اولین بار مقابل حریف چینی مسابقه داد.
جشن تولد ۶۰ سالگی مهرانه مهین‌ترابی
جشن تولد ۶۰ سالگی مهرانه مهین‌ترابی - جمعه ۲۰ مرداد بیست و پنجمین مراسم «تولد ماه» به مناسبت سالروز تولد مهرانه مهین‌ترابی، بازیگر سینما و تلویزیون، با حضور جمعی از هنرمندان در موزه هنرهای دینی برگزار شد.
حرکات عجیب احمدی  نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان!
حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان! - حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات حمید بقایی از دوران زندان کوتاه مدتش
آزاده نامداری تیتر یک پرتیراژترین روزنامه سوئیس/ عکس
آزاده نامداری تیتر یک پرتیراژترین روزنامه سوئیس/ عکس - روزنامه پرتیراژ عصر سوییس بنام بلیک که بصورت رایگان توزیع میشود ، این تیتر را برای آزاده نامدارى انتخاب کرد:دورویی!
چرا واکنش افکار عمومی به آزاده نامداری بی رحمانه است؟
چرا واکنش افکار عمومی به آزاده نامداری بی رحمانه است؟ - متاسفانه جامعه ما و نظام ها و نهادهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی جامعه افراد را تشویق و حتی وادار می کنند چیزی غیر از آن خود واقعی خود باشند. اگر خانم نامداری خود را خیلی محجبه نشان نمی داد شاید این واکنش بی رحمانه نسبت به ایشان ایجاد نمی شد.
 اولین تصاویر از مهران مدیری و دخترش شهرزاد
اولین تصاویر از مهران مدیری و دخترش شهرزاد - مراسم افتتاحیه فیلم «ساعت 5 عصر» اولین ساخته مهران مدیری در حالی برگزار شد که شهرزاد دختر این کارگردان نیز در مراسم حضور داشت و برای اولین بار است که دختر مهران مدیری در چنین مراسمی حضور می یابد.
    پربازدیدها