شنبه ۱ مهر ۱۳۹۶ / Saturday, 23 September, 2017

هاء اسمی و وصفی


   ياء در فعل‌هاى شرطى
ياء شرطى در جمله‌اى درآيد که با حرف شرط 'اگر' ، 'ار' ، 'ور' ، 'چون' آغاز شده باشد. مثال از نثر بلعمى: 'پيغامبر عمر را گفت اگر ما عبدالله را بر سر آن چاه کشتمانى امروز ما را شرم بودى از اين مردمان.
مسعود سعد گويد:
اگر مملکت را زبان با شدى ثنا گوى شاه جهان باشدى
و اين پساوند در تمام صيغه‌هاى ماضى و مضارع مى‌آمده است.
   مان ـ مانى
در قزوين لهجه‌اى است که ضماير متکم‌مع‌الغير و جمع مخاطب و جمع مغايب را به شکل: مان، تان، شان، مى‌آورند ولى در ادبيات ظاهراً بسيار نادر و شاذ است، و بيشتر در نثر فارسى اين ضمير را متکلم‌مع‌الغير و دوم‌شخص جمع با ياء مجهول ترکيب مى‌کرده‌اند چون: کردمانى و کردتانى و اين مخصوص بلعمى است و کشف المحجوب و اسرارالتوحيد و تذکرةالاولياء نيز آورده‌اند ولى در مقدمهٔ شاهنامه و تاريخ سيستان و گرديزى و بيهقى نيست، و در شعر نيز به‌نظر حقير نرسيده است اما بعيد نيست که با همهٔ ثقيلى که دارد باز هم در شعرى آمده باشد و نيز بعيد نيست که در جمع مغايب ماضى نيز اين صيغه ساخته شده باشد و کردشانى نيز آمده باشد ولى به‌نظر حقير نرسيده است.(۱)
(۱) . رحوع کنيد: مقدمهٔ ج۲ تذکرةالاولياء ـ طبع ليدن ص (کا) ـ آقاى قزوينى در اين مقدمه در حاشيه گويند که جناب پرفسور ادوارد براون نوشته بود که به‌جاى کرديمى و کردندى، کردماني، کردتاني، کردشانى استعمال مى‌کند (يعنى تذکرةالاولياء' بنده کردتانى و کردشانى پيدا نکردم و احتمال مى‌دهم در جلد دوم پيدا شود. انتهى.
  ئى ـ تى
اين شکل که با ياء مجهول ساخته شده است نيز در صيغه‌هاى مفرد مخاطب آمده است.
  هاء اسمى و وصفى
در افعال فارسى سه صيغه است که به هاء غيرملفوظ ختم مى‌شود و فعل را به اسم يا صفت برمى‌گرداند ـ يکى اسم فاعل 'کننده ' و ديگر مفعول 'کرده' سه‌ديگر فعل امر است که با افزودن‌هائى در آخر به اسم مصدر يا اسم آلت بدل مى‌شود، چون از 'گوي، گويه' و از 'خند، خنده' و از 'گري، گريه' از 'ريز، ريزه' و از 'انداز، اندازه' و از 'گير، گيره' ساخته شده است. علاوه بر اين سه قسم گاهى نيز فعلى در ضمن جمله اين حرف را به‌ خود گرفته به صورتى وصفى بيرون مى‌آيد چنانکه گويند 'مرد از سفر آمده زن را ديدار کرد' و گاه نيز به‌جاى علامت خبر که به فارسى به‌صورت 'است' بعد از افعال درآيد. هائى بر فعل افزايند و 'است' را بردارند چون: خبر دهند که مرد از سفر باز آمده و زن را ديدار کرده و کودکان را يگان‌يگان بوسيده و رفته است' و در تلفظ ماقبل هاء مزبور اختلاف است بعضى ماقبل آن را مکسور دانند و از تلفظ مردم عراق و پهلوى‌زبانان شاهد آورند، و حق آن است که در زبان درى مفتوح و در لهجهٔ بلاد پهلوى مکسور است(۱).
(۱) . بلاد پهلوى بنا به قول جغرافيانويسان اسلامي: ماه بصره و ماه کوفه و زنجان و اصفهان و رى مى‌باشد. رجوع کنيد به: مقالهٔ نگارنده (زبان پهلوى در عصر فردوسي) مندرج در فردوسى‌نامهٔ مهر ضميمهٔ سال سوم مجلهٔ مهر و ص ۲۹ اين کتاب.
استعمال اين‌ها در آخر افعال جز در مورد وصف بسيار نادر بوده است و استعمال آن در موارد خبر مبتدا (يعنى ماضى نقلى يا بعيد يا حذف فعل معمين يا روابط) از قرن هفتم به بعد رواج يافته است و در نثر قديم بعد از هاى وصفى نيز غالباً فعل معين مى‌آورند.
- مثال از نثر بلعمى:
'اين پادشاه با خشم و خويش از شهر بيرون رفته بوذ و افلون را بيرون برده بوذ و آتش بلند برکرده و هر کسى که اندر شهر آمدى آن افلون را سجده بايستى کردن' که تنها در قسمت سوم فعل معين حذف شده و در دو قسمت اول ذکر گرديده است، و در قرن بعد اندک تغييرى عارض مى‌شود.
- چنانکه بيهقى گويد:
'ابن‌ابوالحسن دبيرى بود... و سامانيان را خدمت کرده و در خزان‌هاى ايشان به بخارا بوده و خواجه ابوالعباس اسفراينى وزير او را با خويشتن آورده و امير محمود بر وى اعتمادى تمام داشت' (ص ۲۴۵) که قدرى به سبک بعد نزديک‌تر است معذلک صيغه‌ها صيغهٔ وصفى است نه خبري.
- مثال ديگر:
'باز نمودند که احمد ينالتکين مالى عظيم که از مواضعت بود ... بستد و مالى که حاصل شد بيشتر پنهان بکرد و اندک مايه چزى به درگاه عالى فرستاده و معتمدان من با وى بوده‌اند' (ص ۴۰۹) که در فعل 'فرستاده' اگر غلط نساخ نباشد ضمير خبرى 'است' حذف شده و خلاف سبک رفتار کرده است و اين نوع در بين قدما بسيار کم است.
مطالب مرتبط

کلمات در حال جستجو
باغ وحشی , ویروس قطبی , حجتی , عبدالله نظرپور , ایوب ناصری , اصناف زیرپله ای , هوای خوزستان , آغاز عملیات اجرایی , سختی , تکمیل مراحل , فرمانداران تهران , سی و پنجمین کنفرانس جهانی پارک های علم و فناوری , نرگس سلطانی , نذر فرهنگی یک فیلم , گفتگوهای فرهنگی , تئاتر فجر 95 , زیرساخت اقتصادی , آنفلوآنزای , رییس فدراسیون کاراته , تیم ملی جوانان بوکس , تکریم همسر , سرشماری حیاط وحش , بازیگر ارباب حلقه ها , مرغ پیر تخم گذار , تبادل انرژی , سبک زندگی شهدا , تاکید استاندار اصفهان , قطعه قطعه , لیر در برابر دلار و یورو , علی توکلی , مرمت خواجه اتابک , اصلاح رنگ , توافقنامه مثبت برجام , هیئت فوتبال تهران , اختاپوس زنده , پربازدید اردیبهشت 94 , افضل , داورجنجالی , کنگان بوشهر , کوبرک , اثران منفی , تعداد همسران , تولید 180 اثر , ضرابی , نمازگزاران مسجد , بازی جدید , مرگ مادر و فرزند , ساختمان گاندی , جدایی انگلیس , بازیهای آسیایی زمستانی 2017 ,

مقالات پربیننده امروز
بانک اطلاعاتی کتاب / غرب‌زدگی , هنر / کاردستی / تزئینات لوازم خانه / بطری های زیبا , بانک اطلاعاتی کتاب / مبانی بیماریهای زنان و مامایی (سیموندز 1999) , بانک اطلاعاتی کتاب / نظارت بر دولت , بانک اطلاعاتی کتاب / ماجراهای آدم کوچولوها: آدم کوچولوهای در عملیات نجات , بانک اطلاعاتی کتاب / واژه‌نامه زبان انگلیسی: کتاب‌های دبیرستانی و پیش‌دانشگاهی , بانک اطلاعاتی کتاب / القرآن الکریم , بانک اطلاعاتی کتاب / مجموعه قوانین، دستورالعملها، ضوابط و بخشنامه‌ها در رابطه با صادرات و واردات (فصلنامه بهار 1384) , بانک اطلاعاتی کتاب / گندم دیم (کاشت، داشت، برداشت) , بانک اطلاعاتی کتاب / زیارت آل‌یاسین , سیاسی / ایران / ماهیت نظارت شورای نگهبان چیست؟ , بانک اطلاعاتی کتاب / بچه گوزن شاخ طلا و خرس جنگل‌بان , بانک اطلاعاتی کتاب / جهت‌گیری طبقاتی اسلام , بانک اطلاعاتی کتاب / مبانی ادبیات کودکان و نوجوانان , بانک اطلاعاتی کتاب / جلوه‌گاه عرفان: شرح مناجات شعبانیه , بانک اطلاعاتی فیلم / گل یخ , بهداشت و درمان / تغذیه و سلامتی / تغذیه در بیماریها / تغذیه مناسب سردرد و میگرن , بانک اطلاعاتی کتاب / شگفتی‌های جهان: مجموعه‌ایی از مقالات علمی , بانک اطلاعاتی کتاب / چنگالهای خونین, همسفر چشمه, بیشه گلها و دخترک شجاع , بانک اطلاعاتی کتاب / حسنی یه دسته گل می‌شه ,

برخی منابع مهم خبری
seraj24.ir سراج 24 , baztaab.com بازتاب امروز , shana.ir شانا , baharnews.ir بهارنیوز , sobhetehran.com صبح تهران , banifilm.ir روزنامه بانی فیلم , salamatnews.com سلامت نیوز , sabernews.com صابرنیوز , taraznews.com تراز نیوز , puyesh.net پویش , ensafnews.com انصاف نیوز , asemanweekly.com آسمان , narenji.ir نارنجی , shahrkhabar.ir شهرخبر , khabarkhodro.com خودرو , citypress.ir شهرداری تهران , fartakvarzeshi.ir فرتاک ورزشی , dadna.ir دادنا , ashtidaily.com فرهنگ آشتی , safirnews.com سفیر , seratnews.ir صراط نیوز , niniban.com نی نی بان , hamshahrilinks.org روزنامه همشهری , iana.ir ایانا , tafahomnews.com روزنامه تفاهم , iranart.ir ایران آرت , golagha.ir گل آقا , rasad.org رصد , donyayesanat.com دنیای صنعت , qeshmdaily.com قشم ,



وبگردی
ازدواج قربانی اسید پاشی اصفهان
ازدواج قربانی اسید پاشی اصفهان - مرضیه ابراهیمی در جریان اسیدپاشی یکی از قرنیه‌هایش را از دست داد و بدنش نیز به‌ شدت آسیب دید و یک قسمت از سرش سوراخ شد.
پخش شدن محموله تریاک کف جاده در میناب
پخش شدن محموله تریاک کف جاده در میناب - فیلم پخش شدن محموله تریاک کف جاده و جمع کردن توسط مردم!
نگار جواهریان همسر رامبد جوان در خندوانه / فیلم
نگار جواهریان همسر رامبد جوان در خندوانه / فیلم - رامبد جوان همسر سوم خود نگار جواهریان را به خندوانه دعوت کرد.
بالاخره خودروی چینی بخریم یا نه؟
بالاخره خودروی چینی بخریم یا نه؟ - جیلی، چری، لیفان، ام وی ام، جک و ... همگی اسامی ماشین های چینی است که در چند سال اخیر بازار ایران را قرق کرده اند. ماشین های خوش بر و رویی که حالا مشتری های زیادی هم پیدا کرده اند و به دلیل آپشن های مختلفی که دارند، خیلی ها را به سمت خودشان جلب کرده اند اما از آنجا که پشت سر اجناس چینی هیچ وقت خوب حرف نمی زنند، این ماشین ها هم هیچ وقت با اقبال عمومی مواجه نشدند.
مشاهده زندگی جدید خانم رهنما فعلآ بلامانع است / عکس
مشاهده زندگی جدید خانم رهنما فعلآ بلامانع است / عکس - عقد «بهاره رهنما» و همسرش در حرم امام رضا (ع)
اولین گفت‌وگو با بهاره رهنما و همسر دومش / فیلم
اولین گفت‌وگو با بهاره رهنما و همسر دومش / فیلم - فیلم - اولین گفت‌وگو با بهاره رهنما و همسر دومش بعد از شروع زندگی مشترک را تی وی پلاس منتشر کرد.
لحظه دیدار امیرعباس (کچلیک) و محمدرضا گلزار!
لحظه دیدار امیرعباس (کچلیک) و محمدرضا گلزار! - امیر کچلیک، کودک خوش زبان مازندرانی را حالا همه می شناسند. کودک بامزه ای که با ویدئوی کچلیک در اینستاگرام مشهور شد و به برنامه ماه عسل هم راه پیدا کرد. او چندی پیش در یک ویدئوی دیگر گفت که آرزو دارد محمدرضا گلزار را ببیند. آرزوی امیر حالا برآورده شده و او توانسته با محمدرضا گلزار دیدار کند. عکس العمل تماشایی امیر کچلیک را در لحظه دیدن گلزار در ویدئوی زیر ببینید.
تصاویر ازدواج مجدد بهاره رهنما
تصاویر ازدواج مجدد بهاره رهنما - بهاره رهنما که بیشتر کارهای او با مضمون ظنز و کمدی است . روز شنیه 4 شهریور با امیر خسرو عباسی ازدواج کرد.
جنجال جدید جواد خیابانی
جنجال جدید جواد خیابانی - «فدای سرت که سرم را می‌بری» این جمله یعنی اینکه من اصلا کاری که تو می‌کنی (داعش) برام مهم نیست. من اینجا آمده ام تا در دفاع از حریم و حرمت خاندان پیامبرم سر بدهم.
اولین گفتگو با حمید صفت پس از دستگیری / تصاویر
اولین گفتگو با حمید صفت پس از دستگیری / تصاویر - حمید صفت خواننده رپ،پس از پنج ساعت انکار سرانجام در جریان تحقیقات پلیس به قتل پدرخوانده اش اعتراف کرد.
فیلم حضور تینا آخوندتبار در مسابقات بوکس!
فیلم حضور تینا آخوندتبار در مسابقات بوکس! - این بازیگر ایرانی که مدتهاست خبری از حضور او در عرصه هنر نیست برای اولین بار مقابل حریف چینی مسابقه داد.
فیلم لحظه فوت میوه فروش پس از درگیری با ماموران شهرداری
فیلم لحظه فوت میوه فروش پس از درگیری با ماموران شهرداری - در صحنه درگیری ماموران شهرداری قم بادستفروشی درخیابان شاهد،ماموران باکوبیدن سردستفروش به جدول خیابان وی رابقتل رساندند
ویدیو کامل از نبرد و اسارت شهید حریم آل الله محسن حججی
ویدیو کامل از نبرد و اسارت شهید حریم آل الله محسن حججی - شهید محسن حججی از مدافعان حرم در سوریه بود که پس از اسارت بدست تروریست های داعش به شهادت رسید.
جشن تولد ۶۰ سالگی مهرانه مهین‌ترابی
جشن تولد ۶۰ سالگی مهرانه مهین‌ترابی - جمعه ۲۰ مرداد بیست و پنجمین مراسم «تولد ماه» به مناسبت سالروز تولد مهرانه مهین‌ترابی، بازیگر سینما و تلویزیون، با حضور جمعی از هنرمندان در موزه هنرهای دینی برگزار شد.
سلفی حقارت فراموش شدنی نیست
سلفی حقارت فراموش شدنی نیست - تصویر پشت صحنه برنامه رادیویی فرزاد حسنی و دوستانش را مشاهده می کنید.
دختر خلخالی: پدرم خشن نبود/ اهل مماشات نبود
دختر خلخالی: پدرم خشن نبود/ اهل مماشات نبود - مدرسه که می‌رفتم تقریباً همه معلم‌های من می‌دانستند که پدر من کیست. این خیلی اذیت می‌کرد. تک‌وتوک می‌آمدند و سفارش دوست و آشنایی را برای کاری می‌کردند.
اسکورت تامل برانگیز و عجیب خودروی مهران مدیری در مشهد!
اسکورت تامل برانگیز و عجیب خودروی مهران مدیری در مشهد! - مهران مدیری که برای حضور در جمع مخاطبان فیلم سینمایی «ساعت 5 عصر» به مشهد رفته بود با اسکورت ویژه به سینمایی رفت که هوادارانش برای استقبال منتظر او بودند.
حرکات عجیب احمدی  نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان!
حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات بقایی از زندان! - حرکات عجیب احمدی نژاد هنگام تعریف خاطرات حمید بقایی از دوران زندان کوتاه مدتش
پربازدیدها