شکست راهبردهای آمریکا در منطقه

حسن بهشتی پور

آرمان امروز : توافق مکه یکی‌از تحولاتی است که می تواند روی آینده خاورمیانه اثر بگذارد.

توافق مکه را نمی‌توان صرفاً یک توافق دفاعی برای مقابله با تهدیدهای جاری دانست. از منظر رئالیسم ساختاری، تغییر محیط بین‌المللی و منطقه‌ای، افزایش نااطمینانی امنیتی و اهمیت فزاینده جنوب و غرب آسیا، انگیزه دولت‌ها برای ایجاد ترتیبات امنیتی منطقه‌ای و متنوع‌سازی شرکای راهبردی را افزایش داده است.

از منظر وابستگی به مسیر، این توافق نیز یک رویداد کاملاً منفرد نیست؛ بلکه بر بستر روابط و همکاری‌های قبلی سه کشور شکل گرفته و می‌تواند بخشی از یک فرایند تدریجی بازتنظیم روابط امنیتی آنها باشد.

بنابراین می‌توان نتیجه گرفت توافق مکه ممکن است واکنش سه قدرت منطقه‌ای به تغییر ساختار محیط امنیتی در جنوب و غرب آسیا باشد؛ واکنشی که در آن، سه کشور بخشی از اختلافات تاریخی خود را در برابر هدف مشترک افزایش قدرت اثرگذاری، کاهش نااطمینانی امنیتی و مشارکت فعال‌تر در شکل‌دهی به نظم منطقه‌ای آینده، به حاشیه رانده‌اند.

اگر این همکاری در سال‌های آینده به ایجاد نهادهای پایدار، منافع مشترک، همکاری‌های مستمر و هزینه‌های فزاینده خروج منجر شود، آنگاه می‌توان از شکل‌گیری یک مسیر جدید و خودتقویت‌شونده در منطقه سخن گفت.

اما در مقطع کنونی، بهتر است با احتیاط بگوییم توافق مکه نه هنوز یک نظم امنیتی جدید است و نه صرفاً یک توافق دفاعی محدود؛ بلکه می‌تواند یکی از نخستین نشانه‌های تلاش قدرت‌های منطقه‌ای برای مشارکت فعال‌تر در شکل‌دهی به نظم امنیتی در حال گذار در جنوب و غرب آسیا باشد.