توافق روی ۹ اولویت اقتصادی

عبدالناصر همتی در برنامه گفت‌وگوی ویژه خبری گفت: در اینکه محدودیت صادرات نفت داریم شکی نیست. من با عراقی‌ها و قطری‌ها هم صحبت کردم درآمد آنها از فروش نفت صفر شده است.

وی افزود: برای ما هم این اتفاق افتاده است و یک واقعیتی است که نفت صادر نمی‌کنیم، اما دولت و بانک مرکزی پیش‌بینی‌های لازم را برای این موارد کرده‌اند.

رئیس کل بانک مرکزی خاطرنشان کرد: فرق ما با عراق و قطر این است که آنها به ذخایر بانک مرکزی خود دسترسی دارند ولی ذخایر ارزی ما را آمریکایی‌ها مسدود کردند و اجازه برداشت نمی‌دهند.

او ادامه داد: با وجود شرایط کنونی بعید می‌دانم بهتر از وضعیت فعلی امکان اداره کشور وجود داشت. من سال‌های ۹۷، ۹۸ و ۹۹ هم رئیس کل بانک مرکزی بودم، شرایط آن موقع هم تا حدودی مشابه الان بود ولی شرایط کنونی بسیار سخت‌تر از سال‌های آخر دهه ۹۰ است.

همتی با بیان اینکه معتقدم دولت کشور را خیلی خوب اداره کرده است، گفت: در شرایطی قرار داریم که درآمد‌های نفتی، مالیاتی، درآمد‌های بیمه تامین اجتماعی و سایر درآمدهایمان تحت تاثیر قرار گرفته است؛ همه اینها در اقتصاد تاثیر می‌گذارند.

وی افزود: در شرایط جنگ ۴۰ روزه پیش‌بینی‌هایی کرده بودیم که حتی تامین ارز واردات کالا‌های اساسی و دارو نسبت به ۵ ماهه اول سال گذشته خیلی بهتر است. در ۵ ماهه امسال ۳۰ درصد بیشتر از مدت مشابه سال گذشته تامین ارز دارو و تجهیزات پزشکی شده و تامین ارز کالا‌های اساسی و کشاورزی تقریباً ۸ درصد کمتر از ۵ ماهه پارسال بوده است.

جوان آنلاین: در برابر تشدید فشار‌های اقتصادی و ارزی امریکا علیه کشورمان، سیاست‌گذاران اقتصادی به سمت تقویت منابع حرکت کرده‌اند و بر اساس آمارها، در چهار ماه نخست سال ۱۴۰۵ حدود ۵/۷ میلیارد دلار درآمد حاصل از فروش نفت در اختیار بانک مرکزی قرار گرفت که این رقم حدود ۵/۱ برابر درآمد نفتی تخصیص یافته در مدت مشابه سال گذشته است. پیش از این نیز ذخایر ارزی بانک مرکزی با حدود ۵/ ۴ میلیارد دلار تقویت شده بود. مجموعه این منابع، در کنار سایر درآمد‌های ارزی، می‌تواند ضمن تأمین منابع ارزی برای واردات کالا‌های اساسی، بازار ارز را نیز مدیریت کند.

با وجود جنگ، محاصره، تحریم‌های نفتی و فشار‌های مختلف، نرخ ارز در بازار آزاد حدود شش ماه گذشته ۱۶ درصد افزایش داشته که به گفته کارشناسان این میزان افزایش در شرایط جنگی مدیریت شده است. از مجموع عملکرد بانک مرکزی و اظهارات رئیس کل بانک مرکزی، اینگونه برآورد می‌شود که سیاست بازارساز برای کنترل نرخ ارز در این مدت، فشار عرضه نبوده و بانک مرکزی بیش از عرضه‌های سنگین بر افزایش ذخایر ارزی متمرکز بوده است.

عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی اخیراً در یک گفت‌وگوی تلویزیونی با بیان اینکه هدف بانک مرکزی فشار بر عرضه با هدف پایین آوردن نرخ ارز نبوده، گفت: تلاش می‌کنیم با اتخاذ سیاست‌های درست، نوسانات بازار را کنترل کنیم. کما اینکه مردم می‌توانند با ارائه کارت ملی، تا سقف یک‌هزار یورو از صرافی‌ها خرید کنند. به گفته او در مقاطعی که مطرح می‌شد بانک مرکزی در حال ارزپاشی است، آمار‌ها نشان می‌دهد فروش ارز با نرخ توافقی انجام شده است.

او با ارائه آماری از سیاست‌گذاری‌های ارزی اظهار داشت: از دی‌ماه سال گذشته تاکنون، حدود ۷/ ۱ میلیارد دلار خرید و ۳/ ۰ میلیارد دلار فروش ارز انجام شده است؛ بنابراین، در مجموع ۴/ ۱ میلیارد دلار به ذخایر اسکناس بانک مرکزی افزوده شده است. همتی درباره مدیریت بازار ارز اظهار داشت: نوسانات کوتاه‌مدت و اخبار لحظه‌ای رسانه‌ها درباره قیمت ارز، ملاک ارزیابی سیاست‌گذار نیست، آنچه برای بانک مرکزی اهمیت دارد، روند میان‌مدت و بلندمدت نرخ ارز است. رئیس کل بانک مرکزی ادامه داد: اجرای سیاست درست می‌تواند نوسانات بازار ارز را کنترل کند. با این حال، در شرایطی که اقتصاد کشور با فشار‌های متعدد روبه‌روست، درباره آینده نمی‌توان با قطعیت سخن گفت. هدف این است که به دنیا نشان دهیم کشور برنامه دارد و اقتصاد ایران، در کنار نیرو‌های مسلح و مردم، به‌گونه‌ای مدیریت و برنامه‌ریزی می‌شود که آسیبی به کشور وارد نشود.

مأموریت ارزی برای وصول مطالبات

از سوی دیگر، باید به تلاش‌های بانک مرکزی در راستای وصول مطالبات ارزی نیز اشاره کرد. در همین بازه زمانی، بانک مرکزی برای دسترسی به منابع ارزی ایران در عراق با مقامات این کشور رایزنی کرده است. طبق گزارش‌ها، ایران در سال گذشته حدود ۱۲میلیارد دلار به عراق صادرات داشته و تعیین تکلیف منابع حاصل از این تجارت می‌تواند بر منابع ارزی کشور تأثیر بگذارد. رئیس کل بانک مرکزی در بخش دیگری از اظهارات خود به سفر اخیرش به عراق اشاره کرد و با اشاره به اینکه روابط خوب سیاسی و اقتصادی با عراق داریم، اظهار داشت: پیش از جنگ ۱۲ میلیارد دلار صادرات به این کشور داشتیم که ۴ میلیارد مربوط به بخش دولت (گاز، برق و امور مرتبط) و ۸ میلیارد مربوط به بخش خصوصی بود. او افزود: یکی از مشکلات صادرات بخش خصوصی به عراق این بوده که تعرفه‌ها و اختلاف نرخ ارزی در عراق باعث کاهش قدرت رقابتی صادرکنندگان ایرانی شده است و در حال بحث درباره راهکار‌ها با وزیر دارایی و تجارت هستیم.

همتی با اشاره به مطالبات ایران از این کشور اظهار داشت: بابت مطالبات از دولت عراق آنها قول داده‌اند رسیدگی خواهند کرد، اما عراق نیز با مشکلاتی مواجه است، از جمله بسته بودن تنگه هرمز، پرداخت حقوق کارکنان از درآمد نفت که طی سه، چهار ماه اخیر کند شده بود؛ درخصوص پول‌های ایران در بانک عراقی باید بگویم درباره حل و تسهیل انتقال و استفاده از آن صحبت شده است و انتظار بهبود وجود دارد. رئیس کل بانک مرکزی ادامه داد: در دیدار با نخست‌وزیر عراق نتیجه گرفتیم که با تکیه بر منابع بانک تی‌بی‌ای عراق (TBI Bank) بتوانیم پشتوانه‌ای برای صدور ضمانتنامه پیمانکاران ایرانی در عراق فراهم کنیم، نخست‌وزیر عراق این موضوع را پذیرفت و دستور مساعد صادر شد.

اصلاح روش‌های موجود برای بازگشت ارز صادراتی

در راستای ایجاد حاشیه امن ارزی، تلاش شده با کاهش شکاف نرخ‌های ارزی و تسهیل بازگشت ارز صادراتی، جریان ورود ارز به چرخه رسمی تقویت شود. از ابتدای سال ۱۳۹۷ تا ۲۷ بهمن ۱۴۰۴، حدود ۷/ ۱۳۰ میلیارد دلار ارز حاصل از صادرات غیرنفتی به چرخه رسمی بازنگشته بود که ۸/ ۸۱ میلیارد دلار آن مربوط به تعهدات ارزی سررسیدشده و ایفا نشده است. این ارقام در حالی مطرح می‌شود که بخشی از ارز صادرکنندگان می‌تواند از مسیر‌هایی خارج از سازوکار تعیین شده توسط سیاست‌گذار وارد چرخه اقتصادی شده باشد.

در همین زمینه مهدی دارابی، دستیار ارزی بانک مرکزی تأکید کرده است رقم ۸۱ میلیارد دلار به معنای آن نیست که این منابع به کشور بازنگشته‌اند. به گفته او، بخشی از این ارز‌ها از مسیر‌هایی مانند واردات بدون انتقال ارز، واردات از محل سپرده، ترخیص درصدی، واردات طلا و اسکناس ارز وارد چرخه اقتصاد شده‌اند. در این میان، واردات بدون انتقال ارز یکی از مسیر‌هایی است که در آن بانک مرکزی ارز واردکننده را تأمین نمی‌کند و خود واردکننده ارز مورد نیاز را فراهم می‌کند.

دارابی همچنین تأکید کرده که حتی اگر صادرکننده ارز خود را وارد چرخه اقتصادی کند، استفاده از مسیری خارج از چارچوب تعیین شده نیز در آمار عدم ایفای تعهد ارزی قرار می‌گیرد. از سوی دیگر، بخشی از این منابع ممکن است به واردات غیررسمی، خرید دارایی در خارج از کشور یا نگهداری ارز و طلا اختصاص یافته باشد. به گفته او، افزایش نااطمینانی‌های اقتصادی و همچنین جذاب نبودن برخی مسیر‌های رسمی به دلیل نرخ‌های دستوری ارز و محدودیت‌های موجود، از عوامل کاهش نرخ بازگشت ارز از سال ۱۴۰۱ بوده است. در نتیجه، رقم ۸/ ۸۱ میلیارد دلار را نمی‌توان به‌سادگی معادل ارز از دست‌رفته یا ارز خارج شده از کشور دانست. مسئله اصلی، تفاوت میان بازگشت ارز به اقتصاد و بازگشت ارز از مسیر مورد تأیید سیاست‌گذار است.

در هر صورت بازگشت ارز حاصل از صادرات در حال حاضر یکی از محور‌های اصلی سیاست ارزی کشور و مهم‌ترین الزام تقویت منابع ارزی در شرایط کنونی است. کارشناسان آسیب‌شناسی سازوکار بازگشت ارز و اصلاح روش‌های موجود را راهکار تقویت جریان رسمی ارز و بازگشت ارز‌های صادراتی می‌دانند. در مجموع، تقویت ذخایر، وصول مطالبات ارزی و تسهیل بازگشت ارز صادراتی، سه ضلع اصلی پدافند ارزی کشور هستند. کارشناسان تأکید دارند که بانک مرکزی باید بیش از پیش شرایط را برای تسریع در بازگشت ارز‌های صادراتی افزایش دهد.

محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، عصر پنج‌شنبه ۲۹ مردادماه و در مراسم بزرگداشت چهلمین روز تدفین پیکر رهبر شهید انقلاب در مسجد امام حسن عسکری (ع) کربلای معلی، در واکنش به اقدام مشکوک رئیس مجلس عراق در انتشار نقشه‌ای با نام جعلی برای خلیج فارس، تأکید کرد پیوند تاریخی، جغرافیایی و اعتقادی تهران و بغداد نباید به میدان بازی روایت‌سازی‌های بیرونی تبدیل شود. وی با یادآوری اینکه تلاش دشمنان برای فاصله‌انداختن میان دو ملت، به نزدیکی بیشتر ایران و عراق انجامیده است، تصریح کرد دو کشور با ایستادگی در برابر مداخله بیگانگان، نپذیرفته‌اند سرنوشتشان در پایتخت‌های خارجی نوشته شود و به «پاورقی روایت‌های دیگران» تبدیل شوند. 

به گزارش ایرنا، محمدباقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی روز گذشته و در سومین روز سفر هیئت پارلمانی جمهوری اسلامی ایران، پس از حضور در قبرستان وادی‌السلام نجف و ادای احترام به شهدای مقاومت عراق، در گفت‌وگویی با بیان اینکه ابتدا از طرف رهبر انقلاب و ملت شریف ایران از همه ملت شجاع و مبارز عراق که با حضورشان در تشییع پیکر مطهر امام شهید ایران اسلامی درخشیدند و این پیوند همیشگی را مستحکم‌تر کردند و افتخار بزرگی آفریدید، قدردانی می‌کنم، گفت: در روز و ایامی که ملت ایران غمگین بودند، حزن و اندوه داشتند، این حضور معنی‌دار و شجاعانه ملت عراق در نجف و کربلا تسلی‌خاطر هموطنان شد. وی با اشاره به ایام اربعین امام حسین (ع) به میزبانی کشور عراق، افزود: مثل همیشه در ایام اربعین حسینی، ملت حسینی و عاشورایی عراق میزبان میلیون‌ها زائر از ایران و دیگر کشور‌ها بودند و خوش درخشیدید و خوب میهمان‌نوازی کردید. 

رئیس مجلس شورای اسلامی یادآور شد: شما مردم عراق در مراسم اربعین همه ظرفیت‌های مادی و معنوی خود را پای زوار و راهپیمایان اربعین آوردید، به همه شما خدا قوت می‌گویم و ان‌شاءالله که مورد قبول حضرت حق و سیدالشهدا (ع) باشد و از طرف همه ملت ایران از شما عزیزان، بزرگواران، عشایر و موکب‌ها قدردانی و تشکر می‌کنم. قالیباف با بیان اینکه امریکا و اسرائیل بداند که وحدت بین امت اسلامی و به ویژه بین دو ملت ایران و عراق هرگز گسستنی نیست، اظهار کرد: چراکه این پیوند برخاسته از سنت‌های الهی و قرآن کریم، محبت و پیروی از اهل بیت، فرهنگ شهدا و عاشورا و مکتب امیرالمؤمنین (ع) است و برای این باور، این ملت جان و خون داد و مبارزه کرد. وی تأکید کرد: رزمندگان ایران و عراق آن روزی که به هم نیاز داشتند، به مانند زمان توطئه امریکا و اسرائیل در موضوع داعش، در کنار هم قرار گرفتند و در جنگ تجاوزکارانه اخیر هم، ملت عراق در جنگ رمضان به پا خاستند و نماد این مبارزه خون شهید ابومهدی و شهید حاج قاسم عزیز است که در این سرزمین در هم آمیخته شد. 

رئیس مجلس شورای اسلامی گفت: عراق و ایران در مقابل استکبار خواهند ایستاد و همان‌گونه که پوزه امریکا را در جنگ رمضان به زمین زدند و طعم تلخ شکست را به آنها چشاندند، این مسیر همچنان ادامه خواهد داشت. قالیباف با بیان اینکه ما امروز با همه وجودمان درک می‌کنیم که جبهه مقاومت در مقابل رژیم صهیونیستی از هر زمان دیگری زنده‌تر و در میدان‌تر است، گفت: این ما هستیم که همراه امام و شهدا، راه سنت‌های الهی را با برادری و اخوت در کنار یکایک ملت و مرجعیت و رهبر عزیز انقلاب به پیش می‌بریم. 

 ادای احترام به شهدای مقاومت عراق 

رئیس مجلس شورای اسلامی و هیئت پارلمانی همراه، روز جمعه و در اولین برنامه روز سوم سفر خود به عراق، در بدو ورود به شهر نجف اشرف، با استقبال رزمندگان جبهه مقاومت، بر مزار فرمانده شهید ابومهدی المهندس و جمعی از فرماندهان شهید حشدالشعبی در قبرستان وادی‌السلام حاضر شدند و ضمن قرائت فاتحه به مقام شامخ شهدای مقاومت عراق ادای احترام کردند. 

در این مراسم که تعدادی از فرماندهان و رزمندگان حشدالشعبی نیز حضور داشتند، از تعدادی از خانواده‌های شهدا و جانبازان جبهه مقاومت که در جریان حمله اخیر سعودی- امریکایی به پایگاه‌های حشدالشعبی در عراق به این مرتبه نائل آمدند، با اهدای لوح توسط دکتر قالیباف قدردانی به عمل آمد. دکتر قالیباف و هیئت پارلمانی همراه، همچنین با حضور بر سر مزار سردار رئیس‌علی دلواری در قبرستان وادی‌السلام نجف اشرف، به مقام شامخ رهبر قیام مردم جنوب ایران علیه انگلیس که در جنگ جهانی اول با به زانو درآوردن استعمار پیر به مقام دلیرمرد تنگستان و سردار بزرگ ملی ایران نائل آمد، با اهدای گل و قرائت فاتحه ادای احترام کردند. 

 ایران و عراق نپذیرفتند پاورقی روایت‌های دیگران شوند 

رئیس مجلس شورای اسلامی با اشاره به عمق پیوند ایران و عراق که ریشه در تاریخ، جغرافیا و اعتقادات دو ملت دارد، گفت: همگان باید بدانند هر قدمی که دشمنان دو کشور برای دور کردن ما از یکدیگر برداشتند، ما دو قدم به یکدیگر نزدیک‌تر شده‌ایم. دکتر قالیباف، عصر پنج‌شنبه به نمایندگی از رهبر معظم انقلاب در مراسم چهلمین روز تدفین پیکر رهبر شهید انقلاب در کربلای معلی شرکت و در سخنرانی خود به اقدام مشکوک رئیس مجلس عراق در انتشار نقشه خلیج فارس با نام جعلی، واکنش نشان داد. قالیباف در این مراسم ضمن درود به پیامبر اکرم (ص) و اهل بیت او علیهم‌السلام و صلوات بر امیرالمؤمنین حضرت علی بن ابی‌طالب علیه‌السلام، گفت: شهادت یازدهمین ستاره آسمان امامت را تسلیت عرض کرده و از حضرت ولی عصر (عجل‌الله تعالی فرجه الشریف) می‌خواهم که به ما توفیق دهد در راه اعتلای دین خدا گام برداریم و مایه سرافرازی ملت‌های خود شویم. رئیس مجلس شورای اسلامی در ادامه با بیان اینکه در این جلسه حاضر شده‌ام تا سلام گرم رهبر معظم انقلاب، حضرت آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای و ملت ایران را به شما برسانم، گفت: ملت عراق در تشییع تاریخی رهبر شهید انقلاب اسلامی، حق برادری را به جا آورده و جهان را حیرت‌زده کردند؛ و امروز من اینجا هستم تا از ملت قهرمان عراق تشکر کنم. وی در ادامه تصریح کرد: همگان باید بدانند هر قدمی که دشمنان دو کشور برای دور کردن ما از همدیگر برداشتند، ما دو قدم به یکدیگر نزدیک‌تر شده‌ایم. 

قالیباف در ادامه با بیان اینکه عمق پیوند دو کشور ریشه در تاریخ، جغرافیا و اعتقاداتی به عظمت اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم‌السلام) دارد، اظهار داشت:، اما آنچه باعث شده تهران و بغداد به هم نزدیک‌تر شوند، امتناع مشترک از این است که پایتخت‌های بیگانه سرنوشت مردمان ما را رقم بزنند. رئیس قوه مقننه ادامه داد: در تاریخ درباره ما خواهند نوشت که ما دو ملتی بودیم که نپذیرفتیم پاورقی روایت‌های دیگران شویم و سرنوشتمان را در پایتخت‌های دولت‌های غربی ننوشتند. وی همچنین تأکید کرد: اگر ما با مقاومت، با ایستادگی ملت‌هایمان و با کمک یکدیگر توانستیم امنیت را در کشورهایمان برقرار کنیم، اکنون باید برای رفاه اقتصادی دو ملت، پیشرفت و توسعه دو کشور هم‌قسم شویم. 

قالیباف اضافه کرد: ما برای تکرار کلمات بدون پشتوانه اینجا نیستیم، دستور کار روشنی برای ارتقای امنیت و ثبات دو کشور، کوتاه کردن دست بیگانگان و تعریف پروژه‌هایی داریم که به بهبود زندگی دو ملت کمک می‌کند. رئیس مجلس شورای اسلامی در پایان خاطرنشان ساخت: ما در سخت‌ترین روز‌ها دوستان و برادران هم بوده‌ایم، در ناخوشی‌ها با هم ایستادیم و در موفقیت‌ها نیز کنار هم خواهیم بود و در یک کلام؛ قدرت ما در برادری ماست. «اُخوتُنا قُوَّتُنا إِنْ شاءَ الله. أُخْرَى تُحِبُّونَها نَصْرٌ مِنَ اللهِ وَ فَتْحٌ قَرِیبٌ وَ بَشِّرِ الْمُؤْمِنِینَ». 

دیدار با قاسم العبودی مشاور امنیت ملی عراق و حضور در جمع فعالان اقتصادی ایرانی و عراقی در بغداد از دیگر برنامه‌های رئیس مجلس شورای اسلامی در سفر به عراق بود.